Vierde incidentele suppletoire begroting inzake Kwijtschelding private schulden Toeslagengedupeerden | 23-06-2021

A ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikelen 1 tot en met 3

Wetsartikelen 1 en 2

Wetsartikel 3

Dit artikel regelt de inwerkingtreding van de wet.

De Minister van Financin, W.B. Hoekstra

A. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikelen 1 tot en met 3

Wetsartikelen 1 en 2

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2021 wijzigingen aan te brengen in:

de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Financin.

De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.

Op 8april 2021 is de tweede incidentele suppletoire begroting naar de Tweede Kamer verzonden. De behandeling in de Staten-Generaal heeft nog niet plaatsgevonden. Om deze reden is de in de begrotingsstaat opgenomen stand nog niet door de beide Kamers bekrachtigd. Vanwege de snelle opeenvolging van begrotingswetsvoorstellen, om het informatie- en budgetrecht van de Staten-Generaal te waarborgen, bevat de kolom Vastgestelde Begroting zowel de vastgestelde stand bij ontwerpbegroting 2021, als de mutaties die bij de eerste en tweede incidentele suppletoire begroting zijn opgenomen.

Normaliter wordt nieuw beleid pas in uitvoering genomen nadat de Staten-Generaal de begrotingswet heeft geautoriseerd. In dit geval acht het kabinet het wenselijk en in het belang van het Rijk om vooruitlopend op formele autorisatie door beide Kamers uitvoering te geven aan het besluit tot het volledig overnemen van alle bestaande private schulden van deze toeslagengedupeerden of hun partners in MSNP- of WSNP-trajecten. Over de beleidsmatige inhoud van deze incidentele suppletoire begroting en de afwegingen ten aanzien van de noodzaak tot spoedig handelen zijn de Staten-Generaal eerder genformeerd in de Kamerbrief Uitbetaling en overnemen schulden voor ouders in de MSNP en WSNP. Met het voorgaande wordt gehandeld conform artikel 2.27, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2016.

Wetsartikel 3

Dit artikel regelt de inwerkingtreding van de wet.

De Minister van Financin, W.B. Hoekstra

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikelen 1 en 2

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.

Normaliter wordt nieuw beleid pas in uitvoering genomen nadat de Staten-Generaal de begrotingswet heeft geautoriseerd. Aangezien uitvoering van de spoedeisende maatregelen die in deze eerste incidentele suppletoire begroting zijn opgenomen in het belang van het Rijk zijn en niet kunnen wachten tot formele autorisatie van beide Kamers, zal het kabinet de uitvoering van de maatregelen spoedig (vanaf eind januari 2021) starten. Hiermee wordt gehandeld conform lid 2 van artikel 2.27 van de Comptabiliteitswet 2016. Over de inhoud van deze incidentele suppletoire begroting wordt uw Kamer parallel genformeerd in de Kabinetsreactie rapport Ongekend Onrecht d.d. 15januari 2021. Zoals in deze Kabinetsreactie toegelicht wordt hebben de voorgenomen maatregelen een spoedeisend karakter, omdat we de gedupeerde ouders van de kinderopvangtoeslag zo snel mogelijk willen compenseren.

Wetsartikel 3

Dit artikel regelt de inwerkingtreding van de wet.

De Minister van Financin, W.B. Hoekstra

A ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikelen 1 tot en met 3

Wetsartikelen 1 en 2

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2021 wijzigingen aan te brengen in:

• de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Financin.

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.

Normaliter wordt nieuw beleid pas in uitvoering genomen nadat de Staten-Generaal de begrotingswet heeft geautoriseerd. Omdat het kabinet, als onderdeel van de Toeslagenherstelactie, de publieke schulden van de gedupeerden zo snel mogelijk wil kwijtschelden, zodat gedupeerden met een schone lei verder kunnen, acht de regering het wenselijk en in het belang van het Rijk om vooruitlopend op formele autorisatie door beide Kamers uitvoering te geven aan de in deze tweede incidentele suppletoire begroting opgenomen maatregelen. Over de beleidsmatige inhoud van deze incidentele suppletoire begroting zijn de Staten-Generaal eerder genformeerd in de Kamerbrief Budgettaire aspecten kwijtschelden van publieke schulden van 8april. Met het voorgaande wordt gehandeld conform artikel 2.27, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2016.

