X Defensie

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2012 wijzigingen aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X).

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De minister van Defensie, J.A. Hennis-Plasschaert

A. Artikelsgewijze toelichting bij het wetsvoorstel

Toelichting bij wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2012 wijzigingen aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het ministerie van Defensie (X).

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.

De minister van Defensie, J. S. J. Hillen

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikelen 1 en 2

De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2012 wijzigingen aan te brengen in:

• a. de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X);

• b. de begrotingsstaat inzake de baten-lastendiensten van dit Ministerie.

De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De minister van Defensie, J.A. Hennis-Plasschaert

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL

Wetsartikel 1 (begrotingsstaat ministerie)

De begrotingsstaten die deel uitmaken van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld. Het wetsvoorstel strekt ertoe om de begrotingsstaat van het ministerie van Defensie voor het jaar 2012 vast te stellen.

Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting voor het jaar 2012. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen in de Miljoenennota 2012.

Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen en de ontvangsten voor het jaar 2012 vastgesteld. De in de begroting opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze Memorie van Toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

Wetsartikel 2 (begrotingsstaat baten-lastendiensten)

Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en lasten en de kapitaaluitgaven en -ontvangsten van de baten-lastendiensten Defensie Telematica Organisatie (DTO), Dienst Vastgoed Defensie (DVD) en Paresto voor het jaar 2012 vastgesteld.

De in die begrotingen opgenomen begrotingsartikelen worden toegelicht in onderdeel B (begrotingstoelichting) van deze Memorie van Toelichting en wel in de paragraaf inzake de diensten die een baten-lastenstelsel voeren.

B. BEGROTINGSTOELICHTING

B. BEGROTINGSTOELICHTING

De departementale begroting

B. BEGROTINGSTOELICHTING

De departementale begroting

B. BEGROTINGSTOELICHTING

1. LEESWIJZER

Algemeen

In de leeswijzer worden de begrippen «Nederland» en «Nederlands», de groeiparagraaf, de indeling van de begroting, het Defensie Materieelprojectenoverzicht (MPO) en het principe comply or explain behandeld.

Het Koninkrijk der Nederlanden

De handhaving van de onafhankelijkheid en de verdediging van het Koninkrijk is een zaak van het hele Koninkrijk der Nederlanden (Nederland in Europa en Caribisch Nederland, alsmede Aruba, Curaçao en Sint Maarten). Waar in deze begroting sprake is van «Nederland» of «Nederlands» wordt daarmee bedoeld: «(van) het Koninkrijk der Nederlanden», tenzij het gaat om zaken die specifiek het land Nederland betreffen, zoals het EU-lidmaatschap.

Groeiparagraaf

Op 20 april 2011 is de Tweede Kamer akkoord gegaan met een aanpassing van de presentatie van de Rijksbegroting onder de naam «Verantwoord Begroten» (Kamerstuk 31 865, nr. 26). De nieuwe presentatie moet leiden tot meer inzicht in financiële informatie, de rol en verantwoordelijkheid van de minister en zal een duidelijke splitsing tussen apparaat en programma laten zien.

Beleidsartikelen

In beleidsartikel 20 Inzet wordt de incidentele inzet van de krijgsmacht beschreven. Het artikel is op te delen in de artikelonderdelen Crisisbeheersingsoperaties, Contributies, Nationale Inzet en Overige Inzet. Bij het onderdeel Crisisbeheersingsoperaties wordt alle inzet begroot die gefinancierd wordt uit de Homegene Groep Internationale Samenwerking (HGIS). Bij Contributies worden de financiële bijdragen aan de EU en Navo weergegeven. Deze bijdragen worden tevens gefinancierd uit HGIS. Het derde artikelonderdeel betreft alle uitgaven voor nationale inzet die afkomstig zijn uit FNIK (Financiering Nationale Inzet Krijgsmacht). Artikel 20 wordt afgesloten met het onderdeel Overige Inzet. Hierin worden alle uitgaven voor additionele inzet begroot die niet vanuit HGIS of FNIK worden gefinancierd. Hierbij valt te denken aan internationale noodhulp of de inzet van Vessel Protection Detachments (VPD’s).

In de beleidsartikelen 21 tot en met 24 worden de operationele doelstellingen en de structurele inzet beschreven van de vier operationele commando’s; het Commando zeestrijdkrachten (CZSK), het Commando landstrijdkrachten (CLAS), het Commando luchtstrijdkrachten (CLSK) en het Commando Koninklijke marechaussee (CKmar). Aan deze beleidsartikelen zijn operationele doelstellingen verbonden. In de doelstellingenmatrices zijn nog niet alle voorgenomen reorganisaties verwerkt.

In de beleidsartikelen 25 Defensie Materieel Organisatie (DMO) en 26 Commando DienstenCentra (CDC) zijn de ondersteunende en dienstverlenende defensieorganisaties beschreven. Op deze beleidsartikelen worden de investeringen in materieel, infrastructuur en informatievoorziening (IV) geraamd. In de niet-beleidsartikelen 70 en 80 zijn de Geheime uitgaven en de ramingen voor Nominaal en onvoorzien opgenomen. In het niet-beleidsartikel 90 Algemeen worden de uitgaven voor de Bestuursstaf, de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) en de niet specifiek aan een defensieonderdeel toe te wijzen uitgaven opgenomen. Ten slotte worden in niet-beleidsartikel 91 de uitgaven ten behoeve van het centrale apparaat van Defensie begroot.

Overig

Ook worden in de begroting de ramingen voor de baten-lastendiensten Defensie Telematica Organisatie (onderdeel van de divisie Informatievoorziening), de Dienst Vastgoed Defensie (divisie Vastgoed en Beveiliging) en Paresto (divisie Facilitair en Logistiek) weergegeven. Daarnaast is in de bijlagen informatie opgenomen over onder andere de Defensie Industrie Strategie (DIS), de overzichtsconstructie van de uitgaven voor veteranen en de uitgaven voor zorg en nazorg.

De begroting van het ministerie van Defensie is ook digitaal beschikbaar op de website www.rijksbegroting.nl. Om de toegankelijkheid verder te vergroten zijn in de digitale versie, waar mogelijk, hyperlinks aangebracht naar de achterliggende documenten.

Het Defensie Materieelprojectenoverzicht (MPO)

Zoals gebruikelijk ontvangt de Kamer op Prinsjesdag het MPO. Hierin wordt per project meer gedetailleerde informatie gegeven dan in de begroting. Zo wordt duidelijk gemaakt wat de relatie is met het defensiebeleid en wat de samenhang is met andere projecten. In het MPO zijn de lopende of geplande strategische materieelprojecten opgenomen met een financiële omvang van meer dan € 25 miljoen, evenals politiek gevoelige projecten. Daarnaast zijn projecten van materieel in afstoting toegevoegd. Het gaat hierbij om de afstoting van overtollige wapens en wapensystemen.

Comply or explain

In algemene zin wijkt de defensiebegroting af van de begrotingen van andere beleidsdepartementen. Waar andere departementale begrotingen zijn ingedeeld naar beleidsmatige thema’s kent de defensiebegroting een organisatorische indeling. Dit heeft gevolgen voor de wijze waarop de koppeling tussen de doelstellingen, de activiteiten en de middelen van de krijgsmacht in de begroting wordt weergegeven.

In deze paragraaf is toegelicht in hoeverre beleidsdoelen in de begroting kunnen worden weergegeven in termen van te bereiken maatschappelijke effecten (outcome). Wanneer de maatschappelijke effecten van de operationele doelstellingen in beleidsartikelen niet of nauwelijks te meten zijn, valt dit beleidsartikel onder het beginsel explain. Indien deze effecten wel meetbaar zijn, valt het beleidsartikel onder het beginsel comply. Een goed voorbeeld van een operationele doelstelling waarvan het maatschappelijk effect niet of nauwelijks te meten is, betreft één van de doelstellingen uit beleidsartikel 20 Inzet: «De bevordering van vrede en stabiliteit in Europa/Balkan, Afghanistan, het Midden-Oosten en Afrika». Bij beleidsartikel 20 zal daarom in de begroting en het jaarverslag geen koppeling worden gelegd tussen de operationele doelstellingen en het daarmee beoogde of bereikte maatschappelijke effect. In onderstaande alinea wordt verder toegelicht voor welke beleidsartikelen dat eveneens geldt.

De beleidsartikelen en comply or explain

De beleidsartikelen 20 (Inzet), 21 (CZSK), 22 (CLAS) en 23 (CLSK) vallen als het gaat om de inzet onder explain. De beleidsartikelen 24 (CKmar), 25 (DMO) en 26 (CDC) vallen wel geheel onder comply, aangezien in deze beleidsartikelen duidelijk meetbare indicatoren zijn opgenomen.

