A Infrastructuurfonds

A. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2017 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds.

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat, mede namens de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties, C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

A. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 afzonderlijk bij wet vastgesteld en ook gewijzigd.

Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2017 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds.

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat, C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

A. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld.

Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat voor het aangegeven jaar vast te stellen.

Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen in de Miljoenennota.

Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen en ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

A. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2017 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds.

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

B. BEGROTINGSTOELICHTING

B. BEGROTINGSTOELICHTING

B. BEGROTINGSTOELICHTING

Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) stelt de begroting van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (Begroting hoofdstuk XII) op van de Rijksbegroting, de begroting van het Infrastructuurfonds en de begroting van het Deltafonds.

Voor u ligt de begroting van het Infrastructuurfonds.

Door een apart fonds voor infrastructuur kan beter invulling worden gegeven aan de doelstellingen zoals genoemd in de wet op het Infrastructuurfonds, te weten het bevorderen van een integrale afweging van prioriteiten en het bevorderen van continuïteit van middelen voor infrastructuur. Zo mag het fonds jaarlijkse saldi (meer of minder uitgaven in enig jaar) overhevelen – in tegenstelling tot de beleidsbegroting van IenM – waardoor (kasmatige) vertragingen en versnellingen van projecten niet hoeven te leiden tot budgettaire knelpunten.

Het Infrastructuurfonds wordt voor het grootste deel gevoed door een bijdrage uit de begroting van IenM (artikelonderdeel 26.01). Daarnaast worden voor een aantal projecten uitgaven doorberekend aan derden, zoals andere departementen, lagere overheden, buitenlandse overheidsinstanties en de Europese Unie.

B. BEGROTINGSTOELICHTING

1. Leeswijzer

Algemeen

Norm bij te verklaren verschillen

Opbouw

1. Leeswijzer

Algemeen

In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen waarin aangegeven wordt welke Ministers voor welke begrotingsartikelen of onderdelen op dit moment in de begroting van het Infrastructuurfonds verantwoordelijk zijn. Dit naar aanleiding van de beleidsherverkavelingen die voortvloeien uit het Regeerakkoord.

De opzet en structuur van de onderliggende suppletoire begroting voor het Infrastructuurfonds is gebaseerd op de rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën.

Opbouw

1. LEESWIJZER

Algemeen

De opzet en de structuur van de onderliggende begroting voor het Infrastructuurfonds zijn gebaseerd op de rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën.

Mede naar aanleiding van overleg met de Tweede Kamer zijn in aanvulling op deze regelgeving voor dit fonds de onderstaande punten in de begroting verwerkt.

• • Naar aanleiding van de motie van de leden Van Helvert en Van Veldhoven (Kamerstukken II 2015–2016 34 475 XII, nr. 12) worden bij alle begrotingsartikelen op het Infrastructuurfonds en Deltafonds groter dan € 1 miljard de begrotingsmutaties boven de € 5 miljoen toegelicht. Dit heeft als praktische uitwerking dat bij de artikelen tussen de € 200 miljoen en € 1 miljard de ondergrens voor technische mutaties ook neerwaarts is bijgesteld. Voor beleidsmatige mutaties was er bij de artikelen van deze omvang reeds sprake van een ondergrens van € 5 miljoen. De norm voor het toelichten van de begrotingsmutaties op het niveau van artikelonderdeel is als volgt:

  Norm bij te verklaren verschillen

  Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen	Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)	Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
  < 50	1	2
  ≥ 50 en < 200	2	4
  ≥ 200 < 1.000	5	5
  ≥ 1.000	5	5

• • In bijlage 1 zijn de uitgaven per modaliteit weergegeven. Daarbij is het verschil met artikel 26 Bijdrage Investeringsfondsen van de Begroting hoofdstuk XII uitgewerkt. Dit verschil betreft de overige ontvangsten van het fonds.

• • Op de productartikelen worden onder de desbetreffende tabel «budgettaire gevolgen van de uitvoering» na de begrotingsperiode extracomptabel de budgetten op het niveau van artikelonderdeel weergegeven voor de looptijd tot en met 2030.

• • Significante kasschuiven en begrotingsmutaties op de beschikbare budgetten worden in de verdiepingsbijlage op hetzelfde detailniveau (artikelonderdeel) tot en met 2030 toegelicht. Dit rekening houdend met de norm zoals hierboven is aangegeven.

• • Voor Beheer, onderhoud en vervanging is een aparte bijlage opgenomen. Specifiek voor Spoor (artikelonderdeel 13.02) geldt dat een meer uitgebreide inhoudelijke toelichting is opgenomen op de aanwending van de bijdrage aan ProRail. In deze begroting is een specificatie van de uitgaven opgenomen, conform de specificatie zoals opgenomen in het beheerplan en de jaarrekening van ProRail.

• • Er is een zichtbare aansluiting tussen de uitgaven op het Infrastructuurfonds en de uitgaven van ProRail. Dit is gedaan door de middelen voor ProRail apart zichtbaar te maken bij artikelonderdeel Aanleg (artikel 13.03) en door het opnemen van het grafische schema met financiële stromen spoorinfrastructuur.

Inzicht in budgetflexibiliteit

Naar aanleiding van een toezegging om de budgetflexibiliteit tot en met het einde van de looptijd van de fondsen inzichtelijk te maken, bevat de begroting informatie over de mate van verplichting van het budget.

• • Een groot deel van uitgavenruimte op het Infrastructuurfonds tot en met 2030 is belegd met doorlopende juridische verplichtingen die voortkomen uit langlopende geïntegreerde contractvormen voor het ontwerpen, aanleggen, financieren en onderhouden van infrastructuur (zgn. DBFM-contracten), complementaire verplichtingen voor beheer, onderhoud en vervanging en budgetten die benodigd zijn voor bekostiging van Rijkswaterstaat (RWS) en ProRail.

• • Met uitzondering van verkenning en planuitwerking, worden de budgetten op de artikelen voor aanleg als juridisch verplicht beschouwd omdat het hier projecten betreft in de realisatiefase. Bij projecten in de realisatiefase zijn er doorgaans juridisch bindende afspraken met aannemers gemaakt.

• • Voor projecten in de verkenning en planuitwerkingsfase geldt dat er doorgaans in meer of mindere mate concrete bestuurlijke afspraken zijn gemaakt. De tabellen voor programma’s en projecten die zich bevinden in de fase van verkenning of planuitwerking geven inzicht in de concreetheid van deze afspraken en daarmee over de mate van verplichting van de budgetten. Hiermee wordt de budgetflexibiliteit voor de periode tot en met 2030 inzichtelijk gemaakt.

• • Het hele programma voor verkenning en planuitwerking is daartoe per modaliteit ingedeeld in drie categorieën, te weten:

Meer gedetailleerde informatie over de projecten die zich thans in de fase van verkenning, planuitwerking en realisatie bevinden kunt u vinden in de individuele projectbladen van het MIRT Overzicht 2017. Voor de projecten in de MIRT tabellen is waar mogelijk een digitale verwijzing opgenomen naar het projectblad van dat project in het MIRT Overzicht. Hiermee is een koppeling gelegd tussen de begroting en het MIRT.

Opbouw

Deze begrotingstoelichting kent een opbouw waarbij afhankelijk van de informatievraag- en behoefte verder kan worden ingezoomd. Deze verdiepingsslag is als volgt opgebouwd.

• 1. Allereerst is de begroting(wet)staat voor het Infrastructuurfonds voor het jaar 2017 opgenomen. Deze dient ter autorisatie van de mutaties die op artikelniveau in de verplichtingen-, uitgaven- en ontvangstenramingen worden voorgesteld.

• 2. In de infrastructuuragenda is vervolgens inzichtelijk gemaakt welke projecten in 2017 worden opgeleverd en bij welke projecten de uitvoering in 2017 begint.

• 3. Het laatste onderdeel van de agenda, «Begroting op hoofdlijnen», verstrekt inzicht in de belangrijkste budgettaire voorstellen die leiden tot wijziging van de begroting. Hiermee kan snel een indruk worden verkregen van de inhoud van dit wetsvoorstel.

• 4. In de artikelgewijze toelichting bij dit wetsvoorstel zijn de MIRT tabellen met de realisatieprojecten alsmede de verkenningen en planuitwerking programma’s opgenomen waarin de begrotingsmutaties op projectniveau zichtbaar zijn gemaakt. Deze MIRT tabellen zijn in ieder geval voorzien van toelichtingen indien sprake is:

  • • van een wijziging (anders dan door de verwerking van prijsbijstelling) in het taakstellend projectbudget groter dan 10% of meer dan € 10 miljoen;

  • • van een wijziging groter dan 1 jaar in de oplevering van het project.

  De stand «vorig» betreft de stand in de eerste suppletoire begroting 2016.

• 5. In de verdiepingsbijlage is door middel van een meerjarige mutatietabel op artikelonderdeelniveau de aansluiting gemaakt tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds.

• 6. De overige bijlagen geven voor enkele specifieke onderwerpen inhoudelijk meer toelichting of betreffen overzichtsconstructies.

Groeiparagraaf: wat is nieuw in deze begroting

Verbeteringen informatievoorziening via de begrotingscyclus

In het afgelopen jaar is er door de rapporteurs voor de begrotingscyclus vanuit de Tweede Kamer samengewerkt met vertegenwoordigers vanuit IenM om tot verbetervoorstellen voor de informatievoorziening via de begrotingscyclus te komen. In het Wetgevingsoverleg Jaarverslagen op 30 juni 2016 hebben zij over hun aanbevelingen gerapporteerd. Dit heeft aanleiding gegeven om een aantal wijzigingen in de informatievoorziening door te voeren:

• 1. In het MIRT Overzicht 2017 is bij de projecten in de planuitwerking- en realisatiefase via een tabel inzicht gegeven in de ontwikkeling van de planning en het budget. In de tabellen wordt in principe vijf jaar terug gekeken of vanaf het eerstvolgende jaar nadat er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden. In het aankomende jaar wordt gewerkt aan het verder verbeteren van de kwalitatieve toelichting op de verschillen in budget, planning en realisatie.

• 2. In het MIRT Overzicht 2017 is bij projecten in de realisatiefase een tabel opgenomen waarin de voortgang van de realisatie zichtbaar is.

