J Deltafonds

A. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk jaar afzonderlijk bij de wet vastgesteld. Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat voor het aangegeven jaar vast te stellen.

Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen in de Miljoenennota.

Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen en ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

A. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 afzonderlijk bij wet vastgesteld en ook gewijzigd.

Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2018 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat voor het Deltafonds.

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat, C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

A. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 afzonderlijk bij de wet vastgesteld en ook gewijzigd.

Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2018 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het Deltafonds.

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat, C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

A. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd.

Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2018 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het Deltafonds.

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat, C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

B. BEGROTINGSTOELICHTING

B. BEGROTINGSTOELICHTING

Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) stelt de begroting van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (Begroting Hoofdstuk XII) op van de Rijksbegroting, de begroting van het Infrastructuurfonds en de begroting van het Deltafonds.

Voor u ligt de begroting van het Deltafonds.

In het Deltaprogramma zijn de maatregelen, voorzieningen en onderzoeken voor de korte termijn (eerstvolgende zes jaren in detail en de twaalf jaar daaropvolgend indicatief) beschreven en wordt een doorkijk gegeven voor de voorbereidingen die voor de langere termijn worden getroffen om ons land nu en in de (verre) toekomst adequaat te beschermen tegen hoog water en van voldoende zoetwater te blijven voorzien.

Het Deltaprogramma is het jaarlijkse bijstuk bij de Deltafondsbegroting. Het biedt een overzicht van alle maatregelen, voorzieningen, onderzoeken en ambities op het gebied van waterveiligheid en zoetwatervoorziening. Deze projecten worden geheel of gedeeltelijk uit het Deltafonds gefinancierd. Ook gaat het Deltaprogramma in op de middellange- en langetermijnstrategieën op het gebied van waterveiligheid en zoetwatervoorziening. In de periode tot en met 2014 is in het Deltaprogramma gewerkt aan de voorbereiding van hoofdkeuzes op het gebied van waterveiligheid en zoetwatervoorziening (de deltabeslissingen) en concrete voorkeursstrategieën per gebied als richtinggevend kompas voor het uitvoeren van maatregelen tot 2050. In 2014 zijn de Deltabeslissingen en de voorkeursstrategieën vastgesteld en beleidsmatig verankerd in de Tussentijdse wijziging van het Nationaal Waterplan 2009–2015 (Kamerstukken II, 2014–2015, 31 710, nr. 34).

B. BEGROTINGSTOELICHTING

B. BEGROTINGSTOELICHTING

1. Leeswijzer

De opzet en structuur van de onderliggende Slotwet voor het Deltafonds is gebaseerd op de rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën.

Mede naar aanleiding van overleg met uw Kamer zijn in aanvulling op deze regelgeving voor dit fonds de onderstaande punten verwerkt voor de Slotwet.

• • Naar aanleiding van de motie van de leden Van Helvert en Van Veldhoven worden bij alle begrotingsartikelen op het Deltafonds groter dan € 1 miljard de begrotingsmutaties op het niveau van artikelonderdeel boven de € 5 miljoen toegelicht. Dit heeft als praktische uitwerking dat bij de artikelen tussen de € 200 miljoen en € 1 miljard de ondergrens voor technische mutaties ook neerwaarts is bijgesteld. Voor beleidsmatige mutaties was er bij de artikelen van deze omvang reeds sprake van een ondergrens van € 5 miljoen. De norm voor het toelichten van de begrotingsmutaties op het niveau van artikelonderdeel is als volgt:

  Norm bij te verklaren verschillen

  Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen	Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)	Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
  < 50	1	2
  => 50 en < 200	2	4
  => 200 < 1.000	5	5
  => 1.000	5	5

• • Het opnemen van gedetailleerde projectinformatie in de suppletoire begrotingen conform begroting en jaarverslag (brief van 4 november 2009 naar aanleiding van toezegging verbetering informatievoorziening bij WGO van 24 juni 2009);

• • Het inzicht in de budgetten van de planuitwerkingen- en verkenningen programma’s wordt vergroot door begrotingsmutaties expliciet in de MIRT tabellen zichtbaar te maken op projectniveau (toezegging WGO van 22 juni 2011);

• • Mutaties op de beschikbare budgetten worden in de (niet voorgeschreven) Verdiepingsbijlage op artikelonderdeel niveau voor de volledige looptijd tot en met 2032 inzichtelijk gemaakt.

• • In dit wetsvoorstel zijn alleen technische uitvoeringsmutaties, mutaties van boekhoudkundige aard of mutaties voortvloeiend uit controlebevindingen opgenomen.

• • Uitzonderingen hierop zijn mutaties die door middel van kamerbrieven eerder met de Staten-Generaal zijn gedeeld (Kamerstukken II, 2018–2019, 35 000 J, nr. 69).

Opbouw

De toelichting op dit wetsvoorstel is als volgt opgebouwd.

• 1. Allereerst is de begroting(wet)staat voor het Deltafonds voor het jaar 2018 opgenomen. Deze dient ter autorisatie van de mutaties die op artikelniveau in de verplichtingen-, uitgaven- en ontvangstenramingen worden voorgesteld.

• 2. Daarna is eerst op hoofdlijnen (paragraaf 2.1) inzicht verstrekt in de belangrijkste budgettaire voorstellen die leiden tot wijziging van de begroting. Hiermee kan snel een indruk worden verkregen van de inhoud van dit wetsvoorstel.

• 3. Via de artikelsgewijze toelichting (paragraaf 2.2) worden alle mutaties op het niveau van het artikelonderdeel zichtbaar gemaakt, en waar zinvol en relevant, ook toegelicht. Dit rekening houdend met de norm zoals hierboven is aangegeven.

• 4. Als onderdeel van de artikelsgewijze toelichting is in de verdiepingsbijlage (paragraaf 2.3 deel A) door middel van een meerjarige mutatietabel op artikelonderdeelniveau de aansluiting gemaakt tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds.

• 5. Tenslotte zijn in de verdiepingsbijlage (paragraaf 2.3 deel B) van dit wetsvoorstel de MIRT projecttabellen met de realisatieprojecten alsmede de verkenningen en planuitwerking programma’s opgenomen waarin de begrotingsmutaties op projectniveau zichtbaar zijn gemaakt. Deze MIRT- tabellen zijn in ieder geval voorzien van toelichtingen indien sprake is:

  • • van een wijziging (anders dan door de verwerking van prijsbijstelling) in het taakstellend projectbudget groter dan 10% of meer dan € 10 miljoen;

  • • van een wijziging groter dan 1 jaar in de oplevering van het project.

1. Leeswijzer

Algemeen

De opzet en structuur van de onderliggende suppletoire begroting voor het Deltafonds is gebaseerd op de rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën.

Mede naar aanleiding van overleg met uw Kamer zijn in aanvulling op deze regelgeving voor dit fonds de onderstaande punten verwerkt voor de eerste suppletoire begroting.

• • Naar aanleiding van de motie van de leden Van Helvert en Van Veldhoven (Kamerstukken II 2015–2016 34 475 XII, nr. 12) worden bij alle begrotingsartikelen op het Infrastructuurfonds en Deltafonds groter dan € 1 miljard de begrotingsmutaties boven de € 5 miljoen toegelicht. Dit heeft als praktische uitwerking dat bij de artikelen tussen de € 200 miljoen en € 1 miljard de ondergrens voor technische mutaties ook neerwaarts is bijgesteld. Voor beleidsmatige mutaties was er bij de artikelen van deze omvang reeds sprake van een ondergrens van € 5 miljoen. De norm voor het toelichten van de begrotingsmutaties op het niveau van artikelonderdeel is als volgt:

  Norm bij te verklaren verschillen

  Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen	Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)	Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
  < 50	1	2
  => 50 en < 200	2	4
  => 200 < 1.000	5	5
  => 1.000	5	5

• • Het opnemen van gedetailleerde projectinformatie in de suppletoire begrotingen conform begroting en jaarverslag (brief van 4 november 2009 naar aanleiding van toezegging verbetering informatievoorziening bij WGO van 24 juni 2009);

• • Het inzicht in de budgetten van de planuitwerkingen- en verkenningen programma’s wordt vergroot door begrotingsmutaties expliciet in de MIRT tabellen zichtbaar te maken op projectniveau (toezegging WGO van 22 juni 2011);

• • Mutaties op de beschikbare budgetten worden in de (niet voorgeschreven) Verdiepingsbijlage op artikelonderdeel niveau voor de volledige looptijd tot en met 2031 inzichtelijk gemaakt (in lijn met groeiparagraaf uit de begroting IenM voor 2013).

