XIX Nationaal Groeifonds

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1 

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2022 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het Nationaal Groeifonds.

De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Economische Zaken en Klimaat,M.A.M.Adriaansens

GERAAMDE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN

Figuur 1 Geraamde uitgaven verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (bedragen x € 1 mln). Totaal € 2.136,6 mln.

De geraamde ontvangsten op de beleidsartikelen en de niet-beleidsartikelen zijn nihil.

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1 

De begrotingsstaten, die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2022 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het Nationaal Groeifonds.

De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Economische Zaken en Klimaat,M.A.M. Adriaansens

A ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikelen 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 afzonderlijk bij wet vastgesteld en ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2022 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het Nationaal Groeifonds (XIX).

De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.

De Minister van Economische Zaken en Klimaat, M.A.M. Adriaansens

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld.

Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat voor het aangegeven jaar vast te stellen.

Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen in de Miljoenennota.

Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).

De Minister van Economische Zaken en Klimaat, S.A. Blok

B. BEGROTINGSTOELICHTING

B. BEGROTINGSTOELICHTING

B ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN (SLOTVERSCHILLEN)

1 Leeswijzer

De beleidsmatige mutaties en technische mutaties groter of gelijk aan de ondergrenzen in onderstaande staffel worden op het niveau van de financiële instrumenten (en eventueel artikelonderdeel) toegelicht.

In sommige gevallen, waar politiek relevant, worden ook posten toegelicht beneden deze ondergrenzen.

1 Leeswijzer

Opbouw 1e suppletoire begroting 2022

Ondergrenzen toelichtingen

Voor het toelichten van de begrotingsmutaties zijn in deze eerste suppletoire begroting de ondergrenzen gehanteerd zoals opgenomen in de onderstaande tabel.

In sommige gevallen, waar politiek relevant, worden ook posten toegelicht beneden deze ondergrenzen.

1 Leeswijzer

Opbouw tweede suppletoire begroting 2022

Vanaf 2023 is de begroting van het begrotingsfonds (Hoofdstuk L) de opvolger van de niet-departementale begroting (Hoofdstuk XIX) tot en met het jaar 2022).

Ondergrenzen toelichtingen

Voor het toelichten van de begrotingsmutaties zijn in deze eerste suppletoire begroting de ondergrenzen gehanteerd zoals opgenomen in de onderstaande tabel.

In sommige gevallen, waar politiek relevant, worden ook posten toegelicht beneden deze ondergrenzen.

2 Beleidsartikelen

2 Beleid

2 Beleid

Beleidsartikel 1 Kennisontwikkeling

Op de artikelen van het NGF werd (nog) niets direct verplicht of betaald. Indien een project een onvoorwaardelijke toekenning heeft gekregen wordt het daarmee samenhangende budget overgeheveld naar het departement dat het project gaat uitvoeren. Het budget dat aan het einde van het boekjaar niet onvoorwaardelijk is toegekend wordt afgeboekt en in het volgende boekjaar door middel van de eindejaarsmarge van het NGF weer aan de begroting toegevoegd.

Verplichtingen

Alle middelen zijn reeds overgeboekt naar departementen of naar hoofdstuk L, het hoofdstuk voor het Nationaal Groeifonds dat is ingesteld na de omzetting van de niet-departementale begroting (hoofdstuk XIX tot 2023) in een begrotingsfonds. Om die reden zijn er geen slotwetmutaties om toe te lichten.

Uitgaven

Alle middelen zijn reeds overgeboekt naar departementen of naar hoofdstuk L, het hoofdstuk voor het Nationaal Groeifonds dat is ingesteld na de omzetting van de niet-departementale begroting (hoofdstuk XIX tot 2023) in een begrotingsfonds. Om die reden zijn er geen slotwetmutaties om toe te lichten.

2.1 Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties

Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2022

Toelichting

Vanwege de omzetting van het project «Leven lang ontwikkelen» in een onvoorwaardelijke toekenning is het budget van dit project overgeboekt naar OCW en SZW. Het budget voor de voorwaardelijke toekenning van het project AiNed is samen met de posten apparaat en onverdeeld (overige mutaties) overgeboekt naar de EZK-begroting, waar het voedingsartikel (artikel 6) voor het Nationaal Groeifonds zich bevindt.

Ten opzichte van Miljoenennota 2023 zijn geen mutaties verwerkt voor het jaar 2022, omdat alle middelen reeds zijn toegekend aan projecten.

Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2022

Er is geen sprake van ontvangstenmutaties bij deze 2e suppletoire begroting 2022.

2.1 Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties

Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2022

Toelichting

Alle definitieve toekenningen uit de tweede ronde van het Nationaal Groeifonds worden door middel van deze 1e suppletoire begroting overgeboekt naar de desbetreffende departementen. Daarnaast wordt een drietal omzettingen verwerkt (nrs. 12, 18 en 19).

1 Project Digitaliseringsimpuls onderwijs NL (OCW)

Aan het project Digitaliseringsimpuls onderwijs NL is € 140 mln toegekend. Daarnaast is € 420 mln voorwaardelijk toegekend. De uitgaven voor 2022 zijn geraamd op € 10 mln.

Het doel van het project is het benutten van digitalisering om het hoger onderwijs (ho) en middelbaar beroepsonderwijs (mbo) toe te rusten op de snel en continu veranderende arbeidsmarkt en samenleving. Het voorstel richt zich naast versterking van een snelle en veilige ICT-infrastructuur en kennisinfrastructuur, op Centers for Teaching and Learning. Hiermee wordt beoogd dat docenten op instellingsniveau kwalitatief beter onderwijs geven en studenten beter onderwijs krijgen. Via transformatiehubs werken docenten samen met wetenschappers en werkgevers om het onderwijs te innoveren.

2 Project Impuls Open Leermateriaal (OCW)

Aan het project Impuls Open Leermateriaal is € 20,5 mln toegekend. Daarnaast is € 57,5 mln voorwaardelijk toegekend. De uitgaven voor 2022 zijn geraamd op € 1,78 mln.

Het belangrijkste doel is het verbeteren van de onderwijskwaliteit met actuele, diverse collecties aan leermaterialen die goed toegankelijk zijn. Zo kunnen leraren hun onderwijs flexibeler inrichten zodat talenten beter kunnen worden benut. Dit leidt tot meer gemotiveerde leerlingen, minder schooluitval en een betere opgeleide beroepsbevolking. Om dit te bereiken wordt ingezet op vijf onderdelen: het verbinden van scholen, het versterken van leraren, het verrijken van open leermateriaal, de infrastructuur voor open leermateriaal verbeteren en het verder ontwikkelen van kennis over de effectieve inzet en ontwikkeling van open leermiddelen.

3 Project Digitaal Onderwijs Goed Geregeld (OCW)

Aan het project Digitaal Onderwijs Goed Geregeld is € 34,3 mln toegekend. De uitgaven voor 2022 zijn geraamd op € 0,6 mln.

Het project is gericht op het realiseren van een kwaliteitsverbetering in het onderwijs. Dit doen de indieners door in te zetten op een efficiënte, veilige en betrouwbare digitale infrastructuur in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en mbo. Partijen zullen een sluitend afsprakenstelsel ontwikkelen met werkende (open) standaarden, basisvoorzieningen en afspraken waar alle partijen zich aan houden. De infrastructuur moet leiden tot onder meer hogere leeropbrengsten door minder verloren tijd, betere aansluiting op actualiteit, meer differentiatie en maatwerk. Daarnaast leidt dit tot betere marktwerking door het verlagen van toetredingsdrempels en grotere transparantie van het aanbod.

4 Project Collectief laagopgeleiden en laaggeletterden (OCW)

Aan het project Collectief laagopgeleiden en laaggeletterden is € 7,6 mln toegekend. Daarnaast is € 42,6 mln voorwaardelijk toegekend. De uitgaven voor 2022 zijn geraamd op € 0,3 mln.

Het doel van het project is om een nieuw duurzaam regionaal scholingsaanbod voor laagopgeleiden en laaggeletterden te ontwikkelen dat leidt tot een goede doorstroom naar beroepsonderwijs of de arbeidsmarkt. Binnen twintig arbeidsmarktregio’s zullen LLO Collectieven worden opgericht. Binnen deze collectieven gaan UWV, gemeenten, opleiders en werkgevers samen aan de slag om passende scholingsarrangementen te ontwikkelen. Dit moet leiden tot toegenomen leerprestaties doordat meer mensen aan scholing deelnemen en de scholing effectiever wordt. De adviescommissie heeft geadviseerd om met een kleinere eerste fase te starten.

5 Project Nationale LLO Katalysator (OCW)

Aan het project Nationale LLO Katalysator is € 167 mln toegekend. Daarnaast is € 225 mln voorwaardelijk toegekend. De uitgaven voor 2022 zijn geraamd op € 40 mln.

Dit project beoogt een impuls te geven aan een LLO. Dat doet de Katalysator door zicht te bieden op de skills die nodig zijn op de toekomstige arbeidsmarkt, door vraaggericht leeraanbod aan te jagen en door een bijdrage te leveren aan het verbeteren van de leercultuur in het bedrijfsleven en onder professionals. In de regio’s ontwikkelen onderwijsinstellingen samen met werkgevers, werknemers en sociale partners pilots op het gebied van LLO. Een landelijk schakelpunt coördineert de ontwikkelingen en zorgt dat kennis gedeeld wordt over de verschillende regio’s. Het voorstel gebruikt een gefaseerde aanpak waarbij gestart wordt met de energie- en grondstoffentransitie.