• 3. In het MIRT Overzicht 2017 is aanvullende informatie opgenomen over de financiën, voortgang, budgetflexibiliteit en scope van de onderdelen van diverse programma’s van IenM, te weten: SmartwayZ.nl (programma bereikbaarheid Zuid-Nederland), Schiphol–Almere–Amsterdam, Beter Benutten, Programma Hoogfrequent Spoor, OV SAAL, nHWBP en de Vervanging en Renovatieprogramma’s van het Hoofdwegennet, Hoofdvaarwegennet en Hoofdwatersysteem. Er is door het departement gekozen voor deze lijst omdat de programma’s aan één of meer van de volgende kenmerken voldoen: er is sprake van een substantiële financiële omvang van het totaal of de afzonderlijke onderdelen, een lange looptijd en/of er wordt separaat gestuurd op de diverse onderdelen.

• 4. Met betrekking tot de grote projecten geldt dat de aanvullende informatievoorziening blijft lopen via de voortgangsrapportages. Bij de ronde van rapportages van de grote waterprojecten dit najaar zal hierbij op advies van de rapporteurs in de aanbiedingsbrief kwalitatief expliciet worden gemaakt welke informatie nieuw is ten opzichte van voorgaande rapportages. Mocht deze werkwijze bevallen dan kan in overleg met de rapporteurs gekeken worden of deze naar meer domeinen of rapportages uitgebreid kan worden.

• 5. In de bijlage 4 Instandhouding van de Infrastructuurfonds- Deltafondsbegroting 2017 is aanvullende informatie opgenomen over DBFM contracten en meer specifiek het onderhoud van welk deel van het areaal in de contracten is ondergebracht en op welke wijze dat areaal wordt onderhouden en gefinancierd na afloop van de contracten. Op de subartikelen voor geïntegreerde contracten op het Infrastructuurfonds is een extra informatie opgenomen met daarin de einddata van de lopende DBFM contracten en de mate van verplichting van de budgetten. Op het Deltafondsbegroting staan op dit moment nog geen uitgaven voor DBFM-contracten. Richting het jaarverslag 2016 wordt onderzocht of er in het jaarverslag informatie kan worden opgenomen over de DBFM projecten die in het afgelopen jaar opgeleverd zijn, bijvoorbeeld met betrekking tot de financiële voordelen en de risicoverdeling bij meerkosten.

• 6. In de bijlage 4 instandhouding zal in de Infrastructuurfonds en Deltafondsbegroting 2018 inzicht worden geboden in de beschikbare budgetten en budgetbehoefte voor Instandhouding. RWS brengt op basis van de theoretische referentie het benodigde langjarige bedrag voor Instandhouding bij gelijkblijvend prestatieniveau in beeld. Hierover worden de komende tijd gesprekken gevoerd gelijktijdig met de nieuwe prestatieafspraken (SLA). Deze afspraken zullen in de ontwerpbegroting 2018 worden meegenomen.

• 7. In de IenM begroting is een nieuw overzicht opgenomen in de beleidsagenda waarin inzicht wordt geboden in de niet-juridisch verplichte uitgaven per begrotingshoofdstuk. Op de fondsen wordt reeds sinds enkele jaren aanvullend op de Rijksbegrotingsvoorschriften inzicht verschaft in de budgetflexibiliteit van de uitgaven die geprogrammeerd zijn voor de aanleg van infrastructuur. In de leeswijzer van het Infrastructuurfonds en het Deltafonds wordt hier nadere uitleg over gegeven.

Met de eerste wijziging hierboven wordt er ook invulling gegeven aan de toezegging van de Staatssecretaris van IenM van 23 oktober 2015 om het inzicht te vergroten in het historisch perspectief van de grote spoorprojecten waaronder de stationsverbouwingen (Kamerstukken II 2015–2016 29 984, nr. 631). Met de tweede wijziging wordt er tevens invulling gegeven aan de afspraak met de Algemene Rekenkamer om de informatie over de voortgang van de realisatie van de projecten in het vervolg vanuit IenM te publiceren. In het verleden was deze informatie enkel beschikbaar via het webdossier van de Algemene Rekenkamer zelf.

Het traject dat met de rapporteurs is meerjarig van aard. In overleg met de rapporteurs wordt er in het aankomende jaar verder gewerkt. In dit jaar wordt in ieder geval onderzocht of in het MIRT overzicht 2018 een financiële eindverantwoording kan worden geïntroduceerd voor de opgeleverde projecten in lijn met de aanbevelingen van Algemene Rekenkamer op dat vlak en of op de projectbladen de koppeling tussen project- en beleidsdoelstellingen meer expliciet gelegd kan worden.

Gemiddelde uitgaven

In de begroting op hoofdlijnen zijn de gemiddelde jaarlijkse uitgaven per productartikel in de periode vanaf het uitvoeringsjaar tot en met het einde van de looptijd van het fonds inzichtelijk gemaakt.

Agentschapsbijdrage

Om inzichtelijker te maken waarop agentschapsbijdragen betrekking hebben is de agentschapsbijdrage in het overzicht «budgettaire gevolg van uitvoering» op hoofdproductniveau expliciet aangegeven.

2. De producten

Dit wetsvoorstel sluit aan bij de Najaarsnota 2017 van het Ministerie van Financiën en bevat alleen begrotingsmutaties die betrekking hebben op de uitvoering van reeds ingezet beleid.

De mutaties zijn hieronder in tabelvorm weergegeven en toegelicht. De budgettaire gevolgen van de begrotingsmutaties zijn verder onder 2.2 op de productartikelen zichtbaar gemaakt.

2. De producten

2. INFRASTRUCTUURAGENDA

In de infrastructuuragenda worden de mijlpalen in het lopende infrastructuurprogramma gepresenteerd. Zo wordt inzichtelijk gemaakt welke projecten in 2017 worden opgeleverd en bij welke projecten de uitvoering in 2017 begint.

Mijlpalen en resultaten 2017

Beheer, onderhoud en vervanging

In 2017 wil IenM onder meer de volgende activiteiten in het kader van beheer, onderhoud en vervanging uitvoeren:

Voor een nadere toelichting op de stand van zaken van beheer, onderhoud en vervanging wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen, het MIRT Overzicht 2017 en bijlage 4 Instandhouding van deze begroting.

Aanleg

Hieronder volgen de mijlpalen die IenM in 2017 wil halen per modaliteit.

Regionale/lokale infrastructuur (> € 112,5 miljoen / > € 225 miljoen)

Voor de grote regionale en lokale infrastructuurprojecten (kosten van de meest kosteneffectieve oplossing hoger dan € 112,5 miljoen respectievelijk € 225 miljoen) ligt de verantwoordelijkheid voor voorbereiding, aanleg, beheer en onderhoud en exploitatie bij de betreffende regionale of lokale overheid. IenM is dus niet zelf verantwoordelijk, maar kan een bijdrage leveren in de aanlegkosten van een dergelijk project als nut en noodzaak zijn aangetoond en het project van (boven)regionaal belang is. In artikelonderdeel 14.01 van het Infrastructuurfonds van de Rijksbegroting zijn de grote regionale/lokale projecten nader aangeduid.

Voor een nadere toelichting over de stand van zaken voor de lopende programma’s wordt verwezen naar de toelichting op de produktartikelen, de voortgangsrapportages aan de Tweede Kamer en het MIRT Overzicht 2017.

Begroting op hoofdlijnen

Verlenging looptijd investeringsfondsen tot en met 2030

Mede ingegeven door de motie van het lid Harbers c.s. (Kamerstukken II 2015–2016 34 300, nr. 50) zijn binnen het kabinet gesprekken gevoerd over de verlenging van het Infrastructuurfonds en het Deltafonds. Via de Kamerbrief over de voortgang MIRT (Kamerstukken II 2015–2016 34 300 A, nr. 70) bent u geïnformeerd dat het kabinet heeft besloten om het Infrastructuurfonds en het Deltafonds bij de Ontwerpbegroting 2017 met twee jaar te verlengen tot en met 2030.

Budgettaire effecten van verlenging Infrastructuurfonds

Bijdrage aan Infrastructuurfonds en ontvangsten van derden

Met de verlenging tot en met 2030 komt de bijdrage aan het Infrastructuurfonds – zoals toegelicht in beleidsartikel 26 van begrotingshoofdstuk HXII – voor de jaren 2029 en 2030 beschikbaar. De jaarlijkse bijdrage bedraagt circa € 5,2 miljard. In totaal komt met deze verlenging een bijdrage van circa € 10,5 miljard beschikbaar. Naast deze bijdrage is ook sprake van structurele ontvangsten van derden die bij deze begroting geraamd worden voor de jaren 2029 en 2030 (totaal circa € 0,5 miljard). In totaal gaat het om een ruimte van circa € 10,9 miljard.

Inpassing doorlopende verplichtingen

De middelen die vrijkomen door deze verlenging worden bij voorrang ingezet voor het dekken van de doorlopende verplichtingen, zoals de uitgaven die zijn benodigd voor de instandhouding van het huidige areaal. In deze begroting is de omvang hiervan technisch bepaald door de omvang van de doorlopende verplichtingen in het begrotingsjaar 2028 als uitgangspunt te hanteren. Op basis van dit uitgangspunt is voor de jaren 2029 en 2030 samen circa € 6,8 miljard benodigd. Het komend jaar zal de onderbouwing van deze budgetten nader worden bezien, hierbij worden ook de consequenties van areaalgroei als gevolg van het huidig aanlegprogramma betrokken. Dit kan resulteren in mutaties op de gealloceerde budgetten.

Verwerking oude kabinetsafspraken

Op het Infrastructuurfonds wordt zowel de correctie verwerkt voor de rentevrijval in de periode 2021–2028 als gevolg van de aflossing van leningen van Prorail als de minregel voor de ramingsbijstelling 2015 die technisch is aangebracht bij de vorige begroting ingepast. In totaal legt dit een beslag op de ruimte in de jaren 2029 en 2030 van € 0,8 miljard (zie toelichting ad. 18 en ad. 19 hieronder).

Verdeling van de ruimte voor dit kabinet

Om de flexibiliteit binnen het Infrastructuurfonds te garanderen, heeft het kabinet besloten dat gedurende de huidige kabinetsperiode van de investeringsruimte van € 3,3 miljard die met deze verlenging tot en met 2030 ontstaat nog maximaal € 1,4 miljard mag worden bestemd voor (nieuwe) ambities en risico’s. In de verlengde ruimte wordt niet op voorhand een investeringsruimte ingericht voor Regionaal, lokale infrastructuur. Dit betekent dat op het Infrastructuurfonds de ruimte van € 1,4 miljard volledig wordt toebedeeld aan de modaliteiten Wegen, Spoor en Vaarwegen. De vaste verdeelsleutel van dit kabinet is hierop aangepast waardoor 53,5% van de ruimte ten gunste komt van Wegen, 39,5% van Spoor en 7% van Vaarwegen.

