XI Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer

nr. 4MEMORIE VAN TOELICHTING

INHOUDSOPGAVE blz.

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

De toelichting bij de slotwetmutaties in de begroting(sstaat) wordt opgenomen in onderdeel B van de memorie van toelichting (de begrotingstoelichting).

Wetsartikelen 1 tot en met 2

De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2006 wijzigingen aan te brengen in:

a. de departementale begrotingsstaat van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI);

b. de begrotingsstaat inzake de baten- lastendiensten van dit ministerie.

Leeswijzer

De slotwet 2006 is de laatste suppletore begroting over de begroting van het jaar 2006. Met de slotwetwijzigingen worden verschillen tussen de begrotingsstand van de 2e suppletore wet en de daadwerkelijke realisatie opgeheven.

Aangezien aansluiting wordt gevonden bij de feitelijke realisatie van het jaar 2006, blijven een overzichtstabel per beleidsartikel, een tabel Budgettaire gevolgen van beleid en een verdiepingsbijlage achterwege. In de kolomstructuur van de begrotingsstaten wordt de cijfermatige financiële informatie gepresenteerd. Er is geen sprake van wijzigingen met meerjarige doorwerking omdat het jaar wordt afgesloten.

De slotwet bevat idealiter slechts mutaties die technisch en niet beleidsmatig van aard zijn. Onder technisch of ook wel «boekhoudkundig van aard» wordt verstaan:

• Wijzigingen van begrotingsbedragen om deze gelijk te maken met de realisatie;

• Mutaties uit hoofde van loon- en prijsbijstellingen;

• Desalderingen die nodig zijn omdat ontvangsten niet in mindering van bezwaar mogen worden geboekt op de uitgaven;

• Overboekingen tussen artikelen of begrotingen die het uitvloeisel zijn van tijdens de begrotingsuitvoering gebleken noodzaak om verplichtingen en of uitgaven elders te verantwoorden dan waar zij oorspronkelijk waren begroot bij gelijkblijvende beleidsuitgangspunten;

• Mineure kasverschuivingen die het gevolg zijn van een ander betaaltempo van lopende verplichtingen dan eerder geraamd;

• De mutaties die het gevolg zijn van de controlebevindingen van de departementale accountantsdienst. Dergelijke mutaties zijn niet zozeer «boekhoudkundig van aard», maar dienen ertoe – achteraf – een wettelijke basis te scheppen voor een noodzakelijke correctie in de boeking van verplichtingen, uitgaven of ontvangsten.

In de artikelsgewijze toelichting wordt aandacht besteed aan mutaties die in principe niet voldoen aan het begrip «boekhoudkundig van aard». Mochten er na 2e suppletore begroting (samenhangende met de Najaarsnota) nog omvangrijke of beleidsmatige mutaties zijn opgetreden dan worden zij in ieder geval toegelicht.

B. BEGROTINGSTOELICHTING

Wetsartikel 1

Beleidsartikelen

Artikel 1. Bevorderen van een goed werkende woningmarkt

Toelichtingen incidentele subsidies (vermelding in Slotwet 2006 voor wettelijke grondslag subsidie)

Aan Aedes is voor het Memorandum of Understanding (MoU) met Zuid-Afrika een bijdrage verleend van € 130 000. De bijdrage is onderdeel van het in mei 2006 tussen het Zuid-Afrikaanse Ministry of Housing en VROM afgesproken actieplan («road map») ter uitvoering van het medio 2005 hernieuwde MoU tussen genoemde ministeries. Deze bijdrage betreft het afgesproken onderdeel «technische assistentie» i.c. de bekostiging van stationering van twee Nederlandse technische assistenten in Zuid-Afrika. Deze kosten worden samen met Aedes gedekt.

Voor de zogeheten «Road Map activities 2005/2006» is aan het «Department of Housing RSA» een bijdrage verstrekt van € 205 000. Deze bijdrage is bedoeld voor andere onderdelen van het afgesproken actieplan en betreft de resterende periode 2005–2006.

Genoemd departement ontving voor dit actieplan tevens een bijdrage van € 191 324, zijnde de contributie 2006.

Aan Aedes, Vereniging van Woningcorporaties is een bijdrage verleend van € 30 000 in de kosten van het symposium «10 Jaar financiële verzelfstandiging van corporaties». Tijdens dit congres, dat 31 mei 2006 plaatsvond, is teruggeblikt op de Wet balansverkorting geldelijke steun volkshuisvesting uit 1995 en is vooruitgekeken naar de positie van de woningcorporaties in 2015.

Aan het Institute for Housing and Urban Development Studies (IHS) in Rotterdam is een aanvullende bijdrage verleend van € 150 000 om een cursus op te zetten over het management van hoogbouwrenovatie voor deelnemers uit Midden- en Oost-Europa. De oorspronkelijke bijdrage is toegezegd tijdens het Nederlands EU-voorzitterschap ter voorbereiding van de in maart 2005 in Praag i.s.m. VROM gehouden EU Ministersconferentie over Wonen.

Als financiële bijdrage voor de organisatie van de internationale Habitat-conferentie, die heeft plaatsgevonden in maart 2006, is aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal een bijdrage verstekt van € 15 000.

Een bijdrage van € 23 000 betreft de jaarlijkse contributie van VROM aan de INTA, een internationale organisatie van professionele deskundigen werkzaam op het gebied van stedelijke vernieuwing en wonen.

Voor de Pilot hoogbouwrenovatie Slowakije is aan PRC Bouwcentrum een bijdrage verleend van € 194 902 om te komen tot een Publiek-Privaat Samenwerkingsproject voor hoogbouwrenovatie in Slowakije. De input van Nederland is uitsluitend faciliterend van aard.

De bijdrage van € 19 625 maakt het voor R4R mogelijk om bezoeken van bewoners uit achterstandswijken in enkele Europese landen te bevorderen. Een vergelijkbare bijdrage werd door VROM ook in 2005 vertrekt.

Aan de SEV is een bijdrage verleend van € 75 827 in aanvulling op een experiment naar een nieuwe aanpak van woonfraude. Corporatie de Nieuwe Unie wil samen met de SEV misbruik van haar woningen bestrijden en tot een beheersbaar niveau brengen.

Tevens is aan de SEV een bijdrage verleend van € 250 000 voor het communicatieplan «wijken in beeld».

Aan de TU Delft (OTB) is € 30 000 toegekend voor de sponsoring van het ENHR congres. Dit congres is internationaal gezien hét congres op het gebied van «Housing and Urban Development» en het is dé plek waar wetenschappelijke kennis op het gebied van wonen wordt gepresenteerd en beschikbaar gesteld voor het beleid en de praktijk.

Aan IBR Instituut voor Bouwrecht is een bijdrage verstrekt van € 4 589 voor het organiseren van een Expertmeeting woningcorporaties over de problemen waar woningcorporaties op dit moment mee worden geconfronteerd (zoals de hybride positie van corporaties, aanbodstimulering en bestedingsprioriteiten).

Artikel 2. Stimuleren van voldoende woningen, een duurzame en gedifferentieerde woningvoorraad en leefbare woonmilieus

Toelichtingen incidentele subsidies (vermelding in Slotwet 2006 voor wettelijke grondslag subsidie)

Aan het Nederlands Normalisatie Instituut (NEN) is voor reguliere adviestaken in 2007 een bijdrage verleend van € 300 000. Het NEN heeft onder meer als taak de bouwnormen te onderhouden. Dit is een door het bedrijfsleven gedragen bezigheid. Voor een aantal normen, waarbij het Rijk belang heeft, geeft VROM als één der belanghebbende partijen een bijdrage.

Tevens ontving het NEN een bijdrage van € 450 000 in de kosten van een aantal projecten die samenhangen met: het Europese normalisatiewerk (vooral Eurocodes, die op termijn de Nederlandse bouwnormen gaan vervangen); projecten welke gericht zijn op de vereenvoudiging van het normalisatiestelsel en op verkenning van nieuwe ontwikkelingen in de relatie normalisatie en bouwregelgeving.

