De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2024 wijzigingen aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat.
De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
Mede namens de Minister voor Klimaat en Energie,
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,M.A.M. Adriaansens
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2024 wijzigingen aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat.
De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
Mede namens de Minister voor Klimaat en Energie,
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,M.A.M. Adriaansens
Ondergrenzen toelichtingen
Voor wat betreft het toelichten van significante verschillen in de uitgaven, ontvangsten en verplichtingen zijn de ondergrenzen gehanteerd zoals opgenomen in de onderstaande tabel.
Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen | Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen) | Technische mutaties (ondergrens in € miljoen) |
|---|---|---|
< 50 | 1 | 2 |
=> 50 en < 200 | 2 | 4 |
=> 200 < 1000 | 5 | 10 |
=> 1000 | 10 | 20 |
In sommige gevallen, waar politiek relevant, worden ook posten toegelicht beneden deze ondergrenzen.
Ondergrenzen toelichtingen
Voor wat betreft het toelichten van significante verschillen in de uitgaven, ontvangsten en verplichtingen zijn de ondergrenzen gehanteerd zoals opgenomen in de onderstaande tabel.
Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen | Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen) | Technische mutaties (ondergrens in € miljoen) |
|---|---|---|
< 50 | 1 | 2 |
=> 50 en < 200 | 2 | 4 |
=> 200 < 1000 | 5 | 10 |
=> 1000 | 10 | 20 |
In sommige gevallen, waar politiek relevant, worden ook posten toegelicht beneden deze ondergrenzen.
Omschrijving | Stand ontwerpbegroting 2024 incl. NvW en amendementen | Mutaties ISB | Stand ISB | Mutatie 2025 | Mutatie 2026 | Mutatie 2027 | Mutatie 2028 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
Verplichtingen | 11.957.256 | 20.000 | 11.977.256 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Uitgaven | 4.655.349 | 20.000 | 4.675.349 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Subsidies (regelingen) | 3.715.154 | 0 | 3.715.154 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Missiegedreven Onderzoek Ontwikkeling en Innovatie (MOOI) | 55.465 | 55.465 | |||||
Hernieuwbare Energietransitie (HER+) | 42.000 | 42.000 | |||||
Energie-efficiency | 2.368 | 2.368 | |||||
Green Deals | 500 | 500 | |||||
Demonstratieregeling Energie- en Klimaatinnovatie (DEI+) | 90.251 | 90.251 | |||||
Subsidieregeling Duurzame Scheepsbouw (SDS) | 1.696 | 1.696 | |||||
Projecten Klimaat en Energieakkoord | 13.452 | 13.452 | |||||
SDE | 200.000 | 200.000 | |||||
SDE+ | 307.428 | 307.428 | |||||
SDE++ | 280.367 | 280.367 | |||||
Aardwarmte | 37.500 | 37.500 | |||||
ISDE-regeling | 706.290 | 706.290 | |||||
Carbon Capture Storage (CCS) | 4.664 | 4.664 | |||||
Hoge Flux Reactor | 6.925 | 6.925 | |||||
Caribisch Nederland | 13.344 | 13.344 | |||||
Overige subsidies | 62.391 | 62.391 | |||||
Opschalingsinstrument waterstof | 389.000 | 389.000 | |||||
Subsidieondersteuning verduurzaming MKB | 9.000 | 9.000 | |||||
IPCEI waterstof | 396.815 | 396.815 | |||||
Vulmaatregelen gasopslag | 340.400 | 340.400 | |||||
MIEK | 14.450 | 14.450 | |||||
Schadeafhandeling mijnbouw Limburg | 9.087 | 9.087 | |||||
Warmtenetten Investeringssubsidie (WIS) | 110.000 | 110.000 | |||||
NGF-project NieuweWarmteNu! | 37.620 | 37.620 | |||||
Tijdelijk prijsplafond energie kleinverbruikers 2023 | 100.000 | 100.000 | |||||
Compensatie aanbestedende diensten SEFE-contracten | 50.000 | 50.000 | |||||