Opbouw

Dit wetsvoorstel kent een opbouw waarbij afhankelijk van de informatievraag- en behoefte verder kan worden ingezoomd. Deze verdiepingsslag is als volgt opgebouwd.

• 1. Allereerst is de begroting(wet)staat voor het Deltafonds voor het jaar 2018 opgenomen. Deze dient ter autorisatie van de mutaties die op artikelniveau in de verplichtingen-, uitgaven- en ontvangstenramingen worden voorgesteld.

• 2. Daarna is eerst op hoofdlijnen (paragraaf 2.1) inzicht verstrekt in de belangrijkste budgettaire voorstellen die leiden tot wijziging van de begroting. Hiermee kan snel een indruk worden verkregen van de inhoud van dit wetsvoorstel.

• 3. In de artikelgewijze toelichting (paragraaf 2.2) zijn in de tabellen «Budgettaire gevolgen van uitvoering» de mutaties in de 2^e suppletoire begroting uitgesplitst in miljoenennota- en overige mutaties 2^e suppletoire begroting. De miljoenennotamutaties zijn reeds in de, aan uw Kamer voorgelegde, ontwerpbegroting 2019 (Kamerstukken II, 2018/2019, 35 000 J, nr. 1) toegelicht. De overige mutaties 2^e suppletoire begroting worden onder de tabellen op het niveau van het artikelonderdeel toegelicht. Dit rekening houdend met de norm zoals hierboven is aangegeven.

• 4. Als onderdeel van de artikelgewijze toelichting is in de verdiepingsbijlage (paragraaf 2.3 deel A) door middel van een meerjarige mutatietabel op artikelonderdeelniveau de aansluiting gemaakt tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds.

• 5. Tenslotte zijn in de verdiepingsbijlage (paragraaf 2.3 deel B) van dit wetsvoorstel de MIRT-projecttabellen met de realisatieprojecten alsmede de verkenningen en planuitwerking programma’s opgenomen waarin de begrotingsmutaties op projectniveau zichtbaar zijn gemaakt. Deze MIRT-tabellen zijn in ieder geval voorzien van toelichtingen indien sprake is:

  • • van een wijziging (anders dan door de verwerking van prijsbijstelling) in het taakstellend projectbudget groter dan 10% of meer dan € 10 miljoen;

  • • van een wijzigingen groter dan 1 jaar in de oplevering van het project.

1. Leeswijzer

Algemeen

De opzet en structuur van de onderliggende suppletoire begroting voor het Deltafonds is gebaseerd op de rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën.

Naar aanleiding van de aanbevelingen van de BOR zijn in de rijksbegrotingsvoorschriften 2017 uniforme ondergrenzen opgenomen, welke worden gehanteerd bij het toelichten van begrotingsmutaties op het niveau van artikelonderdeel. Op basis van de motie van de leden Van Helvert en Van Veldhoven (Kamerstukken II 2015–2016 34 475 XII, nr. 12) worden bij alle begrotingsartikelen op het Deltafonds groter dan € 1 miljard de begrotingsmutaties boven de € 5 miljoen toegelicht. Dit heeft als praktische uitwerking dat bij de artikelen tussen de € 200 miljoen en € 1 miljard de ondergrens voor technische mutaties ook neerwaarts is bijgesteld. Voor beleidsmatige mutaties was er bij de artikelen van deze omvang reeds sprake van een ondergrens van € 5 miljoen. De norm voor het toelichten van de begrotingsmutaties op het niveau van artikelonderdeel is als volgt:

Mede naar aanleiding van overleg met uw Kamer zijn in aanvulling op deze regelgeving voor dit fonds de onderstaande punten verwerkt voor de eerste suppletoire begroting.

• • Het opnemen van gedetailleerde projectinformatie in de suppletoire begrotingen conform begroting en jaarverslag (brief van 4 november 2009 naar aanleiding van toezegging verbetering informatievoorziening bij WGO van 24 juni 2009; Kamerstukken II 2009–2010, 32 123 A, nr. 8);

• • Het inzicht in de budgetten van de planuitwerkingen- en verkenningen programma’s wordt vergroot door begrotingsmutaties expliciet in de MIRT tabellen zichtbaar te maken op projectniveau (toezegging WGO van 22 juni 2011);

• • Mutaties op de beschikbare budgetten worden in de (niet voorgeschreven) Verdiepingsbijlage op artikelonderdeel niveau voor de volledige looptijd tot en met 2030 inzichtelijk gemaakt (in lijn met groeiparagraaf uit de begroting IenM voor 2013).

Opbouw

Dit wetsvoorstel kent een opbouw waarbij afhankelijk van de informatievraag- en behoefte verder kan worden ingezoomd. Deze verdiepingsslag is als volgt opgebouwd.

• 1. Allereerst is de begroting(wet)staat voor het Deltafonds voor het jaar 2018 opgenomen. Deze dient ter autorisatie van de mutaties die op artikelniveau in de verplichtingen-, uitgaven- en ontvangstenramingen worden voorgesteld.

• 2. Daarna is eerst op hoofdlijnen (paragraaf 2.1) inzicht verstrekt in de belangrijkste budgettaire voorstellen die leiden tot wijziging van de begroting. Hiermee kan snel een indruk worden verkregen van de inhoud van dit wetsvoorstel.

• 3. Via de artikelsgewijze toelichting (paragraaf 2.2) worden alle beleidsmatig relevante mutaties op het niveau van het artikelonderdeel zichtbaar gemaakt, en waar zinvol en relevant, ook toegelicht. Dit rekening houdend met de norm zoals hierboven is aangegeven.

• 4. Als onderdeel van de artikelsgewijze toelichting is in de verdiepingsbijlage (paragraaf 2.3 deel A) door middel van een meerjarige mutatietabel op artikelonderdeelniveau de aansluiting gemaakt tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds.

• 5. Tenslotte zijn in de verdiepingsbijlage (paragraaf 2.3 deel B) van dit wetsvoorstel de MIRT projecttabellen met de realisatieprojecten alsmede de verkenningen en planuitwerking programma’s opgenomen waarin de begrotingsmutaties op projectniveau zichtbaar zijn gemaakt. Deze (meerjarige) MIRT- tabellen zijn in ieder geval voorzien van toelichtingen indien sprake is:

  • • van een wijziging (anders dan door de verwerking van prijsbijstelling) in het taakstellend projectbudget groter dan 10% of meer dan € 10 miljoen als de mutatie,

  • • van een wijzigingen groter dan 1 jaar in de oplevering van het project.

1. LEESWIJZER

Structuur

De opzet en de structuur van de begroting voor het Deltafonds zijn gebaseerd op de rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën. De begrotingstoelichting kent een opbouw waarbij afhankelijk van de informatievraag- en behoefte verder kan worden ingezoomd.

• 1. Allereerst is de begroting(wet)staat voor het Deltafonds voor het jaar 2018 opgenomen. Deze dient ter autorisatie van de budgetten die op artikelniveau in de verplichtingen-, uitgaven- en ontvangstenramingen worden voorgesteld.

• 2. In de agenda Deltafonds is vervolgens inzichtelijk gemaakt welke projecten in 2018 worden opgeleverd en bij welke projecten de uitvoering in 2018 begint.

• 3. Het laatste onderdeel van de agenda, «Begroting op hoofdlijnen», verstrekt inzicht in de belangrijkste budgettaire voorstellen die leiden tot wijziging van de begroting. Hiermee kan snel een indruk worden verkregen van de inhoud van dit wetsvoorstel.

• 4. In de artikelgewijze toelichting bij dit wetsvoorstel zijn de MIRT tabellen met de realisatieprojecten alsmede de verkenningen en planuitwerkingprogramma’s opgenomen waarin de begrotingsmutaties op projectniveau zichtbaar zijn gemaakt. Deze MIRT tabellen zijn in ieder geval voorzien van toelichtingen indien sprake is:

  • • van een wijziging (anders dan door de verwerking van prijsbijstelling) in het taakstellend projectbudget groter dan 10% of meer dan € 10 miljoen;

  • • van een wijziging groter dan 1 jaar in de oplevering van het project.

  De stand «vorig» betreft de stand in de eerste suppletoire begroting 2017.

  Meer gedetailleerde informatie over de projecten die zich thans in de fase van verkenning, planuitwerking en realisatie bevinden, kunt u vinden in de individuele projectbladen van het MIRT Overzicht 2018. Voor de projecten in de MIRT tabellen is waar mogelijk een digitale verwijzing opgenomen naar het projectblad van dat project in het MIRT Overzicht.