Wetsartikel 3

Dit artikel regelt de inwerkingtreding van de wet.

De Minister van Financin, W.B. Hoekstra

B. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN

B ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN

B. BEGROTINGSTOELICHTING

Inleiding

De budgettaire middelen zoals opgenomen in deze ISB zijn additioneel aan de reeds bij Voorjaarsnota 2020, Ontwerpbegroting 2021 en Najaarsnota 2020 beschikbaar gestelde middelen. Daarnaast is in de Veegbrief 2020 nog een mutatie aangekondigd. Het in totaal reeds beschikbare budget komt daarmee uit op 537 mln. cumulatief voor de jaren 2020 t/m 2022 (onderverdeeld 416 mln. programmabudget en 121 mln. uitvoeringsbudget).

Dit betekent dat het totale en cumulatieve budget voor de herstelactie voor gedupeerden uitkomt op 1,766 mld. Hiervan is in 2020 ongeveer reeds 70 mln. gerealiseerd aan programma- en apparaatsuitgaven (in het jaarverslag 2020 van Financin zal dit nader worden toegelicht). Dit betekent dat per saldo voor 2021 en 2022 in totaal cumulatief 1,696 mld. beschikbaar is, opgebouwd uit 1,466 mld. programmabudget en 230 mln. uitvoeringsbudget.

In de 5^e Voortgangsrapportage Kinderopvangtoeslag die uiterlijk 1februari aan het parlement verzonden zal worden, zal een uitgebreid en aanvullend budgettair overzicht worden gegeven. Dit in lijn met de financile overzichten en toelichtingen die in de 4^e Voortgangsrapportage van 4december jl. is opgenomen.

Budgettaire consequenties beleidsartikelen

Toelichting

Verplichtingen en uitgaven

Personele uitgaven (+ 4 mln.)

Verschillende dienstonderdelen van de Belastingdienst zijn betrokken bij de uitvoering van het Toeslagenherstel, bijvoorbeeld de Belastingtelefoon in de communicatie met gedupeerden. De beleidswijzigingen die benoemd worden in de kabinetsreactie op het rapport Ongekend Onrecht zorgen voor extra personele uitgaven bij verschillende betrokken dienstonderdelen.

Materile uitgaven (+ 10 mln.)

De stijging in personele kosten gaat samen met een stijging van de overheadkosten, zoals opleiding, kantoorautomatisering en huisvesting. Deze overheadkosten hangen zowel samen met de extra inzet van personeel binnen DG Belastingdienst (verantwoord op artikel 1), als met de extra inzet van personeel binnen DG Toeslagen (verantwoord op artikel 13). Op termijn zullen deze kosten, samen met andere indirecte kosten van het nieuwe DG Toeslagen, worden ontvlochten en worden opgenomen onder artikel 13.

Toelichting

Verplichtingen en uitgaven

Programma onvoorzien (+ 250 mln.)

Het kabinet reserveert een bedrag van 250 mln. voor de nadere invulling van enkele onderdelen uit de kabinetsreactie. Zo is in de kabinetsreactie op het rapport Ongekend Onrecht aangekondigd dat, in overleg met het Kindpanel, gekeken zal worden op welke wijze recht kan worden gedaan aan het leed dat gedupeerde kinderen is aangedaan. De volledige budgettaire verwerking van de uiteindelijke regeling volgt als onderdeel van de reguliere budgettaire besluitvormingscyclus.

Toelichting

Verplichtingen en uitgaven

Personele uitgaven (+ 49 mln.)

