C Provinciefonds

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2018 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat voor het provinciefonds.

Het in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikel wordt in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

Wetsartikel 3

Ingevolge artikel 5, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben de provincies gezamenlijk recht op het bedrag dat in de begroting als verplichting voor het totaal van de algemene uitkering is opgenomen.

Ingevolge artikel 5, tweede lid, van de Financiële-verhoudingswet, hebben de provincies gezamenlijk recht op de bedragen die in de begroting als verplichting voor het totaal van de integratie-uitkeringen en het totaal van de decentralisatie-uitkeringen zijn opgenomen.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, K.H. Ollongren

De Staatssecretaris van Financiën, M. Snel

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1 (uitgaven/verplichtingen en ontvangsten)

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 afzonderlijk bij wet vastgesteld en ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2018 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het provinciefonds.

Het in die begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikel wordt in onderdeel B van deze memorie toegelicht.

Wetsartikel 3 (verplichtingenbedrag als bedoeld in artikel 5, eerste lid, van de Fvw)

Als gevolg van artikel 5, eerste lid van de Financiële-verhoudingswet (Fvw) juncto artikel 6, vierde lid van de Invoeringswet Financiële-verhoudingswet (IFvw), hebben de provincies gezamenlijk recht op het bedrag dat in de begroting als verplichting voor het totaal van de algemene uitkering is opgenomen.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, K.H. Ollongren

De Staatssecretaris van Financiën, M. Snel

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld.

Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat voor het aangegeven jaar vast te stellen.

Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen in de Miljoenennota.

Wetsartikel 3

Ingevolge artikel 5, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben de provincies gezamenlijk recht op het bedrag dat in de begroting als verplichting voor het totaal van de algemene uitkering is opgenomen. Ingevolge artikel 5, tweede lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben de provincies gezamenlijk recht op de bedragen die in de begroting als verplichting voor het totaal van de integratie-uitkeringen en het totaal van de decentralisatie-uitkeringen is opgenomen.

De in dit wetsartikel opgenomen bedragen zijn niet rechtstreeks uit de begrotingsstaat af te leiden. De bedragen worden nader onderbouwd in paragraaf 3.4. van deze memorie.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, R.H.A. Plasterk

De Staatssecretaris van Financiën, E.D. Wiebes

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2018 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het provinciefonds.

Het in die begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikel wordt in onderdeel B. van deze memorie van toelichting toegelicht.

Wetsartikel 3

Ingevolge artikel 5, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben provincies gezamenlijk recht op het bedrag dat in de begroting als verplichting voor het totaal van de algemene uitkering is opgenomen. Ingevolge artikel 5, tweede lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben de provincies gezamenlijk recht op de bedragen die in de begroting als verplichting voor het totaal van de integratie-uitkeringen en het totaal van de decentralisatie-uitkeringen is opgenomen.

De in dit wetsartikel opgenomen bedragen zijn niet rechtstreeks uit de begrotingsstaat af te leiden. De bedragen worden nader onderbouwd in deze memorie van toelichting.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, K.H. Ollongren

De Staatssecretaris van Financiën, M. Snel

B. BEGROTINGSTOELICHTING

Leeswijzer

B. BEGROTINGSTOELICHTING

Onderdeel uitgaven, verplichtingen en ontvangsten

Uitgaven

In onderstaande tabel wordt een nadere uitsplitsing gegeven van de totstandkoming van het uitgavenbedrag van het provinciefonds. Ten opzichte van de 2^e suppletoire begroting 2018 is het uitgavenbedrag van het provinciefonds met € 0,4 mln. verlaagd. De in de tabel weergegeven mutaties worden onder de tabel nader verklaard.

De wijziging van het uitgavenbedrag is het saldo van een aantal mutaties:

1) Waterstofbussen

Bij Ontwerpbegroting 2019 is door het Ministerie van Infrastructuur & Waterstaat (I&W) per abuis te veel budget overgeboekt voor het onderwerp Waterstofbussen. Het restant budget wordt middels deze mutatie teruggeboekt naar I&W.

2) Bereikbaarheid Rotterdam – Den Haag

Bij Najaarsnota 2018 is door I&W per abuis te veel budget overgeboekt voor het onderwerp Bereikbaarheid Rotterdam – Den Haag. Het restant budget wordt middels deze mutatie teruggeboekt naar I&W.

3) Agri meets design

Bij Najaarsnota 2018 is door het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) per abuis geen Mbudget overgeboekt voor het onderwerp Agri meets design. Het budget wordt middels deze mutatie alsnog overgeboekt van EZK naar het provinciefonds.

4) Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2018

Het blijkt dat bij deze uitkeringen lagere uitbetalingen zijn gedaan dan bij de 2e suppletoire begroting 2018 werd verwacht. Het gaat hierbij om een verschil van € 43.000 bij de decentralisatie-uitkeringen. In tabel 2 wordt een specificatie gegeven van deze bedragen. Deze onderdelen zullen bij 1e suppletoire begroting 2019 opwaarts worden bijgesteld. Deze mutaties in de uitgaven bij 1e suppletoire begroting 2019 hebben dus nog betrekking op het begrotingsjaar 2018.

Verplichtingen

In de volgende tabel wordt per toelichting een nadere uitsplitsing gegeven van de totstandkoming van het verplichtingenbedrag van het provinciefonds. Ten opzichte van de 2^e suppletoire begroting 2018 is het verplichtingenbedrag met € 0,4 mln. verlaagd.

De wijziging van het verplichtingenbedrag is het saldo van een aantal mutaties. Voor de verklaringen van de in de tabel weergegeven mutaties wordt verwezen naar de verklaringen bij de overeenkomende mutaties van de «uitgaven».

Ontvangsten

Sinds de invoering van de Financiële-verhoudingswet zijn de uitgaven en de inkomsten op grond van artikel 4 van die wet over ieder uitkeringsjaar aan elkaar gelijk. Ten opzichte van de 2^e suppletoire begroting 2018 worden de ontvangsten met € 0,4 mln. verlaagd.

B. BEGROTINGSTOELICHTING

B. BEGROTINGSTOELICHTING

Inhoudsopgave

LEESWIJZER

Bij een suppletoire begroting ligt de nadruk niet op de beleidsprioriteiten, zoals in de ontwerpbegroting 2018, maar op de mutaties ten opzichte van deze ontwerpbegroting. De terugkoppeling over het gevoerde beleid in relatie tot de beleidsprioriteiten, zal centraal staan in de financiële verantwoording over 2018.

De indeling van deze suppletoire begroting is als volgt. Paragraaf 1 start met het beschrijven van de beleidsmutaties. Kort zal worden toegelicht wat de omvang en de reden is van de beleidsmutaties die nog niet eerder zijn opgenomen in een begrotingshoofdstuk. Vervolgens wordt in paragraaf 2 («het beleidsartikel»), ingegaan op de «budgettaire gevolgen van beleid». Deze paragraaf geeft inzicht in de integrale uitgaven die samenhangen met de hoofdbeleidsdoelstelling. In deze paragraaf worden de mutaties in de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten weergegeven en toegelicht. Tot slot wordt in de paragrafen 3 en 4 ingegaan op respectievelijk de integratie-uitkeringen en de decentralisatie-uitkeringen.