Tegemoetkoming blokaansluitingen | 178.641 | 178.641 | |||||
Investeringen waterstofbackbone | 34.500 | 34.500 | |||||
NGF - project Circulaire zonnepanelen | 135.000 | 135.000 | |||||
Geothermie (Klimaatfonds) | 1.000 | 1.000 | |||||
Ondersteuning energiehubs | 55.000 | 55.000 | |||||
Kwaliteitsbudget energieprojecten | 25.000 | 25.000 | |||||
Energiecoöperaties en burgerbetrokkenheid energietransitie (SE) | 5.000 | 5.000 | |||||
Leningen | 24.000 | 0 | 24.000 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Lening EBN | 24.000 | 24.000 | |||||
Opdrachten | 78.733 | 20.000 | 98.733 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Onderzoek mijnbouwbodembeweging | 1.590 | 1.590 | |||||
SodM onderzoek | 2.188 | 2.188 | |||||
Uitvoeringsagenda klimaat | 473 | 473 | |||||
Klimaat mondiaal | 370 | 370 | |||||
Onderzoek en opdrachten | 54.807 | 54.807 | |||||
Programma Opwek Energie op Rijksvastgoed (OER) | 11.805 | 11.805 | |||||
Energiehulp Oekraïne | 7.500 | 20.000 | 27.500 | ||||
Bijdrage aan agentschappen | 131.906 | 0 | 131.906 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Bijdrage RVO.nl | 96.476 | 96.476 | |||||
Bijdrage RDI | 9.041 | 9.041 | |||||
Bijdrage NEa | 18.432 | 18.432 | |||||
Bijdrage KNMI | 2.313 | 2.313 | |||||
Bijdrage NVWA | 968 | 968 | |||||
Bijdrage RIVM | 2.763 | 2.763 | |||||
Bijdrage RWS | 1.913 | 1.913 | |||||
Bijdrage aan ZBO's/RWT's | 150.657 | 0 | 150.657 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Doorsluis COVA-heffing | 111.000 | 111.000 | |||||
TNO kerndepartement | 37.580 | 37.580 | |||||
TNO SodM | 2.077 | 2.077 | |||||
Bijdrage aan medeoverheden | 543.993 | 0 | 543.993 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Regeling toezicht energiebesparingsplicht | 16.760 | 16.760 | |||||
Uitvoeringskosten klimaat medeoverheden | 527.233 | 527.233 | |||||
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties | 10.906 | 0 | 10.906 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Nuclear Research Group (NRG) | 6.685 | 6.685 | |||||
Internationale contributies | 1.790 | 1.790 | |||||
PBL Rekenmeesterfunctie | 2.431 | 2.431 | |||||
Ontvangsten | 2.095.077 | 0 | 2.095.077 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Ontvangsten COVA | 111.000 | 111.000 | |||||
Opbrengst heffing ODE (SDE++) | 5.000 | 5.000 | |||||
Ontvangsten zoutwinning | 2.511 | 2.511 | |||||
Onttrekking reserve duurzame energie en klimaattransitie | 564.186 | 564.186 | |||||
ETS-ontvangsten | 1.400.000 | 1.400.000 | |||||
Diverse ontvangsten | 12.380 | 12.380 |
Stand ontwerpbegroting 2024 incl. NvW en amendementen | Mutaties ISB | Stand ISB | Mutatie 2025 | Mutatie 2026 | Mutatie 2027 | Mutatie 2028 | |
Verplichtingen | 11.957.256 | 20.000 | 11.977.256 | ||||
waarvan garantieverplichtingen | |||||||
waarvan overige verplichtingen | 11.957.256 | 20.000 | 11.977.256 |
Budgetflexibiliteit
De budgetflexibiliteit bij de ontwerpbegroting 2024 was 49%, ofwel 51% van het beschikbare kasbudget 2024 was al juridisch verplicht. Omdat het budget van de Ontwerpbegroting door aangenomen amendementen met € 112 mln is opgehoogd en met deze ISB het budget opnieuw met € 20 mln wordt opgehoogd, daalt het percentage juridisch verplicht op artikel 4 van de EZK-begroting naar 49,6%: deze ophogingen zijn immers nog niet juridisch verplicht.
Toelichting
In deze incidentele suppletoire begroting wordt het parlement om autorisatie verzocht voor het aangaan van verplichtingen en doen van uitgaven voor energiehulp Oekraïne, zoals voorgesteld in de Kamerbrief Derde steunpakket Oekraïne 2023 van 6 oktober 2023 en de Kamerbrief Eerste steunpakket Oekraïne 2024 van 15 december 2023.