• 5. In de verdiepingsbijlage is door middel van een meerjarige mutatietabel op artikelonderdeelniveau de aansluiting gemaakt tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds.

• 6. De overige bijlagen geven voor enkele specifieke onderwerpen inhoudelijk meer toelichting of betreffen overzichtsconstructies.

Mede naar aanleiding van overleg met de Tweede Kamer zijn in aanvulling op de rijksbegrotingsvoorschriften de onderstaande punten in de begroting verwerkt:

• 1. Naar aanleiding van de motie van de leden Van Helvert en Van Veldhoven (Kamerstukken II 2015–2016 34 475 XII, nr. 12) worden bij alle begrotingsartikelen op het Infrastructuurfonds en Deltafonds groter dan € 1 miljard de begrotingsmutaties boven de € 5 miljoen toegelicht. Dit heeft als praktische uitwerking dat bij de artikelen tussen de € 200 miljoen en € 1 miljard de ondergrens voor technische mutaties ook neerwaarts is bijgesteld. Voor beleidsmatige mutaties was er bij de artikelen van deze omvang reeds sprake van een ondergrens van € 5 miljoen. De norm voor het toelichten van de begrotingsmutaties op het niveau van artikelonderdeel is hiermee als volgt:

  Norm bij te verklaren verschillen

  Omvang begrotingsartikel (stand Ontwerpbegroting in € miljoen)	Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)	Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
  < 50	1	2
  ≥ 50 en < 200	2	4
  ≥ 200 < 1.000	5	5
  ≥ 1.000	5	5

• 2. In bijlage 1 zijn de uitgaven voor het fonds weergegeven. Daarbij is het verschil met artikel 26 Bijdrage Investeringsfondsen van de Begroting hoofdstuk XII uitgewerkt. Dit verschil betreft de overige ontvangsten van het fonds.

• 3. Op de productartikelen worden onder de desbetreffende tabel «budgettaire gevolgen van de uitvoering» na de begrotingsperiode extracomptabel de budgetten op het niveau van artikelonderdeel weergegeven voor de looptijd tot en met 2031.

• 4. Significante kasschuiven en begrotingsmutaties op de beschikbare budgetten worden in de verdiepingsbijlage op hetzelfde detailniveau (artikelonderdeel) tot en met 2031 toegelicht. Dit rekening houdend met de norm zoals hierboven is aangegeven.

• 5. Voor beheer, onderhoud en vervanging is een aparte bijlage opgenomen. Deze bijlage geeft inzicht in zowel het Infrastructuur- als het Deltafonds.

In het Wetgevingsoverleg begrotingsonderzoek van 12 oktober 2016 is uitgebreid met uw Kamer gesproken over kasschuiven op de fondsbegrotingen. In het kader van de informatievoorziening wordt hieronder aangegeven waarom deze kasschuiven worden doorgevoerd op de fondsbegrotingen en op welke plek de in de begroting 2018 doorgevoerde kasschuiven worden toegelicht.

Op de begrotingen van het Infrastructuurfonds en het Deltafonds vinden jaarlijks kasschuiven plaats. Middels kasschuiven wordt ervoor gezorgd dat de beschikbare kas per jaar en per modaliteit blijft aansluiten op de in de begroting geactualiseerde programmering. Kasschuiven zijn altijd budgetneutraal, hetgeen betekent dat de hoeveelheid middelen die meerjarig beschikbaar is niet wijzigt als gevolg van de kasschuif. In bijlage 2 van de begrotingen van het Infrastructuurfonds en Deltafonds zijn de significante kasschuiven in de begroting 2018 over de gehele looptijd van de begroting inzichtelijk gemaakt en toegelicht. Indien sprake is van politiek relevante kasschuiven dan worden deze tevens opgenomen en toegelicht in de begroting op hoofdlijnen. De begroting op hoofdlijnen treft u op pagina 11 van deze begroting.

Groeiparagraaf: wat is nieuw in deze begroting

In de groeiparagraaf worden de belangrijkste verbeteringen in de begroting beschreven ten opzichte van het voorgaande jaar.

Verbeteringen informatievoorziening via de begrotingscyclus

In aanloop naar de begroting 2017 is er door de rapporteurs mw. Visser en dhr. Hoogland namens de vaste Kamercommissie IenM voor de begrotingscyclus samengewerkt met vertegenwoordigers vanuit IenM om tot verbetervoorstellen voor de informatievoorziening via de begrotingscyclus te komen. In het Wetgevingsoverleg Jaarverslagen op 30 juni 2016 hebben zij over hun aanbevelingen gerapporteerd. Naar aanleiding van deze aanbevelingen zijn er reeds in de begroting 2017, het MIRT Overzicht 2017 en het jaarverslag 2016 verbeteringen aangebracht. Deze verbeteringen zijn toegelicht in de groeiparagraaf van de begroting 2017 en het jaarverslag 2016.

In de begroting 2018 en het MIRT Overzicht 2018 zijn de volgende verbeteringen aangebracht:

• 1. In het MIRT Overzicht 2018 is bij alle projecten de koppeling tussen project- en beleidsdoelstellingen meer expliciet gelegd. Dit is gedaan door in alle projectbladen in het MIRT Overzicht een onderdeel toe te voegen waarin is aangegeven op welke wijze het desbetreffende project een bijdrage levert aan (een van) de beleidsdoelstellingen zoals geformuleerd in de beleidsbegroting van IenM.

• 2. Conform aankondiging in de begroting 2017 is onderzocht of in het MIRT Overzicht 2018 een financiële eindverantwoording kan worden geïntroduceerd voor opgeleverde projecten in lijn met de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer op dat vlak. Uitkomst van dit onderzoek is dat de vanaf het MIRT Overzicht 2017 opgenomen tabel «ontwikkelingen planning en budget» bij alle projecten in de planuitwerking- en realisatiefase vanaf het MIRT Overzicht 2018 jaarlijks met een jaar zal worden uitgebreid. Op deze wijze wordt geleidelijk het overzicht uitgebreid en ontstaat op termijn voor alle projecten het door de Algemene Rekenkamer aanbevolen totaaloverzicht van de ontwikkelingen in de planning en het budget.

• 3. In het MIRT Overzicht 2018 is voor alle projecten in de realisatiefase de voortgang van de realisatie inzichtelijk gemaakt door in de tabel «gerealiseerd budget» het gerealiseerde budget uit te drukken als percentage van het totale beschikbare budget.

• 4. In het MIRT Overzicht 2018 is aanvullend inzicht verschaft in de rijksmiddelen die per departement beschikbaar zijn gesteld voor opgaven in het ruimtelijk domein.

• 5. In bijlage 4 instandhouding is in de begrotingen van het Infrastructuurfonds en het Deltafonds inzicht geboden in de budgetbehoefte voor instandhouding.

Met de doorgevoerde verbeteringen zijn alle aanbevelingen van de rapporteurs mw. Visser en dhr. Hoogland verwerkt. Het komende jaar zal de nadruk liggen op het bevorderen van de kwaliteit van de doorgevoerde verbeteringen.

Naast de bovengenoemde verbeteringen in de informatievoorziening is er in deze begroting ook opvolging gegeven aan de Kabinetsreactie op het IBO «flexibiliteit in de infrastructurele planning». Op pagina 14 van deze begroting treft u de verbeteringen in de informatievoorziening die hieruit voortvloeien op de Infrastructuurfonds- en Deltafondsbegroting.

Instandhoudingsbijlage

In deze begroting zijn de onderstaande punten opgenomen in de bijlage 4 Instandhouding:

• • Conform de toezegging uit de voorgaande begroting, en zoals bevestigd in het wetgevingsoverleg van 17 juni 2017, wordt inzicht geboden in de beschikbare budgetten en budgetbehoefte voor instandhouding;

• • Er is invulling gegeven aan de motie Belhaj (Kamerstukken II 2016–2017 34 550, nr. 48). Deze verzoekt om inzicht te bieden in de stand van zaken van het beheer en onderhoud van de grote strategische bruggen op het hoofdwegennet;

• • Er wordt invulling gegeven aan de toezegging uit de eerste suppletoire begroting 2017 om nader inzicht te geven in de balanspost «nog uit te voeren werkzaamheden».