6 Project Ontwikkelkracht (OCW)

Aan het project Ontwikkelkracht is € 101,2 mln toegekend. Daarnaast is € 231,2 mln voorwaardelijk toegekend. De uitgaven voor 2022 zijn geraamd op € 4,2 mln.

De onderwijsresultaten van leerlingen in het po laten twee decennia lang een dalende lijn zien. Indieners wijten dit aan stagnerende of zelfs afnemende kwaliteit van onderwijs. Leraren en schoolleiders worden als belangrijkste factor gezien voor de kwaliteit van onderwijs. Het voorstel zet daarom in op verbetering van de kwaliteit van zowel schoolleiders als leerkrachten. Het richt zich op het vergroten van toepassing van bewezen effectieve aanpakken. Daarbij gaat het zowel om het toepassen van reeds bestaande kennis, als het verkrijgen van nieuwe kennis. Om tot een duurzame verandering te komen, wordt ingezet op het creëren van een blijvende onderzoeks- en verbetercultuur op scholen en het professionaliseren van leraren en schoolleiders.

7 Verdeling artikel 3

In het Coalitieakkoord is de opzet van het Nationaal Groeifonds (NGF) gewijzigd. De focus wordt gericht op de pijlers kennisontwikkeling en onderzoek, ontwikkeling en innovatie. De € 6,7 mld uit de pijler Infrastructuur wordt daarbij gelijk verdeeld over de pijler Kennis en de pijler Research & development (R&D) en innovatie.

8 Kasschuif

Bij oprichting van het Nationaal Groeifonds zijn de kasmiddelen indicatief in een ritme tot en met 2028 gezet. De uitfinanciering van projecten waaraan (voorwaardelijk) middelen zijn toegekend loopt naar verwachting door tot en met 2032. De benodigde middelen zijn hiertoe in een passend ritme gezet. Daarnaast wordt de nog onverdeelde middelen die resteren na de ombuiging en verwerking van de 2de toekenningsronde op basis van het uitfinancieringsritme van reeds toegekende projecten in een meer realistisch kasritme gezet.

9 Ombuiging

De uitgaven van het Nationaal Groeifonds worden in 2022 met € 660 mln verlaagd. Deze ombuiging wordt gelijk over de twee pijlers verdeeld. De middelen zet het kabinet in ter dekking van de Rijksbrede problematiek met betrekking tot VPB, Box 3, AOW, Defensie en verhogen WML.

10 Project Oncode-PACT (EZK)

Aan het project Oncode-PACT is € 161 mln toegekend. Daarnaast is € 164 mln voorwaardelijk toegekend. De uitgaven voor 2022 zijn geraamd op € 10 mln.

Kanker is een groot maatschappelijk probleem. Er wordt veel onderzoek naar gedaan, daarin loopt Nederland voorop. Te vaak blijven innovatieve ideeën op het gebied van kankeronderzoek echter hangen in de preklinische ontwikkelfase. Oncode-PACT (Preclinical Accelerator for Cancer Treatments) innoveert het preklinische ontwikkelproces waardoor innovaties versneld en eerder ontdaan worden van risico’s. Het voorstel richt zich op de toepassing van drie verschillende technologieën in het preklinische proces: artificial intelligence, goed gedefinieerde patiëntencohorten en mini-orgaantjes, organoïden. Vooral de toepassing van deze technologieën in het preklinisch proces is nieuw. Oncode-PACT is een samenwerking tussen verschillende kennisinstellingen, multinationals, startups, dataplatforms en bekende nationale gezondheidsfondsen zoals KWF en KiKa. Voor de eerste fase van het project is 161 miljoen euro toegekend. Voor het vervolg is 164 miljoen euro voorwaardelijk toegekend.

11 Project Groenvermogen II (EZK)

Aan het project Groenvermogen II is € 250 mln toegekend. Daarnaast is € 250 mln voorwaardelijk toegekend. De uitgaven voor 2022 zijn geraamd op € 0,6 mln.

GroenvermogenNL wil er aan bijdragen dat Nederland toonaangevend wordt in de productie en distributie van groene waterstof en in de synthese van basischemicaliën. GroenvermogenNL bestaat uit het in de eerste ronde van het Nationaal Groeifonds gehonoreerde Groenvermogen I en het huidige voorstel Groenvermogen II. De ambitie is om via deze projecten een stabiele marktvraag naar klimaatneutrale waterstof te ontwikkelen. Zo kan de voordelige concurrentiepositie voor onze energie-intensieve industrie worden behouden én een vestigingsplaats voor nieuwe industrie worden gecreëerd.

12 Project AiNed (EZK)

Een reservering voor dit project uit de eerste ronde van € 188 mln is gedeeltelijk omgezet in een definitieve toekenning van €116,5 mln. De resterende middelen komen opnieuw beschikbaar voor toekomstige projecten. De uitgaven voor 2022 zijn geraamd op € 9,2 mln.

13 Project CropXR (LNV)

Aan het project CropXR is € 20,8 mln toegekend. Daarnaast is € 21,5 mln voorwaardelijk toegekend. De uitgaven voor 2022 zijn geraamd op € 0,7 mln.

CROP-XR richt zich op de ontwikkeling van robuuste, weerbare gewassen. Het voorstel behelst fundamenteel onderzoek op het snijvlak van plantenwetenschappen en kunstmatige intelligentie om te komen tot nieuwe ‘smart data’-methoden voor plantenveredeling. Daarnaast wordt ingezet op kennisverspreiding en een snelle vertaling van de ontwikkelde kennis naar commercialiseerbare gewassen. Het voorstel beoogt op deze manier de nationale en internationale land- en tuinbouw productiever, duurzamer en klimaatadaptiever te maken en bij te dragen aan het toekomstige verdienvermogen van Nederland.

14 Project Biotech Booster (OCW)

Aan het project Biotech Booster is € 49,6 mln toegekend. Daarnaast is € 196,4 mln voorwaardelijk toegekend. De uitgaven voor 2022 zijn geraamd op € 1,14 mln.

Het hoofddoel van Biotech Booster is om het rendement van wetenschappelijk onderzoek te verhogen en het Nederlandse biotechecosysteem te versterken. Biotech Booster sluit de keten van kennis naar innovatie door een proces in te richten dat bestaat uit drie opeenvolgende fases: Trusted Communities, Biotech Innovation Program en Scale-out. Dit zijn drie verschillende fases om te komen van een goed idee tot een volwaardige onderneming. De partijen die dit voorstel trekken, zijn de branchevereniging voor de Nederlande biotechnologie HollandBio, de Vereniging van Nederlandse Universiteiten (VSNU), de Nederlandse Federatie van UMCs (NFU), de Vereniging van Hogescholen en een aantal biotechnologiebedrijven.

15 Project Zero-emissie binnenvaart batterij-elektrisch (I&W)

Aan het project Zero-emissie binnenvaart batterij-elektrisch is € 50,2 mln toegekend. De kosten voor 2022 zijn geraamd op € 9,5 mln.

Het voorstel Zero Emission Services (ZES) - Zero emissie binnenvaart, batterij-elektrisch, beoogt een deel van de binnenvaart in Nederland via een systeem van energiecontainers vrij van uitstoot van schadelijke emissies te maken. De indieners vragen een bijdrage van het Nationaal Groeifonds om te kunnen investeren in dockingstations, batterijcontainers en het elektrificeren van schepen. Hiermee ontstaat een opentoegankelijke infrastructuur en kunnen scheepseigenaren via een service- en dienstenpakket voor verwisselbare energiecontainers overstappen op emissieloos varen. Het plan is ingediend door het ministerie van IenW samen met ZES, een gezamenlijke start-up van Engie, ING Bank, Wärtsilä en het Havenbedrijf Rotterdam. Hierbij moet worden opgemerkt dat na indiening en tijdens het proces van de beoordeling Engie’s aandelen in ZES zijn overgenomen door Ebusco.

16 Project Digitale Infrastructuur Logistiek (I&W)

Aan het project Digitale Infrastructuur Logistiek (DIL) is € 51,1 mln toegekend. De uitgaven voor 2022 zijn geraamd op € 0,7 mln.

Dit project heeft als doel digitalisering van de logistieke sector te versnellen en faciliteren. DIL is een gezamenlijk initiatief van ministerie van IenW, de havenbedrijven van Rotterdam en Amsterdam, Schiphol, de bedrijven Cargonaut en Portbase, ondernemersverening Evofenedex, TNO en de Douane. Zij willen met DIL inspelen op de kansen die digitalisering biedt voor het vernieuwen en verduurzamen van de logistiek in Nederland. DIL beoogt een efficiëntere en duurzamere logistiek te realiseren die bijdraagt aan economische groei.

17 Project Luchtvaart in Transitie (I&W)

Aan het project Luchtvaart in Transitie is € 263,9 mln toegekend. Daarnaast is € 119,5 mln voorwaardelijk toegekend. De uitgaven voor 2022 zijn geraamd op € 3 mln.

Luchtvaart in Transitie is een programma gericht op het verduurzamen van de Nederlandse luchtvaartsector. Dit programma beoogt een grote bijdrage te leveren aan de ambitie om klimaatneutrale Nederlandse luchtvaart in 2050 te realiseren. Volgens het consortium staan knelpunten, zoals de onderlinge afhankelijkheid, grote risicovolle schaalsprongen, gebrek aan testruimte en gebrek aan technisch personeel het verduurzamen van de luchtvaart in de weg. De adviescommissie adviseert de activiteiten uit programmalijn 2 te ondersteunen, in combinatie met bijbehorende onderzoeksprogramma’s en flankerende en faciliterende activiteiten uit programmalijn 4 en 5.