Aanwending resterende ruimte

De ruimte die resteert na aftrek van bovengenoemde posten is volledig vrij beschikbaar voor toekomstige kabinetten. Zoals het zich nu laat aanzien gaat het om een totaal bedrag van ruim € 1,9 miljard. Dit bedrag kan nog wijzigen, indien het komend jaar blijkt dat de omvang van de doorlopende verplichtingen voor de jaren 2029 en 2030 moet worden bijgesteld.

IBO flexibiliteit in infrastructurele planning

Naar het thema flexibiliteit in de infrastructurele planning is ook een Interdepartementaal Beleidsonderzoek uitgevoerd. Het kabinet zal de Kamer in september een kabinetsreactie op het IBO aanbieden, waarmee tevens wordt voorzien in een inhoudelijke reactie op de motie Harbers c.s. (Kamerstuk II 2014–2015, 34 300, nr. 50). De kabinetsreactie zal onder meer ingaan op het borgen van flexibiliteit binnen de fondsen en zal tevens een visie bieden op de wijze en het moment waarop de fondsen in de toekomst kunnen worden verlengd.

Verwerking ramingsbijstelling op het Infrastructuurfonds

Vanwege de tegenvallende ruilvoetontwikkeling acht het kabinet ook dit jaar een ramingsbijstelling noodzakelijk op de IenM begrotingen (zie mutatie 1 hieronder). De ramingbijstelling is naar rato van de begrotingsomvang in 2017 verdeeld over Hoofdstuk XII (€ 12 miljoen per jaar), het Infrastructuurfonds (€ 81 miljoen per jaar) en het Deltafonds (€ 13 miljoen per jaar). Binnen het Infrastructuurfonds wordt de ramingsbijstelling via dezelfde verdeelsleutel aan de modaliteiten toegekend als de verdeling van de beschikbare ruimte in de jaren 2029 en 2030 (oftewel 53,5% voor Wegen, 39,5% voor Spoor en 7% voor Vaarwegen).

Consequenties voor de (over)programmering

In de eerste plaats zorgt het inpassen van de ramingsbijstelling en de minregels die zijn aangebracht ten behoeve van de ingehouden prijsbijstelling tranche 2013 en 2014 voor een toename van de overprogrammering. Daarnaast zijn er in deze begroting middelen naar voren gehaald voor beheer, onderhoud en vervanging van de netwerken. Het resultaat is dat de overprogrammering (het verschil tussen programmering en budget) in de periode 2017–2021 fors is toegenomen. Omdat het niet de verwachting is dat autonome vertragingen zich in die omvang voor gaan doen is er in deze begroting voor gekozen om de overprogrammering terug te brengen. Hiervoor is gekeken naar mogelijkheden om de programmering met beperkte maatregelen aan te passen. Daarbij is besloten een beperkt aantal projecten en programma’s te temporiseren. Het gaat om de onderstaande projecten en programma’s. Daarbij is zoveel mogelijk gekozen voor een inpassing die maakt dat de temporisering geen aanpassing van de in het MIRT opgenomen mijlpaal voor de openstelling nodig maakt.

Belangrijkste wijzigingen

De onderstaande tabel geeft de belangrijkste wijzigingen in de uitgaven en inkomsten aan ten opzichte van de eerste suppletoire begroting 2016. Een volledig overzicht van de mutaties is terug te vinden in bijlage 2: Verdiepingsbijlage.

Ad 1. Als gevolg van de tegenvallende ruilvoetontwikkeling heeft het kabinet besloten tot ramingsbijstellingen op de departementale begrotingen. Voor de IenM begrotingen gaat het om een ramingsbijstelling van € 106 miljoen per jaar. De ramingbijstelling is naar rato van de begrotingsomvang in 2017 verdeeld over Hoofdstuk XII (€ 12 miljoen per jaar), het Infrastructuurfonds (€ 81 miljoen per jaar) en het Deltafonds (€ 13 miljoen per jaar). Binnen de fondsen wordt de ramingsbijstelling opgevangen binnen de resterende investeringsruimte tot en met 2028.

Ad 2. IenM faciliteert een kasschuif van € 250 miljoen, waarvan € 150 miljoen op het Deltafonds en € 100 miljoen op het Infrastructuurfonds, uit 2017 naar 2020 ten behoeve van het generale beeld. De meerjarige programmering wordt hier niet op aangepast.

Ad 3. Jaarlijks wordt besloten of de overheidsuitgaven van de Rijksbegroting gecorrigeerd worden voor loon- en prijsontwikkelingen. Dit betreft de toegekende loonbijstelling en prijsbijstelling tranche 2016 die nader wordt toegedeeld binnen de begrotingen Hoofdstuk XII en de fondsen.

Ad 4. In het najaar van 2015 is een akkoord bereikt tussen de Minister voor Wonen en Rijksdienst en betrokken vertegenwoordigers van de vakbonden CNV Overheid, Ambtenarencentrum en CMHF voor het CAO sector Rijk 2015–2016. Dit betreft de verwerking van het loonruimteakkoord (€ 9,5 miljoen structureel, waarvan € 4,5 miljoen Infrastructuurfonds). Daarnaast heeft het ABP de premie voor 2016 verhoogd vanwege een stijging van de kosten en ten behoeve van een verbetering van de vermogenspositie van het fonds. Als gevolg hiervan wordt IenM deels gecompenseerd voor de herstelopslag ABP voor het jaar 2016 (€ 1,5 miljoen incidenteel, waarvan € 0,7 miljoen Infrastructuurfonds).

Ad 5. Dit betreft het effect op de uitgavenramingen van bijdragen van derden die in de tijd verschuiven.

Ad 6. Van de projecten Zeetoegang IJmond en 3^e Kolk Beatrixsluis is de DBFM-aanbesteding afgerond. De budgettaire reeksen van de aanlegbudgetten worden technisch omgezet om aan de beschikbaarheidsvergoedingen te kunnen voldoen. Zie voor een nadere toelichting op deze wijze van verwerking bijlage 6 DBFM conversies.

Ad 7. In 2015 is het verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaamse gewest voor de aanleg van de Nieuwe Sluis Terneuzen getekend (Kamerstukken II 2014–2015 34 221, A/nr. 1) dat 1 maart jongstleden in werking is getreden. Begin dit jaar is het uitvoeringsbesluit genomen. In het kader hiervan worden diverse bijdragen ontvangen: een bijdrage van Vlaanderen (€ 495 miljoen), een CEF-subsidie (€ 48 miljoen) en bijdragen van de Provincie Zeeland, de gemeente Terneuzen en Zeeland Seaports (gezamenlijk € 10 miljoen).

Ad 8. ProRail zal in 2016 € 115 miljoen terugstorten aan IenM in verband met de niet bestede subsidie 2015. Een deel hiervan heeft betrekking op doorgeschoven activiteiten en wordt toegevoegd aan het BOV-budget (€ 76,3 miljoen). Een ander deel heeft betrekking op vervallen activiteiten en het afromen van de egalisatiereserve bij ProRail en wordt toegevoegd aan de investeringsruimte Spoorwegen (€ 38,7 miljoen).

Ad 9. Voor het project N33 Zuidbroek-Appingedam ontvangt IenM een bijdrage van de provincie Groningen (€ 87,9 miljoen) in de periode 2019–2022.

Ad 10. De geraamde tolgefinancierde uitgaven zijn aangepast op de planning bij het Ontwerp Tracébesluit van het project ViA15 (Kamerstukken II 2015–2016 34 300 A, nr. 17).

Ad 11. Dit betreft overboekingen naar het Provinciefonds, het Gemeentefonds en het BTW-compensatiefonds in het kader van het Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn (RSP) (€ 83,6 miljoen), de aansluiting Lelystad Airport (€ 6,7 miljoen) en het Actieplan Groei op het Spoor: P+R locaties (€ 4 miljoen).

Ad 12. Dit betreft een overboeking naar de begroting Hoofdstuk artikel 25 Brede Doeluitkering en het BTW-compensatiefonds ten behoeve van de ondergrondse fietsenstalling voor Amsterdam Centraal (€ 23,6 miljoen).

Ad 13. Met de verlenging tot en met 2030 komt de bijdrage aan het Infrastructuurfonds – zoals toegelicht in beleidsartikel 26 van begrotingshoofdstuk HXII – voor de jaren 2029 en 2030 beschikbaar. De jaarlijkse bijdrage bedraagt circa € 5,2 miljard. In totaal komt met deze verlenging een bijdrage van circa € 10,5 miljard beschikbaar. Naast deze bijdrage is ook sprake van structurele ontvangsten van derden die bij deze begroting geraamd worden voor de jaren 2029 en 2030 (totaal circa 0,5 miljard). Om de flexibiliteit binnen het Infrastructuurfonds te garanderen, heeft het kabinet besloten dat gedurende de huidige kabinetsperiode van de investeringsruimte die met deze verlenging tot en met 2030 ontstaat nog maximaal € 1,4 miljard worden bestemd voor (nieuwe) ambities en risico’s.

Ad 14. Om het effect van de ramingsbijstelling Infrastructuurfonds (zie toelichting ad. 1) op de programmering te dempen wordt een kasschuif doorgevoerd van € 266 miljoen van de periode 2029–2030 naar de periode 2022–2026.

Ad 15. Voor de eenmalige uitgaven ten behoeve van het programma Eenvoudig Beter zijn middelen vrijgemaakt uit de investeringsruimten van het Infrastructuurfonds (€ 148,6 miljoen) en van het Deltafonds (€ 37,2 miljoen). Binnen het Infrastructuurfonds is dit conform de aangepaste verdeelsleutel uit de investeringsruimten van de modaliteiten vrijgemaakt. De op de investeringsfondsen vrijgemaakte middelen staan gereserveerd op artikelonderdeel 18.16 Reservering Omgevingswet van het Infrastructuurfonds en worden tranchegewijs naar de Begroting hoofdstuk XII overgeheveld. Van de reservering van € 185,8 miljoen voor het programma Eenvoudig Beter wordt bij Ontwerpbegroting 2017 € 28,7 miljoen naar de Begroting hoofdstuk XII overgeheveld. De reservering op artikelonderdeel 18.16 Reservering Omgevingswet wordt hiermee € 157,1 miljoen.

Ad 16. Een deel van de dekking voor de uitvoering van het beheer, onderhoud en vervanging op het Hoofdwegennet en het Hoofdvaarwegennet in de periode 2017–2021 staat gereserveerd in de periode na 2021. Het gaat om respectievelijk € 0,3 miljard en € 0,2 miljard. Deze middelen worden via het aanlegprogramma naar de juiste jaren geschoven.