Nieuwe indicator Deltafonds «Waterhuishouding op orde»

In het kader van de nieuwe meerjarige prestatieafspraken (2018–2021) tussen de directoraten-generaal en Rijkswaterstaat over het Beheer en Onderhoud, is gekozen voor een nieuwe indicator op artikel 3.01 watermanagement van het Deltafonds die beter aansluit bij de beleidsdoelstellingen voor de waterhuishouding van het Hoofdwatersysteem. De oude indicatoren «Beschikbaarheid Streefpeilen voor Noordzeekanaal/Amsterdam-Rijnkanaal, IJsselmeer en Haringvliet» en «Spuiende kunstwerken en stuwen kunnen te allen tijde worden geopend» zijn vervangen door een indicator «Waterhuishouding op orde». De indicator is uitgebreid omdat in de vorige indicator (beschikbaarheid streefpeilen) alleen het peilbeheer van de genoemde belangrijke watersystemen werd gemeten. In de vernieuwde indicator worden ook de overige peilgereguleerde rijkswateren meegenomen: de Midden Limburgse en Noord Brabantse kanalen, de Twentekanalen, de Noord-Nederlandse en Zeeuwse kanalen. Ook wordt nu in alle jaargetijden gemonitord. Naast het reguliere peilbeheer toont deze indicator ook in hoeverre wateroverlast en -tekorten met de infrastructuur voorkomen kunnen worden en de verzilting bestreden wordt.

Nieuw artikelonderdeel: 04.02 Geïntegreerde contractvormen/PPS

Vooruitlopend op de omzetting van de beschikbare middelen voor de afsluitdijk naar een DBFM-reeks worden de beschikbare bedragen voor de afsluitdijk overgeboekt naar een nieuw artikel 04.02. Geïntegreerde contractvormen/PPS. Hiermee worden de geïntegreerde contractvormen/PPS apart inzichtelijk gemaakt in de begroting.

Nieuw artikelonderdeel: 05.04 Reserveringen

In het verleden werden in de investeringsruimte reserveringen getroffen voor risico’s en nieuwe beleidsvoornemens. Om beter inzicht te geven in de aard van de reserveringen is het nieuwe artikelonderdeel 5.04 Reserveringen gecreëerd. Hierop worden budgetten geraamd voor toekomstige opgaven, maar waarover nog geen startbeslissing is genomen. Op dit moment zijn de volgende posten gereserveerd:

• • Om de regionale keringen in beheer bij het Rijk aan de met ingang van 1 juli 2016 in het Waterbesluit opgenomen normen te laten voldoen, is binnen de programmaruimte voor de periode tot en met 2031 een reservering van € 200 miljoen getroffen.

• • Voor een rijksbijdrage aan de Rijksstructuurvisie Grevelingen/Volkerakzoommeer is € 30 miljoen gereserveerd.

2. De producten

Dit wetsvoorstel sluit aan bij de Najaarsnota 2018 van het Ministerie van Financiën en bevat alleen begrotingsmutaties die betrekking hebben op de uitvoering van reeds ingezet beleid.

De mutaties zijn hieronder in tabelvorm weergegeven en toegelicht.

De budgettaire gevolgen van de begrotingsmutaties zijn verder onder 2.2 op de productartikelen zichtbaar gemaakt.

2. De producten

Dit wetsvoorstel sluit aan bij de Slotwet 2018 van het Ministerie van Financiën en bevat alleen begrotingsmutaties die betrekking hebben op de uitvoering van reeds ingezet beleid. De mutaties zijn hieronder in tabelvorm weergegeven en toegelicht. De budgettaire gevolgen van de begrotingsmutaties zijn verder onder 2.2 op de productartikelen zichtbaar gemaakt.

2. De producten

Dit wetsvoorstel sluit aan bij de Voorjaarsnota 2018 van het Ministerie van Financiën en bevat alleen begrotingsmutaties die betrekking hebben op de uitvoering van reeds ingezet beleid.

De mutaties zijn hieronder in tabelvorm weergegeven en toegelicht.

De budgettaire gevolgen van de begrotingsmutaties zijn verder onder 2.2 op de productartikelen zichtbaar gemaakt.

2. AGENDA DELTAFONDS

Werken aan waterveiligheid, zoetwatervoorziening en waterkwaliteit vraagt continu inspanningen en investeringen. Deze worden verantwoord in het Deltafonds. Het aantal mensen en de waarde van het te beschermen goed veranderen onder invloed van economische en demografische ontwikkelingen. Ook water en bodem veranderen in de loop van de tijd: de zeespiegel stijgt en de bodem daalt. Door de klimaatverandering wordt het warmer en zullen rivierafvoeren en regenval grotere extremen vertonen.

Het Deltaprogramma is het nationale programma waarin Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen samenwerken om Nederland veilig en aantrekkelijk te houden en goed te blijven voorzien van zoetwater. Zo kan onze economie blijven profiteren van de gunstige ligging in de delta.

Het Deltaprogramma heeft als doel ons land nu en in de toekomst te beschermen tegen hoogwater en de zoetwatervoorziening op orde te houden.

Mijlpalen en resultaten 2018

Hieronder wordt ingegaan op de mijlpalen in het lopende programma. Hiermee wordt inzichtelijk gemaakt welke projecten in 2018 worden opgeleverd en bij welke projecten de uitvoering in 2018 start.

Beheer, onderhoud en vervanging

Voor het beheer en onderhoud zijn afspraken over prestaties gemaakt voor het watermanagement en beheer en onderhoud waterveiligheid, waaronder kustlijnhandhaving met zandsuppleties, stormvloedkeringen en rijkswaterkeringen zoals dijken, dammen en duinen. Deze afspraken over prestaties zijn nader toegelicht in artikel 3 Beheer, Onderhoud en Vervanging van het Deltafonds. In 2018 wil IenM onder meer de volgende activiteiten in het kader van beheer, onderhoud en vervanging uitvoeren:

Voor een nadere toelichting op de stand van zaken van beheer, onderhoud en vervanging wordt verwezen naar bijlage 4 Instandhouding van deze begroting.

Aanleg

In 2018 wordt voortvarend gewerkt aan het verbeteren van de waterveiligheid, onder andere door het uitvoeren van de programma’s HWBP-2, HWBP, Maaswerken en Ruimte voor de Rivier. Hieronder volgen de mijlpalen die IenM bij deze programma’s in 2018 wil behalen:

Voor een nadere toelichting over de stand van zaken voor de lopende programma’s wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen, de voortgangsrapportages aan de Tweede Kamer, het Deltaprogramma 2018 en het MIRT Overzicht 2018. Het Deltaprogramma is te vinden op de website1 van de deltacommissaris.

Begroting op hoofdlijnen

Verlenging looptijd investeringsfondsen tot en met 2031

Mede ingegeven door de motie van het lid Harbers c.s. (Kamerstukken II 2015–2016 34 300, nr. 50) is vorig jaar besloten om het Infrastructuurfonds en het Deltafonds met ingang van de begroting 2018 jaarlijks met een jaar te gaan verlengen. Bij de begroting 2018 betekent dit dat de looptijd van de investeringsfondsen wordt verlengd tot en met 2031.

Met de verlenging tot en met 2031 komt in totaal – inclusief structurele ontvangsten – een ruimte van circa € 1,3 miljard beschikbaar op het Deltafonds. Deze ruimte wordt bij voorrang ingezet voor het dekken van de doorlopende verplichtingen, zoals de uitgaven die zijn benodigd voor de instandhouding van het huidige areaal. Hiervoor is in 2031 circa € 0,9 miljard benodigd.

De ruimte die in 2031 resteert na aftrek van de doorlopende verplichtingen betreft investeringsruimte en bedraagt circa € 0,4 miljard.

Belangrijkste wijzigingen

De onderstaande tabel geeft de belangrijkste wijzigingen in de uitgaven en inkomsten aan ten opzichte van de eerste suppletoire begroting 2017. Een volledig overzicht van de mutaties is terug te vinden in bijlage 2: Verdiepingsbijlage.

Ad 1. Jaarlijks wordt besloten of de overheidsuitgaven van de Rijksbegroting gecorrigeerd worden voor loon- en prijsontwikkelingen. Dit betreft de toegekende loonbijstelling en prijsbijstelling tranche 2017 die vanuit Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar het Deltafonds.

Ad 2. Bij de begroting 2018 worden op het Infrastructuurfonds en Deltafonds middelen vrijgemaakt voor Basisregistratie Ondergrond (BRO). De vrijgemaakte middelen worden gereserveerd op het Deltafonds en worden in tranches overgeheveld naar de begroting HXII waar de uitgaven voor BRO worden verantwoord.

Ad 3. Naar het Provinciefonds worden voor de jaren 2017, 2018 en 2019 middelen (excl. BTW) overgeheveld ten behoeve van de uitvoering van Zoeterwatermaatregelen door provincies. De BTW componenten voor de jaren 2017, 2018 en 2019, gekoppeld aan de betreffende maatregelen worden afgedragen aan het BTW-compensatiefonds.