1. Het beleid

Overzicht beleidsmutaties

Toelichting op de beleidsmutaties

1) Einstein telescope (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) geeft een bijdrage van € 10.000 aan de provincie Limburg voor een eerste verkennende impactstudie naar de vestiging van een Einstein telescope in de grensregio Zuid-Limburg.

2) Techniekpact (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van EZK geeft een bijdrage van € 45.000 aan de provincie Drenthe voor de organisatie van de jaarconferentie Techniekpact.

3) Gebiedsontwikkeling Ooijen Wanssum (decentralisatie-uitkering)

De provincie Limburg ontvangt € 543.000 van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) ten behoeve van de uitvoering van het project Ooijen Wanssum.

4) Quickscan Bovenijssel Gelderland (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van IenW geeft een bijdrage van € 35.000 aan de provincie Gelderland voor het uitvoeren van een Quickscan Bovenijssel.

5) Spoorzone Groningen (decentralisatie-uitkering)

De provincie Groningen ontvangt € 1,905 miljoen van het Ministerie van IenW voor het project Spoorzone Groningen.

6) Grensoverschrijdende spoorverbinding (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van IenW geeft een bijdrage van € 667.000 aan de provincie Limburg voor studiekosten aanvullende onderzoeken grensoverschrijdende spoorverbindingen tussen (Zuid) Nederland en Duitsland.

7) Duurzame mobiliteit (decentralisatie-uitkering)

Provincies ontvangen een bijdrage van € 1,653 miljoen van het Ministerie van IenW ten behoeve van het programma Duurzame mobiliteit.

8) Beter benutten (decentralisatie-uitkering)

Provincies ontvangen € 4,161 miljoen van het Ministerie van IenW voor het programma Beter Benutten.

9) Connect-NL (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties geeft een bijdrage van € 75.000 aan de provincie Noord-Brabant voor het samenwerkingsplatform Connect-NL.

10) Aanpak problematiek vakantieparken (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) geeft een bijdrage van € 1,720 miljoen aan provincies ten behoeve van de aanpak van de problematiek op vakantieparken

11) DINGtiid (decentralisatie-uitkering)

De provincie Friesland ontvangt € 27.000 van het Ministerie van BZK voor het adviesorgaan DINGtiid.

12) Trekvogelvoorspellingen (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van EZK levert een bijdrage van € 75.000 aan de provincie de provincie Groningen voor het onderzoeksvoorstel voor een trekvogelvoorspellingsmodel.

13) Klimaatslimme landbouw (decentralisatie-uitkering)

Provincies ontvangen € 3,2 miljoen van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) voor de pilot klimaatslimme Landbouw in de Veenweiden.

14) Congres grondgebonden GLB (decentralisatie-uitkering)

De provincie Friesland ontvangt € 100.000 van het Ministerie van LNV voor de organisatie van een internationaal congres voor het grondgebonden GLB.

15) Dutch Techzone (decentralisatie-uitkering)

De provincie Drenthe ontvangt € 2,5 miljoen van het Ministerie van EZK ten behoeve van Dutch Techzone.

16) Programma Ecologie & Economie in Balans (decentralisatie-uitkering)

Bijdrage van het Ministerie van IenW aan de provincie Groningen voor de financiering van het programma (bureau) van Ecologie & Economie in Balans.

17) Innovatiebudget Handelsregister (algemene-uitkering)

Omdat het niet gelukt is om de vaste vrijwillige bijdrage aan de innovatie van het Handelsregister afdoende van de grond te krijgen wordt de bijdrage van de provincies voor 2017 teruggestort in het provinciefonds.

18) Eems-Dollard (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van IenW draagt € 181.000 bij aan de provincie Groningen voor het programma Eems-Dollard.

19) MKB innovatiestimulering topsectoren (decentralisatie-uitkering)

Provincies ontvangen € 16,1 miljoen van het Ministerie van EZK voor de uitvoering van de MKB Innovatiestimulering Topsectoren (MIT).

20) Bodemsanering (decentralisatie-uitkering)

Leeuwarden neemt als bevoegd gezag Wet Bodembescherming (Wbb) een deel van het grondgebied van de provincie Friesland over. Als uitvloeisel daarvan wordt de decentralisatie-uitkering Bodemsanering voor Friesland met een bedrag van € 35.000 verlaagd.

21) SBIR Energietransitie (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van EZK geeft een bijdrage van € 331.000 aan de provincie Zuid-Holland voor de uitvoering van de SBIR Energietransitie.

22) Extra Sneltrein Groningen Leeuwarden (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van IenW draagt € 30,352 miljoen bij aan de provincies Groningen en Friesland voor het project extra Sneltrein Groningen-Leeuwarden.

23) Aansluiting A6 Lelystad Airport (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van IenW draagt € 14,123 miljoen bij aan de provincie Flevoland voor de aansluiting A6 Lelystad Airport.

24) Bereikbaarheid Rotterdam Den Haag (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van IenW draagt € 41.000 bij aan de provincie Zuid-Holland ten behoeve van het programma Bereikbaarheid Rotterdam-Den Haag.

25) SmartWayZ (decentralisatie-uitkering)

De provincie Brabant ontvangt € 413.000 van het Ministerie van IenW voor de programma-organisatie van SmartWayZ.

26) Hydrologische maatregelen (decentralisatie-uitkering)

Provincies ontvangen € 2 mln. van het Ministerie van BZK voor het uitvoeren van hydrologische maatregelen.

27) Bodemsanering terrein Stormpolderdijk (decentralisatie-uitkering)

De provincie Zuid-Holland ontvangt € 342.000 van het Ministerie van IenW ten behoeve van de Bodemsanering van het EMK terrein/Stormpolderdijk.

28) Smart Industry Hub (decentralisatie-uitkering)

Provincies ontvangen € 750.000 van het Ministerie van EZK voor de opzet van een Smart Industry Hub.

29) Regioverbinder (decentralisatie-uitkering)

Van het Ministerie van BZK ontvangen provincies een bijdrage van € 372.000 voor de bekostiging van regioverbinders.

30) Monitoring in de Oostvaardersplassen (decentralisatie-uitkering)

Bijdrage van € 23.000 aan de provincie Flevoland van het Ministerie van LNV voor de kosten van het onderzoek naar monitoring in de Oostvaardersplassen.

31) Projectplan Groningen (decentralisatie-uitkering)

Bijdrage van € 1 miljoen van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) aan de provincie Groningen voor het Projectplan opleiding, innovatie en duurzaamheid aardbevingen Groningen.

32) Vijfheerenlanden (decentralisatie-uitkering)

De provincie Utrecht ontvangt € 2,5 miljoen van het Ministerie van BZK voor de compensatie van de kosten die gepaard gaan met de nieuw te vormen gemeente Vijfheerenlanden.

33) Richtlijn EED (algemene-uitkering)

Ten behoeve van de implementatie van de EED-richtlijn ontvangen de provincies een bijdrage van € 113.000 van het Ministerie van EZK.