1. Leeswijzer

Budgettair kader

Uit de hiervoor vermelde samenvattende begrotingsstaat blijkt dat ten opzichte van de begroting 2012 een bedrag van € 235,2 miljoen aan de begroting voor 2012 wordt toegevoegd en het begrotingsbedrag voor de ontvangsten 2012 met een bedrag van € 66,0 miljoen wordt verhoogd. Dit leidt tot een uitgavenbudget van € 8 108,276 miljoen en een ontvangstenbudget van € 413,836 miljoen. Het bedrag voor de verplichtingen in 2012 is verhoogd met € 210,0 miljoen tot € 7 861,436 miljoen.

Samenvatting belangrijkste begrotingswijzigingen

Tot de belangrijkste begrotingswijzigingen worden gerekend de toekenning van € 27,1 miljoen in verband met de eindejaarsmarge voor de uitvoering van crisisbeheersingsoperaties (HGIS) en de € 186,1 miljoen eindejaarsmarge voor de defensiebegroting, waaronder € 107,2 miljoen voor het veteranenbeleid en de uitdeling van de component sociale lasten ontwikkeling van de loonbijstelling van 2012 (€ 16,4 miljoen). De overige mutaties betreffen de budgetoverhevelingen tussen de departementen (€ 9,6 miljoen). De belangrijkste budgetoverhevelingen zijn de overheveling door het ministerie van Buitenlandse Zaken voor de uitvoering van de bescherming van ambassadepersoneel (€ 16,1 miljoen) en de overheveling naar het ministerie van Veiligheid en Justitie voor de defensiebijdrage in de exploitatiekosten van het project C2000 (€ 6,3 miljoen). Defensie draagt ook bij aan de onderzoekskernreactoren Pallas en Oyster van Ministerie van Economie, Landbouw en Innovatie (EL&I € 0,8 miljoen voor 2012 en meerjarig tot een bedrag van € 3,2 miljoen) en Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW € 0,8 miljoen voor 2012 en meerjarig tot een bedrag van € 2,4 miljoen). Tevens neemt de defensiebegroting toe met € 66,0 miljoen als gevolg van hogere ontvangsten. De hogere ontvangsten zijn voornamelijk het gevolg van hogere ontvangsten bij het Commando Diensten Centra (CDC) door het verschuiven van ontvangsten van 2011 naar 2012 met een bedrag van € 44,6 miljoen bij Domeinen en € 10,4 miljoen overige ontvangsten voor bewakingsdiensten en vergoedingen van geneeskundige verstrekkingen. Bij de Bestuursstaf zijn de ontvangsten € 10,6 miljoen hoger door de BTW-teruggave op het Navo Veiligheids Investeringsprogramma (NVIP).

Toelichtingen

Per begrotingsartikel zijn de wijzigingen naar aard en oorzaak gerangschikt in een tabel met autonome en beleidsmatige mutaties. Naast de beleidsmatige mutaties worden ook omvangrijke autonome mutaties toegelicht. Conform de toezegging tijdens de begrotingsbehandeling is ook een toelichting op de investeringsquote opgenomen.

1. Leeswijzer

Budgettair kader

Uit de hiervoor vermelde samenvattende begrotingsstaat blijkt dat ten opzichte van de eerste suppletoire begroting 2012 een bedrag van € 69,5 miljoen aan de begroting voor 2012 wordt onttrokken en dat het begrotingsbedrag voor de ontvangsten 2012 met € 0,2 miljoen wordt verlaagd. Dit leidt tot een uitgavenbudget van € 8 038,8 miljoen en een ontvangstenbudget van € 413,6 miljoen voor het Ministerie van Defensie. Het bedrag voor de in 2012 aan te gane verplichtingen wordt verlaagd met € 69,3 miljoen tot € 7 792,1 miljoen.

Samenvatting belangrijkste begrotingswijzigingen

De belangrijkste begrotingswijzigingen zijn de vrijgave van nog niet uitgedeelde budgetten (€ 102,6 miljoen) die via de eindejaarsmarge doorschuiven naar 2013, de vrijgave van het niet relevante deel van de hoofdsom van de pensioenen (- € 27,4 miljoen) en de doorschuiving van de schadeloosstelling voor veteranen naar 2013 (- € 33,7 miljoen). Daarnaast worden de budgetten «DMO investeringen in groot materieel» en «CLAS exploitatie» neerwaarts bijgesteld om de lening voor nieuwbouw project Gilze Rijen af te lossen (€ 80 miljoen). Ook wordt het budget «DMO exploitatie» neerwaarts bijgesteld en herschikt naar de Bestuurstaf vanwege een structurele aanpassing van het betalingsschema van de pensioenen (€ 50 miljoen). Tenslotte werken hogere ontvangsten (onder andere terugstorting SBK-gelden (- € 21,2 miljoen) door baten- en lastendiensten bij de Bestuurstaf) en de vertragende ontvangsten uit de verkoopopbrengsten (- € 33,4 miljoen) door in de uitgaven.

Uitvoeren crisisbeheersingsoperaties

De uitgaven crisisbeheersingsoperaties onder de HGIS-begroting worden met – € 28,4 miljoen neerwaarts bijgesteld.

Op de website van het Ministerie van Defensie (www.defensie.nl/missies) is actuele informatie beschikbaar over de verschillende crisisbeheersingsoperaties.

B1. LEESWIJZER

Budgettair kader

Uit de hiervoor vermelde samenvattende departementale begrotingsstaat blijkt dat ten opzichte van de tweede suppletoire begroting 2012 de begroting van de uitgaven voor 2012 met € 27,9 miljoen wordt verhoogd en dat het begrotingsbedrag van de ontvangsten voor 2012 met een bedrag van € 20,0 miljoen wordt verhoogd. Met deze mutaties uit de slotwet 2012 leidt dit tot een uitgavenbudget van € 8066,8 miljoen en een ontvangstenbudget van € 433,6 miljoen. Het bedrag voor de in 2012 aan te gane verplichtingen wordt verhoogd met € 174,9 miljoen tot een bedrag van € 7.967,1 miljoen.

Samenvatting belangrijkste begrotingswijzigingen

De hogere verplichtingen van € 174,9 miljoen worden vooral veroorzaakt door investeringen op het gebied van groot materieel.

Toelichtingen

De mutaties in de slotwet hebben een niet-beleidsmatig karakter en ontstaan door het verloop van de realisatie.

Mutaties

Bij de beleidsartikelen worden de mutaties naar oorzaak toegelicht waarbij het totaal van de mutaties sluit op de slotwet zoals die is opgenomen in de tabel voor de verplichtingen, de uitgaven en de ontvangsten.

Baten-lastendiensten

In de eerste en tweede suppletoire begroting 2012 zijn bij de baten-lastendiensten geen mutaties opgenomen. Het verschil tussen de stand ten tijde van de tweede suppletoire begroting en de uiteindelijke realisatie is daarom gelijk aan het verschil tussen het niveau van de begroting en de eindrealisatie. Hiervoor geeft het jaarverslag een toelichting.

2. HET BELEID

2. Het beleid

Algemeen

Met dit wetsvoorstel wordt voorgesteld de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2012 met respectievelijk € 235,2 miljoen en € 66,0 miljoen te verhogen.

De mutaties die tot deze aanpassingen leiden, worden in de Voorjaarsnota 2012 opgenomen.

De cijfermatige aansluiting van de begrotingsstaten is als volgt:

Uitgaven

Ontvangsten

Toelichting

B2. ALGEMENE TOELICHTING

In aansluiting op de tweede suppletoire begroting 2012 (samenhangende met de Najaarsnota), vastgesteld bij de Wet van 28 januari 2013, Stb. 39, strekt het onderhavige wetsvoorstel ertoe, op grond van artikel 10, derde lid, onder c, van de Comptabiliteitswet, per begrotingsartikel een positief dan wel negatief verschil tussen het beschikbare begrotingsbedrag en de realisatie op te heffen.

Overeenkomstig de voorschriften zijn de mutaties niet-beleidsmatig en hebben betrekking op boekhoudkundige dan wel uitvoeringstechnische aspecten.

Voor zover de aanpassingen van enige omvang zijn, is daarvan reeds eerder melding gemaakt in de Voorlopige Rekening Defensiebegroting 2012.

In aansluiting op de tweede suppletoire begroting 2012 ontstaat samenvattend het volgende beeld:

2. Het beleid

Algemeen

Met dit wetsvoorstel wordt voorgesteld de begrotingen van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2012 met respectievelijk € 69,5 miljoen en € 0,2 miljoen te verlagen. De mutaties die tot deze aanpassingen leiden worden in de Najaarsnota 2012 (Kamerstukken II, 2012–2012, ......., nr. 1) opgenomen.