Aan de NEN is een vervolgbijdrage van € 180 109 verleend voor het inbrengen van Nederlandse kennis in de CEN-normen, die in het kader van de Europese richtlijn Energy Performance of Buildings Directive (EPBD) worden ontwikkeld. Dit om de Nederlandse belangen afdoende te kunnen blijven behartigen, en om de implementatie van EPBD in Nederland te vergemakkelijken.

Ook is aan de NEN een bijdrage verleend van € 240 475. Voor de opdracht «NEN-EPG-2007» is de nadruk nog meer op de Nederlandse implementatie gelegd. Daardoor is de primaire doelstelling gelegd op de ontwikkeling van de ontwerpnorm «NEN-EPG», waarin de CEN-normen t.a.v. nieuwbouw, bestaande bouw, woningen en utiliteitsbouw zijn geïntegreerd. Met als einddoel om eind 2008 een «NEN-EPG» te kunnen publiceren.

Aan de gemeente Mill en Sint Hubert is voor het project «Samenwerking Land van Cuijk» een bijdrage verleend van € 10 000. Dit project betreft één van de stimuleringsprojecten binnen het project Servicegericht Werken met als doel om gemeenten te stimuleren te gaan samenwerken om de kwaliteit van de uitvoering van de bouwregelgeving te verbeteren.

Aan Milieu Centraal is een bijdrage verstrekt van € 32 640 voor het project «Redactieservice Duurzaam Bouwen 2006».

Het hoofddoel van dit project is om woonconsumenten meer inzicht te bieden in hun mogelijkheden om bij het verbouwen en klussen in en om de woning rekening te houden met aspecten als energiebesparing, gezondheid en verantwoordelijk materiaalgebruik, en dat ze de voor- en nadelen van de mogelijkheden kennen.

Dit project maakt deel uit van het Uitvoeringsplan 2006 van het Platform Bewoners en Duurzaam Bouwen.

Voor het project «Inzet van gemeenten richting bewoners 2006» ontving Milieu Centraal een bijdrage van € 24 917. Dit project is een vervolg op twee eerdere projecten die in 2004 en 2005 zijn opgedragen. Gemeenten spelen een cruciale rol in de stimulering van duurzaam wonen, waarbij zij gemeenschappelijk gebruik kunnen maken van uniforme instrumenten en deze verbeteren door ervaringen uit te wisselen.

Het project «Verbeter uw huurwoning» betreft een vervolg op een ander succesvol project van het Platform, te weten: de verbouwwijzers. Bij huurwijzers gaat het niet zozeer om ingrijpende verbouwingen (zoals bij verbouwwijzers), maar om verbeteringen die de huurder zelf kan (laten) doen. Voor dit project zijn aan Milieu Centraal bijdragen verleend van in totaal € 113 308.

Aan de Stichting VACpunt Wonen is een bijdrage verleend van € 9 990 voor «Labeling: de bewoner centraal». Kern van dit project is de toetsing van de beleving van duurzaam wonen in de praktijk. Door middel van een labelingsysteem wordt voor bewoners zichtbaar en inzichtelijk gemaakt wat de duurzame kwaliteit van woningen is. Uiteindelijk moet dit leiden tot verhoging van het (gebruiks)kwaliteitsniveau.

In aanvulling op de eerder verleende jaarbijdrage is aan de Stichting Bouwkwaliteit een aanvullende bijdrage verstrekt van € 130 752. De Stichting Bouwkwaliteit (SBK) heeft op grond van de tripartiete overeenkomst tussen VROM, SBK en de Raad voor Accreditatie de positie van het coördinerend en harmoniserend orgaan voor certificatie in de bouw. SBK ontvangt hiervoor jaarlijks een bijdrage van VROM.

Aan het NIROV zijn bijdragen verstrekt van in totaal € 88 599 voor het organiseren van een aantal excursies. Mede door middel van excursies wordt de kwaliteit van de professionele praktijk van bouwen en wonen bevorderd.

Aan de Stichting Bouwresearch (SBR) is een bijdrage verleend van € 31 238 voor het ontwikkelen van een module SBR-referentiedetails binnen het BRIS-warenhuis. In het BRIS-warenhuis is alle bouwregelgeving te vinden met aanverwante documenten; de SBR-referentiedetails geven direct toepasbare bouwkundige oplossingen. Met de module wordt de relatie tussen bouwregelgeving en bouwkundig detailleren benadrukt, wordt de toegankelijkheid van het Bouwbesluit bevorderd, en wordt ingespeeld op de wensen van gebruikers.

Tevens ontving de SBR een bijdrage van € 17 612 voor het opstellen van informatiebladen over het Bouwbesluit. De infobladen van de SBR geven toelichting op de praktische toepasbaarheid van een groot aantal bouwtechnische onderwerpen, waarvan er vele gerelateerd zijn aan het Bouwbesluit. In overleg met VROM heeft SBR een aantal nieuwe informatiebladen opgesteld over onderwerpen waar de markt veel vragen over heeft. Omdat het hier gaat om uitleg van VROM-regelgeving, heeft VROM daar een financiële bijdrage aan geleverd.

Aan de Rijksuniversiteit Groningen is een bijdrage van € 12 500 verleend voor het «Onderzoek Erfpacht». Dit onderzoek is gericht op het verkrijgen van wetenschappelijke output van maatschappelijk relevante informatie betreffende het erfpachtsrecht in het verleden, het heden en de toekomst. Deze informatie is van belang voor zowel de gemeentelijke overheid, de rijksoverheid als de wetenschap.

Aan het nationaal jeugdfonds Jantje Beton is een bedrag van € 29 750 verstrekt als aanvulling op de eerdere toekenning t.b.v. het realiseren van de landelijke prijsvraag «kindvriendelijke initiatieven» en het bijbehorende voorbeeldboek. Aanleiding voor deze aanvullende bijdrage zijn de hoger dan geplande kosten van het voorbeeldboek en de wens om deze producten met meer dan aanvankelijk ingeschatte activiteiten te presenteren en in de «markt neer te zetten». Tevens is een bijdrage van € 10 000 verleend naar aanleiding van een verzoek van Jantje Beton om een bijdrage voor de tweede druk van het handboek Speelruimtebeleid. De eerste druk van dit handboek, dat VROM i.s.m. o.a. Janje Beton en het Netwerk Childfriendly Cities heeft gerealiseerd in het kader van de Operatie Jong, was wegens groot succes snel op. Een blijvende vraag rechtvaardigde een tweede druk.

Aan de deelgemeente Hoogvliet is € 40 000 verstrekt als bijdrage aan het onderzoek naar «herstructurering en sociale stijging in Hoogvliet». In het VROM-raad rapport «Stad en Stijging» wordt gepleit voor sociale stijging als leidraad bij stedelijke vernieuwing. Dit onderzoek zal inzicht geven in hoeverre de in het kader van de herstructurering genomen (fysieke en sociale) maatregelen in Hoogvliet hebben bijgedragen aan de ambities en de daadwerkelijke individuele sociale stijging van de oorspronkelijke bewoners.

Aan de Radbout Universiteit Nijmegen is een bijdrage van € 25 000 verleend voor een onderzoek naar gebiedsgerichte arrangementen Wonen en Zorg. Dit onderzoek kan het antwoord geven op de vraag wanneer een arrangement voor wonen, zorg en welzijn effectief en efficiënt is, en wat de (mogelijke) rol is van gemeenten en provincie bij de tot standkoming daarvan.

Aan de gemeente Tilburg, de deelgemeente Feijenoord en het stadsdeel Geuzenveld-Slotermeer zijn bijdragen van elk € 50 000 verstrekt in het kader van het programma Publieksagenda en Burgerparticipatie. Burgers hebben voormalig minister Dekker een beleidsadvies gegeven om – in de vorm van pilots – te experimenteren met sociale cohesie, als motor voor leefbare buurten en wijken. Aan de gemeente Schiedam is een bijdrage van € 50 000 toegekend voor de pilot Sociaal Huis. In het kader van genoemd programma wordt aangetoond dat Sociaal Huis een belangrijke impuls is om de sociale cohesie in de buurt en wijk te versterken.