34) GDI (algemene-uitkering)

Omdat niet alle middelen voor het GDI zijn uitgegeven wordt het resterende budget door het Ministerie van BZK teruggestort in het Provinciefonds.

35) Groningen (decentralisatie-uitkering)

In het kader van het Nationaal programma Groningen ontvangt de provincie Groningen € 50 miljoen van het Ministerie van EZK.

36) Werelderfgoed (decentralisatie-uitkering)

De provincie Utrecht en Drenthe ontvangen van het Ministerie van OCW in totaal een bijdrage van € 85.000 vanuit de uitkering Erfgoed en ruimte.

37) Regionale Investeringssteun Groningen (decentralisatie-uitkering)

In het kader van de regeling Regionale Investeringssteun Groningen (RIG) ontvangt de provincie Groningen € 5 miljoen van het Ministerie van EZK.

38) Regio van de Toekomst (decentralisatie-uitkering)

De provincie Gelderland ontvangt € 150.000 van het Ministerie van BZK voor het project Regio van Toekomst.

37 en 38) Onderzoeksbudget provinciefonds (algemene-uitkering en onderzoeksartikel)

Het verplichtingenbedrag voor onderzoek en bijdragen in het kader van de Financiële verhoudingswet van € 100.000 komt in 2018 niet tot besteding. Om die reden wordt het gehele bedrag teruggeboekt naar de algemene-uitkering.

1. Het beleid

Overzicht uitgavenmutaties

In de onderstaande overzichtstabel B1 wordt een overzicht gegeven van de mutaties die zich in de periode vanaf de vastgestelde begroting 2018 tot en met de eerste suppletoire begroting 2018 hebben voorgedaan in de uitgaven. De weergegeven mutaties worden onder de tabel afzonderlijk toegelicht.

Toelichting op de beleidsmutaties

1) Wijziging betalingsverloop 2017 (decentralisatie-uitkeringen)

2a en b) Accres tranche 2017 (algemene-uitkering)

Het definitieve accres over begrotingsjaar 2017 wordt berekend op basis van de stand van het Financieel jaarverslag van het Rijk en wordt verwerkt in deze 1^e suppletoire begroting 2018 van het provinciefonds. Voor 2017 wordt het accres ten opzichte van de stand ontwerpbegroting 2017 verlaagd met € 3,5 miljoen. Het totale accres voor 2017 wordt daarmee € 24,8 miljoen. Daarnaast wordt de structurele doorwerking van het accres 2017 verwerkt in deze 1^e suppletoire begroting 2018 van het provinciefonds.

3) Accres tranche 2018 (algemene-uitkering)

Het accres 2018 is onderdeel van de normeringssystematiek. Als gevolg van mutaties in de netto gecorrigeerde rijksuitgaven wordt het accres 2018, ten opzichte van de stand miljoenennota 2018, verhoogd met € 59,9 miljoen.

4) Plafond BTW compensatiefonds (algemene-uitkering)

De ontwikkeling van het BTW compensatiefonds en het bijbehorende plafond leiden conform het Financieel Akkoord Rijk/VNG/IPO met ingang van 2015 tot een toename of afname van de algemene uitkering van de fondsen. Bij ontwerpbegroting 2018 werd de ruimte onder het plafond voor 2017 geraamd op € 23,5 miljoen. Bij de definitieve afrekening blijkt deze ruimte met € 0,75 miljoen afgenomen. Dit bedrag wordt verrekend met het BTW compensatiefonds.

5) Na-ijlende effecten mijnbouw (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat levert een bijdrage van € 1,36 miljoen aan de kosten die de Provincie Limburg maakt voor de na-ijlende effecten van de mijnbouw in Limburg.

6) Innovatiebudget Handelsregister (algemene-uitkering)

Het is niet gelukt om de vaste vrijwillige bijdrage aan de innovatie van het Handelsregister van de grond te krijgen. Om die reden stort het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat de bijdrage van € 14.000 van de provincies terug in het provinciefonds.

7) Interreg V (decentralisatie-uitkering)

In het kader van de Rijkscofinancieringsregeling Interreg V en de Interreg Projectstimuleringsregeling V ontvangen de provincies Friesland en de provincie Drenthe een bijdrage van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

8) Beter Benutten (decentralisatie-uitkering)

In het kader van het programma Beter Benutten ontvangen een aantal provincies een bijdrage van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

9) Gebiedsontwikkeling Ooijen Wanssum (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat draagt € 35,6 miljoen bij aan de provincie Limburg voor de voorbereidings- en uitvoeringskosten van de gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum.

10–11) Projecten Verkeer en Vervoer (algemene- en decentralisatie- uitkering)

De Rijksbijdrage voor de provincie Gelderland voor het project openbaar vervoer Arnhem-Düsseldorf maakte per abuis onderdeel uit van de algemene uitkering in plaats van de decentralisatie-uitkering projecten Verkeer en Vervoer. Om die reden is de bijdrage voor Gelderland van € 6 miljoen van de algemene uikering overgeheveld naar de decentralisatie-uitkering Projecten Verkeer en Vervoer.

12) Smart industry HUB (decentralisatie-uitkering)

De provincies Zuid-Holland, Overijssel en Gelderland ontvangen elk een bijdrage van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat voor de opzet van een Smart Industry Hub.

13) MKB innovatiestimulering (decentralisatie-uitkering)

Negen provincies ontvangen in totaal een bijdrage van € 3,19 miljoen van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat ten behoeve van de MKB innovatiestimulering Topsectoren (MIT).

14) Zeeland in stroomversnelling (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat draagt € 1,8 miljoen bij ten behoeve van de financiering van het project Tidal Test center uit het Investeringsprogramma Zeeland in Stroomversnelling.

15) NUP (algemene-uitkering)

Sinds 2010 dragen provincies via een uitname uit de algemene uitkering van het Provinciefonds een vast bedrag bij aan NUP. De afgelopen jaren is deze bijdrage specifiek ingezet voor MijnOverheid. Nu de kosten van MijnOverheid vanaf 2018 op basis van gebruik in rekening worden gebracht bij de provincies, wordt de vaste bijdrage van € 500.000 teruggestort in het provinciefonds.

16) Value data centre (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat draagt € 60.000 bij aan de provincie Noord-Brabant voor de kwartiermaker van het Value data centre.

17) Bodemsanering (decentralisatie-uitkering)

Vijf provincies ontvangen in totaal een bijdrage van € 6,73 miljoen van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat voor de decentralisatie-uitkering Bodemsanering.

18) Mooiste Natuurgebied van Nederland (decentralisatie-uitkering)

De provincie Gelderland ontvangt als aanspreekpunt voor de Veluwe van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit het prijzengeld van € 300.000 in het kader van de publieksverkiezing voor het «Mooiste natuurgebied van Nederland».

19) Erfgoedprogramma aardbevingsgebied (decentralisatie-uitkering)

In het kader van het Erfgoedprogramma ontvangt de provincie Groningen van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap een bijdrage van € 3,95 miljoen.