De cijfermatige aansluiting ten opzichte van de 1^e suppletoire begroting 2012 is als volgt:

Uitgaven

Ontvangsten

Overzicht uitgavenmutaties

Toelichting

1. Bijstelling uitgaven HGIS

De uitgaven voor de verschillende missies zijn neerwaarts bijgesteld. Het saldo op de voorziening voor crisisbeheersingsoperaties wordt vrijgegeven.

2. Vrijgave niet relevant deel van de hoofdsom ABP lening

In het kader van het volledig op kapitaaldekking brengen van de militaire ouderdomspensioenen is het Ministerie van Defensie met het ABP een aantal leningen overeengekomen, waarvoor het Ministerie van Financiën de middelen beschikbaar stelt. Door een storting in het vermogenssurplus in 2011 is voor 2012 geen lening benodigd. De lening voor 2012, die als niet-relevant aan de uitgavenzijde van de begroting van het Ministerie van Defensie is toegevoegd, vervalt hiermee en de hiervoor gereserveerde middelen vallen vrij aan het Ministerie van Financiën.

3. Afdracht rente deelneming JSF-programma

In de businesscase voor de vervanging van de F-16 draagt Defensie bij najaarsnota 2012 de rente af voor de periode 2013 tot en met 2018 met betrekking tot de EMU-lening, die is aangegaan voor deelneming aan het JSF-programma. .

4. Doorschuiven schadeloosstelling veteranen naar 2013.

Een deel van het gereserveerde bedrag voor de schadeloosstelling veteranen schuift door naar 2013, omdat naar verwachting dit jaar niet van alle belanghebbenden de aanspraak op de regeling kan worden vastgesteld.

5. Overhevelingen van/naar andere departementen

Er zijn diverse overhevelingen met andere departementen voor een totaalbedrag van per saldo € 0,9 miljoen verwerkt, waaronder de bijdrage van Ministerie van Veiligheid en Justitie aan het programma Experimenteer-omgeving Bewaken en Beveiligen (€ 2 miljoen), een incidentele bijdrage van Defensie aan Ministerie Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor uitbreiding- en vervangingsinvesteringen door de oorlogsgravenstichting (- € 1,9 miljoen) en overige kleine overhevelingen (€ 0,8 miljoen).

6. Doorwerking van de ontvangsten

De uitgavenbegroting is neerwaarts bijgesteld met € 0,2 miljoen als gevolg van de doorwerking van de ontvangsten op de uitgaven. De belangrijkste wijzigingen in de ontvangsten zijn: een andere fasering van de opbrengsten uit verkoop van materieel en onroerende zaken (totaal – € 33,4 miljoen), de afroming van de winst van IVENT (€ 21,1 miljoen) en minder inkomsten voor geneeskundige zorg (- € 6 miljoen) bij het CDC, het terugstorten van de opgebouwde voorziening wachtgelden van de baten- en lastendiensten naar het moederdepartement (€ 21,2 miljoen), de verlaging van de opbrengsten inzet VPD’s (- € 6 miljoen) en inkomsten uit subsidie voor het project EU VIS bij de KMar (€ 2,9 miljoen).

7. Onderuitputting

De nog niet uitgedeelde budgetten op het artikelonderdeel nominaal worden gereserveerd voor begrotingsjaar 2013. De reservering dient voor de financiering van de gewijzigde ABP-premie en de premie sociale lasten (€ 38 miljoen) en voor de nadere verdeling van de prijsbijstelling naar de defensieonderdelen (€ 64,6 miljoen).

8. Herschikkingen tussen defensieonderdelen

Deze mutaties betreffen herschikkingen tussen defensieonderdelen en het toekennen van budgetten vanuit nominaal naar de defensieonderdelen. Vanuit artikel nominaal zijn onder meer budgetten uitgedeeld (€ 41 miljoen) om de premie wijzigingen van de sociale lasten af te dekken. Tevens is vanuit nominaal de schadeloosstelling voor veteranen toegevoegd aan het budget van de Bestuurstaf (€ 110 miljoen). Bij de DMO zijn de investeringen (€ 65 miljoen) en de exploitatie (€ 25 miljoen) neerwaarts bijgesteld, waarmee deels de aflossingen van de leningen voor infrastructuur (bij het CDC) en de hogere uitgaven van pensioenen (bij de Bestuurstaf) worden gefinancierd. De overige herschikkingen zijn voornamelijk reorganisaties of het onderbrengen van bepaalde eenheden of activiteiten naar een andere defensieonderdeel.

Overzicht ontvangstenmutaties

Toelichting

1. Bijstelling ontvangsten verkoopopbrengsten

De ontvangstenbegroting is neerwaarts bijgesteld met € 33,4 miljoen. Dit wordt deels veroorzaakt door een andere fasering van de opbrengsten uit verkoop van materieel (€ 11,4 miljoen) op de ontvangstenbegroting van de DMO. Onder meer de verwachte deelontvangsten van de uitgestelde verkoop van Leopard II tanks worden niet meer in 2012 gerealiseerd. De neerwaartse bijstelling wordt ook veroorzaakt door een andere fasering van de opbrengsten onroerende zaken (€ 22 miljoen) op de ontvangstenbegroting van het CDC. In 2012 worden namelijk de verkopen van de objecten Kranenburg Noord, staf OCKmar, Topografische Dienst Emmen, Tapijnkazerne en diverse kleine objecten niet meer gerealiseerd.

2. Bijstelling ontvangsten

De overige ontvangsten worden bijgesteld met € 33,2 miljoen. De belangrijkste mutaties zijn: de afdracht van de winst door IVENT (€ 21,1 miljoen) en minder inkomsten voor geneeskundige zorg (- € 6 miljoen) bij het CDC, het terugstorten van de opgebouwde voorziening wachtgelden van de baten-lastendiensten naar het moederdepartement (€ 21,2 miljoen), de verlaging van de opbrengsten inzet VPD’s (- € 6 miljoen) en inkomsten uit subsidie voor het project EU VIS bij de KMar van € 2,9 miljoen.

Budgettaire gevolgen van beleid

Beleidsartikel 20 Inzet

Toelichting

Algemeen

De uitgaven voor de verschillende missies zijn neerwaarts bijgesteld. Uit de voorziening HGIS wordt € 28,4 miljoen vrijgegeven. De inzet voor VPD’s is lager dan initieel gepland. De lagere ontvangsten werken door op het uitgavenbudget (€ 6 miljoen).

Nationale bijdrage aan ISAF-staven (NBI)

Het aantal ingezette tolken ten behoeve van de inzet in Afghanistan is beduidend lager dan initieel gepland, waardoor de begroting NBI met € 1 miljoen naar beneden kan worden bijgesteld.

ISAF redeployment (RDTF)

De raming voor 2012 is met € 7,5 miljoen bijgesteld. De realisatie van het Redeployment ISAF materieelplan (RDIMP) blijft achter doordat de grens met Pakistan in 2012 voor een groot deel van de tijd gesloten is geweest voor terugkomend materieel. Ook is er een tekort aan technische capaciteiten om het materieel weer inzetbaar te maken.

Geïntegreerde Politiemissie (GPM)

De neerwaartse bijstelling van het budget GPM met € 7,9 miljoen is het gevolg van gewijzigde inzichten ten aanzien van de bouw van het permanente kamp te Kunduz en door meevallers in het civiel inhuren van luchttransportcapaciteit.

Contributies

De NAVO contributie is € 1,2 miljoen hoger uitgevallen als gevolg van de inzet van NAVO-assets in Operatie Unified Protector (OUP) in 2011.

VPD uitgaven/ontvangsten

Het aantal gehonoreerde aanvragen van de reders voor VPD inzetten is lager dan initieel geraamd. Hierdoor zijn zowel de uitgaven als de ontvangsten ten aanzien van de inzet VPD’s met € 6 miljoen verlaagd.

Voorziening crisisbeheersingsoperaties (HGIS)

De voorziening crisisbeheersingsoperaties wordt door deze mutaties met € 15,1 miljoen verhoogd naar € 28,4 miljoen. Het saldo op de voorziening voor crisisbeheersingsoperaties van € 28,4 miljoen wordt vrijgegeven.

Beleidsartikel 21 Commando zeestrijdkrachten

Toelichting

Bijstellingen personele uitgaven

Door wijzigingen van de ABP-premie en de premie sociale lasten zijn de personele uitgaven bijgesteld.

Herschikking van bedrijven en/of eenheden

De mutaties betreffen onder meer de concentratie van facilitaire activiteiten binnen het Facilitair Bedrijf Defensie bij de CDC Bedrijfsgroep Facility Services (-€ 0,2 miljoen) en het herschikken van de IV-werkplekken budgetten van het Marinebedrijf van de DMO naar het CZSK (€ 3,7 miljoen).