Verplichtingen en uitgaven
Opdrachten
Energiehulp Oekraïne
In verlengde van het eerste en tweede steunpakket aan Oekraïne in 2023 maakt het kabinet opnieuw € 20 mln vrij voor energiehulp aan Oekraïne voor de winter van 2024. Dit bedrag is opgebouwd uit € 10 mln uit het Derde Steunpakket 2023 en € 10 mln uit het Eerste Steunpakket 2024. De middelen uit het Derde Steunpakket 2023 vallen over de jaargrens heen en worden met deze ISB weer opgeboekt in 2024. De afboeking vindt plaats met Slotwet 2023. Deze steun betreft in-kind leveringen van noodzakelijke energie-infrastructuurcomponenten zoals generatoren, transformatoren, gaspijpen, -compressoren, -turbines, hoogspanningskabels, alsook voertuigen die bijdragen aan het herstel van de energie infrastructuur zoals graafmachines en bulldozers. Deze bijdragen voorzien op een directe manier aan de behoeftes van Oekraïne voor het herstel van de Oekraïense energie infrastructuur. Dit zorgt er dus voor dat een groter gedeelte van de Oekraïense bevolking toegang heeft tot elektriciteit, warmte en andere primaire levensbehoeften.
Stand ontwerpbegroting 2024 incl. NvW en amendementen | Mutaties 2e ISB | Stand 2e ISB | Mutatie 2025 | Mutatie 2026 | Mutatie 2027 | Mutatie 2028 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
Verplichtingen | 3.146.997 | 200.000 | 3.346.997 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Uitgaven | 2.357.412 | 0 | 2.357.412 | 24.000 | 65.000 | 20.000 | 63.000 |
Subsidies (regelingen) | 1.175.761 | 0 | 1.175.761 | 24.000 | 65.000 | 20.000 | 63.000 |
MKB-Innovatiestimulering Topsectoren (MIT) | 23.250 | 23.250 | |||||
Eurostars | 22.269 | 22.269 | |||||
Bevorderen ondernemerschap | 19.395 | 19.395 | |||||
Cofinanciering EFRO | 31.977 | 31.977 | |||||
Bijdrage aan ROM's | 15.049 | 15.049 | |||||
Verduurzaming industrie | 79.322 | 79.322 | 24.000 | 65.000 | 20.000 | 63.000 | |
Startup beleid | 12.136 | 12.136 | |||||
Urgendamaatregelen Industrie | 11.940 | 11.940 | |||||
Invest-Nl | 11.625 | 11.625 | |||||
Noodloket (TOGS) | 0 | ||||||
Tegemoetkoming vaste lasten | 0 | ||||||
Tegemoetkoming vaste lasten Caribisch Nederland | 0 | ||||||
Europees Defensie Fonds cofinanciering | 5.000 | 5.000 | |||||
Omscholing naar tekortsectoren | 0 | ||||||
Tegemoetkoming vaste lasten Startersregeling | 0 | ||||||
Infrastructuur duurzame industrie (PIDI) | 0 | ||||||
Herstructurering winkelgebieden | 16.388 | 16.388 | |||||
R&D mobiliteitssectoren | 33.100 | 33.100 | |||||
SEG | 0 | ||||||
NGF - project Groenvermogen van de Nederlandse economie | 84.879 | 84.879 | |||||
NGF - project Health-RI | 12.000 | 12.000 | |||||
NGF - project RegMed XB | 10.649 | 10.649 | |||||
NGF - project QuantumDeltaNL | 127.818 | 127.818 | |||||
NGF - project Oncode-PACT | 49.963 | 49.963 | |||||
NGF - project Circulaire Plastics NL | 23.040 | 23.040 | |||||
NGF - project NXTGEN HIGH TECH | 78.220 | 78.220 | |||||
NGF - project PhotonDelta | 67.125 | 67.125 | |||||
NGF - project Opschaling PPS beroepsonderwijs | 39.189 | 39.189 | |||||
NGF project Bio Based Circular | 21.700 | 21.700 | |||||
NGF project Material Independence & Circular Batteries | 53.000 | 53.000 | |||||
Tegemoetkoming Energiekosten | 0 | ||||||
Indirecte Kosten Compensatie ETS | 0 | ||||||
IPCEI Cloudinfrastructuur en services | 20.642 | 20.642 | |||||
IPCEI Micro elektronica | 143.088 | 143.088 | |||||
Aanvullende tegemoetkoming evenementen | 0 | ||||||
Omzetderving Limburg | 0 | ||||||
Investeringen Verduurzaming Industrie - Klimaatfonds | 134.210 | 134.210 | |||||