20) Project Lelystad Airport aansluiting A6 (decentralisatie-uitkering)

De provincie Flevoland ontvangt van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat € 620.000 voor het project Lelystad Airport aansluiting A6.

21) Waterstofbussen (decentralisatie-uitkering)

De provincie Groningen ontvangt een bijdrage van € 800.000 van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in het kader van de Pilot Waterstof (OV) bussen.

1. LEESWIJZER

Voor u ligt de begroting 2018 van het Provinciefonds. Ten opzichte van de begroting 2017 zijn er geen belangrijke wijzigingen opgenomen.

De provinciefondsbegroting maakt onderdeel uit van de Rijksbegroting maar heeft daarbinnen een eigen karakter. Zo kent de provinciefondsbegroting in tegenstelling tot een departementale begroting slechts één beleidsartikel: het provinciefonds. Het beleid dat wordt gevoerd ter realisatie van de algemene beleidsdoelstelling is direct verbonden met dit ene beleidsartikel. Voorts zijn de fondsbeheerders systeemverantwoordelijk voor het provinciefonds en niet voor de resultaten die provincies met hun budget uit dit fonds realiseren. Provincies zijn, met inachtneming van de wet- en regelgeving, autonoom in het voeren van hun beleid bekostigd uit het provinciefonds. De begroting van het provinciefonds bevat geen output- en/of outcomegegevens. Deze worden door de provincies in hun begrotingen gepresenteerd.

Tot slot van deze leeswijzer verdienen de apparaatuitgaven enige aandacht. De apparaatuitgaven in de zin van materiële en personele uitgaven van de medewerkers bij de Ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Financiën die betrokken zijn bij het fondsbeheer, zijn niet in de tabel Budgettaire gevolgen van beleid opgenomen. Deze kosten worden in de respectievelijke departementale begrotingen verantwoord. Dit geldt eveneens voor het algemene beleid inzake decentrale overheden, waarbij deze uitgaven zijn terug te vinden in de begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

2. Het beleidsartikel

In onderstaande tabel worden voor de verplichtingen, de uitgaven en de ontvangsten de budgettaire gevolgen van beleid van het provinciefonds weergegeven. Hiermee worden de integrale uitgaven die samenhangen met de samengestelde beleidsdoelstelling (het nastreven van een adequate omvang van het provinciefonds en het nastreven van een adequate verdeling van de middelen over de provincies) inzichtelijk gemaakt.

Toelichting

Mutaties 2^e suppletoire begroting

Verplichtingen

In dit wetsvoorstel wordt voorgesteld de begroting van de verplichtingen van het provinciefonds voor het jaar 2018 met € 140.543.000 te muteren en te brengen op € 2.454.728.000. Een specificatie van de mutaties 2^e suppletoire begroting 2018 is opgenomen in Tabel B1. De toelichting op de nieuwe mutaties is eveneens opgenomen in paragraaf 1.

Uitgaven

In dit wetsvoorstel wordt voorgesteld de begroting van de uitgaven van het provinciefonds voor het jaar 2018 met € 140.543.000 te muteren en te brengen op € 2.454.729.000. Een specificatie van de mutaties 2^e suppletoire begroting 2018 is opgenomen in Tabel B1. De toelichting op de nieuwe mutaties is eveneens opgenomen in paragraaf 1.

Ontvangsten

Sinds de invoering van de Financiële-verhoudingswet zijn de uitgaven en de inkomsten op grond van artikel 4 van die wet over ieder uitkeringsjaar aan elkaar gelijk. Ten opzichte van de eerste suppletoire begroting van het provinciefonds voor 2018 worden de ontvangsten, analoog aan de uitgaven, met € 140.543.000 gemuteerd en gebracht op € 2.545.729.000.

2. BELEIDSAGENDA

2. Het beleidsartikel

In onderstaande tabel B2 worden voor de verplichtingen, de uitgaven en de ontvangsten de budgettaire gevolgen van beleid van het provinciefonds weergegeven. Hiermee worden de integrale uitgaven die samenhangen met de samengestelde beleidsdoelstelling (het nastreven van een adequate omvang van het provinciefonds en het nastreven van een adequate verdeling van de middelen over de provincies) inzichtelijk gemaakt.

Toelichting

Mutaties 1^e suppletoire begroting

Verplichtingen

In dit wetsvoorstel wordt voorgesteld de begroting van de verplichtingen van het provinciefonds voor het jaar 2018 met € 124.835.000 te muteren en te brengen op € 2.312.575.000. De mutaties worden hieronder in tabel B3 opgesomd. De toelichting bij de mutaties die onderdeel vormen van het totaalbedrag dat in deze tabel is vermeld is reeds gegeven in § 1.

Uitgaven

In dit wetsvoorstel wordt voorgesteld de begroting van de uitgaven van het provinciefonds voor het jaar 2018 met € 124.836.000 te muteren en te brengen op € 2.312.576.000. De mutaties worden in tabel B4 opgesomd. De mutaties die plaatsvinden met betrekking tot de verplichtingen zijn ook van toepassing op de uitgaven. Er is echter nog één mutaties die wel effect heeft op het uitgavenbedrag 2018, maar niet op het verplichtingenbedrag 2018. Het gaat om de «wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2017». De toelichting bij deze mutaties, die onderdeel vormt van het totaalbedrag dat in deze tabel is vermeld, is reeds gegeven in § 1.

Ontvangsten

Sinds de invoering van de Financiële-verhoudingswet zijn de uitgaven en de ontvangsten op grond van artikel 4 van die wet over ieder uitkeringsjaar aan elkaar gelijk. Ten opzichte van de oorspronkelijke vastgestelde begroting van het provinciefonds voor 2018 worden de ontvangsten, analoog aan de uitgaven, met € 124.836.000 gewijzigd en gebracht op € 2.312.576.000.

2.1. Beleidsprioriteiten

Herziening provinciefonds

De wijziging van de Financiële verhoudingswet die nodig was om de verdeling van het provinciefonds te vereenvoudigen is in 2017 in werking getreden. Vanaf het uitkeringsjaar 2017 wordt er verdeeld met behulp van een nieuw verdeelmodel. Bij de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer is een motie aangenomen van Veldman en Fokke die verzoekt om binnen twee jaar te komen tot een plan van aanpak gericht op het binnen drie jaar herzien van de grondslagen van de verdeling van het provinciefonds.

2.2. Belangrijkste beleidsmatige mutatie

Door wijzigingen in beleid van verschillende departementen kan worden overgegaan tot het beleggen of juist weghalen van taken bij provincies. Soms gaat dit gepaard met een toevoeging aan of een uitname uit het provinciefonds. In tabel 2.2.1. worden de mutaties per uitgavencategorie weergegeven als gevolg van de beleidsmutaties. Voor een overzicht van de beleidsmatige mutaties vanaf ontwerpbegroting 2017 wordt verwezen naar bijlage 1. In tabel 4.1.2. wordt vanaf de stand ontwerpbegroting 2017 een aansluiting gegeven naar de stand ontwerpbegroting 2018. De weergegeven mutaties worden in het verdiepingshoofdstuk 4 afzonderlijk toegelicht voor zover dit nog niet gebeurd is in een eerder begrotingsstuk.