18 Project QuantumDeltaNL (EZK)

De voorwaardelijke toekenning van € 228 mln voor dit project uit de eerste ronde is omgezet in een definitieve toekenning. De uitgaven voor 2022 zijn geraamd op € 27,5 mln.

19 Project RegMedXB (EZK)

De voorwaardelijke toekenning van € 33 mln voor dit project uit de eerste ronde is omgezet in een definitieve toekenning. De uitgaven voor 2022 zijn geraamd op € 7,3 mln.

20 Verdeling artikel 3

In het coalitieakkoord is de opzet van het Nationaal Groeifonds gewijzigd. De focus wordt gericht op de pijlers Kennisontwikkeling en Onderzoek, Ontwikkeling en Innovatie; de pijler Infrastructuur verdwijnt. De € 6,7 mld uit de pijler Infrastructuur wordt daarbij gelijk verdeeld over de pijler Kennis en de pijler Research & development (R&D) en innovatie.

21 Kasschuif

Bij oprichting van het Nationaal Groeifonds zijn de kasmiddelen indicatief in een ritme tot en met 2028 gezet. De uitfinanciering van projecten waaraan (voorwaardelijk) middelen zijn toegekend loopt naar verwachting door tot en met 2032. De benodigde middelen zijn hiertoe in een passend ritme gezet. Daarnaast wordt de nog onverdeelde middelen die resteren na de ombuiging en verwerking van de tweede toekenningsronde op basis van het uitfinancieringsritme van reeds toegekende projecten in een meer realistisch kasritme gezet.

22 Ombuiging

De uitgaven van het Nationaal Groeifonds worden in 2022 eenmalig met € 660 mln verlaagd. Deze ombuiging wordt gelijk over de twee pijlers verdeeld. De middelen zet het kabinet in ter dekking van de Rijksbrede problematiek met betrekking tot VPB, Box 3, AOW, Defensie en verhogen WML.

23 Verdeling naar artikel 1 en 2

In het Coalitieakkoord is de opzet van het Nationaal Groeifonds (NGF) gewijzigd. De focus wordt gericht op de pijlers kennisontwikkeling en onderzoek, ontwikkeling en innovatie. De € 6,7 mld uit de pijler Infrastructuur wordt daarbij gelijk verdeeld over de pijler Kennis en de pijler Research & development (R&D) en innovatie.

24 Apparaatsuitgaven NGF (EZK)

Onder de apparaatskosten vallen de uitgaven van € 5,7 mln voor de kosten van de adviescommissie, de ondersteuning van de adviescommissie, inhuur van externe expertise en de kosten voor het fondsbeheer.

Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2022

Er is geen sprake van ontvangstenmutaties bij deze 1e suppletoire begroting 2022.

Beleidsartikel 2 Research & development (R&D) en innovatie

Op de artikelen van het NGF werd (nog) niets direct verplicht of betaald. Indien een project een onvoorwaardelijke toekenning heeft gekregen wordt het daarmee samenhangende budget overgeheveld naar het departement dat het project gaat uitvoeren. Het budget dat aan het einde van het boekjaar niet onvoorwaardelijk is toegekend wordt afgeboekt en in het volgende boekjaar door middel van de eindejaarsmarge van het NGF weer aan de begroting toegevoegd.

Verplichtingen

Alle middelen zijn reeds overgeboekt naar departementen of naar hoofdstuk L, het hoofdstuk voor het Nationaal Groeifonds dat is ingesteld na de omzetting van de niet-departementale begroting (hoofdstuk XIX tot 2023) in een begrotingsfonds. Om die reden zijn er geen slotwetmutaties om toe te lichten.

Uitgaven

Alle middelen zijn reeds overgeboekt naar departementen of naar hoofdstuk L, het hoofdstuk voor het Nationaal Groeifonds dat is ingesteld na de omzetting van de niet-departementale begroting (hoofdstuk XIX tot 2023) in een begrotingsfonds. Om die reden zijn er geen slotwetmutaties om toe te lichten.

Beleidsartikel 3 Infrastructuur

Op de artikelen van het NGF werd (nog) niets direct verplicht of betaald. Indien een project een onvoorwaardelijke toekenning heeft gekregen wordt het daarmee samenhangende budget overgeheveld naar het departement dat het project gaat uitvoeren. Het budget dat aan het einde van het boekjaar niet onvoorwaardelijk is toegekend wordt afgeboekt en in het volgende boekjaar door middel van de eindejaarsmarge van het NGF weer aan de begroting toegevoegd.

Verplichtingen

Alle middelen zijn reeds overgeboekt naar hoofdstuk L, het hoofdstuk voor het Nationaal Groeifonds dat is ingesteld na de omzetting van de niet-departementale begroting (hoofdstuk XIX tot 2023) in een begrotingsfonds. Om die reden zijn er geen slotwetmutaties om toe te lichten.

Uitgaven

Alle middelen zijn reeds overgeboekt naar hoofdstuk L, het hoofdstuk voor het Nationaal Groeifonds dat is ingesteld na de omzetting van de niet-departementale begroting (hoofdstuk XIX tot 2023) in een begrotingsfonds. Om die reden zijn er geen slotwetmutaties om toe te lichten.

3 Beleidsartikelen

3 Beleidsartikelen

3 Niet-Beleidsartikelen

3.1 Beleidsartikel 1 Kennisontwikkeling

Budgettaire gevolgen van beleid

Toelichting op de verplichtingen en uitgaven

Ten opzichte van de stand in de Miljoenennota worden het verplichtingenbudget en het uitgavenbudget niet gewijzigd.

Artikel 11 Apparaat Nationaal Groeifonds

Toelichting op de verplichtingen en uitgaven

Op de artikelen van het NGF werd (nog) niets direct verplicht of betaald. Het budget dat aan het einde van het boekjaar niet is gerealiseerd wordt afgeboekt en in het volgende boekjaar door middel van de eindejaarsmarge van het NGF weer aan de begroting toegevoegd.

Alle middelen zijn reeds toegevoegd aan artikel 40 van de begroting van EZK. Om die reden zijn er geen slotwetmutaties om toe te lichten.

3.1 Beleidsartikel 1 Kennisontwikkeling

Budgetflexibiliteit

Van het geraamde kasbudget van € 39 mln voor 2022 heeft € 10 mln betrekking op de voorwaardelijke toekenning voor het project Leven Lang Ontwikkelen. Daarmee is 25,7% juridisch verplicht.

Toelichting

Verplichtingen

De vastgestelde begroting voor 2022 bedroeg € 2,502 mld.

Er is een aantal bedragen bijgeboekt. Ten eerste is € 1,332 mld bijgeboekt als gevolg van het verdwijnen van de pijler Infrastructuur uit het Nationaal Groeifonds. Dit had een herverdeling van middelen over de twee resterende pijlers tot gevolg. Daarnaast is het budget in 2022 verhoogd met het in 2021 niet bestede budget van € 124,3 mln. De verdeling van de resterende loon- en prijsbijstelling uit 2021 vanaf artikel 11 had een bijboeking van € 16,9 mln tot gevolg. Tot slot werd € 19,8 mln bijgeboekt aan loon- en prijsbijstelling over 2022.

Er is in totaal € 470,6 mln overgeboekt naar OCW voor de projecten Digitaal Onderwijs Goed Geregeld (€ 34,3 mln), Digitaliseringsimpuls Onderwijs NL (€ 140 mln), Impuls Open Leermateriaal (€ 20,5 mln), Ontwikkelkracht (€ 101,2 mln), Collectief Laagopgeleiden en Laaggeletterden (€ 7,6 mln) en Nationale LLO Katalysator (€ 167 mln).

€ 52,5 mln is overgeheveld naar artikel 3 (Infrastructuur) voor het project Rail Gent-Terneuzen. Aanvankelijk werden met het verdwijnen van de pijler Infrastructuur de middelen van dat artikel evenredig verdeeld over artikel 1 en 2. Het verdwijnen van deze pijler werd echter bekend terwijl de openstelling van de tweede ronde al liep. Er is toen besloten om reeds ingediende infrastructuurprojecten toch te beoordelen. Dit project is het enige infrastructuurproject dat een (voorwaardelijke) toekenning (van € 105 mln) heeft gekregen uit de tweede ronde. Om dit voorstel te bekostigen wordt daarom eenmalig van artikel 1 en 2 de helft teruggeboekt naar artikel 3.

In de eerste en twee ronde zijn op advies van de adviescommissie meer middelen (voorwaardelijk) toegekend aan de pijler R&D&I dan aan de pijler Kennisontwikkeling. Om ervoor te zorgen dat voor beide pijlers voldoende middelen beschikbaar zijn voor de komende rondes zijn de resterende middelen gelijk verdeeld over de twee pijlers, zoals ook geadviseerd door de adviescommissie. Dit is geenszins definitief. Net als in de eerste en tweede ronde worden op basis van het advies van de adviescommissie, en dus op basis van de kwaliteit van de voorstellen, de gelden verdeeld over de pijlers zonder vaste verdeling. Om tot deze evenredige verdeling tussen de pijlers van het budget in 2023 te komen heeft een verplichtingenschuif van € 1,523 mld plaatsgevonden: € 816,2 mln is doorgeschoven op artikel naar 2023 en € 707,1 mln is overgeheveld naar artikel 2 voor 2023. Daarnaast werd een bedrag van € 41,5 mln doorgeschoven naar 2027 voor het project Digitalisering Onderwijs (bijdrage EZK).

Tot slot heeft het kabinet besloten tot een ombuiging van € 660 mln ten laste van het Nationaal Groeifonds. Deze is afgeboekt van de verplichtingenruimte op artikel 1.