EuroHPC | 10.193 | 10.193 | |||||
EuroQCI | 5.606 | 5.606 | |||||
Brexit Adjustment Reserve | 0 | ||||||
Ruimte voor economie / bedrijventerreinen | 2.789 | 2.789 | |||||
Overig | 10.199 | 10.199 | |||||
Leningen | 30.000 | 0 | 30.000 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Bedrijfssteun | 0 | ||||||
Qredits | 30.000 | 30.000 | |||||
NGF - project PhotonDelta | 0 | ||||||
Garanties | 97.945 | 0 | 97.945 | 0 | 0 | 0 | 0 |
BMKB | 42.228 | 42.228 | |||||
Klein Krediet Corona garantieregeling | |||||||
Groeifaciliteit | 8.972 | 8.972 | |||||
Garantie Ondernemersfinanciering | 11.745 | 11.745 | |||||
Garantie Ondernemersfinanciering Corona | 25.000 | 25.000 | |||||
MKB financiering | 10.000 | 10.000 | |||||
Opdrachten | 23.052 | 0 | 23.052 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Onderzoek en opdrachten | 6.170 | 6.170 | |||||
Caribisch Nederland | 847 | 847 | |||||
ICT beleid | 0 | ||||||
Regeldruk | 2.450 | 2.450 | |||||
Budget Samenwerking regio | 815 | 815 | |||||
Small Business Innovation Research | 150 | 150 | |||||
Stikstofaanpak piekbelasters industrie | 11.500 | 11.500 | |||||
Verduurzaming industrie | 1.120 | 1.120 | |||||
Bijdrage aan agentschappen | 122.915 | 0 | 122.915 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Bijdrage RVO.nl | 122.170 | 122.170 | |||||
Rijksinspectie Digitale Infrastructuur | 745 | 745 | |||||
Bijdrage aan ZBO's/RWT's | 380.925 | 0 | 380.925 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Bijdrage aan TNO | 209.862 | 209.862 | |||||
Kamer van Koophandel | 142.917 | 142.917 | |||||
Bijdrage aan NWO-TTW | 28.146 | 28.146 | |||||
Bijdrage aan medeoverheden | 20.386 | 0 | 20.386 | 0 | 0 | 0 | 0 |
MKB Innovatiestimulering Topsectoren (MIT) | 20.386 | 20.386 | |||||
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties | 506.428 | 0 | 506.428 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Internationaal Innoveren | 55.539 | 55.539 | |||||
PPS toeslag | 200.686 | 200.686 | |||||
TO2 (excl. TNO) | 60.234 | 60.234 | |||||
Topsectoren overig | 13.796 | 13.796 | |||||
Ruimtevaart (ESA) | 83.719 | 83.719 | |||||
Bijdrage NBTC | 10.169 | 10.169 | |||||
Overige bijdragen aan organisaties | 6.061 | 6.061 | |||||
Economische ontwikkeling en technologie | 5.514 | 5.514 | |||||
EU-cofinanciering JTF | 17.730 | 17.730 | |||||
Faciliteiten toegepast onderzoek TO2 en RKI | 43.250 | 43.250 | |||||
NGF - projectNXTGEN Ruimtevaart | 9.730 | 9.730 | |||||
Storting begrotingsreserve | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Storting reserve BMKB | 0 | ||||||
Storting reserve MKB financiering | 0 | ||||||
Ontvangsten | 268.597 | 0 | 268.597 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Luchtvaartkredietfaciliteit | 863 | 863 | |||||
Rijksoctrooiwet | 45.966 | 45.966 | |||||
Eurostars | 4.250 | 4.250 | |||||
F-35 | 10.576 | 10.576 | |||||
Diverse ontvangsten | 11.242 | 11.242 | |||||
Bedrijfssteun | 41.700 | 41.700 | |||||
Noodloket (TOGS) | 0 | ||||||
Tegemoetkoming vaste lasten | 0 | ||||||
Tegemoetkoming vaste lasten starters | 0 | ||||||
BMKB | 33.000 | 33.000 | |||||
Onttrekking reserve Klein Krediet Corona | 0 | ||||||
Klein Krediet Corona | 0 | ||||||
Ontvangsten verduurzaming industrie | 0 | ||||||
Groeifaciliteit | 8.000 | 8.000 | |||||
Onttrekking reserve Groeifaciliteit | 0 | ||||||
SEG | 0 | ||||||
Garantie Ondernemingsfinanciering | 13.000 | 13.000 | |||||
Onttrekking reserve GO | 0 | ||||||
Tegemoetkoming Energiekosten | 100.000 | 100.000 | |||||
MKB financiering | 0 | ||||||