3. Integratie-uitkeringen

Het provinciefonds bevat momenteel geen integratie-uitkeringen. Dientengevolge is tabel B5 (overzicht integratie-uitkeringen provinciefonds) niet opgenomen.

3. BELEIDSARTIKEL

3. Integratie-uitkeringen

Als een toevoeging aan de algemene uitkering van het provinciefonds in één keer bezwaarlijk is vanwege de omvang van de herverdeeleffecten wordt normaliter gesproken een integratie-uitkering toegepast. De integratie-uitkering voorziet dan in een geleidelijke overgang van specifieke uitkering of eigen inkomsten naar de algemene uitkering. Het provinciefonds bevat momenteel geen integratie-uitkeringen. Dientengevolge is tabel B5 (overzicht integratie-uitkeringen provinciefonds) niet opgenomen.

3.1. Algemene beleidsdoelstelling

Via het provinciefonds wordt bewerkstelligd dat de provincies middelen krijgen toebedeeld om hun taken naar behoren uit te voeren. Deze doelstelling valt uiteen in twee beleidsthema’s:

• 1. de provincies via het provinciefonds voorzien van voldoende financiële middelen voor het uitvoeren van hun taken;

• 2. een verdeling van de beschikbare financiële middelen over provincies die elk van de provincies in staat stelt om hun inwoners een gelijkwaardig voorzieningenpakket tegen globaal gelijke lastendruk te kunnen leveren.

3.2. Rol en verantwoordelijkheid Minister

De fondsbeheerders, de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Minister van Financiën – i.c. de Staatssecretaris van Financiën – zijn op basis van de Financiële-verhoudingswet verantwoordelijk voor de financiële verhoudingen tussen Rijk, provincies en gemeenten. Zij dragen daarbij zorg voor een adequate omvang alsmede een goede werking van de verdeelsystematiek van het provinciefonds. Provincies zijn verantwoordelijk voor de resultaten die ze met hun bijdrage uit dit fonds realiseren. Met inachtneming van de wet- en regelgeving, zijn provincies autonoom in het voeren van hun beleid bekostigd uit het provinciefonds.

Van tijd tot tijd kunnen vragen opkomen of de provincies als collectiviteit geen andere prioriteiten zouden moeten stellen, bijvoorbeeld ter ondersteuning van gezamenlijk onderschreven prioriteiten van het Rijk. In een dergelijk geval kunnen het Rijk en de provincies bestuurlijke afspraken maken over de accenten in de bestedingsrichting van de provincies. De desbetreffende vakministers spelen hier naast de fondsbeheerders een belangrijke rol. De uiteindelijke verantwoordelijkheid voor resultaten blijft bij de provincies.

Op grond van de Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek (RPE) moet elk afzonderlijk begrotingsartikel periodiek (tenminste eens in de 7 jaar) worden geëvalueerd (Artikel 3.1 RPE: Al het beleid dat valt onder de beleidsartikelen in de begroting). In de doorlichting van artikel 1.1 van de begroting van BZK (H7), gepland in 2018, wordt ingegaan op de bestuurlijke en financiële verhoudingen met de decentrale overheden die ten grondslag liggen aan de geldstromen die via de fondsen lopen. Er vindt geen afzonderlijke beleidsdoorlichting plaats van het gemeentefonds en provinciefonds.

Voor de realisatie van de in paragraaf 3.1. beschreven beleidsthema’s zijn er een aantal instrumenten en activiteiten.

Beleidsthema 1: De provincies via het provinciefonds voorzien van voldoende financiële middelen voor het uitvoeren van hun taken.

A) Normeringssystematiek

De jaarlijkse ontwikkeling van de omvang van de algemene uitkering van het provinciefonds wordt – naast taakmutaties – bepaald door de normeringssystematiek. De normeringssystematiek houdt in dat de ontwikkeling van het fonds gekoppeld is aan de ontwikkeling van de netto gecorrigeerde rijksuitgaven, dit wordt ook wel aangeduid als het principe «samen de trap op, samen de trap af». De jaarlijkse toe- of afname van het provinciefonds die voortvloeit uit de koppeling aan de rijksuitgaven, wordt het accres genoemd. De normeringssystematiek is in werking sinds 1995 en berust op een bestuurlijke afspraak tussen het Rijk, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal Overleg (IPO).

B) Artikel 2 Financiële-verhoudingswet

Er zijn jaarlijks diverse specifieke taakmutaties die tot toevoegingen en/of onttrekkingen aan het provinciefonds kunnen leiden. Uitgangspunt hierbij is artikel 2 van de Financiële-verhoudingswet. Dit artikel geeft aan dat indien beleidsvoornemens van het Rijk leiden tot een wijziging van de uitoefening van taken of activiteiten door provincies of gemeenten, in een afzonderlijk onderdeel van de bijbehorende toelichting met redenen wordt omkleed en met kwantitatieve gegevens wordt gestaafd, welke de financiële gevolgen van deze wijziging voor de provincies of gemeenten zijn. Tevens wordt aangegeven via welke bekostigingswijze de financiële gevolgen voor de provincies of gemeenten kunnen worden opgevangen.

C) Bestuurlijk overleg financiële verhouding

Het Bestuurlijk overleg financiële verhouding (Bofv) tussen de fondsbeheerders, de VNG, het IPO en de Unie van Waterschappen (UvW) zal twee keer per jaar plaats vinden, rond het verschijnen van de Voorjaarsnota en de Miljoenennota. Iedere partij kan agendapunten inbrengen. Zo nodig kunnen ook andere bewindslieden dan de fondsbeheerders aan het overleg deelnemen. De uitkomst van de normeringsystematiek (vgl. A) kan – indien beschikbaar – in het Bofv bestuurlijk worden gewogen.

Beleidsthema 2: Een verdeling van de beschikbare financiële middelen over provincies die elk van de provincies in staat stelt om hun inwoners een gelijkwaardig voorzieningenpakket tegen globaal gelijke lastendruk te kunnen leveren.

D) Verdeelmaatstaven

Het budget van de algemene uitkering van het provinciefonds wordt over de provincies verdeeld via een verdeelsysteem van verdeelmaatstaven. De fondsbeheerders zijn verantwoordelijk voor het ontwikkelen en onderhouden van het systeem van verdeelmaatstaven dat de verdeling tot stand brengt. Dit verdeelsysteem heeft als doel provincies in staat te stellen hun voorzieningen op een onderling gelijkwaardig niveau te brengen tegen globaal gelijke lastendruk en rekening houdend met de structuurkenmerken van de provincies.

Zolang voor een uitkeringsjaar de voor de verdeelmaatstaven noodzakelijke statistische gegevens nog niet bekend of definitief zijn, worden de provincies bevoorschot op basis van voorlopige cijfers. Hierbij wordt ernaar gestreefd de voorschotten zo goed mogelijk aan te laten sluiten op de algemene uitkering waarop een provincie uiteindelijk recht heeft, zoals deze vastgesteld wordt nadat de statistische gegevens definitief zijn vastgesteld. Dit streven geldt ook voor integratie- en decentralisatie-uitkeringen. Het gedurende en na afloop van het uitkeringsjaar beschikbaar komen van bepaalde definitieve volumegegevens leidt tot bijstellingen in de bevoorschotting. Aangezien voor het provinciefonds de verplichtingen leidend zijn, zullen deze altijd tot uitkering komen.