De som van deze mutaties is € -1,255 mld. Dit leidt tot een nieuwe stand voor 2022 van € 1,247 mld.

Uitgaven

De vastgestelde begroting voor 2022 bedroeg € 722,9 mln. Hier is € 365,6 mln bijgeboekt als gevolg van het verdwijnen van de pijler Infrastructuur. Daarnaast is de eindejaarsmarge van € 13,9 mln bijgeboekt. Er werd € 19,8 mln bijgeboekt aan loon- en prijsbijstelling over 2022; daarnaast werd de loon- en prijsbijstelling van € 16,9 mln van vorig jaar, die nog op artikel 11 stond, toegevoegd aan Onverdeeld pijler 1.

Subsidies

Onverdeeld pijler 1

Dit zijn de kasmiddelen voor toekomstige (voorwaardelijke) toekenningen. Voor bovengenoemde projecten werd in totaal € 56,9 mln aan kasmiddelen overgeboekt naar OCW. De voorwaardelijke toekenningen uit de tweede ronde kenden geen kasramingen in 2022, dus er zijn geen middelen overgeheveld naar de categorie Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken.

Er zijn twee kasschuiven uitgevoerd voor in totaal € 713,2 mln.

Tot slot heeft het kabinet besloten tot een ombuiging van € 660 mln ten laste van het Nationaal Groeifonds. De helft hiervan is afgeboekt van artikel 1.

Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken

Er zijn twee kassschuiven uitgevoerd van in totaal € 1 mln voor het project Leven lang ontwikkelen.

De som van al deze mutaties is € -683,9 mln. Dit leidt tot een nieuwe stand voor 2022 van € 39 mln.

Zie Kamerbrief Bekostiging investeringsvoorstellen tweede ronde Nationaal Groeifonds van 14 april 2022 (Kamerstuk 35 925-XIX, nr. 12) voor een nadere toelichting op de uitkomsten van de tweede ronde. Zie de bijlage voor een overzicht van jaarlijkse kasramingen en reserveringen voor alle NGF-projecten.

3.2 Beleidsartikel 2 Research & development (R&D) en innovatie

Budgetflexibiliteit

Van het geraamde kasbudget van € 42,9 mln in 2022 heeft € 4,4 mln betrekking op de voorwaardelijke toekenning voor het project AiNed. Daarmee is 10,2% juridisch verplicht.

Toelichting

Verplichtingen

De vastgestelde begroting voor 2022 bedroeg € 2,142 mld.

Er is een aantal bedragen bijgeboekt. Ten eerste is € 1,332 mld bijgeboekt als gevolg van het verdwijnen van de pijler Infrastructuur uit het Nationaal Groeifonds. Dit had een herverdeling van de middelen over de twee resterende pijlers tot gevolg. Daarnaast is de eindejaarsmarge van € 305,3 mln bijgeboekt. De verdeling van de resterende loon- en prijsbijstelling uit 2021 vanaf artikel 11 had een bijboeking van € 15,4 mln tot gevolg. Tot slot werd € 19,8 mln bijgeboekt voor loon- en prijsbijstelling op dit artikel.

Er is in totaal € 846,6 mln overgeboekt naar de departmenten LNV, OCW, EZK en I&W voor de projecten CropXR (€ 20,8 mln), Biotech Booster (€ 49,6 mln), Oncode-PACT (€ 161 mln), Groenvermogen II (€ 250 mln), Digitale Infrastructuur Logistiek (€ 51,1 mln), Luchtvaart in Transitie (€ 263,9 mln) en Zero-emissie binnenvaart batterij-elektrisch (€ 50,2 mln) uit de tweede ronde. Daarnaast werd € 377,8 mln overgeboekt naar EZK na omzettingen van een reservering voor het project AiNed (€ 116,5 mln) en van voorwaardelijke toekenningen voor de projecten QuantumDeltaNL (€ 228 mln) en RegMedXB (€ 33,3 mln) uit de eerste ronde.

€ 52,5 mld is overgeheveld naar artikel 3 (Infrastructuur) voor het project Rail Gent-Terneuzen. Aanvankelijk werden met het verdwijnen van de pijler Infrastructuur de middelen van dat artikel evenredig verdeeld over artikel 1 en 2. Het verdwijnen van deze pijler werd echter bekend terwijl de openstelling van de tweede ronde al liep. Er is toen besloten om reeds ingediende infrastructuurprojecten toch te beoordelen. Dit project is het enige infrastructuurproject dat een (voorwaardelijke) toekenning (van € 105 mln) heeft gekregen uit de tweede ronde. Om dit voorstel te bekostigen wordt daarom eenmalig van artikel 1 en 2 de helft teruggeboekt naar artikel 3.

Tot slot is € 109,1 mln doorgeschoven naar 2023.

De som van deze mutaties is € 286,1 mln. Dit leidt tot een nieuwe stand voor 2022 van € 2,428 mld.

Uitgaven

De vastgestelde begroting voor 2022 bedroeg € 639,1 mln. Hier is € 365,6 mln bijgeboekt als gevolg van het verdwijnen van de pijler Infrastructuur. Daarnaast is de eindejaarsmarge van € 25 mln bijgeboekt. Er werd € 19,8 mln bijgeboekt aan loon- en prijsbijstelling over 2022; daarnaast werd de loon- en prijsbijstelling van € 15,4 mln van vorig jaar, die nog op artikel 11 stond, toegevoegd aan Onverdeeld pijler 1. € 267,5 mln is doorgeschoven naar 2029 en verder.

Subsidies

Onverdeeld pijler 2

Dit zijn de kasmiddelen voor toekomstige (voorwaardelijke) toekenningen. Voor bovengenoemde projecten werd in totaal € 34,8 mln aan kasmiddelen overgeboekt naar LNV, OCW, EZK en I&W. De voorwaardelijke toekenningen uit de tweede ronde kenden geen kasramingen in 2022, dus er zijn geen middelen overgeheveld naar de categorie Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken.

€ 360 mln is doorgeschoven naar 2028 en verder.

Tot slot heeft het kabinet besloten tot een ombuiging van € 660 mln ten laste van het Nationaal Groeifonds. De helft hiervan is afgeboekt van artikel 2.

Bijdrage aan (andere) begrotingshoofstukken

De omzettingen voor de projecten QuantumDeltaNL en RegMedXB , in combinatie met kasschuiven, hadden overboekingen van respectievelijk € 22,8 mln en € 6,9 mln naar EZK tot gevolg.

De som van deze mutaties is € -596,2 mln. Dit leidt tot een nieuwe stand voor 2022 van € 42,9 mln.

Zie Kamerbrief Bekostiging investeringsvoorstellen tweede ronde Nationaal Groeifonds van 14 april 2022 (Kamerstuk 35 925-XIX, nr. 12) voor een nadere toelichting op de uitkomsten van de tweede ronde. Zie de bijlage voor een overzicht van jaarlijkse kasramingen en reserveringen voor alle NGF-projecten.

3.2 Beleidsartikel 2 Research & development (R&D) en innovatie

Budgettaire gevolgen van beleid

Toelichting op de verplichtingen en uitgaven

Ten opzichte van de stand in de Miljoenennota worden het verplichtingenbudget en het uitgavenbudget niet gewijzigd.

3.3 Beleidsartikel 3 Infrastructuur

Budgetflexibiliteit

Er zijn geen uitgaven geraamd voor 2022. Daarmee is 0% van het budget juridisch verplicht.

Toelichting

Verplichtingen

De pijler Infrastructuur is opgeheven als gevolg van het coalitieakkoord van kabinet Rutte IV. Als gevolg daarvan zijn alle middelen van artikel 3 evenredig overgeboekt naar artikel 1 en 2. Artikel 3 blijft (voorlopig) toch in stand omdat de uitkomst van de tweede ronde een voorwaardelijke toekenning heeft opgeleverd voor het project Rail Gent-Terneuzen, dat onder pijler Infrastructuur was ingediend. Dat was mogelijk omdat tot de opheffing van de pijler Infrastructuur werd besloten nadat alle projecten voor de tweede ronde al waren ingediend. Er is destijds besloten om de infrastructuurprojecten in deze ronde alsnog wel te beoordelen. De voorwaardelijke verplichting voor Rail Gent-Terneuzen komt dan ook alsnog op artikel 3 tot uiting. Mocht de voorwaardelijke toekenning in een definitieve toekenning worden omgezet, dan zullen deze middelen overgeboekt worden naar I&W en komt artikel 3 definitief te vervallen.

Uitgaven

Er zijn geen uitgaven geraamd voor 2022.

Zie Kamerbrief Bekostiging investeringsvoorstellen tweede ronde Nationaal Groeifonds van 14 april 2022 (Kamerstuk 35 925-XIX, nr. 12) voor een nadere toelichting op de uitkomsten van de tweede ronde. Zie de bijlage voor een overzicht van jaarlijkse kasramingen en reserveringen voor alle NGF-projecten.

3.3 Beleidsartikel 3 Infrastructuur

Budgettaire gevolgen van beleid

Toelichting op de verplichtingen en uitgaven

Ten opzichte van de stand in de Miljoenennota worden het verplichtingenbudget en het uitgavenbudget niet gewijzigd.

4 Niet-beleidsartikelen

4 Niet-beleidsartikelen

4.1 Artikel 11 Apparaat Nationaal Groeifonds

Toelichting

Het vastgestelde budget was € 38 mln.

Personele uitgaven

De loonbijstelling van 2021 van € 15 mln, die nog op artikel 11 stond, is verdeeld over artikel 1 en 2. Daarnaast is de eindejaarsmarge 2021 van € 6,9 mln bijgeschreven. Deze zal op een later moment over artikelen 1 en 2 verdeeld worden.

