4. Sectoren

Dit artikel hoort bij: Rijksfinanciën Online 02

Begrotingskunst in verschillende sectoren

Omslag de kunst van het begroten in verschillende sectoren

De kunst van het begroten zie je terug in verschillende sectoren. Van voetbalclub tot culturele ondernemingen. Hoe gaan al die verschillende sectoren om met begroten? En wat verstaan ze onder begrotingskunst?

Sandra den Hamer, directeur EYE filminstituut:

'Balanceren tussen ambitie en voorzichtigheid'

Sandra den Hamer

'Onzekerheden spelen voor veel culturele instellingen een grote rol bij het begroten, een warme zomer kan voor ons slecht uitpakken'

'Begroten is een zoektocht naar evenwicht. Tussen enerzijds ambities hebben en kansen pakken, maar ook voorzichtig zijn om tegenvallers op te kunnen vangen. Met als jaarlijks eindsaldo nul. Want we willen het geld natuurlijk zo optimaal mogelijk inzetten voor onze culturele taken, zoals films bewaren en restaureren, programma’s maken en educatie. De kunst zit ‘m elke keer weer in het balanceren op dat slappe koord en de overkant halen. Voor EYE werkt het nieuwe gebouw aan het IJ in Amsterdam als een magneet. Onze begroting is daardoor verdubbeld. Het bezoekersaantal is toegenomen tot ruim 300.000 betalende bezoekers per jaar.

Onzekerheden spelen voor veel culturele instellingen een grote rol bij het begroten. Denk aan de publieksaantallen. Je kunt daar allerlei prognoses op loslaten, maar een warme zomer kan voor ons slecht uitpakken. Ook de sponsoring door het bedrijfsleven is onzeker. De rijksoverheid vraagt ons om onze eigen broek op te houden, maar de inkomsten via sponsoring zijn op dit moment minimaal.

En we hebben natuurlijk te maken met de rol van de rijksoverheid zelf. Een paar jaar geleden kwam er een toon in het debat die de culturele sector bijna nog meer kwaad heeft gedaan dan de bezuinigingen. Gelukkig is dit nu aan het veranderen. Dat de aandacht voor cultuureducatie en talentontwikkeling groeit, vind ik bijzonder waardevol. We zijn de laatste jaren veel kwijtgeraakt maar nu wordt er weer gebouwd.'

Eric Gudde, directeur Feyenoord:

'Iedereen erbij betrekken'

Erik Gudde - Algemeen directeur

'Of de bal wel of niet de paal raakt, maakt een wereld van verschil voor onze inkomsten'

'Feyenoord komt uit een diep dal, maar is er deze zomer na jaren van hard knokken in geslaagd de rode cijfers om te zetten in een positief eigen vermogen. De kunst zit ‘m in het samen doen. Niet alleen van bovenaf opleggen, maar iedereen erbij betrekken. De verantwoordelijkheid met elkaar delen en mensen laten meedenken. Deze insteek bij het begroten heeft er na vier jaar toe geleid dat onze managers een hoog kostenbewustzijn hebben en uiterst creatief zijn in het vinden van oplossingen.

Of de bal wel of niet de paal raakt, maakt een wereld van verschil voor onze inkomsten. Andere  risico’s van het vak kunnen we redelijk inschatten. Dat ligt heel anders met de crisisheffing die we van de overheid kregen. Inkomens boven de € 150.000 kregen een extra heffing van 16% voor de kiezen, opgelegd aan de werkgever. Deze maatregel heeft Feyenoord onevenredig zwaar getroffen, want op ons speelveld wordt nu eenmaal veel verdiend. Minder betalen is geen issue, contracten liggen voor jaren vast en het risico dat onze spelers naar het buitenland verdwijnen wordt dan nog groter waarmee we onze concurrentiepositie en een deel van het publiek dreigen te verliezen.

Die regeling werd ook nog verlengd. Deze onverwachte zet van het kabinet was opnieuw een klap. Dan moet je stevige maatregelen nemen om het toch te redden. Door de inzet van iedereen bij deze club, de strikte uitvoering van het ingezette beleid  en een aantal goede transfers is het gelukt om er bovenop te komen. En daar heeft ook onze manier van begroten aan bijgedragen.'

Saskia Stuiveling, president van de Algemene Rekenkamer:

'Vaststellen of verantwoording klopt'

Saskia Stuiveling

'De Algemene Rekenkamer helpt de Tweede Kamer door per departementale begroting na te gaan of ons iets opvalt'

'De kunst van het begroten is realistisch en concreet begroten. Hoe beter het kabinet erin slaagt onderbouwde plannen aan de Kamer voor te leggen, des te groter de kans dat ministers op Verantwoordingsdag duidelijk kunnen maken welke plannen gelukt zijn of juist niet en waarom. Dat biedt de Algemene Rekenkamer houvast om haar werk te doen.