Ad 4. Dit betreft een bijdrage van het Ministerie van Economische Zaken met name ten behoeve van ecologisch onderzoek omtrent het project Wind op zee.

Ad 5. In de begroting 2018 is de looptijd van het Deltafonds met een jaar verlengd tot en met 2031. Het niveau van extrapolatie is gelijk aan het jaar 2030 stand begroting 2017 na verwerking van structurele begrotingsmutaties. Daarnaast zijn de structurele bijdragen van derden doorgetrokken.

Ad 6 en 9. In deze begroting is een vrijval van het HWBP-2 verwerkt van € 81 miljoen. Over de middelen die vrijvallen uit het HWBP-2 hebben de Minister van IenM en de Unie van Waterschappen afspraken gemaakt in «afsprakenkader nieuwe waterveiligheidsnormen»2 (18 juni 2014), waarbij is afgesproken dat twee derde deel van de vrijval beschikbaar komt voor het HWBP en een derde voor de programmaruimte op het Deltafonds, ten behoeve van de waterveiligheidsopgave. Bij de verwerking moet ook rekening gehouden met de afspraak uit het Bestuursakkoord Water dat de individuele waterschappen 10% bijdragen aan het HWBP met het projectgebonden aandeel, teneinde de 50/50 verhouding in de bijdragen van Rijk en Waterschappen te handhaven. Dit is gedaan door de bijdragen van de waterschappen aan het Deltafonds te verlagen met € 5,4 miljoen.

Ad 10. Dit is op het project Ruimte voor de Rivier de vrije ruimte tussen budget en raming welke aan de investeringsruimte artikel 5.03 wordt toegevoegd.

Ad 11. De beleidsreservering Rijksbijdrage aan meerkosten van rivierverruiming zijn de startbeslissingen voor de Rijn- en Maastakken genomen en is overgeboekt van artikel 05.03 Investeringsruimte naar artikelonderdeel 01.02.01 Verkenningen en planuitwerkingsprogramma.

Ad 12. De minregel in 2017 op artikelonderdeel 5.03 Investeringsruimte als gevolg van de generieke kasschuif die bij begroting 2017 is verwerkt, wordt middels een kasschuif via het aanlegprogramma van investeren in veiligheid ingepast.

Ad 13. Het project Afsluitdijk wordt met een DBFM-contract op de markt gezet. Afronding van de aanbesteding staat gepland voor 2018. Vooruitlopend hierop zijn de beschikbare middelen voor de Afsluitdijk overgeboekt naar artikel 04.02.01. Geïntegreerde contractvormen/PPS.

Overprogrammering

Het instrument overprogrammering is door het kabinet ingezet om te zorgen dat de budgetten voor aanleg van infrastructuur ook daadwerkelijk tot besteding komen in de jaren waarin deze beschikbaar zijn gesteld. Op het Deltafonds fluctueert de programmering en is per jaar afwisselend sprake van een situatie van over- en onderprogrammering. Over de begrotingsperiode tot en met 2022 is per saldo sprake van een overprogrammering van circa € 458 miljoen. In de totale periode tot en met 2031 is het volledige programma altijd gedekt. Voor de verdere toelichting voor opzet en werking van het instrument op de fondsen wordt naar de leeswijzer van het Infrastructuurfonds verwezen. Voor meer details over dit instrument op het Deltafonds wordt naar artikelonderdeel 1.02 Overige Aanlegprojecten verwezen.

Gemiddelde uitgaven

Onderstaand zijn de gemiddelde jaarlijkse uitgaven per productartikel in de periode 2017–2031 gepresenteerd.

Gemiddelde uitgaven van het Deltafonds 2017–2031 (€ 1.204 miljoen)

IBO Flexibiliteit in infrastructurele planning

In het afgelopen jaar heeft het kabinet de IBO Flexibiliteit in infrastructurele planning (Tweede Kamer 34 550 A nr. 5, 2016–2017) aan de Tweede Kamer verzonden. In de kabinetsreactie heeft het kabinet de behoefte aan flexibilisering in het Infrastructuurfonds en Deltafonds en opgave gericht werken in het MIRT onderschreven. Eén van de aangekondigde verbeteringen is de introductie van een flexnorm, waarmee het inzicht in de meerjarige hardheid van de bestuurlijke afspraken wordt aangescherpt.

In de begroting 2018 wordt een eerste stap genomen om de flexnorm toe te passen in de begroting. De flexnorm is een percentage dat aangeeft welk aandeel van de aanlegbudgetten (inclusief investeringsruimte) naar mening van het kabinet flexibel is om bij nieuwe planvorming te betrekking. Het betreft de ruimte binnen de begroting waar nog geen definitieve oplossing is bepaald en gekozen kan worden voor een alternatieve aanwending of oplossing.

Overigens geldt dat ook waar wel bestuurlijke afspraken zijn gemaakt maar er nog geen juridische verplichtingen zijn aangegaan, de budgetten nog altijd onverminderd door de Tweede Kamer te amenderen zijn.

Met de introductie van de flexnorm komen de termen bestemd, gebonden en verplicht die tot op heden werden gehanteerd om een indicatie te geven van de hardheid van de bestuurlijke afspraken in de huidige memorie van toelichting te vervallen. In de kabinetsreactie bij het IBO is aangeven dat naar mening van het kabinet dit onderscheid niet in voldoende mate scherpte aanbracht in de hardheid van de onderliggende bestuurlijke afspraken.

In onderstaande tabel is weergegeven welke budgetten in de begroting 2018 conform hierboven geschetste flexnorm flexibel zijn om bij nieuwe planvorming te betrekken.

2.1 Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties

Toelichting

• 1. De Slotwet 2018 laat een voordelig saldo zien van ca. € 29,9 miljoen; Dit saldo bestaat uit ca. € 23,5 miljoen lagere uitgaven en € 6,4 miljoen hogere ontvangsten. Het voordelig saldo wordt in 2019 aan het Deltafonds toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft. Voor een toelichting wordt verwezen naar de artikelsgewijze toelichting (paragraaf 2.2).

2.1 Overzicht belangrijkste suppletoire mutaties 2018 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)

Toelichting

• 1) De begroting van het Deltafonds vertoont over het jaar 2017 een voordelig saldo van circa € 28,1 miljoen. Dit saldo wordt gevormd door de saldering van de in dat jaar gerealiseerde uitgaven en ontvangsten. Het voordelig saldo wordt in 2018 als verhoging van de ontvangsten geboekt op het artikelonderdeel 18.10 Saldo van de afgesloten rekeningen. In dit wetsvoorstel is naast deze ontvangstenverhoging ook het volledige voordelig saldo op de juiste uitgaven- en ontvangstenartikelen (producten) begrotingtechnisch verwerkt.

• 2) Dit betreft de verhoging van het Deltafonds met € 175 miljoen van een deel van de gelden voor natuur en waterkwaliteit uit het regeerakkoord van het kabinet-Rutte III. Deze middelen (39,3 mln. in 2018, 90,8 in 2019 en 44,9 in 2020) worden ingezet voor de aanpak van chemische stoffen uit wateren opgaven voor natuur en waterkwaliteit in grote wateren zoals gemeld in de Kamerbrief (TK 27 625 nr. 422).

• 3) Dit betreft een overboeking naar het Provinciefonds ten behoeve van een bijdrage aan de provincie Limburg in de voorbereiding- en uitvoeringskosten Ooijen Wanssum.

• 4) Dit betreft de overboeking van de reservering Basisregistratie ondergrond (BRO) naar het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (€ 6,477 miljoen) in het kader van de herverkaveling en de overboeking naar hoofdstuk XII (€ 1 miljoen) aangezien vanuit hier bij tweede suppletoire wet 2017 voor € 1 miljoen aan dekking was voorzien.

2.1 Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangsten mutaties

1. Ministerie Justitie en Veiligheid: Cyber Security

Bijdrage ad € 3,5 miljoen van Ministerie Justitie en Veiligheid ten behoeve van het Security Operations Centre (SOC). Door nu extra te investeren in cybersecurity zorgt IenW samen met de waterpartners voor een gezamenlijke aanpak en inspanning met als doel droge voeten en voldoende en schoon water te waarborgen en vergroten we onze slagkracht.

2. Mininisterie Economische Zaken en Klimaat: wind op zee

Een bijdrage € 0,8 miljoen van minEZK in verband met het project wind op zee.