Materiele uitgaven

De prijsbijstelling van 2021 van € 17,3 mln, die nog op artikel 11 stond, is verdeeld over artikel 1 en 2. Daarnaast is de eindejaarsmarge van € 8,7 mln bijgeschreven. Deze zal op een later moment over artikelen 1 en 2 verdeeld worden.

4.1 Artikel 11 Apparaat Nationaal Groeifonds

Toelichting

Personele en materiële uitgaven

Ten opzichte van de stand in de Miljoenennota worden het verplichtingenbudget en het uitgavenbudget niet gewijzigd.

5 Bijlagen

Bijlage 1: Totaaloverzicht NGF-projecten

Tabel 10 biedt een overzicht van alle geraamde jaarlijkse kasuitgaven per NGF-project. Er wordt een onderscheid gemaakt naar definitieve toekenningen en voorwaardelijke toekenningen.

Daarnaast biedt tabel 11 een overzicht van alle reserveringen voor NGF-projecten.

B. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN

1. Leeswijzer

1. Structuur van het Nationaal Groeifonds

In de Miljoenennota 2020 is aangekondigd dat het kabinet een investeringsfonds opricht om het verdienvermogen van Nederland (ons structureel bbp) duurzaam te vergroten. Dit groeifonds vloeit voort uit de groeistrategie van eind 2019. In deze groeistrategie constateert het kabinet dat er aanleiding is voor extra investeringen, van incidentele en niet-reguliere aard, om het verdienvermogen te versterken. Vooral binnen (1) kennisont­wikkeling, (2) research & development (R&D) en innovatie en (3) infrastructuur liggen kansen om de productiviteit te verhogen. Het terrein R&D & Innovatie omvat R&D- en innovatieprojecten in brede zin.

Het oprichten van een specifiek geoormerkt fonds heeft als voordeel ten opzichte van additionele investeringen vanuit de reguliere beleidsbegrotingen dat een schaalsprong op de lange termijn in kennisontwikkeling, R&D en innovatie (R&D&I) en infrastructuur mogelijk wordt gemaakt of versneld.

Investeringen uit het fonds moeten gericht zijn op het lange termijn verdienvermogen. Daarom staat het fonds op gepaste afstand van de politiek. Om tot een goed, objectief en politiek onafhankelijk oordeel over de ingediende projecten te komen, is een commissie in het leven geroepen van onafhankelijke experts met een belangrijke rol in het beoordelingsproces. Deze commissie krijgt een getrapte structuur, bestaande uit een eindverantwoordelijke commissie, aangevuld met sectorspecifieke expertise die kan worden aangewend uit een flexibele pool van deskundigen. De commissie wordt in haar werkzaamheden bijgestaan door een stafdirectie.

Deze onafhankelijke commissie zal de investeringsvoorstellen op basis van vooraf vastgestelde criteria beoordelen. Vervolgens brengt de commissie een zwaarwegend en leidend advies uit. Dit advies is maatgevend en zal openbaar worden gemaakt. Met een leidende rol voor de onafhankelijke commissie en een vooraf vastgesteld toetsingskader wordt bevorderd dat de selectie van projecten leidt tot een doelmatige en doeltreffende besteding van de middelen uit het fonds. De commissie houdt ook de voortgang van de projecten bij. De commissie rapporteert publiekelijk over haar werkzaamheden.

Het fonds heeft momenteel nog de vorm van een niet-departementale begroting, onder formele verantwoordelijkheid van de Minister van Economische Zaken en Klimaat. Dat wil zeggen dat deze minister de jaarlijkse begroting van het fonds indient. Met de begroting van het fonds wordt de reguliere begrotingssystematiek gevolgd, net als bij andere begrotingen. De Minister van Economische Zaken en Klimaat en de Minister van Financiën treden gezamenlijk op als fondsbeheerders, onder andere verantwoordelijk voor de toegangspoort van het fonds en voor de samenstelling, benoeming en ontslag van de commissie.

Op advies van de Algemene Rekenkamer, de Raad van State en de Tweede Kamer zal de niet-departementale begroting middels een instellingswet worden omgezet in een begrotingsfonds. In deze wet zal onder andere het doel en het bereik van het fonds vastgesteld worden. Ook regelt de wet dat het NGF voorstellen kan bekostigen van veldpartijen door middel van subsidies. Daarnaast regelt de wet onder andere de instelling van de adviescommissie, het jaarlijks verstrekken van een meerjarenprogramma en een verplichting tot evaluatie van de wet. De verwachting is dat voor het begrotingsjaar 2023 de ontwerpbegroting voor het begrotingsfonds ingediend zal worden.

Na inwerkingtreding van de instellingswet zal het ook mogelijk worden voor veldpartijen om direct investeringsvoorstellen in te dienen bij het Nationaal Groeifonds. Hiertoe wordt momenteel subsidieregelgeving uitgewerkt. Daarnaast zal het mogelijk blijven voor departementen om middels een departementale route investeringsvoorstellen in te dienen.

De drie investeringsterreinen (kennisontwikkeling, R&D en innovatie en fysieke infrastructuur) hebben elk een eigen artikel op deze begroting. Het budget is nog niet noodzakelijkerwijs gekoppeld aan specifieke investeringsvoorstellen. De middelen komen pas daadwerkelijk tot besteding nadat er over een betreffend project positief is geadviseerd door de commissie, op voordracht van de fondsbeheerders door het kabinet een positief besluit is genomen en vervolgens het parlement de desbetreffende begrotingswet heeft goedgekeurd.

Van de door het parlement goedgekeurde verdeling van de budgetten over de terreinen kan bij de selectie van investeringsvoorstellen worden afgeweken. Dat biedt ruimte om op basis van een advies van onafhankelijke experts projecten integraal tegen elkaar af te wegen en de beste projecten te selecteren. Het risico op ‘geld zoekt project’ binnen een investeringsterrein is daarmee kleiner.

In plaats daarvan adviseert de onafhankelijke commissie over een totaalpakket van projecten en streeft daarin een evenwichtige meerjarige balans tussen de verschillende terreinen na. Afwijkende verdelingen over de artikelen en bijdragen aan de begrotingen van ontvangende departementen worden via een suppletoire begroting voorgelegd aan het parlement, ter borging van het budgetrecht.

Er geldt een 100% eindejaarsmarge voor de middelen uit het fonds, waardoor het beschikbare budget kan worden meegenomen naar volgende jaren. Als er geen goede projecten zijn is het immers niet de bedoeling dat het budget toch wordt uitgegeven. Het fonds krijgt daarnaast een stabiel jaarlijks budget, om de continuïteit van de investeringen te waarborgen.

Eerste ronde

Voor de eerste ronde heeft de commissie geadviseerd om voor tien voorstellen een totaalbedrag van € 4.117 mln toe te kennen (€ 646 mln) of te reserveren (€ 3.471 mln), verdeeld over de pijlers kennisontwikkeling, onderzoek en innovatie (R&D&I), en infrastructuur.

De commissie heeft drie verschillende bekostigingsvormen uitgedacht voor het (potentieel) toekennen van middelen uit het Groeifonds. Ten eerste kunnen middelen onvoorwaardelijk worden toegekend. Ten tweede kan er sprake zijn van voorwaardelijke toekenning. In dat geval wordt de toekenning beschikbaar indien aan specifieke voorwaarden wordt voldaan. Ten derde kan er een reservering worden gedaan. In dat geval ziet de commissie potentie in het voorstel, maar adviseert om, in afwachting van nadere onderbouwing of bewezen succes in de eerste fasen van uitvoering, nog niet (de volledige) gevraagde bijdrage toe te kennen. Na aanlevering van deze onderbouwing volgt een nieuwe toetsing door de commissie.

Het kabinet heeft het advies van de commissie, op voordracht van de fondsbeheerders, overgenomen en voor de onvoorwaardelijke toekenningen begrotingswetten ingediend bij het parlement.

Takenpakket commissie

De commissie werkt onafhankelijk en beslist over haar eigen werkwijze en gebruik van analytische methoden. Het takenpakket van de commissie omvat verschillende elementen:

1. Beoordeling van investeringsvoorstellen

De commissie beoordeelt ingediende investeringsvoorstellen op hun impact op het verdienvermogen, binnen de randvoorwaarden van het fonds, en selecteert een totaalpakket aan projecten die op een doelmatige en doeltreffende manier bijdragen aan de doelstellingen van het fonds. De adviezen van de commissie worden openbaar gemaakt en zijn daarmee zo transparant mogelijk.

2. Monitoring van de voortgang

De commissie informeert de fondsbeheerder over de kwaliteit en de voortgang van de uitvoering van alle toegekende voorstellen waarover is geadviseerd. Ook houden de departementen de commissie op de hoogte van de monitoring van de investeringen uit de departementale begroting. Zo houdt de commissie het overzicht.

3. Verantwoording

De commissie legt in een jaarlijks verslag verantwoording af over haar werk. Hierin licht ze bijvoorbeeld toe hoe de adviezen tot stand zijn gekomen, welk proces hierbij is doorlopen en welke analytische methoden zijn gebruikt. Ook de evaluaties van afgeronde projecten worden hierin opgenomen, inclusief eventuele lessen die getrokken worden voor de beoordeling van toekomstige projecten. De fondsbeheerders en vakministers leggen politieke verantwoording af over de uitgaven op de begroting waar zij verantwoordelijk voor zijn.