Beleidsartikel 22 Commando landstrijdkrachten

Toelichting

Bijstellingen personele uitgaven

Door wijzigingen van de ABP-premie en de premie sociale lasten zijn de personele uitgaven bijgesteld.

Herschikking van bedrijven en/of eenheden

Beleidsartikel 23 Commando luchtstrijdkrachten

Toelichting

Bijstellingen personele uitgaven

Door wijzigingen van de ABP-premie en de premie sociale lasten zijn de personele uitgaven bijgesteld.

Herschikking van bedrijven en/of eenheden

De mutaties betreffen onder meer de concentratie van facilitaire activiteiten binnen het Facilitair Bedrijf Defensie bij de CDC Bedrijfsgroep Facility Services, het onderbrengen van de activiteiten van de groep geleide wapens van het CLSK naar het CLAS (-€ 18,1 miljoen) en de vliegurencompensatie ( -€ 2,4 miljoen) van het CLSK naar de DMO ten gunste van het Logistiek Centrum Woensdrecht (LCW).

Beleidsartikel 24 Commando Koninklijke marechaussee

Toelichting

Bijstellingen personele uitgaven

Door wijzigingen van de ABP-premie en de premie sociale lasten zijn de personele uitgaven bijgesteld.

Herschikking van bedrijven en/of eenheden

De mutaties betreffen onder meer de concentratie van facilitaire activiteiten binnen het Facilitair Bedrijf Defensie bij de CDC Bedrijfsgroep Facility Services en de herschikking van budgetten voor infrastructuur investeringen van de CKmar naar het CDC (€ 0,7 miljoen) voor huisvesting van de BSB.

Doorwerking ontvangsten

De hogere verwachte ontvangsten naar aanleiding van EU subsidies voor het project «Visumafgiftes met biometrische kenmerken in EU-VIS database» werken door op het uitgavenbudget.

Toelichting

Beleidsartikel 25 Defensie Materieel Organisatie

Toelichting

Overhevelingen tussen departementen

Bijdrage voor de financiering van het project «upgrade mass radar» door het Ministerie van Infrastructuur en Milieu van € 2 miljoen waarvan € 0,6 miljoen voor 2012.

Bijstellingen personele uitgaven

Door wijzigingen van de ABP-premie en de premie sociale lasten zijn de personele uitgaven bijgesteld.

Herschikking van bedrijven en/of eenheden

De mutaties betreffen onder meer het herschikken van de IV-werkplekken budgetten van het Marinebedrijf van de DMO naar het CZSK, het herschikken van instandhoudingbudget van het CLAS voor diverse (kleine) investeringsprojecten voor de Landmacht (uitgevoerd door de DMO) en de overige kleine mutaties.

Doorwerking van de ontvangsten

De naar latere jaren vertraagde verkoopopbrengsten van roerende goederen bij de DMO voor € 11,4 miljoen en van onroerende goederen bij het CDC voor € 22 miljoen, worden in 2012 ten laste van de investeringen van de DMO verwerkt. Onder meer de verwachte deelontvangsten van de uitgestelde verkoop van Leopard II tanks worden niet meer in 2012 gerealiseerd. De neerwaartse bijstelling wordt ook veroorzaakt door een andere fasering van de opbrengsten onroerende zaken (€ 22 miljoen) op de ontvangstenbegroting van het CDC. In 2012 worden namelijk de verkopen van de objecten Kranenburg Noord, staf OCKmar en diverse kleine objecten niet meer gerealiseerd.

Bijstelling investeringen

Door het gewijzigde leveringschema voor de projecten IGV en genie- en doorbraaktanks, het doorschuiven van de deelbetalingen voor de projecten patrouillevoertuigen en Chinook en het niet tijdig verwerven en leveren van diverse kleine investeringsprojecten zijn de investeringen neerwaarts bijgesteld.

Bijstellen exploitatie

Het bijstellen van de exploitatie is onder meer een gevolg van het neerwaarts bijstellen van het brandstofbudgetten, de instandhoudingbudgetten en de lagere raming voor 2012 voor de overige exploitatie-uitgaven, met name op het gebied van kleding en overige persoonsgebonden uitrusting.

Afdracht rente deelneming JSF-programma

In de businesscase voor de vervanging van de F-16 draagt Defensie bij najaarsnota 2012 de rente af voor de periode 2013 tot en met 2018 met betrekking tot de EMU-lening, die is aangegaan voor deelneming aan het JSF-programma.

Ontvangsten

Onder meer de verwachte deelontvangsten van de uitgestelde verkoop van Leopard II tanks worden niet meer in 2012 gerealiseerd.

Beleidsartikel 26 Commando DienstenCentra

Toelichting

Bijstellingen personele uitgaven

Door wijzigingen van de ABP-premie en de premie sociale lasten zijn de personele uitgaven bijgesteld.

Herschikking van bedrijven en/of eenheden

De mutaties betreffen onder meer het herschikken van het budget werving en selectie van de Bestuurstaf naar de Divisie Personeel en Organisatie van het CDC, de concentratie van facilitaire activiteiten binnen het Facilitair Bedrijf Defensie bij de CDC Bedrijfsgroep Facility Services en het herschikken van de budgetten voor infrastructuur investeringen van de CKmar naar het CDC voor huisvesting van de BSB en daarnaast diverse kleine mutaties naar de overige defensieonderdelen.

Doorwerking ontvangsten

De afroming van de opbrengsten van IVENT zijn verwerkt op de uitgaven van het CDC.

Aflossing lening

Voor het project «Nieuwbouw Gilze-Rijen» wordt de lening uit eerdere jaren afgelost.

Overhevelingen tussen departementen

Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties draagt bij aan de financiering van twee KMar Liaisons op Nederlandse ambassades in de regio’s Hoorn van Afrika en Zuid-Amerika.

Ontvangsten

De neerwaartse bijstelling verkoopontvangsten wordt veroorzaakt door een andere fasering van de opbrengsten onroerende zaken (€ 22 miljoen) op de ontvangstenbegroting van het CDC. In 2012 worden namelijk de verkopen van de objecten Kranenburg Noord, staf OCKmar, Topografische Dienst Emmen, Tapijnkazerne en diverse kleine objecten niet meer gerealiseerd. Bij de overige ontvangsten is er in 2012 per saldo € 15,125 miljoen meer ontvangen. Het betreft enerzijds meer dan geplande ontvangsten (€ 21,125 miljoen) door de afroming van IVENT opbrengsten en anderzijds minder dan geplande ontvangsten (- € 6 miljoen) voor geneeskundige zaken.

Niet-beleidsartikel 80 Nominaal en onvoorzien

Toelichting

Prijsbijstelling 2012

De prijsbijstelling ter hoogte van € 62,9 miljoen is ontvangen op dit artikelonderdeel.

Overhevelingen tussen departementen

Bijdrage aan het Ministerie van Infrastructuur en Milieu voor basisregistratie kadaster (€ 22 000) en de incidentele bijdrage aan het Ministerie Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor een uitbreiding- en vervangingsinvesteringen door de oorlogsgravenstichting (€ 1,9 miljoen).

Bijstellingen personele uitgaven

Door wijzigingen van de ABP-premie en de premie sociale lasten zijn de personele uitgaven bijgesteld.

Schadeloosstelling veteranen

De eindejaarsmarge uit 2011 die met de voorjaarsnota is toegevoegd op dit artikelonderdeel is voor een groot deel bestemd voor de compensatie van de veteranen die voor 1 juli 2007 gewond zijn geraakt tijdens daadwerkelijke uitzending in het kader van oorlogs- en crisisbeheersingsoperaties.

Onderuitputting

De nog niet uitgedeelde budgetten op dit artikelonderdeel worden gereserveerd voor de wijzigingen van de ABP- premie en de premie sociale lasten voor het begrotingsjaar 2013 (€ 38 miljoen) en voor de nadere verdeling van de prijsbijstelling naar de defensieonderdelen (€ 64,6 miljoen).

Niet-beleidsartikel 90 Algemeen

Toelichting

Overhevelingen tussen departementen

Bijstellingen personele uitgaven

Door wijzigingen van de ABP-premie en de premie sociale lasten zijn de personele uitgaven bijgesteld.

Herschikking van bedrijven en/of eenheden

De mutaties betreffen onder meer het herschikken van wervingsbudgetten naar het CDC.

Interne herschikking algemeen en centraal

Een groot aantal exploitatiemutaties zijn verwerkt op de beleidsartikelen 90 Algemeen en 91 Centraal Apparaat. Hierbij is de raming voor overige uitgaven, de bijdrage aan NAVO-investeringen en wetenschappelijk onderzoek van het beleidsartikel 90 Algemeen neerwaarts bijgesteld en de pensioenen en wachtgelden van het beleidsartikel 91 Centraal Apparaat zijn daarentegen verhoogd.