Voor de pilot «community planning» is aan de gemeente Sittard-Geleen een bijdrage verleend van € 100 000.

Aan de ANBO is een bijdrage verleend van € 12 000 voor het project «Roze ouderen in Nederland», dat tot doel heeft te inventariseren in hoeverre homo en lesbische ouderen in verzorgingshuizen of woonzorgcomplexen hinder ondervinden als gevolg van hun sexuele geaardheid.

Aan de BouwRai is, in het kader van het project Wonen/Zorg/Welzijn een bijdrage verstrekt van € 7 735 voor de deelname aan deze beurs met als doel ouderen bewust te maken van de geschiktheid van hun huidige woning in relatie tot hun leeftijd, dan wel, bij een verhuiswens, de keuze van een nieuwe woning te toetsen aan de geschiktheid voor de mogelijke wens in deze woning oud te worden.

Aan onderzoeksinstituut OTB van de TU Delft is een bijdrage verleend van € 20 000. Gerelateerd aan de Praktijkproef Certificering Bouwbesluittoets is in het kader van een breder promotie-onderzoek door OTB een verkenning verricht naar de mogelijkheden van een separaat certificaat voor de toetsing van plannen van veelvoorkomende bouwactiviteiten (zoals dakkapellen, uit- en aanbouwen).

Aan Adviesburo Nieman BV is een bedrage verstrekt van € 6 612 als onderdeel van deze praktijkproef. Doel is na te gaan of het (praktisch, juridisch en politiek) mogelijk is om de toets op het Bouwbesluit, die thans uitsluitend door de gemeente wordt gedaan, ook door daartoe gecertificeerde bureaus kan worden verricht. In het kader van dit project is aan Cauberg-Huygen Raadgevende Ingenieurs een bijdrage verstrekt van € 12 614 voor de bouwplantoetsing van het politiebureau te Zwijndrecht, dat in zogenoemde unitbouw is gerealiseerd.

Aan Satijn Plus Architecten is een bijdrage van € 6 804 verstrekt voor de tweede fase van de praktijkproef certificering Bouwbesluit. Satijn Plus heeft de toetsing verricht van een kinderdagverblijf. De resultaten zijn besproken met VROM en de gemeente. Gebleken is dat deze toets adequaat is uitgevoerd en dat de gemeente op basis van de zogenoemde toetsrapportage de bouwvergunning zou kunnen verlenen.

Het Rijk en ook VROM streeft naar uitwisselingstandaarden ten behoeve van onder meer ICT-toepassingen. Hierdoor kan de één-loket gedachte worden gerealiseerd. RAVI heeft het VROM-belang vertegenwoordigd in de brede werkgroep die de uitwisselingstandaard (IMWE) voor de Welstand heeft ontwikkeld en ontving hiervoor een bijdrage van € 20 000.

Aan Ecofys BV is een bijdrage verleend van € 59 500 voor de coördinatie van het Sentro-project.

Conform artikel 5 van de EPBD dient een onderzoek naar alternatieve energievoorziening te worden uitgevoerd bij nieuwbouw > 1000 m². Het Sentro-project volgt de ontwikkelingen en effecten van de implementatie van artikel 5 in verschillende lidstaten waaronder Nederland. Op deze wijze kan geëvalueerd worden of het stellen van een verplichting toegevoegde waarde heeft en wordt tevens voldaan aan de monitoringsvereisten van de Europese Commissie. De bijdrage betreft co-financiering en VROM wordt hiermee tevens nauw betrokken bij de uitvoering van het project.

De Vereniging Bouw- en Woningtoezicht (VBWTN) ontving een bijdrage van € 100 000 ter stimulering van de uitrol CKB. VROM heeft de totstandkoming van het toetsprotocol CKB-online financieel ondersteund. Dit systeem bevordert een uniforme manier van toetsing van bouwaanvragen.

Aan BMC (Bestuur & Management Consultants) is een bijdrage verstrekt van € 15 000 voor het onderzoeksproject «RO-projecten: Mensenwerk?». Doel van dit onderzoek is het verzamelen van inzichten rond stagnerende ruimtelijke ontwikkelingsprojecten in Nederland, specifiek gericht op de vraag in hoeverre de factor mens & organisatie een kritische succesfactor is; en voor zover mens & organisatie een kritische succesfactor is: het aanreiken van oplossingsrichtingen.

Aan de provincie Flevoland is een bijdrage verleend van € 67 000 voor het project «Rekenen en tekenen aan duurzame stedelijke ontwikkeling». Doel en resultaat is een catalogus van ontwerpmiddelen die vervolgens in gemeenten in Flevoland worden getoetst in concrete projecten.

Voor het praktijkproject «Duurzame Gebiedsexploitatie» is aan De Wijkplaats BV een bijdrage verstrekt van € 25 000. Door De Wijkplaats worden een zestiental pilots georganiseerd waarin gemeenten, corporaties en zorginstellingen begeleid worden in een proces rond de totstandkoming van maatschappelijk vastgoed in samenhang met woningbouw. Deze pilots worden voor het grootste deel gefinancierd door de deelnemende partijen zelf. Ook de SEV en VROM leveren een bijdrage. Doel voor VROM is het bevorderen van samenwerking en kennisuitwisseling op lokaal niveau op het terrein van maatschappelijk vastgoed, gericht op het vergroten van de leefbaarheid in wijken en buurten.

Aan Concire BV is voor een «Incorporate Masterclass Gebiedsontwikkeling» een bijdrage verleend van € 29 750. Hierdoor konden een aantal accountmanagers van DG Wonen een verdiepingsslag maken op het gebied van gebiedsexploitatie aan de hand van een concrete praktijksituatie in een herstructureringsgebied in Rotterdam. Gezien de specifieke kennis op dit terrein is Concire gevraagd een interactief programma voor die dag, inclusief een huiswerkopdracht, te ontwikkelen.

Aan de Stichting Sureac is een bijdrage verleend van € 39 032 voor het project «Harmonisatie bepalingswijze van milieuprestaties gebouwen», waarin wordt gewerkt aan het opstellen van één LCA (Life Cyclus Analysis) programma als grondslag voor instrumenten voor het berekenen van de milieuprestaties van een gebouw.

Aan de SEV is een bijdrage verleend van € 121 547 voor de ontwikkeling van themabrochures Stedelijke Vernieuwing in uitvoering in 2007.

De Woningstichting De Key ontving een bijdrage van € 7 377 voor de organisatie van het symposium «Vernieuwde stad, vernieuwde emoties».

Aan de Stichting KEI is voor 2007 een jaarlijkse bijdrage van € 373 000 toegekend. De stichting KEI wordt gekenschetst als strategisch partners van VROM bij de uitvoering van en kennisoverdracht op het gebied van de stedelijke vernieuwing.

Artikel 3. Garanderen van keuzemogelijkheden en betaalbaarheid op de woningmarkt

3.11.02 Huursubsidie en huurtoeslag (+ 32,590 mln uitgaven)

De bij 2e suppletore begroting 2006 veronderstelde overschrijding van de uitgaven van de huurtoeslag van meer dan € 100 mln blijkt ruim € 10 mln lager uit te vallen als de ontvangsten worden meegerekend (zie ontvangsten + € 41 mln op instrument 3.11.64). Op basis van door de Belastingsdienst aan te leveren beleidsinformatie zal een analyse worden opgesteld om de reden hiervan te achterhalen.

3.89.32 Uitvoering huursubsidie (– 7,455 mln verplichtingen, – 8,061 mln uitgaven)

Een gedeelte van de voor 2006 geraamde uitvoeringskosten huursubsidie voor de jaren 2006 en de 1e helft van 2007 zal eerst in 2007 worden aanbesteed en betaald. Dit betreft onder meer de inhuur van personeel voor de behandeling van correspondentie en automatiseringkosten.