3.3. Beleidswijzigingen

De relevante beleidswijzigingen zijn beschreven in de beleidsagenda (hoofdstuk 2). De financiële consequenties van deze beleidswijzigingen staan vermeld in de tabellen 2.2.1. en 4.1.2 en bijlage 1. De toelichting staat in paragraaf 4.1.

3.4. Budgettaire gevolgen van beleid

In onderstaande tabel worden voor zowel de verplichtingen, de uitgaven als de ontvangsten de budgettaire gevolgen van beleid van het provinciefonds weergegeven.

In tegenstelling tot een departementale begroting zijn bij een fonds als het provinciefonds de verplichtingen leidend. Dit houdt in dat zij, eenmaal geaccordeerd, altijd geheel tot uitbetaling komen. Geld dat in enig jaar nog niet aan provincies wordt uitgekeerd, wordt automatisch aan het volgende begrotingsjaar toegevoegd.

Op basis van de Financiële-verhoudingswet (voor de uitkeringen aan de gemeenten en provincies) is het percentage juridisch verplicht bijna 100%. Alleen een deel van de «Kosten Financiële-verhoudingswet» is op voorhand niet juridisch verplicht.

Ontvangsten

Wetsartikel 4, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet regelt dat bij (begrotings)wet voor ieder uitkeringsjaar een bedrag aan middelen voor het Rijk wordt afgezonderd ten behoeve van het provinciefonds. Op grond van het tweede lid zijn de uitgaven en de inkomsten over ieder uitkeringsjaar aan elkaar gelijk. Gelet hierop is ten behoeve van de dekking van de uitgaven ten laste van het provinciefonds een post Ontvangsten ex artikel 4 van de Financiële-verhoudingswet geraamd (zie in tabel 3.4.1.).

Ter informatie geeft figuur 3.4.2. het verloop van de uitkering uit het provinciefonds (totaal Bijdragen aan medeoverheden) per inwoner van 2004–2022 weer. De bedragen 2004 tot en met 2016 zijn op basis van de jaarverslagen. De bedragen 2017 tot en met 2022 zijn op basis van de cijfers in de voorliggende begroting.

Figuur 3.4.2.Uitkering provinciefonds in euro’s per inwoner

De provincies ontvangen in 2018 uit het provinciefonds € 2.187.640.000. Per inwoner komt de uitkering uit op een landelijk gemiddelde van € 127. Ten opzichte van 2017 betekent dit een mutatie van € – 14 per inwoner.

3.5. Toelichting op de uitgavencategorieën

In tabel 3.4.1. Budgettaire gevolgen van beleid staan een aantal uitgavencategorieën. Deze worden hier nader toegelicht.

Kosten Financiële-verhoudingswet

Dit betreft het budget dat elk jaar is gereserveerd voor de uitvoering van onderzoeken op het vlak van de omvang en verdeling van het provinciefonds en het onderhoud van het betaalsysteem.

Algemene uitkering ca en de aanvullende uitkeringen

Dit betreft de uitkering aan alle provincies, die ten goede komt aan de algemene middelen van de provincies. De uitkering is gebaseerd op de artikelen 5 en 6 van de Financiële-verhoudingswet.

Integratie-uitkeringen

Het provinciefonds bevat momenteel geen integratie-uitkeringen. Dientengevolge zijn de integratie-uitkeringen niet opgenomen in hoofdstuk 4.

Decentralisatie-uitkeringen

Sinds 2008 bestaat binnen het provinciefonds naast de algemene uitkering en de integratie-uitkering ook de decentralisatie-uitkering. De verdeling van de decentralisatie-uitkering volgt evenmin als de integratie-uitkering de regels van de verdeling van de algemene uitkering van het provinciefonds. Anders dan bij de integratie-uitkering, waar de termijn van overheveling naar de algemene uitkering van tevoren vaststaat, ontbreekt bij de decentralisatie-uitkering een dergelijke termijn. Dat maakt de uitkering geschikt voor de overheveling van specifieke uitkeringen, ook als die termijn nog niet bekend is. Ook maakt het de uitkering geschikt voor middelen die slechts tijdelijk beschikbaar zijn. Voor een overzicht van de decentralisatie-uitkeringen wordt verwezen naar paragraaf 4.2.

4. VERDIEPINGSHOOFDSTUK

In paragraaf 4.1. wordt de opbouw van de verplichtingen en uitgaven vanaf de stand ontwerpbegroting provinciefonds 2017 naar de stand van de voorliggende ontwerpbegroting 2018 beschreven. In paragraaf 4.2. wordt een overzicht van de decentralisatie-uitkeringen gegeven.

4. Decentralisatie-uitkeringen

In tabel B6 is een overzicht opgenomen van de decentralisatie-uitkeringen.

4. Decentralisatie-uitkeringen

Binnen het provinciefonds bestaat naast de algemene uitkering en de integratie-uitkering ook de decentralisatie-uitkering. De verdeling van de decentralisatie-uitkering volgt evenmin als de integratie-uitkering de regels van de verdeling van de algemene uitkering van het provinciefonds. Anders dan bij de integratie-uitkering, waar de termijn van overheveling naar de algemene uitkering van tevoren vaststaat, ontbreekt bij de decentralisatie-uitkering een dergelijke termijn. Dat maakt de uitkering geschikt voor de overheveling van specifieke uitkeringen, ook als die termijn nog niet bekend is. Ook maakt het de uitkering geschikt voor middelen die slechts tijdelijk beschikbaar zijn. In tabel B6 is een overzicht opgenomen van de decentralisatie-uitkeringen in 2018.

4.1. Opbouw verplichtingen en uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting

Verplichtingen

Onderstaande tabel geeft de opbouw aan van de verplichtingen van het provinciefonds vanaf de stand ontwerpbegroting 2017 naar de stand ontwerpbegroting 2018.

Uitgaven

Onderstaande tabel geeft de opbouw aan van de uitgaven van het provinciefonds vanaf de stand ontwerpbegroting 2017 naar de stand ontwerpbegroting 2018.