Ad 17. In de vorige begrotingen zijn de kaseffecten van de kortingen op de prijsbijstelling tranche 2013 en 2014 zichtbaar gemaakt als minregels op de investeringsruimtes van de modaliteiten. Bij deze begroting worden deze kaseffecten ingepast binnen het aanlegartikel.

Ad 18. Met het in 2009 uitgekeerde superdividend van NS (€ 1,4 miljard) is een eeuwig lopende schuld van ProRail afgelost. De rentevrijval die door deze aflossing ontstond binnen het Infrastructuurfonds tot en met 2020 werd daarbij ingezet voor de financiering van spoorambities (Kamerstukken II 2009–2010 28 165, nr. 105). In de begroting 2015 heeft een correctie plaatsgevonden op het Infrastructuurfonds voor de rentevrijval in de periode 2021–2028 (€ 64 miljoen per jaar). Deze verlaging is technisch verwerkt via een minregel op artikel 18, met daarbij de afspraak dat bij verlenging van het Infrastructuurfonds deze minregel zal worden ingepast binnen de begroting van het Infrastructuurfonds. Het inpassen van deze minregel legt een beslag op de ruimte in de jaren 2029 en 2030 van € 0,5 miljard en vindt plaats middels een kasschuif via het aanlegprogramma van de modaliteiten (op basis van de aangepaste verdeelsleutel).

Ad 19. In de begroting 2016 is vanaf 2026 een structurele ramingsbijstelling van € 100 miljoen per jaar toegepast. Deze verlaging is toen technisch verwerkt via een minregel op artikel 18, met daarbij de afspraak dat bij verlenging van het Infrastructuurfonds deze minregel zal worden ingepast binnen de begroting van het Infrastructuurfonds. Het inpassen van deze minregel legt een beslag op de ruimte in de jaren 2029 en 2030 van € 0,3 miljard en vindt plaats middels een kasschuif via het aanlegprogramma van de modaliteiten (op basis van de aangepaste verdeelsleutel).

Ad 20. In 2015 is de Tolwet aangenomen in zowel de Tweede als de Eerste Kamer en is op 15 maart 2016 in werking getreden. Daarmee is een basis gelegd voor tolheffing bij twee aanlegprojecten: de Blankenburgverbinding en de ViA15. Met de tolontvangsten worden deze projecten bekostigd. Dit betreft een overboeking van de tolreeksen van artikel 18 Overige uitgaven en ontvangsten naar artikel 12 Hoofdwegennet.

Ad 21. In het IenM maatregelenpakket Herijking 2015 (Kamerstukken II 2015–2016 34 300 A, nr. 17, bijlage 6) is besloten om het spoordeel binnen de investeringsruimte van artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur leeg te boeken ten gunste van artikel 13 Spoorwegen. Zodoende is men beter in staat integrale afwegingen te maken op spoorgerelateerde uitgaven. Het wegendeel binnen de investeringsruimte op artikel 14 Regionaal/lokaal wordt toegevoegd aan de investeringsruimte op artikel 12 Hoofdwegennet. In 2013 is reeds aangegeven dat alle vrije ruimte op wegenonderdelen van het Infrastructuurfonds beschikbaar is voor de gesignaleerde bereikbaarheidsknelpunten bij lage groei op het hoofdwegennet. Hiermee wordt het zichtbaar in de begroting van het Infrastructuurfonds dat deze middelen ingezet kunnen worden voor deze bereikbaarheidsknelpunten. Daarnaast maakt de overheveling het mogelijk om een integrale afweging te maken tussen investeringen in het regionaal/lokale en landelijke wegennet.

Ad 22. Zie toelichting ad 15.

Overprogrammering

De in de begroting 2014 geïntroduceerde overprogrammering wordt uitsluitend gedurende de begrotingsperiode (de begroting tot en met het jaar 2021) toegepast op de artikelen voor aanleg. In de totale periode tot en met 2030 is het volledige programma altijd gedekt. Overprogrammering wordt vooral gebruikt op de artikelen voor verkenning- en planuitwerking. In deze projectfases is de onzekerheid rondom de planningen – en daarmee het risico op vertraging – namelijk het hoogst. In de onderstaande tabel is de omvang van deze overprogrammering weergegeven.

Op de artikelen voor realisatie is er sprake van een beperktere overprogrammering. Zowel de omvang als het ritme hiervan is inzichtelijk gemaakt in de projecttabellen bij de realisatieartikelen van de modaliteiten. Over de begrotingsperiode (de begroting tot en met het jaar 2021) genomen is het volledige programma gedekt op de artikelen voor realisatie (oftewel de overprogrammering is per saldo nul).

Gemiddelde uitgaven

Onderstaand zijn de gemiddelde jaarlijkse uitgaven per productartikel in de periode 2016–2030 gepresenteerd.

Gemiddelde uitgaven van het Infrastructuurfonds 2016–2030 (€ 5.828 miljoen)

2.1 Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties

Toelichting

1. Saldo 2017

Op het Infrastructuurfonds is sprake van een voordelig saldo van € 2,8 miljoen; dit saldo wordt gevormd door € 19,2 miljoen aan lagere uitgaven en € 16,4 miljoen aan lagere ontvangsten. Het voordelig saldo wordt in 2018 aan het Infrastructuurfonds toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft. Voor een toelichting wordt verwezen naar de artikelgewijze toelichting (paragraaf 2.2).

2. Overboekingen naar Provinciefonds, Gemeentefonds en BTW-compensatiefonds

Dit betreffen diverse overboekingen naar het Provinciefonds, het Gemeentefonds en het BTW-compensatiefonds in het kader van Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn (€ 45,0 miljoen), Logistiek multimodaal knooppunt Venlo (€ 21,2 miljoen), Rotterdamsebaan (€ 11,1 miljoen), het programma Beter Benutten (€ 9,1 miljoen), Vleuten-Geldermalsen (€ 4,2 miljoen), A12/A20 Parallelstructuur Gouweknoop (€ 2,0 miljoen) en overige overboekingen (€ 0,4 miljoen). Voor een toelichting wordt verwezen naar de artikelgewijze toelichting (paragraaf 2.2).

3. Afloop subsidieregeling GSM-R

In 2014 is de Subsidieregeling beheersing GSM-R interferentie gepubliceerd. Hiertoe is destijds € 15 miljoen vanuit het Infrastructuurfonds overgeheveld naar de begroting Hoofdstuk XII. Daarnaast heeft het Ministerie van Economische Zaken € 15 miljoen bijgedragen aan de subsidieregeling.

Op de subsidieregeling zijn minder aanvragen binnengekomen dan verwacht. Het IenM-aandeel van de niet-bestede middelen wordt teruggeboekt naar het Infrastructuurfonds (€ 12,3 miljoen). In afwachting van de eindafrekening is bij de eerste suppletoire begroting 2017 het aandeel van het Ministerie van Economische Zaken op artikel 99 van de begroting Hoofdstuk XII geplaatst.

4. Vaststelling bijdrage IJ-tram

In het verleden heeft IenM een subsidie verstrekt aan de gemeente Amsterdam voor de aanleg van de IJ-tram. Op basis van de definitieve vaststelling van de subsidie wordt € 7,8 miljoen terugbetaald aan IenM.

5. Bijdrage EZ Maritiem IV Servicepunt

In opdracht van het Ministerie van Economische Zaken verzamelt Rijkswaterstaat data over water, wind, neerslag en fauna bij diverse windparken op zee middels zogenoemde Maritieme IV-Servicepunten. Hiertoe wordt vanuit de begroting van het Ministerie van Economische Zaken € 7,5 miljoen overgeheveld naar het Infrastructuurfonds.

6. Eenvoudig Beter

Bij de begroting 2017 zijn op het Infrastructuurfonds en Deltafonds middelen vrijgemaakt voor Eenvoudig Beter. De vrijgemaakte middelen staan gereserveerd op artikelonderdeel 18.16 Reservering Omgevingswet van het Infrastructuurfonds en worden tranchegewijs naar de begroting Hoofdstuk XII overgeheveld waar de uitgaven voor de stelselherziening van het omgevingsrecht worden verantwoord. Ter uitvoering van het programma wordt bij de tweede suppletoire begroting € 4,5 miljoen overgeheveld naar de begroting Hoofdstuk XII.

2.1 Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties

Toelichting

1. Saldo 2016

De begroting van het Infrastructuurfonds vertoont over het jaar 2016 een voordelig saldo van circa € 550,8 miljoen. Dit saldo wordt gevormd door de saldering van de in dat jaar gerealiseerde uitgaven en ontvangsten. Het voordelig saldo wordt in 2017 als verhoging van de ontvangsten geboekt op het artikelonderdeel 18.10 Saldo van de afgesloten rekeningen. In dit wetsvoorstel is naast deze ontvangstenverhoging ook het volledige voordelig saldo op de juiste uitgaven- en ontvangstenartikelen (producten) begrotingtechnisch verwerkt.

2. Kasschuif Infrastructuurfonds

Via het generale beeld is een kasschuif van € 250 miljoen van 2017 naar 2018 (€ 60 miljoen) en 2019 (€ 190 miljoen) op het Infrastructuurfonds verwerkt. De kasschuif is in de 1e suppletoire begroting op artikel 18 verwerkt en zal in de ontwerpbegroting 2018, als de totale programmering wordt geactualiseerd, over de artikelen worden verdeeld.

3. Overboekingen naar Provinciefonds, Gemeentefonds en BTW-compensatiefonds

Dit betreft overboekingen naar het Provinciefonds, het Gemeentefonds en het BTW-compensatiefonds in het kader van het programma Beter Benutten (– € 47,4 miljoen), Regionet (– € 5,5 miljoen), A58 Aansluiting Goes (– € 4,5 miljoen) en overige overboekingen (– € 3,4 miljoen).

4. Eenvoudig Beter

Bij Ontwerpbegroting 2017 zijn op het Infrastructuurfonds en Deltafonds middelen vrijgemaakt voor Eenvoudig Beter. De vrijgemaakte middelen staan gereserveerd op artikelonderdeel 18.16 Reservering Omgevingswet van het Infrastructuurfonds en worden tranchegewijs naar Hoofdstuk XII overgeheveld waar de uitgaven voor de stelselherziening van het omgevingsrecht worden verantwoord. Bij de Voorjaarsnota wordt € 97,1 miljoen overgeheveld naar de begroting Hoofdstuk XII, waarvan € 53,8 miljoen in 2017.