Niet-beleidsartikel 91 Centraal Apparaat

Toelichting

Loonheffing veteranen / Schadeloosstelling veteranen.

Overhevelingen tussen departementen

Defensie draagt € 25 000 bij aan het masterplan concentratie archiefdepots van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Tevens wordt structureel € 78 000 (= 1 fte) overgedragen aan Algemene Zaken voor het project Overheidscommunicatie Nieuwe Stijl.

Bijstellingen personele uitgaven

Door wijzigingen van de ABP-premie en de premie sociale lasten zijn de personele uitgaven bijgesteld.

Vrijgave hoofdsom ABP lening plus rente

In het kader van het volledig op kapitaaldekking brengen van de militaire ouderdomspensioenen is Defensie met het ABP een aantal leningen overeengekomen, waarvoor het Ministerie van Financiën de middelen beschikbaar stelt. Door een storting in het vermogenssurplus in 2011 is voor 2012 geen lening benodigd. De lening voor 2012, die als niet-relevant aan de uitgavenzijde van de begroting van Defensie is toegevoegd, vervalt hiermee en de hiervoor gereserveerde middelen vallen vrij aan het Ministerie van Financiën.

Interne herschikking algemeen en centraal

Een groot aantal exploitatiemutaties zijn verwerkt op de beleidsartikelen 90 Algemeen en 91 Centraal Apparaat. Hierbij is de raming voor overige uitgaven, de bijdrage aan NAVO-investeringen en wetenschappelijk onderzoek van het beleidsartikel 90 Algemeen neerwaarts bijgesteld en de pensioenen en wachtgelden van het beleidsartikel 91 Centraal Apparaat zijn daarentegen verhoogd.

Bijstelling pensioenen / fasering pensioenen

De raming voor pensioenen is bijgesteld op basis van een herziend betalingsschema.

Ontvangsten / Doorwerking ontvangsten

De hogere ontvangsten hebben betrekking op een terugstorting van de opgebouwde voorziening wachtgelden van de baten-lastenagentschappen, die worden toegevoegd aan het artikelonderdeel «wachtgelden, inactiviteitswedden en SBK-gelden». De ontvangsten werken door op het uitgaven artikel.

2.1. De beleidsagenda 2012

Samenvatting

De financiële huishouding op orde

De toestand van de Rijksbegroting dwingt het kabinet tot ingrijpende maatregelen. Defensie is hiervan niet uitgezonderd. In 2012 bezuinigt Defensie € 400 miljoen op grond van het regeerakkoord en € 173 miljoen als gevolg van de interne problematiek. Dit wordt gerealiseerd door het stilzetten van eenheden en materieel, een reductie van het vullingspercentage en de reorganisatie van het opleidingenveld, bij elkaar ongeveer € 200 miljoen. De resterende taakstelling wordt in 2012 opgevangen ten laste van het investeringsbudget.

Een kleinere en slagvaardige krijgsmacht

De verkleining en vernieuwing van de defensieorganisatie en de hiermee gepaard gaande omvangrijke reorganisatie is krachtig ingezet. De komende jaren wordt toegewerkt naar een kleinere krijgsmacht in goede conditie, met eenheden die zijn gevuld, oefenprogramma’s die kunnen worden doorlopen en voorraden die op peil zijn gebracht. 2012 wordt daarbij echter nog een moeilijk jaar, waarin de vulling nog zal teruglopen terwijl de achterstanden nog niet zijn ingelopen. De operationele inzetbaarheid van de krijgsmacht is daardoor in 2012 aan beperkingen onderhevig. De inzet in de reeds lopende operaties en afspraken met civiele autoriteiten in het kader van de Interdepartementale Civiel-Militaire Samenwerking (ICMS) zijn niet in het geding. De krijgsmacht blijft ook inzetbaar om de belangen van het Koninkrijk der Nederlanden en de internationale rechtsorde zo nodig gewapenderhand te verdedigen. Het streven naar een veelzijdig inzetbare krijgsmacht staat voor dit kabinet recht overeind, in het licht van de veranderlijkheid van de internationale veiligheidssituatie. De Nederlandse krijgsmacht moet in uiteenlopende omstandigheden militaire bijdragen kunnen blijven leveren en legt zich binnen de 3D-aanpak (de samenhang in de inzet van diplomatieke, militaire en ontwikkelingssamenwerkingsmiddelen) van het kabinet in het bijzonder toe op militaire taken.

Ruimte voor groei, dynamiek en innovatie

Een veelzijdig inzetbare krijgsmacht vereist een flexibele en slagvaardige organisatie die snel kan anticiperen op nieuwe ontwikkelingen. Uitgangspunt hierbij is dat duidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is: je gaat erover of niet. In 2012 zal de reorganisatie bij Defensie, die vanaf de zomer van 2011 is ingezet, goed op gang komen. Daarbij wordt allereerst de bureaucratische druk teruggedrongen. Ook de uitbesteding van diensten kan bijdragen aan een organisatie die sneller kan inspelen op veranderingen. In het kader van de reorganisatie bij Defensie wordt de bedrijfsvoering herzien en het beheer anders ingericht. Defensie zal de komende jaren ondersteunende activiteiten waar mogelijk uitbesteden en bij strategische onderhoudsactiviteiten kiezen voor samenwerking met de industrie.

Een veelzijdig inzetbare krijgsmacht moet ook investeren in nieuwe capaciteiten om effectief op nieuwe dreigingen te kunnen inspelen en de inzetbaarheid te vergroten en te versterken. Zo wordt overgegaan tot de verwerving van een Medium Altitude Long Endurance (MALE) UAV capaciteit, waarvoor ook in 2012 voorbereidingen worden getroffen. Daarnaast versterkt Defensie haar digitale weerbaarheid en ontwikkelt zij het vermogen tot het uitvoeren van cyber operations. Daarvoor wordt in 2012 € 2 miljoen vrijgemaakt.

De beleidsagenda

De afgelopen maanden is de verkleining en de vernieuwing van de defensieorganisatie krachtig ingezet, waarmee Defensie volop bouwt aan de krijgsmacht van de toekomst. Leidraad voor de omvangrijke reorganisatie bij Defensie vormt de beleidsbrief Defensie na de kredietcrisis van 8 april 2011 (Kamerstuk 32 733, nr. 1) en de uitkomsten van het met de Tweede Kamer op 6 juni jl. gevoerde overleg. In 2012 krijgen tal van maatregelen hun beslag. Voor de medewerkers van Defensie – militairen en burgers – zal dan duidelijker worden wat deze maatregelen voor hen betekenen. De komende jaren wordt toegewerkt naar een kleinere krijgsmacht in goede conditie, met eenheden die zijn gevuld, oefenprogramma’s die kunnen worden doorlopen en voorraden die op peil zijn gebracht. Ook de intensiveringen uit de beleidsbrief, zoals de verwerving van onbemande luchtsystemen en het vermogen cyberoperaties uit te voeren, krijgen gaandeweg gestalte.

Naar een kleinere krijgsmacht

Defensie wordt momenteel op een breed terrein gereorganiseerd. Op 1 augustus jl. hebben de hoofden van de zeven defensieonderdelen de opdracht gekregen de doelstellingen uit de beleidsbrief te realiseren binnen de gestelde financiële en personele kaders. In 2012 is de reorganisatie van Defensie op een breed terrein in volle gang en krijgen tal van maatregelen hun beslag. Voor de medewerkers van Defensie – militairen en burgers – zal dan ook duidelijker worden wat deze maatregelen voor hen betekenen. In de implementatiefase zal met de betrokken medezeggenschap worden gesproken over de uitvoering van de maatregelen. In goed overleg met de medezeggenschap, zal Defensie haar medewerkers zo snel en zo goed mogelijk informeren. Ten aanzien van de arbeidvoorwaardelijke aspecten zal met de bonden worden overlegd. 2012 wordt nog een moeilijk jaar waarin, behalve bij operationele eenheden, de vulling nog zal teruglopen. Eenheden die door de reorganisatie opnieuw moeten worden samengesteld, hebben tijd nodig om het gewenste niveau te bereiken nadat hun reorganisatie is voltooid. In 2013 zullen de operationele eenheden weer volledig gevuld raken en in 2014 de overige eenheden. In 2014 moeten ook alle achterstanden zijn weggewerkt en moeten de financiën op orde zijn.