3. Provinciefonds: provincie Limburg Ooijen Wanssum

Een bijdrage, inzake de prijsbijstelling 2018, ad € 1,6 miljoen, waarvan € 0,5 miljoen in 2018, wordt van het Rijk aan de provincie Limburg beschikbaar gesteld ten behoeve van het project Ooijen Wanssum. De middelen worden via het Provinciefonds beschikbaar gesteld.

4. Aanvaring stuw Grave

Op donderdag 29 december 2016 ramde een motortankschip de stuw bij Grave. Op 4 juli 2017 was de stuw weer hersteld. Van de schade kan slechts een beperkt deel verhaald worden op de (verzekering van de) tanker. Het resterende deel van de kosten is ten laste van beheer en onderhoud gebracht. Omdat de kosten voor dit incident niet voorzien waren, wordt vanuit de investeringsruimte (artikel 5) het budget voor beheer en onderhoud met € 16,2 miljoen aangevuld.

2.2 De productartikelen

Hieronder worden alle beleidsmatig relevante mutaties op het niveau van het artikelonderdeel zichtbaar gemaakt, en waar zinvol en relevant, ook toegelicht (zie leeswijzer). In de verdiepingsbijlage is een meerjarige mutatietabel opgenomen op artikelonderdeelniveau met daarbij de aansluiting tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds.

Artikel 1 Investeren in waterveiligheid

Verplichtingen

Op de verplichtingen vinden bij Voorjaarsnota in grote lijnen drie mutaties plaats die per saldo leiden tot een verhoging van € 496 miljoen. Een verhoging als gevolg van de technische verwerking van het verplichtingensaldo 2017 (€ 659 miljoen) met daartegenover verlagingen als gevolg van per saldo negatieve bijstellingen op diverse projecten om aan te sluiten bij de actuele projectplanningen en uitgavenramingen (- € 127 miljoen) en overboeking, via het Provinciefonds) van het project Ooijen-Wanssum naar de provincie Limburg (- € 106,7 miljoen, waarvan – € 35,6 miljoen in 2018)

1.01 Grote projecten waterveiligheid

De verhoging van dit artikelonderdeel bij Voorjaarsnota met € 26,2 miljoen is het gevolg van de verwerking van het saldo 2017.

1.02 Overige aanlegprojecten waterveiligheid

Op dit artikelonderdeel vinden bij Voorjaarsnota in grote lijnen drie mutaties plaats die in 2018 per saldo leiden tot een verlaging van € 110 miljoen. De verlaging bestaat uit overboeking ad € 106,7 miljoen, waarvan € 35,6 miljoen in 2018, naar de provincie Limburg (via het Provinciefonds) met betrekking tot het project Ooijen-Wanssum en een overboeking naar het Ministerie van BZK in het kader van de herverkaveling ad € 18,6 miljoen met betrekking op de omgevingswetgeving. Deze middelen stonden geserveerd in 2029 op artikel 5 van de investeringsruimte en zijn middels een kasschuif naar 2018 geplaatst. Daarnaast leidt de verwerking van het saldo 2017 tot een verlaging van € 54,9 miljoen.

Artikel 2 Investeren in zoetwatervoorzieningen

Verplichtingen

De verhoging van het beschikbare verplichtingen bedrag bij voorjaarsnota met € 26,5 miljoen heeft betrekking op de technische verwerking van het saldo 2017.

2.02 Overige waterinvesteringen zoetwatervoorziening

De verhoging van het beschikbare bedrag bij voorjaarsnota met € 15,4 miljoen heeft betrekking op de technische verwerking van het saldo 2017.

Artikel 3 Beheer, onderhoud en vervanging

Verplichtingen

De verhoging van het beschikbare verplichtingen bedrag bij voorjaarsnota met € 21,7 miljoen heeft betrekking op de technische verwerking van het saldo 2017 (€ 5,7 miljoen) en een actualisatie van de verplichtingen (€ 16,0 miljoen). De voornaamste verplichtingenbijstelling doet zich voor op het vervangingsbudget waar de verplichtingenbedragen in overeenstemming worden gebracht met de meerjarige kasbedragen. Daarnaast worden verplichtingen bedragen naar voren gehaald ten behoeve van het project groot variabel onderhoud Stuwen Lek.

3.02 Beheer en onderhoud

De verhoging van het beschikbare bedrag bij Eerste suppletoire wet met € 11,5 miljoen heeft betrekking op de technische verwerking van het saldo 2017. Daarnaast worden middels het programma Vervanging en Renovatie (VenR) de belangrijkste opgaven aangepakt. Deze verjonging, vernieuwing en verduurzaming van de infrastructuur is recent ook aan de Tweede Kamer gemeld (2017–2018, 29 385, nr. 95). De komende jaren betreft het tranche 4 van het VenR programma, waarin meerdere projecten gebundeld worden voorbereid en uitgevoerd. Ter financiering hiervan worden beschikbare gelden middels een kasschuif binnen het Deltafonds naar de juiste jaren gebracht.

Artikel 4 Experimenteren cf. art. III Deltawet

Verplichtingen

De verhoging van het beschikbare verplichtingen bedrag bij voorjaarsnota met € 6,4 miljoen heeft betrekking op de technische verwerking van het saldo 2017.

Artikel 5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven

Verplichtingen

Op de verplichtingen vinden bij Voorjaarsnota in grote lijnen drie mutaties plaats die per saldo leiden tot een verhoging van € 21,4 miljoen. Een verhoging als gevolg van de technische verwerking van het saldo 2017 (€ 10,5 miljoen), een verhoging ad € 18,6 miljoen in verband met de overboeking van de Omgevingswetgeving naar minBZK in het kader van de herverkavelling met daartegenover een verlaging als gevolg van de overboeking van de naar minBZK (€ 6,477 miljoen) en naar hoofdstuk XII (€ 1 miljoen) van de reservering Basisregistratie ondergrond (BRO).

5.01 Apparaat

De verhoging van dit artikelonderdeel in 2019 en 2020 heeft vloeit voort uit het toevoegen van de gelden voor natuur en waterkwaliteit conform het regeerakkoord Rutte III (TK 27 625 nr. 422)Dit betreft capaciteit voor het programma Grote Wateren. Inzet van de overige middelen voor natuur en waterkwaliteit uit het regeerakkoord worden toegelicht bij artikel 7.02 en 7.03.

5.03 Investeringsruimte

De verhoging van het beschikbare bedrag bij voorjaarsnota met € 20,4 miljoen heeft betrekking op de technische verwerking van het saldo 2017 (€ 9,1 miljoen) en verhoging van € 18,6 miljoen vanuit latere jaren om het negatieve bedrag welke is ontstaan na de verwerking van de herverkaveling met het Ministerie van BZK te corrigeren en een verlaging van € 7,5 miljoen als gevolg van de overboeking van de naar minBZK (€ 6,477 miljoen) en naar hoofdstuk XII (€ 1 miljoen) van de reservering Basisregistratie ondergrond (BRO).

Artikel 6 Bijdragen andere begrotingen Rijk

De neerwaartse bijstelling van de ontvangsten is het gevolg van de overboekingen met de begroting Hoofdstuk XII. De belangrijkste overboekingen worden toegelicht in paragraaf 2.1. Overzicht uitgaven- en ontvangsten mutaties.

Artikel 7 Investeren in waterkwaliteit

Verplichtingen

Op de verplichtingen vinden bij Eerste suppletoire wet in grote lijnen drie mutaties plaats die per saldo leiden tot een verhoging van € 59,7 miljoen. Een verhoging als gevolg van de technische verwerking van het saldo 2017 (€ 37,3 miljoen), een verhoging ad € 39,3 miljoen in verband met toevoeging van middelen voor IenW uit de Regeerakkoordmiddelen voor Natuur en Waterkwaliteit en daarnaast een verlaging ad € 16,7 miljoen in verband met de Kaderrichtlijn Water (KRW) 2e en 3e tranche waar het verplichtingenbudgetten voor de projecten Herstel gebied Brunnemond, Houtribdijk en vispassages en Cortenoever doorschuiven naar latere jaren.

7.01 Realisatieprogramma Kaderrichtlijn water

De verhoging van het beschikbare bedrag bij voorjaarsnota met € 14,4 miljoen heeft betrekking op de technische verwerking van het saldo 2017 (€ 14,1 miljoen) en verhoging van € 0,3 miljoen in verband met een bijdrage van de Provincie Gelderland en Staatsbosbeheer aan de KRW welke aan het uitgavenbudget wordt toegevoegd.