Ontvangsten

3.11.64 Restituties subjectsubsidies (+ 41,611)

De hogere gerealiseerde ontvangsten dan geraamd voor 2006 zijn een gevolg van hogere ontvangsten op terugvorderingen van zowel de huurtoeslag als de huursubsidie. De Belastingdienst heeft op terugvorderingen huurtoeslag een bedrag van € 37,1 mln meer gerealiseerd dan de geraamde € 12 mln. Bij de huursubsidie zijn hogere ontvangsten gerealiseerd ten bedrage van € 4,5 mln als gevolg van een intensivering van de werkzaamheden op het terrein van de incasso van de huursubsidievorderingen.

Toelichtingen incidentele subsidies (vermelding in Slotwet 2006 voor wettelijke grondslag subsidie)

Aan de Vereniging VvE Belang is een bijdrage van € 76 621 in de kosten van een voorlichtingscampagne verleend. Doel van de campagne was ondermeer alle appartementsrechteigenaren schriftelijk te informeren over de wijzigingen op de Wet op de appartementsrechten van 1 mei 2005, en bestaande VvE’s te wijzen op de overgangsregeling tot 1 mei 2008. Daarnaast zijn met VvE Belang afspraken gemaakt over het activeren en ondersteunen van (kleine) VvE’s. Dit heeft geresulteerd in een landelijke VvE-krant, die verspreid is onder alle appartementsrechteigenaren en hun VvE’s.

Artikel 4. optimalisering van de ruimtelijke afweging

Ontvangsten

4.99.99 Overige ontvangsten DGR (– 1 087)

De bijdrage voor 2006 van het kadaster aan het project WKPB is niet ontvangen omdat de afspraken hieromtrent niet zijn rondgekomen. In 2007 wordt het bedrag alsnog ontvangen.

Artikel 5. Gebiedsontwikkeling en realisatie Nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur

5.14.01 FES BIRK (– 37,774 mln verplichtingen, – 55,484 mln uitgaven)

De onderuitputting wordt deels veroorzaakt door vertraging latere realisatie van projecten, en deels doordat de planvorming bij diverse projecten meer tijd kost dan verwacht. Een exacte inschatting van tevoren is moeilijk te maken. De middelen komen via de eindejaarsmarge van het FES in latere jaren weer beschikbaar.

5.14.02 FES NSP (– 84 478 mln verplichtingen, – 87,507 mln uitgaven)

De NSP projecten hebben vertragingen opgelopen en worden deels later gerealiseerd. De onderhandelingen tussen de gemeentes, Rijk en NS duren langer dan voorzien. Deze gelden komen via de eindejaarsmarge van het FES in latere jaren weer beschikbaar.

5.15.11 Bufferzones (– 10,300 mln verplichtingen en uitgaven)

Een deel van de geraamde uitgaven wordt gefinancierd uit ontvangsten van verkoop/ruil panden en gronden voor de Bufferzones. Er zijn geen ontvangsten gerealiseerd en derhalve is er minder uitgavenruimte beschikbaar.

Ontvangsten

5.14.69 Investeringen Nieuwe Sleutelprojecten (FES) (– 87,507 mln)

Door een vertraging in het project zijn de ontvangsten niet in 2006 gerealiseerd maar worden vanuit het FES in latere jaren verkregen. Zie ook uitgaveninstrument 5.14.02.

5.14.70 Investeringsbijdrage Vijfde Nota (FES) (– 55,484 mln)

Door een vertraging in verschillende BRIK projecten zijn de ontvangsten niet in 2006 gerealiseerd maar worden vanuit het FES in latere jaren verkregen. Zie ook uitgaveninstrument 5.14.01.

5.15.72 Aankoop Bufferzones (– 10,300 mln)

De verkoop/ruil van gronden en panden in de bufferzones is in 2006 niet gerealiseerd, waardoor de ontvangsten ook lager zijn. Zie ook uitgaveninstrument 5.15.11.

Artikel 6. Beperken van klimaatverandering en grootschalige luchtverontreiniging

6.16.01 Binnenlandse klimaatinstrumenten (+ 4,8 mln uitgaven; – 6,1 mln verplichtingen)

De kasoverschrijding wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door hogere uitgaven voor de subsidieregeling BANS-Klimaat (Bestuursakkoord Nieuwe Stijl) van ca. € 4,4 mln. Dat is het gevolg van de een aantal jaren geleden aangegane meerjarige verplichting, waarbij in de tussenliggende jaren een lagere realisatie op kas werd verwacht dan nu is gebleken. De regeling is succesvoller geweest dan oorspronkelijk gedacht.

De onderschrijding in de verplichtingensfeer wordt grotendeels veroorzaakt door PIOD (Programma Intensivering Ondersteuning Bevoegd Gezag), waarop in 2006 geen verplichtingen zijn aangegaan terwijl hiervoor wel budget was geraamd (€ 1,1 mln), en het Reductieplan Overige Broeikasgassen (ca. € 5 mln), waarvoor minder toekenningen zijn gedaan dan gepland.

6.16.02 Clean Development Mechanism verplichtingen (+ 13,222 mln verplichtingen, + 2,332 mln uitgaven)

Conform de raamovereenkomsten hebben de uitvoeringsorganisaties eind 2006 in de halfjaarsrapportages aangegeven wat zij in de 1e helft van 2007 aan CER’s (Certified Emission Reduction) verwachten te ontvangen en te moeten betalen. Op basis hiervan hebben zij eind 2006 een voorschot ontvangen. De overschrijding van het kasbudget komt doordat de gevraagde en geaccepteerde voorschotten groter waren dan ten tijde van de najaarsnota nog werd verondersteld.

De verplichtingen overschrijding van €13 mln is te verklaren uit aanvullende contracten met de IBRD (International Bank for Reconstruction Development) en IFC (International Finance Corporation).

Door de inwerkingtreding van het Kyoto-protocol is de vraag naar o.a. CDMemissiereducties sterk toegenomen. Dit heeft mede als gevolg een stijging van de gemiddelde CER-marktprijzen. Als gevolg hiervan zijn in 2006 de in voorgaande jaren afgesloten uitvoeringscontracten met de multilaterale financiële instellingen IFC en IBRD aangepast.

Toelichtingen incidentele subsidies (vermelding in Slotwet 2006 voor wettelijke grondslag subsidie)

Aan de Stichting Natuur en Milieu (SNM) te Utrecht is een subsidie verstrekt van € 250 000 als bijdrage in de kosten van het door SNM uit te voeren project «Het Groene Energieplan». Dit heeft als doel:

– een schets te maken van een energievoorziening die een halvering van de CO₂-emissie in 2030 kan bereiken, hiervoor een instrument uit te werken en om inkomens- en werkgelegenheidseffecten in beeld te brengen;

– een discussie te voeren over keuzes die gemaakt zullen moeten worden om zonder verlies van welvaart een energievoorziening te laten functioneren op basis van afnemende emissies.

Aan het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) te Petten is voor het jaar 2007 een subsidie verstrekt van € 2,430 mln. Deze subsidie is bestemd voor de continuering van het milieuonderzoek van ECN dat voorheen werd gefinancierd door het ministerie van EZ en dat conform afspraken tussen EZ en VROM vanaf 2004 wordt gesubsidieerd door VROM. Dit onderzoek richt zich met name op klimaatverandering, verzuring, luchtkwaliteit (fijn stof) en risicobeoordeling van uitloging van stoffen uit afval in de bodem. Via de VROM-subsidie wordt gewaarborgd dat bij ECN de specifieke kennisinfrastructuur op deze terreinen behouden blijft.

Aan het Latin American Nitrogen Centre (CENA) van de universiteit van Sao Paulo is een éénmalige subsidie verstrekt van € 75 000,– als bijdrage in kosten van het organiseren van de 4e Internationale Nitraatconferentie, die in oktober 2007 zal worden gehouden in Brazilië.