Proces beoordeling projecten

Voordat projecten uit het fonds kunnen worden gefinancierd en uitgevoerd, dient een aantal stappen te worden doorlopen. Er wordt hierbij een regulier proces voorzien met een vast beoordelingsmoment, zodat een integrale afweging van alle projecten plaats kan vinden. Het proces kent de volgende stappen:

Stap 1: Aandragen en indienen investeringsvoorstel

Stap 2: De toegangspoort

Stap 3: Impactanalyse commissie

Stap 4: Toekenning budget uit het fonds

Stap 1: Aandragen en indiening projectvoorstel

In het vergroten van het verdienvermogen is een primaire rol weggelegd voor ondernemers, (mkb-)bedrijven, kennisinstellingen en andere partijen uit het veld. Zowel kleine als grote partijen uit het veld zijn daarmee aangewezen om voorstellen aan te dragen. Ook decentrale overheden kunnen, bijvoorbeeld in samenspraak met veldpartijen, voorstellen aandragen die de regionale economische ontwikkeling versterken, en daarmee het verdien­ vermogen van Nederland als geheel. Eventueel kan een consortium van veldpartijen en het relevante beleidsministerie het plan gezamenlijk verder uitwerken. Daarom wordt na inwerkingtreding van de instellingswet geborgd dat ook deze partijen voorstellen kunnen indienen bij het fonds.

In de tweede ronde kunnen alleen vakdepartementen voorstellen indienen. In de tweede ronde konden burgers, bedrijven, kennisinstellingen en andere partijen ideeën aandragen middels Groeiplannen. Deze Groeiplannen hebben de vakdepartementen ter inspiratie gebruikt bij het opstellen van hun voorstellen. In alle gevallen is een nauwe samenwerking tussen ministeries en het veld belangrijk. De fondsbeheerders stimuleren de vakdepartementen om ook bij de voorstelontwikkeling en -uitvoering in nauw contact te staan met relevante veldpartijen.

Een voorstel moet een uitgewerkte analyse van de effecten van het project bevatten op basis van een vooraf vastgesteld format, zodat de toegangspoort en de impactanalyse kunnen worden uitgevoerd.

Een investeringsvoorstel kan een project of een programma zijn, mits de onderdelen binnen het voorstel een duidelijke samenhang kennen. Er wordt een minimumbijdrage gehanteerd van € 30 mln en de uitgaven moeten passen binnen de financiële kaders die voor het fonds gesteld worden.

Stap 2: De toegangspoort

Ingediende voorstellen gaan eerst door een toegangspoort. Deze toegangspoort wordt uitgevoerd door de fondsbeheerders en zorgt ervoor dat de commissie alleen voorstellen beoordeelt die aan de voorwaarden van het Groeifonds voldoen. Zo moet er een uitgewerkt plan liggen waarin elementen als de kosten, bijdrage aan het verdienvermogen (bbp-effect), andere maatschappelijke kosten en baten, en uitvoerbaarheid zijn onderbouwd. Andere elementen van de toegangspoort zijn bijvoorbeeld of een project voldoet aan de minimale omvang, past binnen de investeringsterreinen en of het additioneel is aan bestaande publieke investeringen. Ook moet het gaan om niet-reguliere, niet-structurele en dus duidelijk afgebakende investeringsprojecten of programma's. Ten slotte is het van belang dat een voorstel niet strijdig is met de ambities van het kabinet, bijvoorbeeld op het gebied van het klimaat, de ruimtelijke ordening en het vestigingsklimaat.

Stap 3: Impactanalyse commissie

Het primaire doel van het Groeifonds is het duurzaam versterken van het verdienvermogen, ofwel het structureel vergroten van bruto binnenlands product (bbp, volgens definitie CBS). Voorstellen die voldoen aan de vereisten uit de toegangspoort worden door de fondsbeheerders doorgeleid naar de commissie. Het is de taak van deze commissie om deze plannen te beoordelen op basis van een analyse van het effect op het verdienvermogen met inachtneming van de financiële kosten. Daarnaast moeten de maatschappelijke kosten en baten, zoals leefbaarheid, van een voorstel positief zijn en moet de commissie voldoende vertrouwen hebben in de kwaliteit en uitvoerbaarheid van het voorstel. Slechts een positieve uitkomst op de maatschappelijke kosten en baten is niet voldoende om in aanmerking te komen voor het fonds. Het effect op bbp-groei is leidend. Deze onderdelen van de impactanalyse worden vooraf al in kaart gebracht door de indieners. De commissie kan aandachtspunten ter verbetering van een voorstel bij de indieners terugleggen.

Alle voorstellen worden langs dezelfde meetlat gelegd, en maken een eerlijke kans, onafhankelijk van wie de voorstellen indient of uit welke regio ze komen. Wanneer het niet mogelijk is om een kwantitatieve schatting van het bbp-effect te berekenen, kunnen er per terrein nadere criteria door de commissie gehanteerd worden om voorstellen op hun bijdrage aan het lange termijn verdienvermogen te beoordelen. Een grotere mate van onzekerheid is op zichzelf echter geen reden om een voorstel niet positief te beoordelen.

Groeikansen zijn breed aanwezig in verschillende regio’s. Ook het mkb en startups kunnen als onderdeel van een ecosysteem profiteren van investeringen uit het fonds. Daarnaast zijn er ook in Caribisch Nederland mogelijk­ heden om middels gerichte investeringen het verdienvermogen te versterken. Waar opportuun kan hierbij ook worden aangesloten bij projecten in Europees Nederland. Aansluiten op nationale én lokale krachten en op comparatieve voordelen van verschillende regio’s biedt grote kansen voor een sprong in het verdienvermogen. De commissie kan daarnaast een redelijke spreiding van investeringen in de verschillende regio’s door de tijd meewegen in de advisering. Doel van het fonds is immers om het verdienvermogen van heel Nederland op te tillen.

Nadat projecten succesvol de toegangspoort en impactanalyse doorlopen hebben, stelt de commissie een advies op met de projecten die in beginsel in aanmerking komen voor financiering vanuit het fonds. Daarbij streeft de commissie een evenwichtige meerjarige balans tussen de verschillende terreinen na.

Stap 4: Toekenning budget uit het fonds

De fondsbeheerders nemen vervolgens dit advies in ontvangst. Het kabinet is zich bewust van het spanningsveld tussen een onafhankelijke totstandkoming van goede investeringsprojecten op basis van het oordeel van de commissie en het politieke besluitvormingsproces.

Het advies van de commissie krijgt een belangrijke rol in het proces, maar uiteindelijk is politieke goedkeuring vereist. Daarom besluit het kabinet, op voordracht van de fondsbeheerders, welke projecten uit het fonds worden gefinancierd. Het advies van de commissie is zwaarwegend in dit besluit. De fondsbeheerders toetsen bijvoorbeeld of de projecten niet in strijd zijn met kabinetsbeleid. Zij maken geen nieuwe inhoudelijke weging van de impact op het verdienvermogen. Voorstellen die negatief zijn beoordeeld door de commissie komen daarom ook niet alsnog in aanmerking. Bij presentatie van de projecten door de Fondsbeheerders worden ook de adviezen van de commissie openbaar gemaakt via een brief aan de Kamer. Hierbij worden ook de voorstellen die door de commissie zijn beoordeeld openbaar gemaakt. De beoordelingsprocedure van de commissie is daarmee zo transparant mogelijk.

Het fonds kan investeringen financieren door budget over te boeken aan een ander begrotingshoofdstuk. Na invoering van de instellingswet, zal ook direct vanuit het fonds geïnvesteerd kunnen worden. Dit zal naar verwachting vanaf 2023 mogelijk zijn. Investeringen in mobiliteitsinfrastructuur zullen in principe worden gedaan door budget over te boeken naar het mobiliteitsfonds. De daadwerkelijke investering wordt dan vanuit het mobiliteitsfonds gedaan (of in het geval van waterinfrastructuur vanuit het deltafonds). Hetzelfde geldt voor de pijlers R&D & Innovatie en Kennisontwikkeling, waar de investering via de begroting van het relevante vakdepartement gedaan zal worden.

Indien het uiteindelijke pakket aan projecten qua verdeling over de terreinen afwijkt van de geautoriseerde middelen per artikel, dient dit te worden verwerkt in een suppletoire begroting. Ook budgetoverboekingen aan andere begrotingen worden via een suppletoire begroting budgettair verwerkt zodra de projecten zijn geselecteerd. Gezien de aard van het fonds heeft het geen bezittingen. Daarmee is er geen aanleiding om een baten-lastenadministratie te voeren.

Uitvoering en evaluatie

Als een project is goedgekeurd neemt de verantwoordelijke bewindspersoon de regie over de uitvoering binnen het daarvoor beschikbaar gestelde budget. Bij budgetoverboeking aan andere begrotingen is dit de desbetreffende bewindspersoon. Wijzigingen in het kasritme van de goedgekeurde projecten worden via de reguliere (suppletoire) begrotingswetten aan het parlement voorgelegd.

De bijdrage vanuit het fonds aan de departementale begrotingen of begrotingsfondsen vindt plaats via budgetoverboeking. Voor de goedgekeurde projecten wordt het bedrag dat onvoorwaardelijk is toegekend overgeboekt naar de departementale begroting of het begrotingsfonds bij (suppletoire) begrotingswetten.

Om niet alleen in de toetsingsfase op de kwaliteit van de voorstellen toe te zien, wordt er een monitorings- en evaluatiesystematiek uitgewerkt. Waar opportuun wordt met een gefaseerde financiering gewerkt, waarbij de projecteigenaren per projectfase de voortgang en geboekte successen demonstreren alvorens over te gaan naar de volgende fase. De commissie kan bij het beoordelen van investeringsvoorstel adviseren over wanneer een dergelijke gefaseerde financiering opportuun is.