Toelichting op de nieuwe mutaties

Onderstaand worden de mutaties toegelicht voor zover nog niet eerder toegelicht in een begrotingsstuk. De «Mutaties 1^e suppletoire begroting 2017» zijn toegelicht in de 1^e suppletoire begroting 2017 (TK 34 730-C, nr. 1) en (TK 34 730-C, nr. 2)

1) en 2) Nieuw verdeelmodel provinciefonds (algemene- en decentralisatie-uitkering)

Met ingang van 2017 is sprake van een nieuwe verdeling voor de algemene uitkering. Aanleiding is de door de provincies ervaren complexiteit van het huidige verdeelmodel en het door diverse decentralisaties relatief klein geworden aandeel van de algemene uitkering ten opzichte van de decentralisatie-uitkeringen. In opdracht van het IPO heeft de commissie Jansen op 10 december 2015 in het rapport «Redelijk Verdeeld» een advies uitgewerkt voor een nieuw verdeelmodel. De fondsbeheerders hebben het advies van de commissie verwerkt in een wetsvoorstel dat door de Tweede en Eerste Kamer is aangenomen. Met de nieuwe verdeling zijn de decentralisatie-uitkeringen Verkeer en vervoer (€ 924,9 miljoen voor 2018), Natuur (€ 346 miljoen voor 2018), Besluit Zware Risico Ongevalleninrichtingen (€ 10,1 miljoen voor 2018) en de Ontwikkel/OEM variabel (€ 406,4 miljoen voor 2017) vanaf 2017 onderdeel van de algemene uitkering. Het nieuwe verdeelmodel brengt geen herverdeeleffecten met zich mee.

3) Uitvoering agrarisch natuurbeheer (algemene uitkering)

Vanuit het Ministerie van Economische Zaken worden de middelen voor natuur per 2018 verhoogd met € 8,9 miljoen voor de uitvoering van het agrarisch natuurbeheer en met € 0,6 miljoen voor kleine natuurbeheerders.

4) Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT-projecten) (decentralisatie-uitkering)

Dit betreft een exploitatiebijdrage van € 9,458 miljoen vanuit het Ministerie van Infrastructuur en Mileu aan de provincie Overijssel voor de verbinding Hengelo–Bad Bentheim. Dit project heeft als doel de belemmeringen voor grensoverschrijdend vervoer en de verknoping van de nationale netwerken weg te nemen. Daarnaast ontvangt de provincie Gelderland een bijdrage van € 2,502 miljoen voor de MIRT-verkenning Rivierklimaatpark IJssselpoort en Varik-Heesselt. Tot slot is er sprake van prijsbijstelling aan de provincie Overijssel voor het MIRT-project IJsseldelta Fase 2.

5) Zoetwatermaatregelen (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu stelt voor de jaren 2017 tot en met 2019 middelen beschikbaar voor het uitvoeren van de zoetwatermaatregelen uit het Deltaplan Zoetwater. Het doel is het verminderen van de huidige knelpunten in de zoetwatervoorziening en bij te dragen aan het opvangen van mogelijke gevolgen van klimaatverandering.

6) Groei op het spoor (decentralisatie-uitkering)

De provincie Limburg ontvangt van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu een bijdrage ten behoeve van Groei op het spoor.

7) Restauratie Domtoren (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap stelt aanvullende middelen beschikbaar voor de restauratie van de Domtoren aan de provincie Utrecht. Deze aanvulling is noodzakelijk omdat het (provinciale) budget bestemd voor de restauratie van rijksmonumenten niet toereikend is.

8) Innovatie Landbouw Veenkoloniën (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van Economische Zaken heeft de provincies Groningen en Drenthe toegezegd om voor 1/3e bij te dragen aan projecten die voortkomen uit het programma innovatie Veenkoloniën en betrekking hebben op het groeiseizoen 2017. De bijdrage van het ministerie komt neer op € 65.000.

9) Regionale verkenning Utrecht (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft de provincie Utrecht toegezegd om voor 1/3^e bij te dragen aan de regionale verkenning Utrecht, onderdeel van de gebiedsverkenning Utrecht Oost. De bijdrage komt neer op € 29.000.

10) RSP Zuiderzeelijn (decentralisatie-uitkering)

In het convenant RSP-ZuiderZeeLijn is een Rijksbijdrage afgesproken voor het regionale deel van het Ruimtelijk Economisch Programma. De provincies gebruiken die om de economie te versterken. De bijdrage vanuit het Ministerie van Infrastructuur en Milieu betreft de tranche voor 2017 en wordt verdeeld over de 4 betrokken provincies (Drenthe: € 2,701 mln., Flevoland: € 2,593 mln., Fryslân: € 5,186 mln. en Groningen: € 5,726 mln.). Daarnaast is in het convenant RSP-ZuiderZeeLijn een bijdrage afgesproken voor concrete bereikbaarheidsprojecten. Deze bijdrage is beschikbaar voor de provincie Groningen (€ 27,692 mln.) en de provincie Fryslân (€ 61,206 mln.).

11) Vierkant voor Werk (decentralisatie-uitkering)

Ter stimulering van het werkgelegenheidsprogramma Vierkant voor Werk draagt het Ministerie van Economische zaken € 3,5 miljoen bij aan de provincie Drenthe.

12) Erfgoed en Ruimte (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap draagt eenmalig € 165.000 bij aan de decentralisatie uitkering Erfgoed en Ruimte. Dit betreft € 25.000 aan de provincie Utrecht voor het nominatiedossier Limes Unesco Werelderfgoed, € 80.000 aan de provincie Limburg voor het project Vraag en aanbodsturing nationaal landschap Zuid-Limburg en € 60.000 aan de provincie Drenthe voor het project Energielandschappen en cultuurhistorie Drenthe.

13) Programma Impuls Omgevingsveiligheid 2015–2018 (decentralisatie-uitkering)

Provincies ontvangen voor 2018 een bedrag van in totaal € 14,507 miljoen voor het Programma Impuls Omgevingsveiligheid 2015–2018. De Impuls Omgevingsveiligheid bestaat uit een aantal deelprogramma’s van de gezamenlijke overheden. Het betreft de deelprogramma’s: Besluit Risico’s Zware Ongevallen (BRZO), Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen (PGS), Informatie-Kennisinfrastructuur en Lokaal externe veiligheidbeleid. De provincie Zuid Holland voert het secretariaat en is er verantwoordelijk voor dat alle uitvoerende partijen de beschikbare middelen voor de deelprogramma’s ontvangen. Voor het deelprogramma Lokaal EV-beleid krijgen de diverse provincies middelen voor hun bijdrage aan dit deelprogramma en verzorgt de provincie Zuid-Holland daarnaast de toedeling aan de veiligheidsregio’s.

14) Accres tranche 2017 en 2018 (algemene uitkering)

Het gemeentefonds en het provinciefonds ontwikkelen zich evenredig met de netto gecorrigeerde rijksuitgaven (NGRU). Nemen de NGRU van jaar op jaar toe, dan neemt ook de algemene uitkering van de fondsen toe. Bij een afname van de NGRU geldt het omgekeerde. De groei of krimp van de fondsen als gevolg van deze normeringsystematiek wordt accres genoemd. Het accres van tranche 2017 bedraagt € 28,3 miljoen positief. Dat is een negatieve bijstelling van € 10,1 miljoen ten opzichte van de 1^e suppletoire begroting 2017 van het provinciefonds. Het accres van tranche 2018 bedraagt € 116,4 miljoen.