Aan the Secretariat of the United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC) te Bonn is voor het jaar 2007 een subsidie verstrekt van € 300 000 voor aanvullende activiteiten, die niet bestreden kunnen worden uit het algemene budget van de UNFCCC. Van genoemd bedrag is € 100 000,– bestemd voor het project «Financial and investment flows with particular reference to developing countries needs».

Artikel 7. Verbeteren van de milieukwaliteit van de bodem

7.21.02 Saneren van verontreinigde bodems (– 98,205 mln verplichtingen, + 2,672 mln uitgaven)

Deze kasoverschrijding heeft te maken met de bedrijvenregeling. Er zijn meer subsidies voor bodemsanering bij bedrijven verleend dan geraamd.

Op dit instrument staan de garantieverplichtingen voor regelingen m.b.t. kredieten ten behoeve van bodemsanering van bedrijfsterreinen: het Besluit Borgstelling Midden- en Kleinbedrijf en de Regeling Bijzondere Financiering. Tezamen is het garantieplafond circa € 100 mln. Er zijn in 2006 vrijwel geen garanties verleend; daarom vervalt deze verplichtingenruimte.

Ontvangsten

7.21.75 Kosten verhaal bodemsanering (+ 3,744 mln)

In 2006 zijn in het kader van de uitvoering van het kostenverhaal (ongerechtvaardigde verrijking) jegens particulieren, bedrijven en gemeenten ontvangsten verkregen voor een totaalbedrag van € 3,7 mln. Dit bedrag wordt in 2007 weer toegevoegd aan het uitgavenbudget voor bodemsanering.

Toelichtingen incidentele subsidies (vermelding in Slotwet 2006 voor wettelijke grondslag subsidie)

Subsidie aan de gemeente Haarlem

De gemeente Haarlem heeft een bijdrage van € 266 918 gevraagd voor het project Lokale Ambities Bodem. Het doel hiervan is het opstellen van een handreiking voor de lokale overheden om een integraal bodembeleid te formuleren, dat gebaseerd is op een samenhangende en duurzame ontwikkeling van de bodem.

Artikel 8. Verbeteren milieukwaliteit in de bebouwde omgeving

8.27.03 Verminderen van geluidshinder (+ 4,182 mln uitgaven)

Deze kasoverschrijding wordt veroorzaakt door een betaling die gedaan moest worden voor de sanering van geluidshinder met betrekking tot een project in Sliedrecht van ca. € 2 mln en het per saldo gerealiseerde meerwerk bij het afrekenen van een aantal andere projecten.

8.28.04 FES middelen Luchtkwaliteit verkeer 2006 (– 4,519 mln uitgaven)

Door opstartproblematiek is het project later gestart dan gepland en is een deel niet in 2006 uitgegeven en verplicht. Dit gedeelte wordt naar latere jaren doorgeschoven.

Toelichtingen incidentele subsidies (vermelding in Slotwet 2006 voor wettelijke grondslag subsidie)

Subsidie aan de stichting LAOZ (landelijke organisatie autoloze zondag)

De stichting LAOZ heeft een bijdrage van € 100 000,– gevraagd voor de Week van de Vooruitgang, die van 16 t/m 22 september 2006 in Nederland gehouden zal worden. Het doel hiervan is het uitvoeren van concrete activiteiten gericht op de verbetering van de duurzaamheid van het mobiliteitsgedrag en van de leefbaarheid van de woonomgeving.

Subsidie aan de stichting Natuur en Milieu

De stichting Natuur en Milieu ontvangt een bijdrage van € 70 000,voor het project Auto van de Toekomst, waarvan de inzendingen tijdens de AutoRAI tentoongesteld en beoordeeld zullen worden. Het doel is om het belang en de mogelijkheden van schonere, stillere en zuiniger auto’s in brede kring aan de orde te stellen.

Subsidie aan de Rijksuniversiteit Groningen

De Rijksuniversiteit Groningen ontvangt een bijdrage van € 10 000,ten behoeve van het congres «Bridging to the Future». Het congres is op 8 juni 2006 gehouden. Het doel van het congres was de waarde van een integratie tussen ruimtelijke planning en energieplanning onder de aandacht te brengen om zo te komen tot een duurzame leefomgeving.

Subsidie aan de stichting CROW

CROW ontvangt een bijdrage van € 2 009 910,– voor de periode van 3 jaar ten behoeve van het project «Snelle Oplossingen voor Lucht en Verkeer (SOLVE)». Het is gericht op de verbetering van kennis van te treffen maatregelen op het gebied van Luchtkwaliteit bij de lagere overheden.

Subsidie aan de VNG

Voor de ondersteuning van de implementatie van Milieukwaliteit in de leefomgeving (MILO) bij provincies en gemeenten wordt op verzoek van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) een additionele bijdrage verstrekt ad € 110 000,–. MILO heeft als doel het versterken van de bijdrage van het milieubeleid aan de kwaliteit van de leefomgeving door een geïntegreerde gebiedsgerichte benadering. De MILO-werkwijze betekent dat de provincies en gemeenten bewuster omgaan met milieukwaliteit in gebieden, rekening houdend met de ruimtelijke functies, ontwikkelingen en mogelijkheden daarvan. Behalve het garanderen van een minimumkwaliteit gaat het daarbij om het streven naar een zo hoog mogelijke milieukwaliteit (de ambitiekwaliteit). Via een projectbureau zal de VNG trachten de MILO-werkwijze in te voeren bij de lokale en regionale overheden en hen daarin te stimuleren en te begeleiden alsmede ervaringen uit te wisselen tussen de lagere overheden.

Subsidie raildempers Tilburg

Aan de gemeente Tilburg is een subsidie van € 2,7 miljoen voor de voorbereiding en aanleg van raildempers toegekend. De wettelijke grondslag voor deze subsidietoekenning is het Besluit Milieusubsidies. Met dit subsidie wordt het gebruik van raildempers gestimuleerd en wordt de geluidsanering bij het spoor in Tilburg op een kostenefficiënte wijze vormgegeven.

Subsidies luchtkwaliteit

Bij najaarsnota is uit de FES middelen een bedrag van € 38,6 miljoen toegevoegd voor de uitvoering van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit. Deze middelen zijn aan de gemeenten en provincies met knelpunten op het terrein van luchtkwaliteit beschikbaar gesteld. Deze middelen worden ingezet voor het treffen van lokale maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren.

Subsidie aan de stichting CROW

CROW ontvangt een bijdrage van € 2 009 910,– voor de periode van 3 jaar ten behoeve van het project «Snelle Oplossingen voor Lucht en Verkeer (SOLVE)». Het is gericht op de verbetering van kennis van te treffen maatregelen op het gebied van Luchtkwaliteit bij de lagere overheden.

Ontvangsten

8.28.04 FES middelen Luchtkwaliteit verkeer 2006 (– 4,517 mln)

De ontvangsten op dit artikel zijn lager dan geraamd i.v.m. activiteiten op het gebied van luchtkwaliteit m.b.t. verkeer (zie toelichting bij 8.28.04). Het betreft hier FES-middelen waarbij de ontvangsten uit FES gelijke tred houden met de uitgaven.

Artikel 9. Verminderen van risico’s van stoffen, afval, straling en GGO’s

9.30.02 Reductie van milieubelasting door afvalstoffen (+ 6,477 mln uitgaven)

Deze kasoverschrijding wordt veroorzaakt door toekenningen in het kader van de SAM regeling (Subsidieregeling Aanpak Milieudrukvermindering) en de PREDO (Preventie door Duurzaam Ondernemen) ten behoeve van andere overheden en een aantal afwikkelingen van schadevergoeding (waarvoor geen verplichtingen- of kasbudget wordt geraamd).

9.31.03 Bescherming tegen straling (+ 8,387 mln verplichtingen)

Dit heeft te maken met een verplichtingenschuif om in 2006 een meerjarige opdracht aan Zorgonderzoek Nederland / Menswetenschappen (Zon/MW) voor de uitvoering van het onderzoeksprogramma met betrekking tot effecten van electromagnetische velden te kunnen verstrekken.