In het jaarverslag van het fonds wordt verantwoording afgelegd over de selectie aan investeringsvoorstellen, de uitvoering en de verwachte bijdrage aan de groei.

Naast het monitoren van de voortgang en resultaten van projecten uit het fonds, zullen de Ministeries van EZK en Financiën het fonds zelf ook periodiek evalueren. Het fonds wordt elke vijf jaar geëvalueerd. Twee jaar na de oprichting zal ook een tussentijdse evaluatie plaatsvinden met bijzondere aandacht voor de governance.

Overig

In beleidsartikel 1 is de rol en verantwoordelijkheid van de Minister van Economische Zaken en Klimaat beschreven. Deze beschrijving is ook van toepassing op de beleidsartikelen 2 en 3. In de beleidsartikelen 2 en 3 wordt derhalve onder het kopje rol en verantwoordelijkheid verwezen naar de beschrijving van de rol en verantwoordelijkheid in beleidsartikel 1.

2. Groeiparagraaf

De begroting 2022 voor het Nationaal Groeifonds is ten opzichte van de begroting 2021 uitgebreid met een overzicht met de belangrijkste beleidsmatige begrotingsmutaties ten opzichte van de stand ontwerpbegroting 2021, een Verdiepingsbijlage (bijlage 1) waarin de mutaties worden toegelicht en een integraal overzicht van de (voorwaardelijk) toegekende projecten (bijlage 2) met een verwijzing naar het begrotingshoofdstuk waarop de middelen zijn geraamd.

3. Ondergrenzen toelichtingen

Voor wat betreft het toelichten van significante verschillen in de uitgaven, ontvangsten en verplichtingen zijn de ondergrenzen gehanteerd zoals opgenomen in de onderstaande tabel.

In sommige gevallen, waar politiek relevant, worden ook posten toegelicht beneden deze ondergrenzen.

2. Beleidsagenda

Belangrijkste beleidsmatige mutaties

Totaaloverzicht belangrijkste beleidsmatige mutaties t.o.v. vorig jaar

Aansluitend een beknopte toelichting op de voornaamste mutaties ten opzichte van de stand Ontwerpbegroting 2021.

Toelichting

De besluitvorming over de 2e ronde van het Nationaal Groeifonds wordt voorzien in 2022. In 2021 zullen daarom naast de (voorwaardelijk) toegekende projecten uit de 1e ronde geen nieuwe projecten worden toegekend. Daarom is op de beleidartikelen 1, 2 en 3 het resterende kasbudget verschoven naar de komende jaren.

3. Beleidsartikelen

Beleidsartikel 1 Kennisontwikkeling

Door middel van investeringen in kennisontwikkeling het verdienvermogen van Nederland versterken.

Investeringen in kennisontwikkeling, oftewel menselijk kapitaal, vormen een trefzekere voorbereiding op een toekomst die zich nog lastig laat voorspellen. Deze investeringen versterken het verdienvermogen via verschillende wegen. Ten eerste zal het beschikken over relevante kennis en vaardigheden de arbeidsproductiviteit in Nederland direct verhogen. Personeel dat beschikt over de juiste kennis en vaardigheden zal de kwaliteit van werk vergroten. Daarnaast is er een dynamisch effect. Menselijk kapitaal vergroot het aanpassingsvermogen van een economie. Hierdoor kan flexibel worden ingespeeld op de economie van morgen en de vaardigheden die de economie dan van ons vraagt. Dat begint bij bouwen aan ijzersterk primair, voortgezet, middelbaar en hoger onderwijs. Daar wordt een sterke en bestendige basis voor Nederland gelegd. Belangrijk is bovendien dat we ook na de schoolcarrière en collegebanken blijven leren. Scholing en omscholing tijdens de loopbaan moet veel gebruikelijker worden dan ze nu zijn. Met een investeringsimpuls in menselijk kapitaal kan op deze terreinen een sprong worden gemaakt. Dit betreft éénmalige investeringsprojecten die bijdragen aan het verdienvermogen op de lange termijn, en dus geen reguliere of structurele uitgaven.

De Minister van Economische Zaken en Klimaat is verantwoordelijk voor de begroting van het Nationaal Groeifonds. De Minister van Financiën en de Minister van Economische Zaken treden op als fondsbeheerders van het Nationaal Groeifonds.

Ingediende projectvoorstellen gaan eerst door een toegangspoort die wordt uitgevoerd door de fondsbeheerders. Deze toegangspoort zorgt ervoor dat alleen voorstellen worden beoordeeld die aan de voorwaarden van het Groeifonds voldoen.

Voorstellen die voldoen aan de vereisten uit de toegangspoort worden door de fondsbeheerders doorgeleid naar de commissie. De taak van deze commissie is vervolgens om het plan te beoordelen op basis van een analyse van het effect op het verdienvermogen en de financiële kosten. Ook moeten de maatschappelijke kosten en baten van een voorstel positief zijn. Op basis van het advies van de commissie neemt het kabinet op voordracht van de fondsbeheerders een besluit over welke projecten uit het fonds worden gefinancierd.

De minister draagt er zorg voor dat de financiële middelen vanuit het fonds via een overboeking aan de betreffende departementale begroting beschikbaar komen voor de geselecteerde projecten. Als een project is goedgekeurd neemt de verantwoordelijke bewindspersoon de regie over de uitvoering binnen het daarvoor beschikbaar gestelde budget.

In de 1e suppletoire begroting 2021 zijn de goedgekeurde projecten uit de 1e ronde van het NGF in de NGF-begroting verwerkt. Dit betreft voor de pijler kennisontwikkeling voorwaardelijk toegekende projecten. Nadat de door de commissie gestelde voorwaarden zijn ingevuld zal de voorwaardelijke toekenning worden omgezet in een daadwerkelijke toekenning en zal het voor deze projecten beschikbaargestelde budget worden overgeboekt naar de betreffende departementale begroting. Er zijn voor projecten ook reserveringen gedaan. Omdat voor de reserveringen een nieuw advies van de commissie nodig is, zijn deze budgetten nog niet voor het betreffende project geraamd op de NGF-begroting.

Budgetflexibiliteit

De budgetten voor toegekende projecten zijn overgeheveld naar de betreffende departementale begrotingen. De budgetten voor de voorwaardelijk toegekende projecten zijn bestuurlijk gebonden. Dit betreft 2% van het uitgavenbudget in 2022. Zodra de gestelde voorwaarden voor deze projecten zijn ingevuld, worden de bijbehorende budgetten overgeboekt naar de betreffende departementale begrotingen.

Meerjarenoverzicht Kennisontwikkeling

Subsidies

Kennisontwikkeling onverdeeld

Bij de aanvang van het fonds zijn de beschikbare middelen voor het Nationaal Groeifonds voor 2021 en volgende jaren in gelijke delen verdeeld over de drie beleidsartikelen van het fonds: 1) Kennisontwikkeling; 2) Research & Development (R&D) en innovatie; 3) Infrastructuur. Er bestaan echter geen schotten tussen deze drie beleidsartikelen. Afhankelijk van de uiteindelijke projectselectie kan de verdeling van de middelen over de beleidsartikelen anders uitvallen. In dat geval zal bij een (suppletoire) begroting een mutatie op de beleidsartikelen worden doorgevoerd.

Afhankelijk van de uiteindelijke projectselectie zullen op dit artikel de bijdragen aan de geselecteerde projecten op het terrein van kennisontwikkeling worden geraamd onder Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken. In 2022 zullen geen directe subsidies ten laste van de NGF-begroting plaatsvinden.

Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken

De bijdragen aan de departementale begrotingen betreffen voorwaardelijk toegekende projecten uit de 1e ronde van het NGF. Voor een totaal overzicht van de projecten wordt verwezen naar bijlage 2. De geraamde budgetten betreffen de volgende projecten:

Versterking Infrastructuur Leven Lang Ontwikkelen

Het voorstel Versterking Infrastructuur Leven Lang Ontwikkelen (LLO) investeert in het personaliseren van een digitaal scholingsoverzicht. Deze investering voorziet in een behoefte bij werkgevers en werknemers aan een overzicht van het aanbod van scholing en daarvoor beschikbare financieringsmogelijkheden.

Digitalisering onderwijs

Het voorstel transitie naar innovatief en toekomstbestendig onderwijs investeert in een nationaal onderwijslab. Het Nationaal Onderwijslab wordt als een publieke voorziening opgezet om een impuls te geven aan de innovatie van digitale leer- en hulpmiddelen.

Beleidsartikel 2 Research & development (R&D) en innovatie

Investeren in innovatie en R&D met oog op productiviteitsgroei.