Brexit Adjustment Reserve | 0 |
Stand ontwerpbegroting 2024 incl. NvW en amendementen | Mutaties 2e ISB | Stand 2e ISB | Mutatie 2025 | Mutatie 2026 | Mutatie 2027 | Mutatie 2028 | |
Verplichtingen | 3.146.997 | 200.000 | 3.346.997 | 0 | 0 | 0 | 0 |
waarvan garantieverplichtingen | 1.260.000 | 1.260.000 | |||||
waarvan overige verplichtingen | 1.886.997 | 200.000 | 2.086.997 |
Budgetflexibiliteit
De budgetflexibiliteit bij de ontwerpbegroting 2024 was 43%, oftewel 57% van het beschikbaare kasbudget in 2024 was juridisch verplicht. Het budget van de ontwerpbegroting 2024 wordt door deze Incidentele Suppletoire Begroting (ISB) met € 200 mln verhoogd, daarmee daalt het percentage juridisch verplicht op artikel 2 van de EZK-begroting. De nieuwe budgetflexibiliteit is 47% oftewel 53% juridisch verplicht.
Toelichting
In deze ISB wordt het parlement om autorisatie verzocht voor het aangaan van verplichtingen en doen van uitgaven ten behoeve van een Maatwerkfinanciering CO2-reductie Verduurzaming Industrie, zoals voorgesteld in de Kamerbrief Maatwerkfinanciering CO2-reductie verduurzaming industrie van 14 februari 2024. Het betreft lopend beleid en volgt de inzet die is voorgesteld in Kamerbrief over voortgang maatwerkafspraken van 27 februari 2023, in Kamerbrief over voortgang maatwerkafspraken van 27 september 2023 en in Kamerbrief over Joint Letter of Intent Maatwerk Nobian van 22 november 2023.
Mochten deze middelen niet worden ingezet voor een desbetreffende maatwerkafspraak, doordat de Europese Commissie geen goedkeuring geeft over de openstelling van de Call For Proposals die betrekking heeft op de staatsteuntoets van het bedrijf, zullen deze middelen op een later moment terugvloeien naar de Algemene Post (Klimaatfonds). Mocht het traject van de Europese Commissie leiden tot significante aanpassingen, zal er door Kabinet opnieuw worden gewogen.
Verplichtingen en uitgaven
Subsidies
Maatwerkfinanciering CO2-reductie Verduurzaming Industrie.
Op 22 november jl. is de eerste Joint Letter of Intent (JLoI) met Nobian ondertekend. Met behulp van maatwerkafspraken kan Nobian haar fabrieken ombouwen en daarmee haar klimaatdoelstellingen met 10 jaar versnellen door in 2030 al nagenoeg geen CO2 meer uit te stoten. Dat levert een aanzienlijke bijdrage aan de CO2-reductie doelstellingen die planning gekoppeld zijn aan de maatwerkafspraken én versterkt de industrieclusters in Delfzijl, Hengelo en Rotterdam en daarmee de Nederlandse positie in de Europese chlooralkali- en bredere chemische - sector. Deze afspraken zijn allemaal opgenomen in de JLoI die met uw Kamer is gedeeld waarbij voor deze additionele reductie een overheidsbijdrage van 200 mln gemoeid is. De uitfinanciering hiervan zal plaatsvinden in de periode 2024-2030.
Om deze doelstellingen te behalen vraagt Nobian om een financiële bijdrage, naast hun eigen investeringen, voor drie van de vijf projecten. Met deze ISB wordt gevraagd om het bedrag over te hevelen uit het Klimaatfonds naar de EZK-begroting t.b.v. de eerste twee projecten (Delfzijl en Hengelo) die goed zijn voor ca. 540 Kton CO2-reductie. Vanwege de urgentie en de tijdslijnen van Nobian om de verduurzamingsambities voor 2030 te realiseren, kan deze overheveling niet wachten op de reguliere besluitvorming. De ISB zelf zorgt er niet voor dat de middelen overgeheveld worden naar Nobian: dat gebeurt via een uiteindelijke, definitieve subsidiebeschikking. Het voornemen is om in april tot bindende afspraken te komen voor de twee genoemde projecten.