Toelichtingen incidentele subsidies (vermelding in Slotwet 2006 voor wettelijke grondslag subsidie)

UNEP Chemicals Branch

Aan de UNEP Chemicals Branch te Châtelaine (Zwitserland) wordt voor het jaar 2007 een subsidie toegekend van € 100 000,– voor de verplichte Nederlandse bijdrage ten behoeve van de werkzaamheden van het Secretariaat van het Verdrag van Stockholm inzake persistente organische verontreinigende stoffen.

UNEP Chemicals Branch

Aan de UNEP Chemicals Branch te Châtelaine (Zwitserland) wordt voor het jaar 2006 een subsidie toegekend van € 100 000,– voor de Nederlandse bijdrage aan het Quick Start Programme dat tijdens de International Conference on Chemicals Management (ICCM) in Dubai (februari 2006) is opgericht.

Comité Asbestslachtoffers

Aan het Comité Asbestslachtoffers te Hoorn wordt voor de jaren 2006 en 2007 een bedrag toegekend van € 30 000,– per jaar voor de ondersteuning van asbestslachtoffers, die ziek zijn geworden door asbest in het milieu, in hun strijd om erkenning.

Biosafety Protocol

Aan het Executive Secretary te Quebec, Canada wordt voor het jaar 2007 een vrijwillige bijdrage van € 50 000,– toegekend voor de organisatie van de vergaderingen in het kader van het Cartagena Protocol on Biosafety.

Subsidieverlening platform milieuhandhaving grote gemeenten

Het platform grote gemeenten heeft een plan opgesteld om een landelijk toezichtsprotocol te ontwikkelen om alle (milieu)handhavers op te leiden. Doel is een structurele verbetering van de kwaliteit van toezicht en handhaving te ontwikkelen. Hiervoor is door VROM een subsidie verstrekt van € 500 000,–. voor de duur van ca 1,5 jaar voor de «implementatie van het Activiteitenbesluit».

Subsidieverlening Sense

VROM heeft een subsidie verstrekt van € 150 000,– voor een periode van drie jaar om de banden tussen DGM en de universitaire wereld te versterken. Speciale aandacht wordt gegeven aan de strategische kennisagenda met het oog op toekomstige beleidsvragen.

Artikel 10. Versterken van het (inter)nationale milieubeleid

10.33.01 Strategieontwikkeling en adequaat generiek instrumentarium (+ 76,057 mln verplichting, + 3,300 mln uitgaven)

Bij dit instrument worden zowel de kas- als de verplichtingenoverschrijding in overwegende mate bepaald door het versnellen van uitgaven en verplichtingen zodat extra inspanningen met betrekking tot het landelijk meetnet mest kon worden geleverd en daarmee aan de Europese richtlijn ter zake kon worden voldaan. Daarnaast zijn richting de uitvoeringsorganisatie SenterNovem ca. € 2,5 mln extra verplichtingen aangegaan met betrekking tot de uitvoeringskosten voor het komende uitvoeringsjaar 2007. In de kassfeer is sprake van vertraagde kasuitgaven van ca. € 1,7 mln materiële uitgaven in relatie tot beleidsinspanningen, waardoor per saldo de kasoverschrijding gemitigeerd wordt.

Toelichtingen incidentele subsidies (vermelding in Slotwet 2006 voor wettelijke grondslag subsidie)

Aan de Stichting Milieukeur (SMK) te Den Haag is een exploitatiesubsidie verstrekt van maximaal € 1 020 746,– ter dekking van de kosten van de in 2007 uit te voeren werkzaamheden in het kader van het Werkplan SMK 2007. Doelstellingen daarbij zijn:

– het in Nederland fungeren als nationale beheerder van certificatiesystemen voor producten en diensten;

– het bevorderen van (inter)nationale bekendheid en aanvaarding van de door SMK beheerde certificatiesystemen;

– het bevorderen van duurzaam produceren en consumeren door de ontwikkeling van instrumenten waarmee de (relatieve) duurzaamheid van producten en diensten kan worden bepaald.

Aan de Stichting Milieukeur (SMK) te Den Haag is eveneens een exploitatiesubsidie verstrekt van maximaal € 183 342,– ter dekking van de kosten van de in 2007 uit te voeren werkzaamheden in het kader van het Werkplan Europees Ecolabel 2007. In dit kader treedt SMK op als competent body namens Nederland voor het Europees Ecolabel.

Voorts is de aan SMK verstrekte éénmalige subsidie van € 253 240,00 voor het project «Voorbereiding en uitvoering testronde gelijkwaardigheid certificatiesystemen voor duurzaam hout» (welke reeds eerder was gemeld, zie Kamerstuk 30 885 XI. nr. 2, blz. 16) met € 48 115,60 verhoogd tot € 301 355,60. Deze verhoging betreft de 19% BTW die eerder abusievelijk niet was meegenomen in de subsidieverstrekking.

VROM draagt in 2007 bij aan de werkelijk gemaakte kosten van de Stichting Milieu Centraal ter grootte van 1 552 500,–. De bijdrage geldt voor de reguliere taken zoals milieu en duurzame energie en voor activiteiten voor het programma Consument en Energie (Coen) van het ministerie van EZ en het programma gezondheid en milieu van het ministerie VROM.

10.34.02 Internationaal Milieubeleid

Toelichting incidentele subsidies (vermelding in de slotwet voor wettelijke grondslag subsidies)

Subsidie aan The Energy and Resource Institute (TERI)

– € 25.000 aan de organisatie van de Delhi Sustainable Development Summit 2006 (DSDS) en

– € 25.000 voor 2007.

Subsidie aan het Programma Uitzending Managers (PUM)

– € 600.000 (2006–2008) voor ongeveer 250 milieumissies. Het doel van deze subsidie is bijdragen aan het oplossen van problemen van een veelvoud aan milieuontwerpen in ontwikkelingslanden.

Subsidie aan de Algemene Inspectiedienst (LNV/AID)Environment

– € 17.731 voor de Expertbijeenkomst Commodity Clustering. Het betreft een vervolg op een project (Increasing the sustainability of EU and Dutch commodity trade through effective policies), dat beoogt commodities (bulkgoederen in de wereldhandel) te clusteren naar gezamenlijke karakteristieken, om daardoor uniforme aangrijpingspunten voor beleid te kunnen formuleren. Dit kan van nut zijn voor de invulling van beleid gericht op natuurlijke hulpbronnen, o.m. vooruitlopend op discussies over de EU thematische strategie Natuurlijke Hulbronnen.

Subsidies aan (OECD) Organisation for Economic Co-operation and Development (OESO)

– € 100.000 voor het project «Promoting Civil Society’s Involvement in Environmental Decision-Making in Eastern Europe, Caucasus and Central Asia (EECCA).

– € 100.000 voor het project «Facilitating and Monitoring Reform of Environmental Compliance Assurance in Eastern Europe, Caucasus and Central Asia (EECCA).

Het doel van deze subsidies is dat de secretariaatswerkzaameheden voor de Task Force for the «Implementation of the Environmental Action Programme for Central and Eastern Europe» (EAP Task Force) zijn ondergebracht bij de OESO (non member branche) te Parijs. Het werkprogramma van de Task Force richt zich op de vier volgende onderwerpen: Reform of the Urban Water Supply and Sanitation Sector, Public Environmental Finance, Effective and Efficient Environmental Policy en Algemene coördinatie van de EECCA Environment Strategy.

Subsidies aan de Economic Commission for Europe (UN/ECE)

– € 50.000 voor het programma «Pan European Programme on Transport, Environment and Health». Deze bijdrage wordt besteed aan het project «Sustainable and Healthy Urban Transport and land-use Planning». Als onderdeel van dit project organiseren de VN-ECE en WHO samen met het ministerie van milieu in Georgië een workshop voor de Zuidelijke Kaukasus over dit onderwerp.