Investeringen in R&D en innovatie vormen een belangrijke pijler onder productiviteitsgroei in ontwikkelde economieën als Nederland. De doelstelling om 2,5% van ons bbp te besteden aan R&D wordt al jaren niet gehaald. Hierbij spelen zowel private als publieke R&D-uitgaven een rol. Landen die voor ons de benchmark zijn, investeren beduidend meer. Bedrijven kiezen vooral plekken uit met een goede toegang tot onderscheidende kennisbronnen, getalenteerde onderzoekers en mogelijkheden voor samenwerking in onderzoek. Daar waar de maatschappelijke baten van investeringen in R&D en innovatie groter zijn dan de private baten, is er een reden voor de overheid om deze investeringen ook te stimuleren. Investeringen in R&D en innovatie leveren het meeste op wanneer de overheid, het bedrijfsleven en de wetenschap hierin samenwerken. Nederland is daar al sterk in. Dat blijkt uit de Nederlandse koppositie op het gebied van landbouw, voedselinnovatie en water. Het is zaak die kracht verder uit te bouwen, bestaande onderzoeks- en innovatie-ecosystemen te versterken en nieuwe veelbelovende ecosystemen op te bouwen. Dit sluit aan op de inzet van het kabinet, zoals aangekondigd in de groeistrategie, en de samenwerking tussen publieke en private partijen die is opgebouwd in het missiegedreven topsectoren- en innovatiebeleid. Dit betekent dat tegelijkertijd wordt ingezet op onderzoek en ontwikkeling en onderzoeksinfrastructuren als op startups en scale-ups, regelgeving en menselijk kapitaal. Investeringen in de economie van de toekomst, bijvoorbeeld op het gebied van kunstmatige intelligentie, robotica en duurzaamheidstechnologie, kunnen een sleutel zijn voor toekomstige innovatie. Ook fundamenteel onderzoek valt binnen deze pijler. Investeringsvoorstellen van alle wetenschapsdisciplines komen in principe in aanmerking, zolang deze voldoen aan het doel en de criteria van het fonds.

De rol en verantwoordelijkheid van de minister is beschreven in beleidsartikel 1 van het Nationaal Groeifonds en is ook van toepassing op beleidsartikel 2.

In de 1e suppletoire begroting 2021 zijn de goedgekeurde projecten uit de 1e ronde van het NGF in de NGF-begroting verwerkt. Dit betreft voor de pijler R&D en Innovatie toekenningen en voorwaardelijke toekenningen. De budgetten voor de toegekende projecten zijn overgeheveld naar de betreffende departementale begrotingen. De budgetten voor de voorwaardelijke toekenningen zijn geraamd onder de categorie Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken. Nadat de door de commissie gestelde voorwaarden zijn ingevuld zal de voorwaardelijke toekenning worden omgezet in een daadwerkelijke toekenning en zal het voor deze projecten beschikbaargestelde budget worden overgeboekt naar de betreffende departementale begroting. Er zijn voor projecten ook reserveringen gedaan. Omdat voor de reserveringen een nieuw advies van de commissie nodig is, zijn deze budgetten nog niet voor het betreffende project geraamd op de NGF-begroting.

Budgetflexibiliteit

De budgetten voor toegekende projecten zijn overgeheveld naar de betreffende departementale begrotingen. De budgetten voor de voorwaardelijk toegekende projecten zijn bestuurlijk gebonden. Dit betreft 5% van het uitgavenbudget in 2022. Zodra de gestelde voorwaarden voor deze projecten zijn ingevuld, zal het bijbehorende budget worden overgeboekt naar de betreffende departementale begrotingen.

Meerjarenoverzicht R&D en Innovatie

Subsidies

Research & development (R&D) en innovatie onverdeeld

Bij de aanvang van het fonds zijn de beschikbare middelen voor het Nationaal Groeifonds voor 2021 en volgende jaren in gelijke delen verdeeld over de drie beleidsartikelen van het fonds: 1) Kennisontwikkeling; 2) Research & Development (R&D) en innovatie; 3) Infrastructuur. Er bestaan echter geen schotten tussen deze drie beleidsartikelen. Afhankelijk van de uiteindelijke projectselectie kan de verdeling van de middelen over de beleidsartikelen anders uitvallen. In dat geval zal bij een (suppletoire) begroting een mutatie op de beleidsartikelen worden doorgevoerd.

Afhankelijk van de uiteindelijke projectselectie zullen op dit artikel de bijdragen aan de geselecteerde projecten op het terrein van R&D en Innovatie worden geraamd onder Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken. In 2022 zullen geen directie subsidies ten laste van de NGF-begroting plaatsvinden.

Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken

De bijdragen aan de departementale begrotingen betreffen voorwaardelijk toegekende projecten uit de 1e ronde van het NGF. Het budget voor de volledig toegekende projecten is reeds overgeboekt naar de betreffende departementale begrotingen. Voor een totaal overzicht van de projecten wordt verwezen naar bijlage 2. De geraamde budgetten betreffen de volgende projecten:

AiNed

Aan het project AiNed is € 44 mln voorwaardelijk toegekend voor de vervolgfinanciering van de ELSA (Ethical, Legal and Social Aspects)-labs, het AI-talentprogramma, de Europese kennisnetwerken en de Europese innovatieprogramma’s. Dit budget wordt toegekend als het programma voldoende voortgang op de KPI’s en programma-uitvoering laat zien.

QuantumDeltaNL

Aan het project QuantumDeltaNL is € 228 mln voorwaardelijk toegekend voor de uitvoering van de vervolgfase van het project. Het voorstel QuantumDeltaNL richt zich op het versterken van Nederlands quantum-ecosysteem, door te investeren in (1) quantumcomputing, (2) quantumnetwerken en (3) quantumsensing. Quantum is een ontwikkelende technologie, die een ‘game-changer’ kan zijn op het gebied van rekenkracht en daarmee voor nieuwe verdienmodellen en oplossingen voor maatschappelijke problemen kan zorgen. Door quantumtechnologie kunnen in de toekomst mogelijk veel veiligere netwerken en communicatie tot stand gebracht worden.

RegMed XB

Het voorstel RegMed XB investeert in de bouw van vier pilotfabrieken voor de verdere ontwikkeling van regeneratieve gezondheidszorg. Regeneratieve geneeskunde is erop gericht nieuwe behandelingen te ontwikkelen die slim gebruik maken van het zelf herstellend vermogen van ons lichaam. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van gentherapie en (stam)celtherapie. Het doel van RegMed XB is enerzijds op lange termijn chronische ziekten te kunnen voorkomen of genezen, en anderzijds het Nederlandse bedrijfsleven in staat te stellen om innovatieve producten en processen te ontwikkelen en in te spelen op een sterk groeiende buitenlandse markt. Aan het project is € 33 mln voorwaardelijk toegekend voor de financiering van de vervolgfase.

Beleidsartikel 3 Infrastructuur

Investeren in goede fysieke infrastructuur.

Een goede fysieke infrastructuur is cruciaal voor het functioneren van een economie. Goede verbindingen verlagen de kosten van transport. Dit geldt zowel voor transport van goederen als vervoer van mensen. En dit gaat al lang niet meer alleen om mobiliteitsinfrastructuur, zoals goede verbindingen over weg, spoor, water en door de lucht, maar ook over energie-infrastructuur en digitale verbindingen. Met een goede verbinding thuiswerken moet op termijn overal mogelijk zijn. Investeringen in infrastructuur dragen ook bij aan de aantrekkelijkheid van ons land en zijn daarmee goed voor ons vestigingsklimaat. Daarbij helpt het dat Nederland met de Rotterdamse haven, de luchthaven Schiphol en een uitstekend netwerk van verbindingen over weg en water dé toegangspoort tot Europa is. Schaarse ruimte vereist een efficiënt gebruik hiervan met een integrale gebiedsontwikkelingsaanpak waarin de leefbaarheid en bereikbaarheid van steden een belangrijke rol spelen. Door mobiliteit en wonen in samenhang te bezien hoeft de productiviteitsgroei zich niet te concentreren in de Randstad, en is verdere spreiding richting andere regio’s mogelijk, dit in lijn met de ontwikkeling Stedelijk Netwerk Nederland en gericht op het potentieel van heel Nederland.. In zijn Global Competitiveness Report uit 2019 stelt het World Economic Forum dat de Nederlandse infrastructuur qua kwaliteit op een tweede plek wereldwijd staat. Als Nederland die positie wil behouden en uitbouwen, zal daarin blijvend moeten worden geïnvesteerd.

De rol en verantwoordelijkheid van de minister is beschreven in beleidsartikel 1 van het Nationaal Groeifonds en is ook van toepassing op beleidsartikel 3.

In de 1e suppletoire begroting 2021 zijn de goedgekeurde projecten uit de 1e ronde van het NGF in de NGF-begroting verwerkt. Voor de pijler Infrastructuur zijn in de 1e ronde geen toekenningen gedaan, maar is voor een drietal projecten een reservering gedaan. Omdat voor de reserveringen een nieuw advies van de commissie nodig is, zijn deze budgetten nog niet voor het betreffende project geraamd op de NGF-begroting.

Budgetflexibiliteit

Het budget is niet juridisch verplicht. Er zijn in deze pijler nog geen toekenningen gedaan.

Meerjarenoverzicht Infrastructuur

Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken

Infrastructuur onverdeeld

Bij de aanvang van het fonds zijn de beschikbare middelen voor het Nationaal Groeifonds voor 2021 en volgende jaren in gelijke delen verdeeld over de drie beleidsartikelen van het fonds: 1) Kennisontwikkeling; 2) Research & Development (R&D) en innovatie; 3) Infrastructuur. Er bestaan echter geen schotten tussen deze drie beleidsartikelen. Afhankelijk van de uiteindelijke projectselectie kan de verdeling van de middelen over de beleidsartikelen anders uitvallen. In dat geval zal bij een (suppletoire) begroting een mutatie op de beleidsartikelen worden doorgevoerd.

Afhankelijk van de uiteindelijke projectselectie zullen op dit artikel de bijdragen aan de geselecteerde projecten op het terrein van Infrastructuur worden geraamd onder Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken. In 2022 zullen geen directie subsidies ten laste van de NGF-begroting plaatsvinden. In bijlage 2 zijn de reserveringen opgenomen die voor deze pijler zijn gedaan.

4. Niet-beleidsartikelen

Artikel 11 Apparaat Nationaal Groeifonds

A. Budgettaire gevolgen