5. Afrekening ProRail vierde kwartaal 2016

ProRail ontvangt voor de in uitvoering zijnde aanlegprojecten ieder kwartaal voorschotten. Deze voorschotten worden het daaropvolgende kwartaal per project afgerekend op basis van de werkelijke gemaakte kosten. De technische afrekening over het vierde kwartaal van 2016 van te hoog bevoorschotte projecten aan ProRail bedraagt € 51,9 miljoen.

6. Afroming eigen vermogen Rijkswaterstaat

Het eigen vermogen van een baten-lastenagentschap is via de Regeling agentschappen gebonden aan een maximumomvang van 5 procent van de gemiddelde jaaromzet, berekend over de laatste drie jaar. De maximale omvang van het eigen vermogen wordt door Rijkswaterstaat met € 32,5 miljoen overschreden. Conform de regeling agentschappen wordt het surplus eigen vermogen uiterlijk bij de eerstvolgende suppletoire begrotingswet afgedragen aan de eigenaar (IenM). Voor het surplus eigen vermogen van Rijkswaterstaat geldt dat – in lijn met het zwaartepunt van de herkomst – deze middelen vooralsnog toegevoegd worden aan het kader van het Infrastructuurfonds.

7. Overboekingen naar BDU

Dit betreft overboekingen naar de BDU in het kader van het programma Beter Benutten (– € 13,7 miljoen), OV-SAAL middellange termijn (– € 7,5 miljoen), Regionet (– € 5,5 miljoen) en overige overboekingen (– € 0,0 miljoen).

8. Beter Benutten – ITS

In de brief van 21 november 2016 (Kamerstukken II, 34 550 A, nr. 19) over de Voortgang MIRT is de Tweede Kamer in het kader van het vervolgprogramma Beter Benutten geïnformeerd over het innovatiepartnership Talking Traffic waarin onderdelen als Reisinformatiediensten, Data Ontsluiting en C-ITS worden uitgevoerd. De IenM-middelen zijn beschikbaar op het Infrastructuurfonds. De verantwoording van deze uitgaven vindt plaats op de begroting HXII. Bij de Voorjaarsnota wordt € 30,1 miljoen overgeheveld naar de begroting Hoofdstuk XII, waarvan € 12,9 miljoen in 2017.

9. Bijdragen derden

10. NS Sociale Veiligheid

Op de begroting Hoofdstuk XII worden uitgaven verantwoord om de sociale veiligheid op en rond het spoor van zowel NS-personeel als reizigers te vergroten. Hiertoe wordt € 9,3 miljoen overgeheveld naar de begroting Hoofdstuk XII, waarvan € 5,7 miljoen in 2017.

2.2 De productartikelen

Hieronder worden alle beleidsmatig relevante mutaties op het niveau van het artikelonderdeel zichtbaar gemaakt, en waar zinvol en relevant, ook toegelicht (zie leeswijzer). In de verdiepingsbijlage is een meerjarige mutatietabel opgenomen op artikelonderdeelniveau met daarbij de aansluiting tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds.

Artikel 12 Hoofdwegennet

Verplichtingen

12.02 Beheer, onderhoud en vervanging

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft een verlaging van € 10,3 miljoen als gevolg van de verwerking van het saldo 2017.

Saldo 2017

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 10,3 miljoen. De lagere kasuitgaven in 2017 worden veroorzaakt door een vertraging in de contractvoorbereiding voor de renovatie van de Suurhoffbrug (Kamerstukken II 2017–2018 34 775, nr. 7). Het voordelig saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

12.03 Aanleg

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft een verlaging van € 28,2 miljoen als gevolg van de verwerking van het saldo 2017 (€ 18,5 miljoen), overboekingen voor de uitvoering van het programma Beter Benutten (€ 9,0 miljoen), en overige mutaties (€ 0,7 miljoen).

Saldo 2017

Het voordelig saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Programma Beter Benutten

12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft een verhoging van € 4,1 miljoen als gevolg van de verwerking van het saldo 2017 (€ 3,0 miljoen) en overige mutaties (€ 1,1 miljoen).

Saldo 2017

Het nadelig saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

12.09 Ontvangsten

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn opgebouwd uit twee mutaties die per saldo leiden tot een verlaging van € 5,4 miljoen. Het gaat om een verlaging als gevolg van de verwerking van het saldo 2017 (€ 6,7 miljoen), met daartegenover een verhoging als gevolg van overige mutaties (€ 1,3 miljoen).

Saldo 2017

Op dit artikelonderdeel is sprake van een nadelig saldo van € 6,7 miljoen. De per saldo lagere ontvangsten in 2017 worden onder meer veroorzaakt door een vertraging op het programma Aansluitingen (€ 6,7 miljoen) en een verrekening van het aanbestedingsresultaat met de gemeente Haarlemmermeer voor het project A9 Badhoevedorp (€ 3,5 miljoen). Daarnaast leiden diverse mutaties tot per saldo € 3,5 miljoen hogere ontvangsten. Het nadelig saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Artikel 13 Spoorwegen

Verplichtingen

13.02 Beheer, onderhoud en vervanging

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft per saldo een verhoging van € 68,7 miljoen. Het artikelonderdeel wordt verhoogd als gevolg van de verwerking van het saldo 2017 (€ 70,1 miljoen). Hiertegenover staat een verlaging als gevolg van lagere ontvangsten van derden (€ 1,4 miljoen).

Saldo 2017

Op dit artikelonderdeel is sprake van een nadelig saldo van € 70,1 miljoen. Dit wordt veroorzaakt door de vaststelling van de subsidie aan ProRail voor beheer- en onderhoudswerkzaamheden in 2016. ProRail heeft een aantal werkzaamheden eerder uitgevoerd, waardoor de subsidie in 2016 met € 70,1 miljoen hoger is uitgevallen. Het nadelig saldo wordt in 2018 van dit artikelonderdeel in mindering gebracht, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Bijdragen derden

Op dit artikelonderdeel is sprake van een verlaging als gevolg van lagere ontvangsten van derden (€ 1,4 miljoen). De onderhoudskosten van de sporen op de Tweede Maasvlakte vallen lager uit dan waar eerder rekening mee was gehouden. Dit leidt tot lagere ontvangsten van het Havenbedrijf Rotterdam (€ 1,8 miljoen). Daartegenover staat een ontvangst van ProRail van € 0,5 miljoen. IenM compenseert ProRail het BTW-aandeel van de gebruikersvergoeding van de vervoerders. Doordat de gebruikersvergoeding lager is uitgevallen, betaalt ProRail een deel van de BTW-compensatie terug aan IenM.

13.03 Aanleg

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn in grote lijnen opgebouwd uit vier mutaties die per saldo leiden tot een verlaging van € 42,7 miljoen. Het artikelonderdeel wordt verlaagd als gevolg van de verwerking van het saldo 2017 (€ 22,7 miljoen), en overboekingen naar het Provinciefonds voor Logistiek multimodaal knooppunt Venlo (€ 21,2 miljoen) en Vleuten-Geldermalsen (€ 4,2 miljoen). Daartegenover staan verhogingen als gevolg van hogere ontvangsten van derden (€ 2,2 miljoen) en een verhoging als gevolg van overige mutaties (€ 3,1 miljoen).

Saldo 2017

Het voordelig saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Provinciefonds: Logistiek multimodaal knooppunt Venlo

Dit betreft een overboeking van € 21,2 miljoen naar het Provinciefonds ten behoeve van de provincie Limburg voor de realisatie van het Logistiek multimodaal knooppunt in Venlo.

Provinciefonds: Vleuten-Geldermalsen

Dit betreft een overboeking van € 4,2 miljoen naar het Provinciefonds ten behoeve van de provincie Utrecht voor de knooppuntontwikkeling station Utrecht Vaartsche Rijn en overige stations in Utrecht.

Bijdragen derden

Op dit artikelonderdeel is sprake van een verhoging als gevolg van hogere ontvangsten van derden (€ 2,2 miljoen). Hieraan ligt met name een hogere ontvangst voor het programma Optimalisering Goederencorridor Rotterdam-Genua ten grondslag (€ 1,8 miljoen).

13.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft de verwerking van het saldo 2017.

Saldo 2017

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 13,5 miljoen. De lagere uitgaven in 2017 worden veroorzaakt door lagere betalingen aan Infraspeed, doordat diverse nog af te rekenen posten doorschuiven naar 2018. Het voordelig saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

13.09 Ontvangsten

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn opgebouwd uit drie mutaties die per saldo leiden tot een verlaging van € 0,5 miljoen. De verlaging betreft de verwerking van het saldo 2017 (€ 8,2 miljoen). Daartegenover staan verhogingen van het artikelonderdeel als gevolg van hogere ontvangsten van derden (€ 0,9 miljoen) en de vaststelling van de bijdrage voor de IJ-tram (€ 7,8 miljoen).

Saldo 2017

Op dit artikelonderdeel is sprake van een nadelig saldo van € 8,2 miljoen. De lagere ontvangsten in 2017 worden met name veroorzaakt doordat de HSL-heffing 2015–2016 nog niet definitief vastgesteld kan worden en de afrekening hiervoor doorschuift naar 2018 (€ 9,7 miljoen). Dit geldt eveneens voor bijdragen van provincies aan diverse (aanleg)projecten (€ 1,7 miljoen). Daarnaast kan de compensatie van NS voor de treindiensten naar Antwerpen in 2016 nog niet worden vastgesteld, waardoor de concessievergoeding in 2017 hoger uitvalt (€ 3,3 miljoen). Het nadelig saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Vaststelling bijdrage IJ-tram

In het verleden heeft IenM een subsidie verstrekt aan de gemeente Amsterdam voor de aanleg van de IJ-tram. Op basis van de definitieve vaststelling van de subsidie wordt € 7,8 miljoen terugbetaald aan IenM.

Bijdragen derden

De per saldo hogere ontvangsten van € 0,9 miljoen zijn voornamelijk een gevolg van de bij artikelonderdeel 13.02 Beheer, onderhoud en vervanging vermelde lagere ontvangsten van het Havenbedrijf Rotterdam (– € 1,8 miljoen), een aanvullende ontvangst van ProRail vanwege de lagere gebruikersvergoeding (€ 0,5 miljoen), en de bij artikelonderdeel 13.03 Aanleg vermelde hogere bijdrage voor het programma Optimalisering Goederencorridor Rotterdam-Genua (€ 1,8 miljoen).

Artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur

Verplichtingen

14.01 Grote regionaal/lokale projecten

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn in grote lijnen opgebouwd uit twee mutaties die leiden tot een verlaging van € 13,4 miljoen. Het artikelonderdeel wordt verlaagd als gevolg van overboekingen naar het BTW- compensatiefonds voor Rotterdamsebaan (€ 11,1 miljoen) en A12/A20 Parallelstructuur Gouweknoop (€ 2,0 miljoen). Daarnaast wordt het artikelonderdeel verlaagd als gevolg van overige mutaties (€ 0,3 miljoen).

BTW- compensatiefonds: Rotterdamsebaan

Dit betreft een overboeking van € 11,1 miljoen naar het BTW-compensatiefonds ten behoeve van de provincie Zuid-Holland voor de uitvoering van het project Rotterdamsebaan.

BTW- compensatiefonds: A12/A20 Parallelstructuur Gouweknoop

Dit betreft een overboeking van € 2,0 miljoen naar het BTW-compensatiefonds ten behoeve van de provincie Zuid-Holland voor de uitvoering van het project A12/A20 Parallelstructuur Gouweknoop.

14.03 RSP-ZZL: Pakket Bereikbaarheid

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn opgebouwd uit twee mutaties die per saldo leiden tot een verhoging van € 48,6 miljoen. Het artikelonderdeel wordt opgehoogd als gevolg van de verwerking van het saldo 2017 (€ 93,6 miljoen). Hiertegenover staat een verlaging van het artikelonderdeel als gevolg van een overboeking naar het Provinciefonds in het kader van het Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn (€ 45,0 miljoen).

Saldo 2017

Op dit artikelonderdeel is sprake van een nadelig saldo van € 93,6 miljoen. De hogere uitgaven in 2017 worden met name veroorzaakt doordat met de noordelijke provincies is overeengekomen betalingen met betrekking tot Regionaal Economisch Programma (REP) (€ 45,0 miljoen) en het Regionale Mobiliteitsfonds (RMf) (€ 48,3 miljoen) eerder plaats te laten vinden. Zowel het REP als het RMf zijn onderdeel van het Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn (RSP-ZZL). Het nadelig saldo wordt in 2018 op dit artikelonderdeel in mindering gebracht, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Provinciefonds: Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn

Dit betreft een overboeking van € 45,0 miljoen naar het provinciefonds ten behoeve van Noord Nederland voor de uitvoering het Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn (RSP), onderdeel Regionaal Economisch Programma.

Artikel 15 Hoofdvaarwegennet

Verplichtingen

15.02 Beheer, onderhoud en vervanging

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn in grote lijnen opgebouwd uit twee mutaties die leiden tot een verlaging van € 8,5 miljoen. Het artikelonderdeel wordt verlaagd als gevolg van de verwerking van het saldo 2017 (€ 17,0 miljoen). Hiertegenover staat een verhoging als gevolg van een overboeking vanuit het Ministerie van Economische Zaken ten behoeve van Maritieme IV-Servicepunten (€ 6,7 miljoen). Daarnaast wordt het artikelonderdeel verlaagd als gevolg van overige mutaties (€ 1,8 miljoen).

Saldo 2017

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 17,0 miljoen. De lagere uitgaven in 2017 worden met name veroorzaakt doordat op het renovatieproject Modernisering Objecten Bediening Zeeland (MOBZ) op basis van de reeds geboekte voortgang de risicoreservering neerwaarts is bijgesteld. Het voordelig saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

EZ: Maritieme IV-Servicepunten

In opdracht van het Ministerie van Economische Zaken verzamelt Rijkswaterstaat data over water, wind, neerslag en fauna bij diverse windparken op zee middels zogenoemde Maritieme IV-Servicepunten. Hiertoe wordt vanuit de begroting van het Ministerie van Economische Zaken € 6,7 miljoen overgeheveld naar dit artikelonderdeel.

15.03 Aanleg

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn in grote lijnen opgebouwd uit twee mutaties die leiden tot een verhoging van € 5,7 miljoen. Het artikelonderdeel wordt verhoogd als gevolg van de verwerking van het saldo 2017 (€ 3,5 miljoen) en een correctie op de DBFM-conversie van Capaciteitsuitbreiding Sluis Eefde (€ 3,9 miljoen). Daarnaast wordt het artikelonderdeel verlaagd als gevolg van overige mutaties (€ 1,8 miljoen).

Saldo 2017

Het nadelig saldo wordt in 2018 op dit artikelonderdeel in mindering gebracht, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Correctie op de DBFM-conversie Capaciteitsuitbreiding Sluis Eefde

In de ontwerpbegroting 2018 heeft de DBFM-conversie voor de Capaciteitsuitbreiding Sluis Eefde plaatsgevonden en zijn de budgetten vanaf 2017 overgeboekt van 15.03 Aanleg naar 15.04 Geïntegreerde Contractvormen. Deze overboeking wordt in 2017 voor in totaal € 3,9 miljoen teruggedraaid, omdat de uitgaven voor het niet-DBFM gedeelte in 2017 nog op 15.03 Aanleg wordt verantwoord.

15.04 Geïntegreerde contractvormen

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn opgebouwd uit twee mutaties die per saldo leiden tot een verhoging van € 11,6 miljoen. Het artikelonderdeel wordt verhoogd als gevolg van de verwerking van het saldo 2017 (€ 15,5 miljoen). Hiertegenover staat een verlaging van het artikelonderdeel als gevolg van een correctie op de DBFM-conversie van Capaciteitsuitbreiding Sluis Eefde (€ 3,9 miljoen).

Saldo 2017

Op dit artikelonderdeel is sprake van een nadelig saldo van € 15,5 miljoen. De hogere uitgaven worden voornamelijk veroorzaakt doordat op het project Zeetoegang IJmond uitgaven voor onder andere de conditionering van Middensluiseiland en de Wegomlegging Noordersluis eerder plaatsvinden dan geraamd (€ 10,1 miljoen). Daarnaast worden er ook op het project Lekkanaal 3^e Kolk Beatrixsluis eerder uitgaven gedaan voor conditionering (€ 5,5 miljoen). Het nadelig saldo wordt in 2018 op dit artikelonderdeel in mindering gebracht, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Correctie op de DBFM-conversie Capaciteitsuitbreiding Sluis Eefde

In de ontwerpbegroting 2018 heeft de DBFM-conversie voor de Capaciteitsuitbreiding Sluis Eefde plaatsgevonden en zijn de budgetten vanaf 2017 overgeboekt van 15.03 Aanleg naar 15.04 Geïntegreerde Contractvormen. Deze overboeking wordt in 2017 voor in totaal € 3,9 miljoen teruggedraaid, omdat de uitgaven voor het niet-DBFM gedeelte in 2017 nog op 15.03 Aanleg wordt verantwoord.

15.06 Netwerkgebonden kosten HVWN

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft een overboeking vanuit het Ministerie van Economische Zaken ten behoeve van Maritieme IV-Servicepunten (€ 0,8 miljoen).

EZ: Maritieme IV-Servicepunten

In opdracht van het Ministerie van Economische Zaken verzamelt Rijkswaterstaat data over water, wind, neerslag en fauna bij diverse windparken op zee middels zogenoemde Maritieme IV-Servicepunten. Hiertoe wordt vanuit de begroting van het Ministerie van Economische Zaken € 0,8 miljoen overgeheveld naar dit artikelonderdeel.

Artikel 17 Megaprojecten verkeer en vervoer

Verplichtingen

17.03 Hogesnelheidslijn-Zuid

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreffen verlagingen van in totaal € 5,4 miljoen als gevolg van de verwerking van het saldo 2017 (€ 3,7 miljoen) en overige mutaties (€ 1,7 miljoen).

Saldo 2017

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 3,7 miljoen. De lagere uitgaven in 2017 worden veroorzaakt doordat onderzoek naar zettingsproblematiek op de HSL-Zuid nog niet is afgerond, waardoor de maatregelen doorschuiven naar de periode 2018–2020. Het voordelig saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

17.07 ERTMS

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft per saldo een verlaging van € 22,0 miljoen. Het artikelonderdeel wordt verlaagd als gevolg van de verwerking van het saldo 2017 (€ 24,2 miljoen). Hiertegenover staat een verhoging als gevolg van een overboeking vanuit de begroting Hoofdstuk XII in het kader van ERTMS (€ 2,2 miljoen).

Saldo 2017

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 24,2 miljoen. Een deel van de werkzaamheden is uitgesteld doordat een programmabeslissing van ERTMS later wordt genomen. Het voordelig saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Begroting HXII: ERTMS

De apparaatsuitgaven ten behoeve van het programma ERTMS worden verantwoord op artikel 98 Apparaatsuitgaven Kerndepartement op de begroting Hoofdstuk XII. Op de apparaatsuitgaven voor ERTMS doen zich – met name op externe inhuur – vertragingen voor. Het niet-uitgeputte apparaatsbudget (€ 2,2 miljoen) wordt teruggeboekt naar het Infrastructuurfonds zodat het budget voor ERTMS in stand blijft.

17.08 ZuidasDok

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft de verwerking van het saldo 2017.

Saldo 2017

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 15,8 miljoen. De lagere uitgaven in 2017 worden met name veroorzaakt door een actualisatie van de kasreeksen naar aanleiding van de gunning van het contract voor het project ZuidasDok. Hiermee zijn de kasreeksen in lijn gebracht met de aannemersplanning. Het voordelig saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Artikel 18 Overige uitgaven en ontvangsten

Verplichtingen

De lagere verplichtingen hangen samen met de hieronder omschreven mutaties.

18.06 Externe veiligheid

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft de verwerking van het saldo 2017.

Saldo 2017

Het budget op artikelonderdeel 18.06 Externe veiligheid is bestemd voor het oplossen van externe veiligheidsknelpunten in het kader van de Nota Vervoer Gevaarlijke Stoffen (NVGS, Kamerstukken II 2005–2006 30 373, nr. 2). Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 3,7 miljoen. De lagere uitgaven in 2017 worden veroorzaakt doordat er dit jaar minder kwetsbare objecten worden aangekocht en gesaneerd dan verwacht. Het voordelig saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

18.08 Netwerkoverstijgende kosten

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft de verwerking van het saldo 2017.

Saldo 2017

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 32,5 miljoen. Bij de Eerste suppletoire begroting 2017 is het surplus aan eigen vermogen van Rijkswaterstaat (€ 32,5 miljoen) afgedragen aan IenM. Deze middelen worden niet meer in 2017 aangewend. Het voordelig saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

18.16 Reservering Omgevingswet

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn opgebouwd uit twee mutaties die leiden tot een verlaging van € 27,2 miljoen. Het artikelonderdeel wordt verlaagd als gevolg van de verwerking van het saldo 2017 (€ 22,7 miljoen) en een overboeking naar de begroting Hoofdstuk XII ten behoeve van het programma Eenvoudig Beter (€ 4,5 miljoen).