We willen immers vaststellen of die verantwoording ook klopt. En we gaan na of de goede voornemens tot resultaten hebben geleid. De afgelopen jaren hebben wij gezien dat er verbetering in de beleidsinformatie in begrotingen mogelijk is. De ontwikkelingen met de decentralisaties en in Europa vereisen doordachte informatie op maat. Mede daarom kijkt de Algemene Rekenkamer met belangstelling uit naar de Rijksbegroting.

De Algemene Rekenkamer helpt de Tweede Kamer door per departementale begroting na te gaan of ons iets opvalt. Natuurlijk spiegelen we de begrotingsplannen aan de afspraken die afgelopen voorjaar gemaakt zijn bij de laatste beleidsverantwoording tussen het kabinet en de Kamer. Is de beleidsinformatie consistent? Zijn de financiële gevolgen inzichtelijk? Wordt de toegezegde verbetering van de bedrijfsvoering ook realistisch en concreet aangekondigd? Is de belofte meer overheidsdata als open data beschikbaar te stellen waargemaakt? Voor ons staat daarbij centraal dat alle spelers in de parlementaire democratie tot hun recht kunnen komen.'

Gerjoke Wilmink, directeur Nibud:

'Een keer per jaar alles op een rijtje zetten'

Gerjoke Wilmink

'Begroten kan je enorm helpen en het maakt niet uit hóe je het doet - met onze tools, in een schriftje, of desnoods op een bierviltje - áls je het maar doet'

'Met overzicht komt inzicht en daarmee meer grip op je portemonnee. Het Persoonlijke budgetadvies op de website van Nibud helpt je bij het inzichtelijk maken van je uitgaven- en inkomstenpatroon. Daarbij is ook te zien hoe iemand anders in een vergelijkbare situatie het doet, zodat je kunt vergelijken. Vorig jaar is onze website ruim 5 miljoen keer bezocht, dat is een verdubbeling ten opzichte van het jaar daarvoor.

De overheid legt steeds meer verantwoordelijkheid bij de consument neer, dus ook op gebieden die hun huishoudportemonnee raken. Zeker als je een minimum inkomen hebt, is het moeilijk om inkomsten en uitgaven in balans te houden. Je moet ook nogal wat kunnen. Je moet goed met geld kunnen omgaan en je moet geen onvermijdbare kosten hebben, zoals schulden of te hoge woonlasten. Bovendien moet je in staat zijn inkomensondersteuning zoals toeslagen te vinden en ze op de juiste manier weten aan te vragen.

Vroeger kwamen vooral de lage inkomens in de problemen. Nu zien we dat ook bij de hogere inkomens gebeuren. Als het inkomen achteruitgaat, kan het lastig zijn een stapje terug te doen. Begroten kan je dan enorm helpen. Het is voor iedereen goed om minimaal één keer per jaar inkomsten en uitgaven op een rijtje te zetten. En het maakt niet uit hóe je het doet - met onze tools, in een schriftje, of desnoods op een bierviltje - áls je het maar doet.'

Cees Oudshoorn, directeur Beleid van VNO-NCW/MKB-Nederland:

'Kiezen voor voorspelbaarheid'

Cees Oudshoorn

'Ondernemers hebben bij het begroten stabiliteit nodig, hun omgeving is al turbulent genoeg'

'Op rijksniveau is de kunst van het begroten wat ons betreft: zorgen voor economische stabiliteit voor ondernemingen. In Europees verband is het begrijpelijk dat het kabinet de overheidstekorten wil verminderen. Tegelijkertijd zijn er zoveel lastenverzwaringen, dat de rijksbegroting nu in orde is maar de economie nog lang niet. Hierbij ontstaat bij ondernemers soms de indruk dat de overheid niet beseft hoe haar maatregelen voor het bedrijfsleven uitpakken. Het huidige beleid kan zomaar betekenen dat je als ondernemer op de derde dinsdag van september ontdekt dat de gekozen politieke weg haaks staat op jouw businessplan.

De overheid moet voorspelbaar zijn. Net zoals dat gold bij de stabiele uitgavenkaders ten tijde van minister Zalm. Hierbij wist je als ondernemer voor vier jaar waar je aan toe was. Waar je aanspraak op kon maken en waar je rekening mee moest houden. In de jaren die daarop volgden, is het een stuk minder gegaan met de economie en vonden er steeds weer nieuwe bezuinigingsronden plaats. Hierdoor stelde het bedrijfsleven zich terughoudender op. Voor hen zijn de risico’s bij het ondernemen steeds groter geworden. Dat kan dus ook anders. Ondernemers hebben bij het begroten stabiliteit nodig, hun omgeving is al turbulent genoeg. Het zou goed zijn om die slag nu te maken en daarbij te kiezen voor lastenreductie. Dat is hard nodig om de economie uit het moeras te trekken.'

Balk

Lees ook dit artikel:

200 jaar begrotingskunst

200 jaar begrotingskunst

Een overzicht van 200 jaar begrotingskunst: van de koninklijke begroting waarbij de ministers van Financiën weinig te vertellen hadden tot de manier van begroten zoals we die nu kennen.

Lees verder