– € 40.000 voor de «Convention on Long-range Transboundary Air Polution». Deze bijdrage wordt in een fonds gestort en wordt tevens gelabelt voor het organiseren van één of meerdere workshops in Centraal Azië , waarmee tevens wordt bijgedragen aan doelstelling 7 van de EECCA Environment Strategy: «Identify and Address Transboundary Problems and Strengthen Co-opeartion within the Framework of International Conventions».

– € 45.000 aan het sixth Ministerial Conference «Environment for Europe». Het doel van deze subsidie is voornamelijk de vergoeding reis- en verblijfskosten om vertegenwoordigers en deskundigen uit het gebied van de voormalige Sovjet-Unie en Westelijke Balkan in de gelegenheid te stellen deel te nemen aan bijeenkomsten ter voorbereiding van de 6e Ministeriële Conferentie «Environment for Europe» (Belgrado, 2007).

– € 25.000 aan het Environmental Performance Reviews Trust Fund. Het doel van de subsidie (materiële kosten waaronder reis- en verblijfskosten, en eventueel beperkte hoeveelheid consultancy) is on de VNECE in de gelegenheid te stellen landenreviews uit te voeren in Oost-Europa.

– € 23.104 voor het «Aarhus Convention Work Programme for 2006». Het Verdrag van Aarhus gaat over toegang tot informatie, besluitvorming en tot de rechter inzake milieuaangelegenheden. Nederland is partij bij dit verdrag en actief binnen dit verdag. In mei 2006 is het werkprogramma 2006–2008 vastgesteld. Daaruit blijkt dat van Nederland wordt verwacht dat wij een bijdrage voor 2006 van € 23.104 voldoen.

– € 20.000 voor het project «UNECE Strategy Education Sustainable Development (ESD)». Het doel van de subsidie is een bijdrage om het secretariaat voor het programma ter ontwikkeling van de strategie voor natuur- en milieueducatie te kunnen blijven voeren tot aan de 6e Ministeriële Conferentie «Environment for Europe (Belgade 2007)».

– € 10.000 voor het project «Protocol Water and Health – 1st MoP». Het doel van de subsidie is om deelname aan de 1e MoP door zoveel mogelijk partijen bij het Protocol mogelijk te maken. Sinds de ondertekening van het Protocol in Londen in 19 999 is het gerattificeerd door 20 landen. Een deel daarvan is niet in staat op eigen kosten een vertegenwoordiger naar de MoP af te vaardigen.

Subsidies aan het Regional Environmental Center Caucasus in Georgië

– € 60.000 voor het project «LEAPs as a Tool for Public participation in Environmental Decision-making in the EECCA countries».

– € 25.000 voor het project «Conduct an Evaluation of Local Environmental Action Programme in the South Caucasus». Het doel van deze subsidies is het doen uitgaan van extra financiële bijdragen aan diverse organisaties die activiteiten verrichten in het kader van het «Environment for Europe Process».

Subsidie aan het Russian Regional Environmental Center (RREC)

– € 40.000 voor het project «Facilitating the Development of the EECCA Leap Network and Further Promotion LEAP Implementation in the Russian Federation through Strengthening of the EECCA RECs». Het doel van deze subsidie is het doen uitgaan van extra financiële bijdragen aan diverse organisaties die activiteiten verrichten in het kader van het «Environment for Europe Process».

Subsidie aan het Regional Environmental Center in Moldavië

– € 51.000 voor het project «Strengthening Public Participation in Environmental Decision Making Process». Het doel van deze subsidie is het doen uitgaan van extra financiële bijdragen aan diverse organisaties die activiteiten verrichten in het kader van het «Environment for Europe Process».

Subsidie aan het Regional Environmental Center for Central Asia in Kazahkstan

– € 40.000 voor het project «LEAP in Central Asia». Het doel van deze subsidie is het doen uitgaan van extra financiële bijdragen aan diverse organisaties die activiteiten verrichten in het kader van het «Environment for Europe Process».

Subsidie aan de Stichting Alliance for the University in Rotterdam

– € 20.000 voor de 2-daagse conferentie «Environmental Security and Climate Change». Het doel van de conferentie is vierledig:

– Develop the capability of coastal communities and small islands to build relationships;

– Identify education and training needs of coastal communities related to the proactive reduction of climate change vulnerability;

– Catalyse pilot processes of collaborative efforts in strengthening critical technical and social capacities;

– Evaluate the outcomes and examine the potential for replication in other regions.

Subsidies aan het Regional Environmental Center in Hongarije

– € 90.000 voor het project «Enhance regional SEE coopeartion in the field of climate policy». Het doel van de subsidie is steun om de landen van de Westelijke Balkan (d.w.z. in het gebied van voormalig Joegoslavië en Albanië) en Turkije te helpen voldoen aan de verplichtingen van het Klimaatverdrag en het Kyoto Protocol, i.h.b. opstellen van een «national communication».

– € 45.000 voor het project «Greening EU funds in the new programming period 2007–2013». Het doel van de subsidie is dat beoogt wordt de nieuwe lidstaten in Midden-Europa te helpen bij het programmeren van milieuprojecten onder het Cohesiefonds, de Structuurfondsen en het Fonds voor Plattelands Ontwikkeling van de Europese Unie in de komende budgetperiode 2007–2013.

– € 45.000 voor het project «Sustainable Urban Transport Policies in Southern and Eastern Europe Countries». Het doel van de subsidie is een verkennend onderzoek naar goede voorbeelden («good practices») van stedelijke planning voor milieu en transport inclusief een bijeenkomst met vertegenwoordigers van de landen uit de regio Zuidoost-Europa.

Subsidie aan het Slovenian Forestry Institue in Slovenië

– € 29.678 voor het project «Developing expertise, data and models for establishing a Slovenian National Focal Center for the support of European effect-based air pollution abatement policies». Het doel van de subsidie is steun voor de opzet van een «national focal point» voor luchtkwaliteit in Slovenië in het kader van het VNECE Verdrag voor gensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand in Europa.

Subsidie aan het Ministry of Science and Environmental Protection in Servië

– € 25.000 voor de host country preparatory costs for the Sixth Ministerial Conference «Environment for Europe». Het doel van de subsidie een bijdrage in de organisatiekosten van de conferentie.

Subsidie aan de VN Environment Programme (UNEP)

– € 100.000 voor het project «Partnership for Clean Fuels and Vehicles». Het doel van de subsidie is gericht om schonere brandstoffen in voertuigen te gebruiken waaronder het uitfaseren van lood uit benzine wereldwijd onder de noemer van het global Partnership for Clean Fuels and Vehicles.

Subsidie aan de International Institute for Sustainable Development ( IISD)

– € 79.985 aan het project «Promoting Clean Energy Investment for Sustainable Development». Het doel van de subsidie is versterking van kennis en inzicht en onderhandelingspositie Nederland op van versterking internationale milieu-architectuur en bevorden van klimaatvriendelijke, duurzame, energie-efficiente technologie.

Subsidie ten behoeve van de contributie UNEP/Environmental Fund

– € 617.141 is voor 2007 aan het Ministerie van Buitenlandse Zaken toegezegd.

Artikel 11. Vergroten van de externe veiligheid

11.38.02 Oplossen van niet-aanvaardbare risicovolle situaties (+ 2,812 mln uitgaven)

Deze overschrijding wordt veroorzaakt doordat er meer uitgaven maatregelen zoals verbeterde vulslangen, coatings op tankwagens voor de sanering van LPG-tankstations hebben plaatsgevonden dan was verwacht.

11.40.06 Schadeclaims (+ 5 126 mln verplichting, + 5 190 mln uitgaven)

In het kader van de regeling «Schadeclaims ruimte voor de rivier» kunnen diegenen die gedupeerd worden door deze regeling een claim indienen voor de geleden schade. Als de rechter deze claim gegrond vindt wordt tot uitkering overgegaan. De rechter heeft in 2006 voor ruim € 5 mln aan claims toegewezen.