Saldo 2017

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 22,7 miljoen. Op dit artikelonderdeel is de reservering opgenomen voor het programma Eenvoudig Beter. De lagere uitgaven in 2017 worden onder meer veroorzaakt doordat het wetgevingstraject vertraagt, waardoor voor het programma Eenvoudig Beter minder middelen worden overgeheveld naar de begroting Hoofdstuk XII (Kamerstukken II, 2017–2018, 34 775 A, nr.1). Het voordelig saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Begroting HXII: Eenvoudig Beter

Bij de begroting 2017 zijn op het Infrastructuurfonds en Deltafonds middelen vrijgemaakt voor Eenvoudig Beter. De vrijgemaakte middelen staan gereserveerd op artikelonderdeel 18.16 Reservering Omgevingswet van het Infrastructuurfonds en worden tranchegewijs naar de begroting Hoofdstuk XII overgeheveld waar de uitgaven voor de stelselherziening van het omgevingsrecht worden verantwoord. Ter uitvoering van het programma wordt bij de tweede suppletoire begroting € 4,5 miljoen overgeheveld naar de begroting Hoofdstuk XII.

Artikel 19 Bijdragen ten laste van begroting Hoofdstuk XII

19.09 Ontvangsten

De neerwaartse bijstelling van de ontvangsten is het gevolg van de overboekingen met de begroting Hoofdstuk XII. De belangrijkste overboekingen worden toegelicht in paragraaf 2.1. Overzicht uitgaven- en ontvangsten mutaties.

2.2 De productartikelen

Hieronder worden alle beleidsmatig relevante mutaties op het niveau van het artikelonderdeel zichtbaar gemaakt, en waar zinvol en relevant, ook toegelicht (zie leeswijzer). In de verdiepingsbijlage is een meerjarige mutatietabel opgenomen op artikelonderdeelniveau met daarbij de aansluiting tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds.

Artikel 12 Hoofdwegennet

12.02 Beheer, onderhoud en vervanging

De verlaging van dit artikelonderdeel bij Voorjaarsnota met € 18,5 miljoen is het gevolg van de verwerking van het saldo 2016 (– € 16,6 miljoen), een overboeking in het kader van het programma Beter Benutten (– € 1,4 miljoen) en overige mutaties (– € 0,5 miljoen).

Saldo 2016

De begrotingstand in 2017 wordt met € 16,6 miljoen verlaagd als gevolg van de technische verwerking van het saldo 2016. Dit betekent dat in 2016 € 16,6 miljoen meer aan dit artikelonderdeel is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Om de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd te laten is deze verlaging in 2017 nodig.

Programma Beter Benutten

Het restant van € 2,7 miljoen (waarvan € 1,4 miljoen in 2017 en 2018) op diverse Beter Benutten maatregelen wordt terug geboekt naar het programmabudget Beter Benutten op artikelonderdeel 12.03 Aanleg. Het gaat om maatregelen met betrekking tot Groene Golf team – APK check, aansluiting A2 Nieuwegein, incidentmanagement en Mobiliteitsmanagement «soepel door de MRA». Daarnaast wordt in totaal € 7,1 miljoen in 2018 en 2019 vanuit Beter Benutten overgeboekt naar Beheer, onderhoud en vervanging voor areaalgroei als gevolg van areaalgroei Beter Benutten maatregelen.

12.03 Aanleg

Op dit artikelonderdeel vinden bij Voorjaarsnota in grote lijnen zeven mutaties plaats die per saldo leiden tot een verhoging van € 118,7 miljoen. Verhogingen als gevolg van de verwerking van het saldo 2016 (€ 161,3 miljoen), bijdragen van derden (€ 10,0 miljoen) en de gewijzigde bestuurlijke afspraken A15 Papendrecht-Sliedrecht (€ 2,5 miljoen). Hiertegenover staan verlagingen als gevolg van overboekingen in het kader van het programma Beter Benutten (– € 50,4 miljoen), een overboeking naar het Gemeentefonds / BTW-Compensatiefonds voor de A58 Aansluiting Goes (– € 4,5 miljoen) en overige mutaties (– € 0,2 miljoen).

Saldo 2016

De begrotingstand in 2017 wordt met € 161,3 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo 2016. Dit betekent dat in 2016 € 161,3 miljoen minder aan de projecten van dit artikelonderdeel is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Om de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd te laten is deze verhoging in 2017 nodig.

Bijdragen derden

A15 Papendrecht-Sliedrecht

In 2016 is tussen de provincie Zuid-Holland, de Drechtsteden en IenM bestuurlijk afgesproken om de Rijksweg A15 tussen Papendrecht en Sliedrecht te verbreden met een permanente derde rijstrook. De bijdrage vanuit de regio wordt in 2017 ontvangen.

Programma Beter Benutten

Gemeentefonds / BTW compensatiefonds: A58 Aansluiting Goes

Voor de aansluiting Goes op de A58 draagt IenM in totaal € 9,0 miljoen bij, waarvan € 4,5 miljoen in 2017 (€ 50%). Het BTW-deel hiervan is overgeboekt naar het BTW-compensatiefonds.

12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS

Op dit artikelonderdeel vinden bij Voorjaarsnota in grote lijnen twee mutaties plaats die per saldo leiden tot een verhoging van € 47,6 miljoen. Een verhoging als gevolg van de verwerking van het saldo 2016 (€ 48,0 miljoen) met daartegenover een verlaging als gevolg van overige mutaties (– € 0,4 miljoen).

Saldo 2016

De begrotingstand in 2016 wordt met € 48,0 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo 2016. Dit betekent dat in 2016 € 14,4 miljoen minder aan de projecten van dit artikelonderdeel is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Om de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd te laten is deze verhoging in 2017 nodig.

12.09 Ontvangsten

De verhoging van dit artikelonderdeel bij Voorjaarsnota met € 13,0 miljoen is het gevolg van bijdragen derden (€ 10,0 miljoen), de gewijzigde bestuurlijke afspraken A15 Papendrecht-Sliedrecht (€ 2,5 miljoen) en overige mutaties (€ 0,5 miljoen).

Bijdragen derden

A15 Papendrecht-Sliedrecht

In 2016 is tussen de provincie Zuid-Holland, de Drechtsteden en IenM bestuurlijk afgesproken om de Rijksweg A15 tussen Papendrecht en Sliedrecht te verbreden met een permanente derde rijstrook. De bijdrage vanuit de regio wordt in 2017 ontvangen.

Verplichtingen

Op de verplichtingen vinden bij Voorjaarsnota in grote lijnen drie mutaties plaats die per saldo leiden tot een verhoging van € 90,7 miljoen. Een verhoging als gevolg van de technische verwerking van het saldo 2016 (€ 812,2 miljoen) met daartegenover verlagingen als gevolg van per saldo negatieve bijstellingen op diverse projecten om aan te sluiten bij de actuele projectplanningen en uitgavenramingen (– € 678,4 miljoen) en overige mutaties (– € 43,1 miljoen).

Artikel 13 Spoorwegen

13.02 Beheer, onderhoud en vervanging

Op dit artikelonderdeel vinden bij Voorjaarsnota in grote lijnen drie mutaties plaats die per saldo leiden tot een verhoging van € 31,0 miljoen. Verhogingen als gevolg van de rente en aflossing ProRail (€ 31,8 miljoen en de verwerking van het saldo 2016 (€ 3,4 miljoen) met daartegenover een verlaging als gevolg van een BOV bijdrage aan Zwolle-Herfte (– € 4,2 miljoen).

Rente en aflossing ProRail

ProRail heeft in het verleden vanuit artikelonderdeel 13.02 Beheer, onderhoud en vervanging een toevoeging gekregen voor de aflossing van een lening. ProRail heeft de aflossing van de lening zelf kunnen opvangen. Het hiervoor gereserveerde bedrag vloeit terug naar beheer, onderhoud en vervanging op artikel 13 Spoorwegen.

Saldo 2016

De begrotingstand in 2016 wordt met € 3,4 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo 2016. Dit betekent dat in 2016 € 3,4 miljoen minder aan dit artikelonderdeel is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Om de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd te laten is deze verhoging in 2017 nodig.

BOV bijdrage Zwolle-Herfte

In verband met de sanering van enkele wissels bij het project Zwolle-Herfte wordt € 4,2 miljoen overgeheveld van artikelonderdeel 13.02 Beheer, onderhoud en vervanging naar het projectbudget van Zwolle-Herfte op artikelonderdeel 13.03 Aanleg.

13.03 Aanleg

Op dit artikelonderdeel vinden bij Voorjaarsnota in grote lijnen acht mutaties plaats die per saldo leiden tot een verhoging van € 187,6 miljoen. Verhogingen als gevolg van de verwerking van het saldo 2016 (€ 179,9 miljoen), de afrekening ProRail vierde kwartaal 2016 (€ 48,9 miljoen), een BOV bijdrage aan Zwolle-Herfte (€ 4,2 miljoen) en een kasschuif ten behoeve van NS Sociale Veiligheid (€ 3,6 miljoen). Hiertegenover staan verlagingen als gevolg van overboekingen, en een kasschuif ten behoeve van de intercity Dordrecht-Breda (– € 2,0 miljoen).

Saldo 2016

De begrotingstand in 2016 wordt met € 179,9 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo 2016. Dit betekent dat in 2016 € 179,9 miljoen minder aan dit artikelonderdeel is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Om de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd te laten is deze verhoging in 2017 nodig.

Afrekening ProRail vierde kwartaal 2016

ProRail ontvangt voor de in uitvoering zijnde aanlegprojecten ieder kwartaal voorschotten. Deze voorschotten worden het daaropvolgende kwartaal per project afgerekend op basis van de werkelijke gemaakte kosten. De technische afrekening over het vierde kwartaal van 2016 van te hoog bevoorschotte projecten aan ProRail bedraagt € 48,9 miljoen op artikelonderdeel 13.03 Aanleg.

BOV bijdrage Zwolle-Herfte

In verband met de sanering van enkele wissels bij het project Zwolle-Herfte wordt € 4,2 miljoen overgeheveld van artikelonderdeel 13.02 Beheer, onderhoud en vervanging naar het projectbudget van Zwolle-Herfte op artikelonderdeel 13.03 Aanleg.