De in de beleidsbrief aangekondigde reducties in het operationele domein zijn inmiddels grotendeels uitgevoerd. Het materieel dat is stilgezet wordt aangehouden voor reservedelen of voor verkoop gereed gemaakt. Naar aanleiding van de door de Tweede Kamer aangenomen moties zijn enkele belangrijke wijzigingen doorgevoerd ten opzichte van de beleidsbrief Defensie na de kredietcrisis. Zo zullen alle vier in aanbouw zijnde patrouilleschepen in dienst worden genomen. Tevens worden tot en met 2017 in totaal acht Cougar-transporthelikopters behouden, met inbegrip van de drie toestellen die zouden worden gehandhaafd in verband met de search & rescue (SAR)-taken op de Noordzee en het patiëntenvervoer op de Waddeneilanden. Voorts zal de personele vulling bij de Koninklijke marechaussee voor 2012 en 2013 worden verhoogd tot 98 procenten blijft het derde DC-10 transportvliegtuig tot uiterlijk 31 december 2013 operationeel. Ten behoeve van het oefen- en trainingsprogramma van de krijgsmachtdelen zullen vijftig extra sportinstructeurs worden aangenomen. Deze maatregelen worden budgettair gedekt ten laste van het investeringsbudget en door gebruik te maken van de in 2010 en 2011 uitgekeerde prijsbijstelling. Bovendien zal het aantal dienstauto’s met een extra 200 verder worden verkleind en zal de inhuur van transport worden beperkt.

De opheffing van eenheden en andere maatregelen leiden tot een herziening van de belegging van het vastgoed. Doelmatigheid is hierbij een belangrijk uitgangspunt en waar locaties kunnen worden vrijgespeeld zal Defensie daartoe overgaan. De keuzes die op dit gebied zijn gemaakt, zijn vastgelegd in een Herbeleggingsplan Vastgoed Defensie, waarover de Kamer in augustus is geïnformeerd.

Inzetbaarheid en inzet

Tijdens het ombuigingstraject bij Defensie zal de krijgsmacht minder inzetbaar zijn. Vooral 2012 wordt een moeilijk jaar waarin de vulling nog zal teruglopen terwijl de achterstanden nog niet volledig zijn ingelopen. De inzetbaarheidsdoelstellingen in deze beleidsagenda maken duidelijk dat, in het licht van de grote veranderlijkheid van de internationale veiligheidssituatie, het streven naar een veelzijdig inzetbare krijgsmacht voor het kabinet overeind staat. De krijgsmacht zal onder uiteenlopende omstandigheden militaire bijdragen blijven leveren. Meer met minder doen is de komende paar jaar echter niet aan de orde en de operationele inzetbaarheid is in 2012 aan beperkingen onderhevig. De inzet in de reeds lopende operaties en de afspraken met de civiele autoriteiten in het kader van de Interdepartementale Civiel-Militaire Samenwerking (ICMS) zijn niet in het geding. Van de bestaande missies zijn de Geïntegreerde Politietrainingsmissie in Afghanistan en de bestrijding van de piraterij bij de Hoorn van Afrika in 2012 het meest omvangrijk. De krijgsmacht zal zich daarbij in het bijzonder toeleggen op militaire taken en het scheppen van veiligheid. Ook zal de krijgsmacht in 2012 inzetbaar zijn om de belangen van het Koninkrijk der Nederlanden en de internationale rechtsorde zo nodig gewapenderhand te verdedigen.

In 2012 zal Defensie blijven bijdragen aan de Geïntegreerde Politietrainingsmissie in Afghanistan. Deze missie is in juni 2011 formeel van start gegaan. In augustus 2011 is begonnen met de praktijkbegeleiding van de Afghaanse politie in Kunduz. Met ingang van 2012 gaat de politietrainingsmissie de eerste basisopleidingen uitvoeren. De Nederlandse bijdrage bestaat onder meer uit een Police Training Group, een bijdrage van civiele politieagenten aan de EUPOL-missie en rule of law-deskundigen in Kaboel en Kunduz. Door de gezamenlijke inzet van civiele politie, civiele experts, marechaussee en andere militairen levert Nederland een wezenlijke bijdrage aan het trainen en begeleiden van de Afghaanse politie en het versterken van de justitiële keten en daarmee aan de verbetering van het functioneren van de in opbouw zijnde Afghaanse rechtsstaat. Voorts wordt de inzet van de Air Task Force met vier F-16 jachtvliegtuigen in 2012 gecontinueerd.

Ter bestrijding van piraterij blijft Nederland in 2012 deelnemen aan de EU-operatie Atalanta en de Navo-operatie Ocean Shield. Gedurende 2012 levert Nederland de commandant van de Standing NATO Maritime Group 1 (SNMG1) en een deel van de internationale staf van dit vlootverband. In de perioden dat SNMG 1 wordt ingezet in operatie Ocean Shield zal de Nederlandse commandant ook het bevel voeren over de andere schepen in deze operatie. Beide operaties richten zich op de bescherming van koopvaardijschepen, de uitvoering van patrouilletaken en de uitvoering van gerichte acties om piraterij te voorkomen en te bestrijden. In 2011 heeft het kabinet voorts besloten enkele zeer kwetsbare zeetransporten te voorzien van een militair Vessel Protection Detachment (VPD) ter bescherming tegen piraterij. Het kabinet houdt er rekening mee dat Nederlandse reders ook in 2012 zullen blijven vragen om bescherming van hun koopvaardijschepen. Om die reden is een beleidskader ontwikkeld dat de operationele, juridische en financiële aspecten voor de inzet van militairen voor dit doel adresseert.

Ook de nationale inzet van de krijgsmacht blijft in 2012 onverminderd van belang. De open Nederlandse samenleving blijft immers kwetsbaar voor ontwrichtende invloeden en veiligheidsrisico’s. Behalve incidentele bijstand op verzoek van de civiele autoriteiten voert de krijgsmacht een groot aantal reguliere taken uit, zowel nationaal als in het Koninkrijk der Nederlanden. Daarbij is het van belang dat civiele en militaire autoriteiten elkaar bij crises blindelings kunnen vinden. Deze samenwerking moet in 2012 het gewenste niveau bereiken in het kader van ICMS. Dat betekent dat Defensie eind 2012 de laatste toegezegde gegarandeerde capaciteit beschikbaar stelt in de vorm van een respons-, detectie- en ontsmettingscapaciteit voor chemische, biologische, radiologische of nucleaire besmetting (CBRN). Defensie zal in het kader van de Nationale Cyber Security Strategie ook bijdragen aan digitale weerbaarheid van de Nederlandse samenleving. Defensie zal in dit kader nauwe contacten onderhouden en informatie uitwisselen met het Nationale Cyber Security Centrum en daarmee een bijdrage leveren aan de situational awareness op het gebied van digitale veiligheid.

Innovatie en intensivering

Defensie wil, ondanks de bezuinigingsdoelstellingen, ook blijven investeren in nieuwe capaciteiten om nieuwe dreigingen het hoofd te kunnen bieden en de inzetbaarheid van de krijgsmacht te versterken. Zo wordt op grond van de eerder vastgestelde behoefte aan waarnemingscapaciteit vanuit de lucht (Kamerstuk 30 806, nr. 1) overgegaan tot de verwerving van een Medium Altitude Long Endurance (MALE) UAV-capaciteit. Hoewel de verwerving om financiële redenen pas aan het einde van de kabinetsperiode is gepland, beginnen de voorbereidingen al op korte termijn. Hierbij zal ook worden bezien hoe deze toestellen zo snel mogelijk ook boven Nederland mogen vliegen. Om de inzetbaarheid van de Nederlandse krijgsmacht te waarborgen en haar effectiviteit te verhogen, versterkt Defensie haar digitale weerbaarheid en ontwikkelt zij het vermogen tot het uitvoeren van cyber operations. De cyber capaciteit van Defensie wordt gefaseerd ingevoerd. Het zwaartepunt ligt de komende jaren bij het verbeteren van de bescherming van de netwerken, systemen en informatie van Defensie en de uitbreiding van de inlichtingencapaciteit in het digitale domein. Voor 2012 wordt € 2 miljoen vrijgemaakt en voor de periode 2011–2015 bedraagt de totale intensivering € 50 miljoen.

Voor alle in de beleidsbrief opgenomen intensiveringen waarvoor voorafgaand aan de beleidsbrief nog geen investeringsbudget was vrijgemaakt, geldt dat deze doorgang kunnen vinden als de verkoopopbrengsten van overtollig grootmaterieel worden gerealiseerd en deze niet nodig zijn om tegenvallers te dekken. Bij het ramen van de verkoopopbrengsten is rekening gehouden met later gerealiseerde of mindere verkoopopbrengsten. Voor een aantal trajecten, waaronder ook cyber defence, zijn echter al investeringen voorzien in de jaren 2012 en 2013 wanneer er nog geen verkoopopbrengsten zijn gerealiseerd. Aangezien het hier nog om relatief beperkte bedragen gaat, is hiervoor budgetruimte vrijgemaakt door de projecten te accommoderen in het Defensie investeringsbudget.