7.02 Overige aanlegprojecten waterkwaliteit

Dit betreft de verhoging van het Deltafonds van een deel van de gelden voor natuur en waterkwaliteit uit het regeerakkoord van het kabinet-Rutte III. De middelen die hier staan worden ingezet voor de opgaven voor natuur en waterkwaliteit in grote wateren zoals gemeld in de Kamerbrief (TK 27 625 nr. 422). Inzet van de overige middelen voor natuur en waterkwaliteit uit het regeerakkoord worden verantwoord op artikel 7.03 en 5.01.

7.03 Studiekosten waterkwaliteit

Middels de technische verwerking van het saldo 2017 wordt € 1,4 miljoen aan 2018 toegevoegd. Daarnaast wordt het beschikbare bedrag verhoogd met € 9,0 miljoen in verband met het de verhoging van het Deltafonds van een deel van de gelden voor natuur en waterkwaliteit uit het regeerakkoord van het kabinet-Rutte III. De middelen die hier staan worden ingezet voor de aanpak van chemische stoffen uit water zoals gemeld in de Kamerbrief (TK 27 625 nr. 422). Inzet van de overige middelen voor natuur en waterkwaliteit uit het regeerakkoord worden verantwoord op artikel 7.02 en 5.01.

2.2 De productartikelen

Hieronder worden alle beleidsmatig relevante mutaties op het niveau van het artikelonderdeel zichtbaar gemaakt, en waar zinvol en relevant, ook toegelicht (zie leeswijzer). In de verdiepingsbijlage is een meerjarige mutatietabel opgenomen op artikelonderdeelniveau met daarbij de aansluiting tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds.

Artikel 1 Investeren in waterveiligheid

Verplichtingen

De verplichtingenmutatie betreft een verlaging van € 118 miljoen. Deze verlaging wordt veroorzaakt door een verplichtingenschuif ad € 50 miljoen ten behoeve van HWBP-waterschapsprojecten, € 19 miljoen HWBP-rijksprojecten, € 22 miljoen Dijkversterking, € 9 miljoen IJssel delta fase 2 en € 9 miljoen met betrekking tot het project Zandhonger Oosterschelde.

1.01 Grote projecten waterveiligheid

De overige mutaties 2^e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn in grote lijnen opgebouwd uit twee mutaties die per saldo leiden tot een verlaging van € 40,4 miljoen. Een verlaging ad € 41,4 miljoen als gevolg van de verwerking van het saldo 2018 en een desaldering van € 1 miljoen.

Saldo 2018

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 41,4 miljoen. De belangrijkste reden voor dit overschot betreft het HWBP-2 waar ca € 45 miljoen minder wordt gerealiseerd Dit is het gevolg van vertragingen bij projecten van het HWBP; een tegenvallende grondslag en verplaatsingen bij een pand aan de dijk (Lekdijk Lekkerland), loslatende stenen bij de Waddenzeedijk Friese Kust, verontreiniging bij het gebruik van alternatief ophoogmateriaal (Eemdijken) en toegenomen onzekerheid over de realisatie van de compensatiemaatregel (Steenbestorting Westerschelde). Daarnaast wordt ten aanzien van de projecten Grensmaas en Zandmaas € 2 miljoen minder gerealiseerd. Daartegen over staat een hogere realisatie op het project Ruimte voor de rivier voor een bedrag van € 6 miljoen. Het voordelig saldo wordt in 2019 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Desaldering

Deze mutatie betreft hogere ontvangsten/uitgaven ad € 1 miljoen. Het betreft doorbelasten uren van het Consortium Grensmaas uit voorgaande jaren als ook ontvangsten van gronden van het Rijksvastgoedbedrijf uit voorbije jaren die vooraf in de tijd lastig waren in te schatten. Het ontvangen bedrag wordt toegevoegd aan het project Grensmaas.

01.02 Overige projecten Waterveiligheid

De overige mutaties 2^e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn in grote lijnen opgebouwd uit een tweetal mutaties die per saldo leiden tot een verhoging van € 60,9 miljoen. Een verhoging ad € 61,2 miljoen als gevolg van de verwerking van het saldo 2018, een overboeking naar het Provinciefonds van € 0,5 miljoen.

Saldo 2018

Op dit artikelonderdeel is in 2018 sprake van een overprogrammering van € 66,8 miljoen. Ten opzichte van de programmering wordt € 5,6 miljoen minder gerealiseerd, wat leidt tot een nadelig saldo van € 61,2 miljoen. Het nadelig saldo wordt in 2019 in mindering van dit artikelonderdeel gebracht, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Overboeking naar Provinciefonds

Artikel 2 Investeren in zoetwatervoorzieningen

Verplichtingen

De verplichtingenmutatie is voor een bedrag van € 9 miljoen direct gerelateerd aan de hieronder toegelichte kasmutaties. Daarnaast vindt er een neerwaartse bijstelling van de verplichtingenraming met betrekking tot de projecten Zandhonger Oosterschelde en Innovatie KRW plaats.

2.02 Overige waterinvesteringen zoetwatervoorziening

De overige mutaties 2^e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft de verwerking van het saldo 2018.

Saldo 2018

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 10,3 miljoen. De belangrijkste mutaties zijn:

• • € 3 miljoen komt niet tot betaling in verband met het project Haringvliet de Kier. De realisatie van het verleggen van de innamepunten voor zoetwater, door drinkwaterbedrijf Evides en het waterschap, is gereed en het stapsgewijs implementeren van het Kierbesluit kan starten. De in 2018 niet bestede gelden worden aan latere jaren toegevoegd voor de financiële afwikkeling zoals nadeelcompensaties.

• • € 4 miljoen wordt doorgeschoven naar 2019 vanwege vertraging in de uitvoering van het project Kleinschalige Water Aanvoervoorzieningen. De planuitwerking voorafgaand aan de realisatiefase duurt langer dan verwacht door vertraging ten aanzien van benodigde grondverwerving en ten aanzien van het opstellen van bestekken op basis waarvan offertes kunnen worden opgevraagd bij diverse bureaus.

• • Vertraging van het project robuust natuurlijke oevers omdat het projectplan in de afgelopen periode is aangescherpt om aan de criteria te voldoen. Het plan wordt naar verwachting in het najaar van 2018 goedgekeurd en in 2019 vinden de voorbereidende werkzaamheden plaats waarna de uitvoering eind 2019 en in 2020 plaatsvindt. Hierdoor schuift € 2,3 miljoen naar 2019. In de begrotingsvoorbereiding zal de geactualiseerde uitvoeringsplanning nader worden bepaald.

• • De uitvoeringsplanning van het project Doorvoer Westbrabant en Zeeland is afhankelijk van bestuurlijke keuzes in de regio in het najaar 2018. Pas op dit moment wordt de planning bekend, waardoor het budget van € 0,8 miljoen doorschuift naar 2019.

Artikel 3 Beheer, onderhoud en vervanging

Verplichtingen

De verplichtingenmutatie heeft voor een bedrag van € 16,6 miljoen betrekking op de overboekingen binnen het Deltafonds (zie kastoelichting) en neerwaartse bijstelling van de verplichtingenraming bij de projecten Stuwen in de Lek € 17 miljoen, stroomlijnen € 7 miljoen, € 5,4 miljoen vervanging en renovatie en daarnaast € 1,7 miljoen betreffende een reservering vervanging en renovatie.

3.02 Beheer en onderhoud

De mutaties 2^e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn in grote lijnen opgebouwd uit twee mutaties de verwerking van het saldo 2018 ad € 3,1 miljoen en een overboekingen binnen het Deltafonds voor een bedrag van € 16,6 miljoen.

Saldo 2018

Op dit artikelonderdeel is sprake van een nadelig saldo van € 3,1 miljoen.

• • Ten aanzien van het project GVO Stuwen in de Lek komt € 5 miljoen tot betaling, als gevolg van een nieuwe (termijn)planning met als uitgangspunt dat alle activiteiten toch in 2018 en 2019 kunnen worden uitgevoerd (o.a. door loslaten van vooraf bepaalde uitvoeringsvolgordes). Hierdoor is er sprake van een aangepaste (hogere) kasplanning in 2018.

• • In 2018 is een reservering voor beheer en onderhoud ad € 1,7 miljoen opgenomen. Deze reservering is niet aangesproken. De gelden worden doorgeschoven naar 2019.