NS Sociale veiligheid

Op de begroting Hoofdstuk XII worden uitgaven verantwoord om de sociale veiligheid op en rond het spoor van zowel NS-personeel als reizigers te vergroten. Hiertoe wordt € 9,3 miljoen overgeheveld naar de begroting Hoofdstuk XII, waarvan € 5,7 miljoen in 2017. Om de middelen in de juiste jaren over te hevelen naar de begroting HXII vindt op de artikelonderdeel 13.03 Aanleg een kasschuif van 2018 naar 2017 plaats (€ 3,6 miljoen).

13.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS

De begrotingstand in 2017 wordt met € 34,8 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo 2016. Dit betekent dat in 2016 € 34,8 miljoen minder aan dit artikelonderdeel is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Om de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd te laten is deze verlaging in 2017 nodig.

13.07 Rente en aflossing

De verlaging van dit artikelonderdeel bij Voorjaarsnota met € 31,8 miljoen is het gevolg van de rente en aflossing ProRail.

Rente en aflossing ProRail

ProRail heeft in het verleden vanuit artikelonderdeel 13.02 Beheer, onderhoud en vervanging een toevoeging gekregen voor de aflossing van een lening. ProRail heeft de aflossing van de lening zelf kunnen opvangen. Het hiervoor gereserveerde bedrag vloeit terug naar beheer, onderhoud en vervanging op artikel 13 Spoorwegen.

13.08 Investeringsruimte

Op dit artikelonderdeel vinden bij Voorjaarsnota in grote lijnen acht mutaties plaats die per saldo leiden tot een verhoging van € 13,3 miljoen in 2017. Verhogingen als gevolg van de verwerking van het saldo 2016 (€ 13,3 miljoen), de vrijval op de subsidieregeling knooppunten goederenvervoer (€ 5,4 miljoen), de eindafrekening NS ERTMS pilot (€ 2,7 miljoen), een BTW-teruggave door de provincie Limburg (€ 1,5 miljoen), een terugbetaling in het kader van het programma Intensivering Spoor in Steden (€ 0,8 miljoen) en overige mutaties (€ 0,2 miljoen). Hiertegenover staan verlagingen als gevolg van overboekingen naar de begroting Hoofdstuk XII in het kader van NS Sociale Veiligheid (– € 9,3 miljoen) en herpositionering ProRail (– € 1,3 miljoen).

Saldo 2016

De begrotingstand in 2016 wordt met € 13,3 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo 2016. Dit betekent dat in 2016 € 13,3 miljoen minder dekking uit de investeringsruimte heeft plaatsgevonden dan oorspronkelijk begroot. Om de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd te laten is deze verhoging in 2017 nodig.

Vrijval subsidieregeling Bundeling Goederenstromen voor vervoer op het Spoor

De subsidieregeling Bundeling Goederenstromen voor vervoer op het Spoor (BGS) is beëindigd. De resterende € 5,4 miljoen wordt toegevoegd aan de investeringsruimte Spoorwegen.

Eindafrekening NS ERTMS pilot

De NS heeft ten behoeve van de inmiddels afgeronde pilot ERTMS op het traject Amsterdam-Utrecht een bijdrage van IenM ontvangen. Dit betreft de eindafrekening met NS van de pilot. De middelen worden toegevoegd aan de investeringsruimte Spoorwegen (€ 2,7 miljoen).

BTW-teruggave provincie Limburg

IenM heeft in het verleden middelen overgeheveld naar de provincie Limburg voor het project Maaslijn. De provincie Limburg betaalt het BTW-component terug aan IenM. Het betreft € 5,2 miljoen, waarvan € 1,5 miljoen in 2017. De middelen worden toegevoegd aan de investeringsruimte Spoorwegen.

Terugbetaling Intensivering Spoor in Steden

Een gemeente heeft een bijdrage ontvangen in het kader van het programma Intensivering Spoor in Steden. Desbetreffende gemeente voldoet echter niet aan de voorwaarde om uiterlijk 1 januari 2017 te starten met de uitvoering. De middelen worden door de gemeente terugbetaald en toegevoegd aan de investeringsruimte Spoorwegen (€ 0,8 miljoen).

NS Sociale veiligheid

Op de begroting Hoofdstuk XII worden uitgaven verantwoord om de sociale veiligheid op en rond het spoor van zowel NS-personeel als reizigers te vergroten. Hiertoe wordt € 9,3 miljoen overgeheveld naar de begroting Hoofdstuk XII, waarvan € 5,7 miljoen in 2017.

Herpositionering ProRail

Voor de herpositionering van ProRail is tijdelijk extra capaciteit nodig. Op de begroting Hoofdstuk XII worden de apparaatsuitgaven van het kerndepartement verantwoord. Hiertoe wordt vanuit de investeringsruimte Spoorwegen in de periode 2017 tot en met 2020 in totaal € 6,5 miljoen overgeheveld naar de begroting Hoofdstuk XII, waarvan € 1,3 miljoen in 2017.

13.09 Ontvangsten

De verhoging van dit artikelonderdeel bij Voorjaarsnota met € 63,8 miljoen is het gevolg van de afrekening ProRail vierde kwartaal 2016 (€ 48,9 miljoen), de verwerking van het saldo 2016 (€ 14,0 miljoen), en een terugbetaling in het kader van het programma Intensivering Spoor in Steden (€ 0,8 miljoen).

Afrekening ProRail vierde kwartaal 2016

ProRail ontvangt voor de in uitvoering zijnde aanlegprojecten ieder kwartaal voorschotten. Deze voorschotten worden het daaropvolgende kwartaal per project afgerekend op basis van de werkelijke gemaakte kosten. De technische afrekening over het vierde kwartaal van 2016 van te hoog bevoorschotte projecten aan ProRail bedraagt € 48,9 miljoen.

Saldo 2016

De begrotingstand in 2017 wordt met € 14,0 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo 2016. Dit betekent dat in 2016 € 14,0 miljoen minder is ontvangen dan oorspronkelijk begroot.

Terugbetaling Intensivering Spoor in Steden

Een gemeente heeft een bijdrage ontvangen in het kader van het programma Intensivering Spoor in Steden. Desbetreffende gemeente voldoet echter niet aan de voorwaarde om uiterlijk 1 januari 2017 te starten met de uitvoering. De middelen worden door de gemeente terugbetaald en toegevoegd aan de investeringsruimte Spoorwegen.

Verplichtingen

Op de verplichtingen vinden bij Voorjaarsnota in grote lijnen drie mutaties plaats die per saldo leiden tot een verhoging van € 758,8 miljoen. Een verhoging als gevolg van de technische verwerking van het saldo 2016 (€ 839,4 miljoen) met daartegenover verlagingen als gevolg van per saldo negatieve bijstellingen op diverse projecten om aan te sluiten bij de actuele projectplanningen en uitgavenramingen (– € 53,6 miljoen) en overige mutaties (– € 27,0 miljoen).

Artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur

14.01 Grote regionaal/lokale projecten

De begrotingstand in 2017 wordt met € 6,7 miljoen verlaagd als gevolg van de technische verwerking van het saldo 2016. Dit betekent dat in 2016 € 6,7 miljoen meer aan de projecten van dit artikelonderdeel is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Om de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd te laten is deze verlaging in 2017 nodig.

Fasewisseling projecten

Het project Amstelveenlijn is overgegaan van de planuitwerkingsfase (14.01.02) naar de realisatiefase (14.01.03).

14.03 RSP-ZZL: Pakket Bereikbaarheid

De begrotingstand in 2017 wordt met € 8,8 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo 2016. Dit betekent dat in 2016 € 8,8 miljoen minder aan dit artikelonderdeel is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Om de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd te laten is deze verlaging in 2017 nodig.

Verplichtingen

De hogere verplichtingen worden met name veroorzaakt door de technische verwerking van het saldo 2016 (€ 82,9 miljoen).

Artikel 15 Hoofdvaarwegennet

15.03 Aanleg

Op dit artikelonderdeel vinden bij Voorjaarsnota in grote lijnen vijf mutaties plaats die per saldo leiden tot een verhoging van € 87,7 miljoen. Verhogingen als gevolg van de verwerking van het saldo 2016 (€ 82,5 miljoen) en een overboeking van middelen voor achterstallig onderhoud Twentekanalen (€ 13,0 miljoen). Hiertegenover staan verlagingen als gevolg van een kasschuif ten behoeve van de verdieping Nieuwe Waterweg (– € 5,0 miljoen), bijdragen derden (– € 1,9 miljoen) en overige mutaties (– € 0,9 miljoen).

Saldo 2016

De begrotingstand in 2017 wordt met € 82,5 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo 2016. Dit betekent dat in 2016 € 82,5 miljoen minder aan de projecten van dit artikelonderdeel is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Om de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd te laten is deze verhoging in 2017 nodig.

Achterstalling onderhoud Twentekanalen

Vanuit het oogpunt van projectbeheersing zijn de middelen voor onderhoudswerkzaamheden van € 48,8 miljoen (waarvan € 13,0 miljoen in 2017) vanuit het artikelonderdeel 15.02 beheer, onderhoud en vervanging toegevoegd aan het projectbudget op artikelonderdeel 15.03 Aanleg.

Verdieping Nieuwe Waterweg

In het najaar van 2016 is afgesproken dat IenM voor € 35 miljoen bijdraagt in de verdieping van de Nieuwe Waterweg in Rotterdam. Het havenbedrijf Rotterdam neemt € 25 miljoen voor zijn rekening. De IenM-bijdrage wordt gedekt binnen het Project Mainport Rotterdam (PMR) op artikelonderdeel 17.06 uit de post onvoorzien. Aangezien het Havenbedrijf Rotterdam (HBR) al in 2017/2018 wil starten met de verdieping zijn de middelen met een kasschuif via het aanlegprogramma Vaarwegen naar voren gebracht. In 2017 draagt IenM € 5,0 miljoen bij en in 2018 € 30,0 miljoen.

Bijdragen derden

15.04 Geïntegreerde contractvormen

De begrotingstand in 2017 wordt met € 24,0 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo 2016. Dit betekent dat in 2016 € 24,0 miljoen minder aan de projecten van dit artikelonderdeel is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Om de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd te laten is deze verhoging in 2017 nodig.

Verplichtingen

Op de verplichtingen vinden bij Voorjaarsnota in grote lijnen drie mutaties plaats die per saldo leiden tot een verhoging van € 795,4 miljoen. Een verhoging als gevolg van per saldo positieve bijstellingen op diverse projecten om aan te sluiten bij de actuele projectplanningen en uitgavenramingen (€ 627,7 miljoen) en de technische verwerking van het saldo 2016 (€ 172,0 miljoen) met daartegenover een verlaging als gevolg van overige mutaties (– € 4,4 miljoen).