Ook de andere in de beleidsbrief genoemde innovaties en intensiveringen, zoals de bescherming tegen geïmproviseerde explosieven, de samenwerking bij speciale operaties en de verdediging tegen ballistische raketten, zullen in 2012 hoog op de agenda staan.

Internationale defensiesamenwerking

Defensie werkt aan een zo concreet mogelijke internationale samenwerkingsagenda om de doeltreffendheid en de doelmatigheid van de Europese defensie-inspanningen te verbeteren. In het kader van smart defence worden concrete initiatieven met Duitsland, Benelux, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk uitgewerkt. De voortgang die hierbij in 2012 kan worden geboekt, is uiteraard mede afhankelijk van de mogelijkheden van de partnerlanden.

Met Duitsland wordt gesproken over de afslanking van het snel inzetbare Duits-Nederlandse Legerkorpshoofdkwartier, Patriot-samenwerking in een multinationale task force grondgebonden lucht- en raketverdediging, de mogelijkheden van verdere maritieme samenwerking en logistieke samenwerking bij overeenkomstig landmachtmaterieel.

In Benelux-verband wordt besproken in hoeverre er, in aanvulling op de al vergevorderde geïntegreerde Nederlands-Belgische marinesamenwerking, mogelijkheden bestaan op het gebied van luchtmacht- en landmachtsamenwerking. Hierbij gaat de aandacht vooral uit naar gezamenlijke stationering, gedeeld onderhoud en een taakverdeling op het gebied van opleidingen. Met het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen zijn de gesprekken over verdere samenwerking nog in een verkennend stadium.

De bevordering van defensiesamenwerking staat ook hoog op de agenda in EU en Navo. Nederland zal actief deelnemen aan het Navo-initiatief ter bevordering van multinationale samenwerking (pooling and sharing). Nederland steunt ook de hervorming van de Navo Commando Structuur en de Navo-agentschappen.

De Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) is gevraagd om zo mogelijk voor eind 2011 te adviseren over verschillende aspecten van defensiesamenwerking, waaronder de verschillende soevereiniteitsvraagstukken die hieraan verbonden zijn. Zoals gebruikelijk zal het kabinet het AIV-advies met een appreciatie aanbieden aan de Tweede Kamer.

Personeel

Om de operationele gereedheid en de betaalbaarheid van de defensieorganisatie structureel te waarborgen, is verkleining van het personeelsbestand en aanpassing van de personeelsopbouw noodzakelijk. Hierbij wordt gestreefd naar een verbeterde balans tussen jong en oud, instroom en ervaring en voldoende loopbaanperspectief. De samenstelling van het personeelsbestand van Defensie is inmiddels vastgelegd in een numerus fixus-kader voor 2016. Defensiebreed en per defensieonderdeel zijn daarbij taakstellende kaders per rang of schaal vastgesteld. Hierbij heeft de beleidsbrief als uitgangspunt gediend. U bent hierover nader geïnformeerd in mijn brief van 1 augustus jl. over de start van de reorganisatie bij Defensie (Kamerstuk 32 733, nr. 37). In de brief heb ik aangekondigd dat de kwantitatieve en kwalitatieve kenmerken van de numerus fixus deel zouden uitmaken van de defensiebegroting 2012. Ten aanzien van de topfunctionarissen (militair en burger) zal de daadwerkelijke toedeling per defensieonderdeel later volgen.

De verdeling van de aantallen militairen en burgers per rang is in 2012 leidend voor de personele samenstelling van de nieuw te organiseren eenheden. In de toekomst kan de gewenste samenstelling worden behouden door de toepassing van het Flexibel Personeelssysteem (FPS) en het voorziene nieuwe mobiliteitsbeleid voor burgerpersoneel. De complexe reorganisaties vragen om een zorgvuldige aanpak die de nodige tijd in beslag zal nemen. Ze zullen in 2012 nog niet volledig zijn voltooid. Vanaf 2012 al er voor individuele medewerkers geleidelijk aan meer duidelijkheid komen.

In 2012 wordt het aantal functieomschrijvingen bij Defensie verder vereenvoudigd en beperkt om de beheerslast te verkleinen en de flexibiliteit te vergroten. Parallel hieraan zal worden gestreefd naar modernisering en harmonisatie van de arbeidsvoorwaarden.

De verschillende deelreorganisaties bij Defensie zullen parallel lopen, maar niet synchroon in de tijd. Eenheden worden namelijk gereorganiseerd op het moment dat zij daarvoor gereed zijn. Met andere woorden: er is niet tussentijds één moment aan te wijzen waarop de formatie stabiel is. De reorganisaties zullen gefaseerd tot 1 januari 2016 worden geïmplementeerd. Het merendeel van de te realiseren taakstelling zal voor 2014 dienen plaats te vinden. In 2014 en 2015 ligt het accent dan ook bij het volbrengen van de personele aspecten die voortvloeien uit de reorganisaties.

Het spreekt voor zich dat, ondanks de verschillende uitvoeringspraktijken tussen defensieonderdelen, het personeel binnen Defensie overal vergelijkbare kansen moet hebben, zeker waar het gaat om functiemogelijkheden die de afzonderlijke defensieonderdelen overstijgen. De aspecten «kwaliteit» en «toekomstmogelijkheden bij Defensie» zullen hierbij leidend zijn.

Opleidingen

Met het project Veiligheid en Vakmanschap heeft Defensie samen met regionale opleidingscentra voor de toekomst zekergesteld dat de via dit traject nieuw instromende onderofficier een civiel erkend MBO-diploma bezit. Daarnaast zijn de instrumenten »E-portfolio» en «EVC» (erkenning van eerder verworven competenties) intern Defensie geïntroduceerd, waarmee opgedane kennis, vaardigheden en de beroepshouding van de onderofficier erkend en gecertificeerd kunnen worden. Het resultaat is een ervaringscertificaat waardoor werkgevers de onderofficier op waarde kunnen schatten. Daarnaast geeft dit ervaringscertificaat recht op vrijstellingen bij eventuele aanvullende civiele scholing.

In de tweede helft van 2011 wordt gestart met het certificeren voor (delen van) diverse defensieopleidingen zodat het zittend personeel groepsgewijs voor ervaringscertificaten in aanmerking komt. De werkzaamheden hiervoor lopen door in 2012. Defensie heeft met de inzetbrief de bonden voorgesteld in 2012 bij initiële officiersopleidingen een zakgeldregeling in te voeren. Na instemming door de bonden zal dit dan in 2012 een besparing opleveren van€ 3,5 miljoen.

Integriteit

In 2012 wordt verder invulling gegeven aan de verbetering van het stelsel van integriteitszorg waarbij de uitkomsten van het onderzoek van de commissie integriteitszorg zullen worden betrokken. Dit begint met het ontwikkelen van een integriteitsbeleidsplan waarin ambitie, visie en doelen duidelijk zijn vastgesteld. Daarnaast wordt in 2012 het centrale inzicht in de aantallen en typen meldingen van integriteitschendingen binnen de organisatie verder verbeterd. Ook wordt het aantal risicoanalyses uitgebreid zodat een duidelijk beeld ontstaat over processen die kwetsbaar zijn vanuit het oogpunt van integriteit. De regelgeving met betrekking tot integriteit wordt in 2012 zo mogelijk vereenvoudigd, geactualiseerd en aangepast aan de gewijzigde omstandigheden. Hierdoor kan het stelsel van integriteitszorg worden toegesneden op de omstandigheden binnen de organisatie. Ook de handhaving van integriteit zal worden aangescherpt. Zoals in de beleidsbrief is aangekondigd, zal de onderzoekscapaciteit van de Centrale Organisatie Integriteit Defensie (COID) naar behoefte worden uitgebreid en versterkt. Over de maatregelen die Defensie heeft genomen naar aanleiding van het onderzoek naar de omgangsvormen op de opleidingsinstituten wordt de Kamer geïnformeerd in de Personeelsrapportage van oktober 2011.

Veteranen

Door de Tweede Kamer is een initiatief wetsvoorstel ingediend tot vaststelling van regels omtrent de bijzondere zorgplicht voor veteranen (Veteranenwet). Dit initiatief wetsvoorstel wordt Kamerbreed gesteund. Defensie begint nog in 2011 met het opstellen van de algemene maatregelen van bestuur, die noodzakelijk zijn voor de implementatie van de wet. Daaraan wordt in 2012 verder gewerkt, zodat de wet en de algemene maatregelen van bestuur zo snel mogelijk in werking kunnen treden.