Overboeking binnen het Deltafonds

De overboeking binnen het Deltafonds betreft met name het volgende. Op donderdag 29 december 2016 ramde een motortankschip de stuw bij Grave. Op 4 juli 2017 was de stuw weer hersteld. Van de schade kan slechts een beperkt deel verhaald worden op de (verzekering van de) tanker. Het resterende deel van de kosten is ten laste van beheer en onderhoud gebracht. Omdat de kosten voor dit incident niet voorzien waren, wordt vanuit de investeringsruimte (artikel 5) het budget voor beheer en onderhoud met € 16,2 miljoen aangevuld.

Artikel 4 Experimenteren cf. art. III Deltawet

4.01 Experimenteerprojecten

De provincie Noord-Holland draagt € 0,8 miljoen bij aan het project Markerwadden. De ontvangen middelen worden doorgestort naar het Groenfonds. Hiervoor wordt het uitgavenbudget opgehoogd.

4.02 Geïntegreerde contractvormen/PPS

De lagere uitgaven ad € 5 miljoen in 2018 betreffen het project DBFM Afsluitdijk. De gunning van de nadere overeenkomst van de Systeemgerichte contractbeheersing viel lager uit dan de raming.

Artikel 5 netwerkgebonden kosten en overige uitgaven

Verplichtingen

De verplichtingenmutatie is direct gerelateerd aan de hieronder toegelichte kasmutaties.

5.03 Investeringsruimte

De mutatie op dit artikelonderdeel betreft hoofdzakelijk de verwerking van het Saldo 2018 voor een bedrag van € 8,8 miljoen, overboekingen binnen het Deltafonds voor een bedrag van € 18 miljoen en een overboekingen ad € 0,8 miljoen naar de begroting IenW.

Saldo 2018

Overboekingen binnen het Deltafonds

Vanuit de investeringsruimte wordt in 2018 € 18 miljoen overgeboekt naar andere artikelen binnen het Deltafonds. Dit betreft met name de bijdragen aan het Security Operations Centre (SOC) en de schade aan de stuw Grave respectievelijk € 1,6 miljoen en € 16,1 miljoen.

Overboekingen naar begroting IenW

Er wordt € 0,4 miljoen overgeboekt naar ILT als bijdrage aan het onderzoek hoogwaterveiligheid Afsluitdijk en € 0,4 miljoen als bijdragen aan de duurzaamheidsmaatregelen Infrastructuur en Waterstaat.

Artikel 6 Bijdragen andere begrotingen van het Rijk

Bijdragen ten laste van begroting Hoofdstuk XII

De per saldo verhoging van de ontvangsten met € 2,8 miljoen is het gevolg van de volgende boekingen:

• • Bijdrage ad € 3,5 miljoen van Ministerie Justitie en Veiligheid ten behoeve van het Security Operations Centre (SOC). Door nu extra te investeren in cybersecurity zorgt IenW samen met de waterpartners voor een gezamenlijke aanpak en inspanning met als doel droge voeten en voldoende en schoon water te waarborgen en vergroten we onze slagkracht.

• • Een bijdrage, inzake de prijsbijstelling 2018, ad € 1,6 miljoen, waarvan € 0,5 miljoen in 2018, wordt van het Rijk aan de provincie Limburg beschikbaar gesteld ten behoeve van het project Ooijen Wanssum. De middelen worden via het Provinciefonds beschikbaar gesteld.

• • € 0,4 miljoen wordt overgeboekt naar ILT als bijdrage aan het onderzoek hoogwaterveiligheid Afsluitdijk en € 0,4 miljoen aan hoofdstuk XII als bijdragen aan de duurzaamheidsmaatregelen Infrastructuur en Waterstaat.

• • Een bijdrage € 0,8 miljoen van Ministerie Economische Zaken in verband met het project wind op zee.

• • Diverse kleinere mutaties.

Artikel 7 Investeren in waterkwaliteit

Verplichtingen

In 2018 is er sprake van een lagere verplichtingenrealisatie van ca € 32 miljoen dit heeft met name betrekking op KaderRichtlijn Water 1^e tranche waar € 5 miljoen verplichtingenbudget doorschuift naar 2019 en een bedrag van ca € 19 miljoen schuift door ten aanzien van de 2^e en 3^e tranche. Een bedrag van 5,6 miljoen euro schuift door van 2018 naar 2019 daar er meer tijd nodig is voor de uitvoering van de projecten voor sanering medicijnresten en microplastics (waar onder zuiveringstechnieken met waterschappen), omdat de afstemming over de aanpak met de diverse waterschappen meer tijd vergt. Dit betreft projecten waarvoor middelen uit het regeerakkoord beschikbaar zijn gesteld. Ten aanzien van de verkenning Grevelingen worden nog in december 2018 onderzoeken uitgevoerd. Derhalve is de uitvoeringsplanning van de Grevelingen nog niet bekend. Hierdoor verschuift een bedrag van € 1,6 miljoen naar 2019

7.01 Realisatieprogramma Kaderrichtlijn water

Op dit artikelonderdeel ontstaat een onderuitputting van € 8 miljoen bij de KRW tweede en derde tranche. Dit is het gevolg van vertraging bij een aantal planstudies, aanbestedingen en de realisatie van enkele projecten in de tweede tranche. De vertragingen zijn veroorzaakt doordat de mijlpalen voor de start van de aanbesteding en de realisatie te optimistisch waren ingeschat. Daardoor was onvoldoende tijd in de planning opgenomen voor de voorbereidingen, het uitwerken van de ontwerpen, het verkrijgen van de benodigde gronden en het uitwerken van de samenwerkingsovereenkomsten met de regionale partners. Deze risico’s zijn in de bijgestelde planning opgenomen. Dit heeft tot gevolg dat de aanbestedingen en de realisatie naar achteren schuiven. Dit heeft géén effect op de eindmijlpaal.

7.02 Overige aanlegprojecten Waterkwaliteit

De onderzoeken voor de verkenning Grevelingen worden in december 2018 opgeleverd. De uitvoeringsplanning van de Grevelingen is derhalve nog niet bekend. Hierdoor verschuift een bedrag van € 1,6 miljoen naar 2019.

7.03 Studiekosten waterkwaliteit

2.2 De productartikelen

Hieronder worden alle beleidsmatig relevante mutaties op het niveau van het artikelonderdeel zichtbaar gemaakt, en waar zinvol en relevant, ook toegelicht (zie leeswijzer). In de verdiepingsbijlage is een meerjarige mutatietabel opgenomen op artikelonderdeelniveau met daarbij de aansluiting tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds.

Artikel 1 Investeren in waterveiligheid

Verplichtingen

De hogere verplichtingenrealisatie bij Slotwet ad € 37 miljoen wordt met name veroorzaakt door:

• • Markermeerdijk (€ 51 miljoen): op 31 oktober 2018 hebben gedeputeerde staten van Noord-Holland het projectplan waterwet Markermeerdijken vastgesteld, waardoor verplichtingen eerder dan verwacht worden aangegaan. Het project betreft de versterking van de afgekeurde dijkvakken van dijkring 13 tussen Hoorn en Amsterdam inclusief 9 kunstwerken.

• • HWBP-2 projecten < € 25 miljoen (€ 5,2 miljoen): betreft het uitvoeren van een programma zijnde verlaging grondwaterpeil. Het project kustversterking Noordwijk kan nu meeliften met een groot gemeentelijk werk, waarbij deze versnelling van het aangaan van verplichtingen een kostenvoordeel oplevert.

Bovenstaande mutaties zijn reeds aangekondigd in de decemberbrief Kamerstukken II, 2018–2019, 35 000 J, nr. 69.

Daarnaast zijn minder verplichtingen aangegaan voor een bedrag van € 19 miljoen welke met name zich hebben voorgedaan op:

• • Afsluitdijk (– € 12,1 miljoen): De lagere realisatie vloeit voort uit de omzetting van het project Afsluitdijk naar een DBFM-contract. De verplichting voor de uitbesteding projectbeheersing is daarom op artikel 4.02 Geïntegreerde contractvormen aangegaan.

• • Maaswerken (– € 9,0 miljoen): Rondom benodigde grondwerving zijn verplichtingen versneld aangegaan in 2018.

2.3 Verdiepingsbijlage

A. Verdiepingsbijlage

In de verdiepingsbijlage is per productartikel een meerjarige (voor de volledige looptijd van het fonds) begrotingsmutatietabel op artikelonderdeelniveau opgenomen. In deze tabel worden de mutaties vanaf de ontwerpbegroting 2017 weergegeven, waarbij de Voorjaarsnotamutaties zijn verbijzonderd. De Voorjaarsnotamutaties worden in de artikelgewijze toelichting (paragraaf 2.2) conform de normering toegelicht.