4.2. Decentralisatie-uitkeringen

De verdeling van de decentralisatie-uitkering volgt evenmin als de integratie-uitkering de regels van de verdeling van de algemene uitkering van het provinciefonds. Anders dan bij de integratie-uitkering, waar de termijn van overheveling naar de algemene uitkering van tevoren vaststaat, ontbreekt bij de decentralisatie-uitkering een dergelijke termijn. Dat maakt de uitkering geschikt voor de overheveling van specifieke uitkeringen, ook als die termijn nog niet bekend is. Ook maakt het de uitkering geschikt voor middelen die slechts tijdelijk beschikbaar zijn. In tabel 4.2.1. is een overzicht opgenomen van de decentralisatie-uitkeringen.

In artikel 13, lid 5, van de Financiële-verhoudingswet wordt bepaald dat jaarlijks, in overleg met de ministers die het aangaat, wordt bezien of een decentralisatie-uitkering kan worden gewijzigd in een integratie-uitkering of een algemene uitkering. In de volgende alinea’s wordt hiervan verslag gedaan.

In het licht van het traject dat de fondsbeheerders gestart zijn om het uitkeringsstelsel te vereenvoudigen (zie de toelichting bij de integratie-uitkeringen in paragraaf 3.5), zullen geen nieuwe integratie-uitkeringen meer worden gecreëerd. Voor de decentralisatie-uitkeringen betekent dit dat alleen een mogelijke omzetting naar de algemene uitkering aan de orde kan zijn.

In tabel 4.2.1. zien we dat de meeste bij ontwerpbegroting 2017 en 1^e suppletoire begroting 2017 opgenomen decentralisatie-uitkeringen niet structureel zijn. Van omzetting naar de algemene uitkering is voor die decentralisatie-uitkeringen dan ook vooralsnog geen sprake. Voor de decentralisatie-uitkeringen «Monumenten» en «Waddenfonds» geldt dat deze niet aan alle provincies worden uitgekeerd en/of nu nog niet kunnen worden verdeeld via de maatstaven van de algemene uitkering.

Vanaf 2017 is het nieuwe verdeelmodel voor het provinciefonds van kracht (zie in paragraaf 4.1 de toelichting op de nieuwe mutaties). Een belangrijk gevolg van deze herziening is dat de decentralisatie-uitkeringen Verkeer en Vervoer (met uitzondering van het projectdeel), Natuur, Besluit Risico Zware Ongevallen-inrichtingen en de Ontwikkel/OEM (Overige Eigen Middelen) variabel onderdeel zijn geworden van de algemene uitkering.

5. PROVINCIEFONDS IN BREDER PERSPECTIEF

In dit hoofdstuk wordt het provinciefonds in een breder perspectief geplaatst. Daarbij wordt een overzicht gegeven van de (overige) inkomstenbronnen van provincies en hoe die zich verhouden tot de uitkering uit het provinciefonds (paragraaf 5.1). Daarnaast wordt nader ingegaan op de specifieke uitkeringen (paragraaf 5.2) en de motorrijtuigenbelasting (paragraaf 5.3).

5.1. Inkomstenbronnen van provincies

De uitgaven van provincies worden uit verschillende inkomstenbronnen bekostigd. In tabel 5.1.1. staat een overzicht van de verschillende inkomstenbronnen van de provincies voor de periode 2011–2017. De cijfers tot en met 2015 zijn op basis van de jaarrekeningen. De cijfers 2016 en 2017 zijn op basis van de begrotingen.

Een inkomstenbron voor de provincies is het provinciefonds. Het opgenomen bedrag betreft de verplichtingenbedragen van de algemene uitkering, de integratie-uitkeringen en de decentralisatie-uitkeringen. Het provinciefonds is verantwoordelijk voor 29% van de totale inkomsten in 2017.

Een tweede inkomstenbron wordt gevormd door de specifieke uitkeringen (1% in 2017). Op de specifieke uitkeringen wordt in paragraaf 5.2. nader ingegaan.

Naast de uitkeringen van het Rijk hebben de provincies inkomsten uit de motorrijtuigenbelasting (20% in 2017). Hierop wordt in paragraaf 5.3. dieper ingegaan.

5.2. Specifieke uitkeringen

De belangrijkste informatiebron voor specifieke uitkeringen is het Onderhoudsrapport Specifieke Uitkeringen (OSU). Het doel van het OSU is inzicht geven in het stelsel van specifieke uitkeringen en in het onderhoud van het stelsel. Het rapport bevat een overzicht van de specifieke uitkeringen en de daarmee gemoeide bedragen. Het OSU wordt op grond van artikel 20 van de Financiële-verhoudingswet (Fvw) jaarlijks aan de Tweede Kamer aangeboden. Tot en met het OSU 2014 bevatte het OSU cijfers over het verwachte aantal uitkeringen en de financiële omvang van die uitkeringen op basis van de ontwerpbegrotingen van de betreffende departementen. Met ingang van het OSU 2015 geeft het OSU nauwkeuriger invulling aan artikel 20 van de Fvw en bevat het de definitieve cijfers (rekeningcijfers) over aantal en omvang van specifieke uitkeringen op basis van de jaarverslagen van de betreffende departementen. Het OSU kijkt sinds 2015 dus niet meer vooruit, maar terug.

Het gevolg hiervan is dat het OSU geen informatie bevat over specifieke uitkeringen in het lopende begrotingsjaar. De cijfers voor het lopende begrotingsjaar zijn daarom afkomstig uit de bijlage specifieke uitkeringen in de ontwerpbegroting 2017 van het Ministerie van BZK. Deze bijlage bevat een overzicht van de bedragen die de diverse departementen in hun ontwerpbegrotingen hebben opgenomen voor specifieke uitkeringen

Tabel 5.2.1. geeft inzicht in het aantal specifieke uitkeringen in de periode 2012–2017 en omvat niet alleen de specifieke uitkeringen aan gemeenten, maar ook die aan provincies en gemeenschappelijke regelingen.

5.3. Motorrijtuigenbelasting

Provinciale opcenten op de motorrijtuigenbelasting mogen door provincies worden geheven op basis van artikel 222 Provinciewet. De opcenten worden geheven bovenop het rijkstarief van de motorrijtuigenbelasting. De hoogte van de provinciale opcenten is wettelijk gemaximeerd. De vaststelling van de opcenten geschiedt door Provinciale Staten. Omdat het een algemene belasting betreft komt de opbrengst toe aan de algemene middelen van de provincie.

Tabel 5.3.1 geeft een meerjarige weergave van het gemiddeld door de provincies geheven aantal opcenten. In 2017 mogen de opcenten ten hoogste 111,0% bedragen van het rijkstarief. Geen enkele provincie heft de maximale opcenten en gemiddeld wordt er 80,46% aan opcenten geheven door de provincies.

6. BIJLAGEN BIJ DE BEGROTING

BIJLAGE 1: BELEIDSMUTATIES

BIJLAGE 2: MOTIES EN TOEZEGGINGEN

Moties: Onderdeel A.1 Afgedaan

Moties: Onderdeel A.2 In behandeling

Toezeggingen: Onderdeel B.1 Afgedaan

Toezeggingen: Onderdeel B.2 In behandeling

BIJLAGE 3: LIJST VAN AFKORTINGEN

BIJLAGE 4: BEGRIPPENLIJST