Voor de uitvoering van de beleidswijzigingen die in de kabinetsreactie op het rapport Ongekend Onrecht benoemd worden, is additionele uitvoeringscapaciteit nodig. In het bijzonder vergt de uitvoering van de forfaitaire 30.000-regeling voor gedupeerden extra capaciteit om de vele beoordelingen en betalingen in de komende maanden uit te voeren. Tegelijkertijd blijft het voor gedupeerden mogelijk om hun dossiers integraal te laten beoordelen, bijvoorbeeld in het geval dat de gedupeerde recht heeft op meer dan de forfaitaire 30.000 aan compensatie. De verwachting is dat het integraal beoordelen van deze dossiers meer personele capaciteit zal kosten dan in eerdere instanties werd verwacht. Om er zeker van te zijn dat alle gedupeerden die dat wensen hun dossier zo snel mogelijk integraal kunnen laten beoordelen, neemt het kabinet vooralsnog aan dat het aanbieden van de forfaitaire 30.000 niet tot minder verzoeken om een integrale beoordeling zal leiden. Dit alles vertaalt zich naar verwachting in additionele personele uitgaven ten hoogte van 49 mln. in 2021.

(Schade)vergoedingen (+ 563 mln.)

In de kabinetsreactie op het rapport Ongekend Onrecht worden maatregelen benoemd die eraan moeten bijdragen dat gedupeerden sneller en ruimhartiger recht wordt gedaan. Dit zijn onder meer de forfaitaire 30.000-regeling en de verbreding van de compensatieregeling naar alle gedupeerden die voorheen aanspraak maakten op de hardheidstegemoetkoming. Daarnaast zijn, op basis van de ervaringen en realisaties van het afgelopen jaar, de verwachtingen rond de totale programma-uitgaven bijgesteld. In totaal leidt dit naar verwachting tot 563 mln. aan additionele programma-uitgaven in 2021.

B ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN

1. Leeswijzer

De voorliggende incidentiele suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de begroting 2021 van het Ministerie van Financin (IXB).

1. Leeswijzer

De voorliggende incidentele suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de begroting 2021 van het Ministerie van Financin (IXB).

1. Leeswijzer

De voorliggende incidentiele suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de begroting 2021 van het Ministerie van Financin (IXB)

2. Beleidsartikelen

2. Beleidsartikelen

2. Beleidsartikelen

2.1 Artikel 13 Toeslagen

Toelichting

Verplichtingen en Uitgaven (+ 99 mln.)

Apparaat

Inhuur externen (+ 18,3 mln.)

Sinds februari 2021 is het aantal verzoeken aan en beroepen op de Commissie Werkelijke Schade en de Bezwaarschriftenadvies Commissie (beiden Toeslagenherstel) sterk toegenomen. Daarom vindt opschaling plaats van de personele ondersteuning van deze commissies. Op deze wijze kunnen beide commissies verzoeken en bezwaren sneller beoordelen, waardoor gedupeerden sneller volledig geholpen zijn.

Programma

Opdrachten (+ 10,6 mln.)

Het uitvoeringsontwerp van de brede private schuldenoplossing wordt op het moment van indienen van deze begrotingswet afgerond. Naar alle waarschijnlijkheid zal deze regeling voor een belangrijk deel worden uitgevoerd door een aantal maatschappelijke derde partijen. Het Ministerie van Financin is voornemens de hiermee gemoeide uitvoeringskosten, inclusief de uitvoeringslasten van bewindsvoerders van Toeslagengedupeerden in de WSNP/MSNP-trajecten, te compenseren. Middels deze begrotingswet worden alle middelen ter compensatie van dergelijke uitvoeringslasten voor de totale private schuldenoplossing onder het juiste subartikelonderdeel (Overige opdrachten) ondergebracht. In totaal is hiervoor meerjarig 30 mln. beschikbaar gesteld.

(Schade)vergoedingen (+ 69,4 mln.)

Ten behoeve van de voorgenomen kwijtschelding van private schulden van toeslagengedupeerden wordt additioneel cumulatief 283,6 mln. beschikbaar gesteld. In totaal is voor de compensatie van private schulden nu 339,4 mln. beschikbaar gesteld. Bij de derde ISB inzake Kwijtschelding private schulden Toeslagengedupeerden in WSNP/MSNP-trajecten is voor de compensatie van WSNP- en MSNP-schulden namelijk reeds 55,8 mln. beschikbaar gesteld. Om de overzichtelijkheid van de middelen te vergroten wordt dit bedrag in de voorliggende ISB afgeboekt van het subartikelonderdeel Compensatie toeslagengedupeerden en toegevoegd aan het nieuwe subartikelonderdeel Kwijtschelden private schulden en het subartikelonderdeel Overige opdrachten.