Flexibele en slagvaardige organisatie

Een veelzijdig inzetbare krijgsmacht vereist een flexibele en slagvaardige organisatie die snel kan anticiperen op nieuwe ontwikkelingen. Uitgangspunt hierbij is dat duidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is: je gaat erover of niet. De bureaucratische druk wordt teruggedrongen. Een aanzienlijk kleinere bestuursstaf voert de regie op hoofdlijnen. Het aantal topfunctionarissen wordt verminderd. De operationele commandanten krijgen meer vertrouwen en ruimte bij de gereedstelling van eenheden en zeggenschap over de directe materieellogistieke ondersteuning. De instandhoudingsbedrijven worden in januari 2012 overgeheveld naar de operationele commandanten, inclusief de bijbehorende budgetten. De nadere uitwerking van dit besluit is nog niet volledig voltooid. De Kamer zal tijdig voor de begrotingsbehandeling met een Nota van Wijziging worden geïnformeerd over de financiële consequenties van dit besluit.

Ook de uitbesteding van diensten kan bijdragen aan een organisatie die sneller kan inspelen op veranderingen. Defensie zal de komende jaren ondersteunende activiteiten waar mogelijk uitbesteden en bij strategische onderhoudsactiviteiten kiezen voor samenwerking met de industrie.

Na instemming van de medezeggenschap start het implementatietraject, dat afhankelijk van de complexiteit minimaal twee jaar in beslag zal nemen. De (Europese) aanbesteding, afspraken over de overgang van personeel en de reorganisatie van de dienstencentra maken deel uit van dit implementatietraject.

In 2011 heeft het bedrijfsleven de mogelijkheden tot samenwerking bij de onderhoudsbedrijven van de DMO onderzocht. Na dit onderzoek zal Defensie de sourcing-agenda uitbreiden met aanvullende onderzoeken. Daarnaast doen zich in het personele domein en bij de gezondheidszorg waarschijnlijk aanvullende mogelijkheden tot uitbesteding voor. Deze zullen dan in 2012 worden toegevoegd aan de sourcing-agenda.

Ten aanzien van de informatievoorziening wordt gestreefd naar maximale integratie van IV-diensten en -processen. Uitgangspunt hierbij is dat de CDS optreedt als primaire opdrachtgever en het op te richten Joint IV Commando (JIVC) verantwoordelijk is voor de uitvoering en het in stand houden van IV-producten en -diensten. De inrichting van het JIVC in 2012 moet de doelmatigheid en doeltreffendheid van de informatievoorziening bevorderen, de integratie van operationele en bestuurlijke IV versterken en vraag en aanbod in het IV-domein beter op elkaar afstemmen. Ook ten aanzien van het IV-domein komt een groot deel van de diensten voor sourcing in aanmerking om optimaal aan te kunnen sluiten bij de innovatiekracht van het bedrijfsleven.

Verbetering van het financieel en het materieelbeheer

De Algemene Rekenkamer heeft in haar rapport bij het jaarverslag over 2010 vastgesteld dat de uitvoering van de in 2009 gestarte meerjarige verbeterplannen voor het financieel beheer en het materieelbeheer op deelterreinen vertraging heeft opgelopen. Defensie stelt zich niettemin onverminderd ten doel het beheer structureel op orde te brengen. In het kader van de reorganisatie bij Defensie wordt de bedrijfsvoering herzien en het beheer anders ingericht. Een beheerste bedrijfsvoering komt hierdoor dichterbij. Om het financieel beheer een kwalitatieve impuls te geven wordt in 2012 een (financieel) administratie- en beheerkantoor opgericht voor de volledige administratie van behoeftestelling tot en met betaling en voor het beheer daarvan. Voor het materieelbeheer ligt de prioriteit in 2012 bij het verbeteren van het beheer van gevoelig materieel, zoals munitie, klein kaliber wapens en crypto-apparatuur. Met deze gekozen aanpak wordt invulling gegeven aan de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer.

De samenhang tussen de informatie in de begroting, managementrapportages en het jaarverslag is dankzij het programma »stuur- en verantwoordingsinformatie» inmiddels verbeterd. In het kader van dit programma wordt in 2012 ondersteuning geboden bij de verdere verbetering en de verankering van de kwaliteit van de managementinformatie over de operationele gereedheid. De komende jaren worden interne en externe rapportages geautomatiseerd, wordt hun opzet vereenvoudigd en gaat de frequentie omlaag.

Financiële gevolgen

Defensie moet de komende jaren structureel € 635 miljoen bezuinigen, wat neerkomt op ongeveer negen procent van het beïnvloedbare deel van de begroting. Daar bovenop moet er binnen de defensiebegroting de komende jaren € 175 miljoen worden bezuinigd en herschikt om de financiële huishouding op orde te brengen.

In 2012 moet € 400 miljoen op grond van het regeerakkoord en € 173 miljoen als gevolg van de interne problematiek worden bezuinigd. Dit wordt gerealiseerd door het stilzetten van eenheden en materieel, een reductie van het vullingspercentage en de reorganisatie van het opleidingenveld, bij elkaar ongeveer € 200 miljoen. De resterende taakstelling wordt in 2012 opgevangen door de vermindering van het investeringsbudget. De investeringsquote daalt daardoor tot ongeveer vijftien procent in 2012. In overeenstemming met de beleidsbrief zal het investeringspercentage tegen het einde van de kabinetsperiode boven de twintig procent liggen. Voor 2012 en 2013 worden geen opbrengsten van internationale samenwerking en verkoop van overtollig materieel voorzien. De toekomstige opbrengsten hiervan worden, op grond van afspraken met de minister van Financiën, voor intensiveringen aangewend indien deze niet nodig zijn om tegenvallers op te vangen.

Beleidsmatige mutaties voor 2012

Doorwerking aanpassing ontvangsten regeerakkoord

Dit betreft de doorwerking van de ontvangsten naar aanleiding van de maatregelen uit het regeerakkoord met betrekking tot de verkoopopbrengsten van het materieel.

Vermindering defensieattachés en ondersteuning

Door de bezuinigingen binnen de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS) zal het budget voor defensieattachés en ondersteuning in 2012 naar beneden worden bijgesteld met € 361 000.

Overheveling van/naar departementen

Dit betreft de overheveling van Financiën (domeinen roerende zaken) en de taakstelling Interdepartementale Commissie Bedrijfsvoering Rijksdienst in 2014.

Ingediende moties tijdens en naar aanleiding van het notaoverleg beleidsbrief

De uitgaven in 2012 voor de moties naar aanleiding van het notaoverleg over de beleidsbrief – Defensie na de kredietcrisis – bedragen € 13,7 miljoen.

Dekking moties naar aanleiding van het notaoverleg beleidsbrief

De dekking voor de moties naar aanleiding van het notaoverleg over de beleidsbrief á € 13,7 miljoen wordt in 2012 gevonden in de resterende prijsbijstelling.

Ingediende moties naar aanleiding van het notaoverleg beleidsbrief, doorwerking ontvangsten

De moties naar aanleiding van het notaoverleg over de beleidsbrief hebben als gevolg dat de verkoopopbrengsten afnemen. Deze verlaging van de ontvangsten werkt door in lagere uitgaven.

Doorwerking ontvangsten (inzet VPD’s)

In 2012 zal Defensie van de Nederlandse reders een bedrag van € 4,5 miljoen ontvangen voor de bescherming van koopvaardijschepen door Vessel Protection Detachments (VPD’s).

Taakstelling TNO

In 2012 zal invulling gegeven worden aan de in het regeerakkoord aangekondigde rijksbrede korting op Zelfstandige Bestuursorganen (ZBO’s). Dit resulteert in een korting van € 0,5 miljoen voor TNO. Deze korting wordt gecompenseerd uit de investeringen.

Autonome mutaties voor 2012

Correctie prijsbijstelling

Dit betreft een correctie op de in de voorjaarsnota uitgekeerde prijsbijstelling tranche 2011.

Overzicht van de beleidsdoorlichtingen

Toelichting op bovenstaande tabel

In overleg met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is besloten in 2012 geen beleidsdoorlichting voor het thema «Mobiel Toezicht Veiligheid» uit te voeren aangezien er sprake is van beleidsontwikkelingen op dit terrein waardoor een beleidsdoorlichting in 2012 minder relevant is. Voor 2012 zal de beleidsdoorlichting «mensenhandel/mensensmokkel» voor dit onderwerp in de plaats komen.

1. Definitieve eindejaarsmarge

Het defensiebudget wordt bijgesteld met een bedrag van € 186,1 miljoen en het budget voor inzet wordt vanuit de HGIS verhoogd met € 27,1 miljoen. Dit betreft de definitieve eindejaarsmarge als gevolg van de gerealiseerde bedragen in 2011. De eindejaarsmarge van Defensie is inclusief het bedrag van € 107,2 miljoen voor de schadeloosstelling van de veteranen, die uit de vrijval HGIS met de najaarsnota 2011 is toegevoegd aan de defensiebegroting.

A. Uitgaven

Totaal van de verhoging + € 27,981 miljoen

B. Ontvangsten

Totaal van de verhoging + € 20,000 miljoen