2.1 Artikel 1 Belastingen

Toelichting

Verplichtingen en uitgaven

Personele uitgaven (+ 2,4 mln.)

Het kwijtscheldingsproces van de belastingschulden van KOT-gedupeerden resulteert in een onvoorziene uitvoeringslast voor de Belastingdienst. Hier is additioneel uitvoeringsbudget voor vereist.

Ontvangsten

Belastingontvangsten ( 41,7 mln.)

Het kwijtschelden van de relevante belastingschulden van KOT-gedupeerden resulteert in een inkomstenderving op de Financin begroting van cumulatief 83,5 mln. in 2021 en 2022. In 2021 wordt als gevolg van de kwijtschelding 41,7 mln. minder aan belastingontvangsten verwacht. In 2021 wordt daarom een kadercorrectie binnen het inkomstenkader toegepast.

Bekostiging, Rente, Boetes en schikkingen ( 11,2 mln.)

Naast een verwachte directe derving van belastingontvangsten van 41,7 mln. wordt eveneens een ontvangstenderving op de aan deze schulden gerelateerde niet-belastingontvangsten, bestaande uit kosten vervolging, belastingrente en boetes verwacht. De ontvangstenraming wordt hierop aangepast.

2.3 Artikel 13 Toeslagen

Toelichting

Verplichtingen en Uitgaven (+ 56,4mln.)

Gedupeerden in het kader van de herstelactie Toeslagen hebben in veel gevallen recht op een compensatie van ten minste 30.000. Een gedeelte van de compensatiegerechtigde gedupeerden zit op dit moment in een minnelijke schuldregeling (Msnp) of een schuldregeling in het kader van de Wet Schuldsanering Natuurlijk Personen (Wsnp). Deze regelingen schrijven voor dat compensatiebetalingen aan deze personen geheel of gedeeltelijk in de boedel zouden worden opgenomen ten behoeve van het schuldhulpverleningstraject. Het kabinet acht het onwenselijk dat deze compensatiebetalingen daarmee niet tot beschikking komen aan de gedupeerden. Om deze reden is het kabinet voornemens om naast de eerder aangekondigde kwijtschelding van publieke schulden, alle bestaande resterende (private) schulden van gedupeerden in Wsnp-en Msnp-trajecten te compenseren.

De programmakosten van het compenseren van deze schulden worden op dit moment op basis van de best mogelijke schatting geraamd op ca. 55,8mln. Een klein deel van dit bedrag (ca. 0,6mln.) zal worden gebruikt om additionele uitvoeringslasten van bewindvoerders te compenseren. Daarnaast zijn met het compenseren van deze schulden naar verwachting ca. 0,6mln. aan uitvoeringskosten voor Toeslagen gemoeid (voor het starten en begeleiden van gedupeerden in het schuldencompensatieproces).

2.2 Artikel 13 Toeslagen

Toelichting

Verplichtingen en uitgaven

(Schade)vergoedingen ( 38,6 mln.)

Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) scheldt, als onderdeel van het kwijtschelden van publieke schulden, de openstaande Kinderopvangtoeslag- en Kindgebonden budgetschulden van KOT-gedupeerden kwijt. Dit resulteert in een derving voor de SZW-begroting. De eerder beschikbaar gestelde middelen voor de Toeslagenherstelactie bevatten reeds cumulatief 57,9 mln. ter dekking van dervingen op openstaande Toeslagenvorderingen. Deze middelen staan nog op de begroting van Financin en worden nu ingezet ter compensatie van een deel van de verwachte dervingen van het Ministerie van SZW. De daadwerkelijk verwachte dervingen van het Ministerie van SZW liggen hoger dan deze 57,9 mln. De totaal verwachte derving evenals het nadere ritme over de tijd verwerkt het Ministerie van SZW in haar eigen incidentele suppletoire begroting.