Toelichtingen incidentele subsidies (vermelding in Slotwet 2006 voor wettelijke grondslag subsidie)

Subsidie Gemeente Dordrecht

In de vijfde voortgangsrapportage inzake het externe veiligheidsbeleid van 6 januari 2006 heeft staatssecretaris van Geel de Tweede Kamer geïnformeerd dat voor het project Spoorzone Dordrecht–Zwijndrecht een toezegging is gedaan voor een bijdrage aan een onderdoorgang (laan van de Verenigde Naties) van het spoor als onderdeel van het veiligheidspakket dat in ontwikkeling is voor deze spoorzone.

In de rijksbrede middelen voor externe veiligheid die in 2007 aan de VROM-begroting zijn toegevoegd, was een post van € 7 mln. gereserveerd voor dit doel.

Subsidie DCMR

€ 2 mln voor landelijk steunpunt BRZO (Besluit Risico’s Zware Ongevallen 1999)

Het betreft een subsidie tbv het Landelijk Team Brzo (LAT) tot en met 2010.

In de 6de voortgangsrapportage Externe Veiligheid is de Tweede Kamer geïnformeerd over het afronden van het verbeterprogramma Brzo en de implementatie die nu wordt opgepakt door de uitvoerende overheden. In de voortgangsrapportage is tevens vermeld dat het LAT o.l.v. het IPO een belangrijke rol zal vervullen bij de implementatie van de eindproducten van het verbeterprogramma en actief gaat toezien op uniformiteit en het voldoen aan de kwaliteitseisen voor uitvoerende overheden. Met deze subsidie wordt het LAT in staat gesteld om de overeengekomen afspraken na te komen.

Aan het IPO is in 2006 een subsidie toegezegd van € 1,37 mln t.b.v. de werkzaamheden van het Landelijk Team BRZO. Het LAT gaat opereren in samenwerking met alle betrokken oerheden en instanties t.b.v. de uitvoering van het BRZO. De subsidie heeft betrekking op de jaren 2006 t/m 2010.

Artikel 12. Handhaving en toezicht

12.41.01 Naleving van nationale en internationale regelgeving vallend onder VROM-toezicht bevorderen (+ 3,015 mln verplichtingen, + 2,139 mln uitgaven)

Wettelijke taken prioriteren en relevante maatschappelijke signalen selecteren. Deze uitgaven hebben voornamelijk betrekking de ontwikkeling van informatiegestuurd toezicht. Informatiegestuurd toezicht is een belangrijke strategische doelstelling voor de komende jaren.

Toelichtingen incidentele subsidies (vermelding in Slotwet 2006 voor wettelijke grondslag subsidie)

De organisatie United Nations Economic Commission for Europe (UNECE) heeft een bijdrage ontvangen ad € 100 000,– t.b.v. het organiseren van «The Convention and Improving Safety Industrial Installations».

Artikel 13. Rijkshuivesting en architectuur

Ontvangsten

13.48.85 Herziening verkoop Plein 1813 (– 4,5 mln)

De geraamde ontvangsten als gevolg van de verkoop van het pand Plein 1813 nr. 4/5 worden niet in 2006 gerealiseerd omdat de RGD nog geen huurder binnen het Rijkshuisvestingsstelsel heeft kunnen vinden. De in het verleden generaal toegevoegde ontvangsten worden daarom eerstens afgeboekt en op een later moment weer toegevoegd aan de begroting. Indien verhuur binnen het Rijk niet mogelijk blijkt zal verkoop op de vrije markt overwogen worden.

Artikel 14. Algemeen

14.49.03 Woningbouw en duurzame kwaliteit (+ 5,0 mln uitgaven)

Eind 2006 heeft VROM een bijdrage van € 5 mln geleverd aan de definitieve afwikkeling van de zogenaamde Groninger stadsmeierrechten. Hiervoor was geen budget gereserveerd. Over deze afwikkeling is de Tweede Kamer inmiddels geïnformeerd door de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (kamerstukken II, 2006–2007, 30800 XIV en 30800 B, nr. 82).

14.49.07 Overig Vastgoedvoorzieningen (– 3,7 mln verplichtingen)

De totale verplichting ad € 20,0 mln voor het BSIK project GEO-informatie was reeds in 2004 vastgelegd, met daarbij de uitfinanciering vanaf 2004 t/m 2009. Abusievelijk is in 2006 het aandeel van de uitfinanciering ook als verplichting opgenomen. De slotwetmutatie is de onderuitputting van de verplichtingenruimte als gevolg van de ten onrechte opgenomen verplichting..

14.49.12 Afkoop subsidies DGW regelingen (– 7,0 mln verplichtingen; – 8,4 mln uitgaven)

De onderuitputting is het gevolg van wijzigingen in de uitgangspunten en parameters voor afkoop van deze regeling, waardoor er minder afkopen gerealiseerd konden worden. Bovendien hebben niet alle gemeenten in 2006 aan de afkoopregeling meegedaan. In 2007 zal worden gepoogd deze gemeenten ervan te overtuigen om alsnog aan de afkoop mee te doen.

14.81.33 Apparaat DGR (+3,3 verplichtingen, + 3,4 mln)

De mutatie van 3,3 mln verplichtingen en 3,4 mln uitgaven betreft een herverdeling van apparaat over de artikelen van DGR. Dit wordt door verschillende kleinere mutaties op andere artikelen gecompenseerd.

14.81.36 Apparaat departementsleiding, control en overige staf (– 4,7 mln verplichtingen; – 4,3 mln uitgaven)

De lagere apparaatsuitgaven door de departementsleiding, control en overige staf is ontstaan door: minder reis- en bestuurskosten minister, minder interdepartementale bijdragen dan voorzien, minder inhuur voor ICT (meer door interne medewerkers dan voorzien), minder geinvesteerd in onder meer het stabiel houden van het financieel systeem en P&O-projecten, minder uitgaven in relatie met openstaande vacatures en minder algemene apparaatskosten.

14.81.46 Apparaat MNP (+ 4,8 verplichtingen, – 1,8 mln)

De overschrijding van het verplichtingenkrediet heeft m.n. een technische reden. Vanwege de verzelfstandiging vanuit het RIVM en overgang naar VROM diende verplichtingenkrediet dat in voorgaande jaren was verstrekt, nogmaals worden verstrekt. Ten slotte zijn eind 2006 enkele aanvullende opdrachten ontvangen. De uitgaven bleven achter bij de begroting omdat het niet mogelijk bleek de in eerdere jaren opgelopen vertraging in het programma Nationaal Vervolg Klimaat Onderzoek in te halen.

14.84.45 Gemeenschappelijke voorzieningen (+ 5,9 mln verplichtingen en uitgaven)

De Gemeenschappelijke Dienst schiet uitgaven voor het woon-werkverkeer en voor diverse productgebondenkosten (bijvoorbeeld inhuur van uitzendkrachten, mobiele telefonie, drukwerk e.d.) voor, omdat deze vanuit doelmatigheidsoverwegingen zijn ondergebracht in diverse mantelcontracten. De Rgd, de NEa en diverse andere overheden buiten VROM kopen deze diensten en producten in via de Gemeenschappelijke Dienst en betalen hiervoor, waardoor er meer ontvangsten binnenkomen dan wel nog vorderingen openstaan.

14.85.45 Gemeenschappelijke voorzieningen (+ 3,1 mln verplichtingen en uitgaven)

De extra ontvangsten van ca.€ 3,1 mln. die ook zijn toegevoegd aan het uitgavenartikel worden met name veroorzaakt door het doorbelasten van uitzendkrachten en externen die door bemiddeling van Flexchange namens de ministeries van OCW, BZK, EZ en een aantal andere rijksdiensten zijn ingehuurd. Deze uitgaven zijn door VROM voorgeschoten en worden op deze wijze met de opdrachtgevers verrekend.

14.85.45 Gemeenschappelijke voorzieningen (verplichtingen + 23,5 mln, uitgaven + 11,6 mln)

De overschrijding van ca. € 23,5 mln op de verplichtingen en ca. € 11,6 mln van de uitgaven wordt met name veroorzaakt door de instelling van een VROM Shared Service Centre. Hierdoor zijn taken, zoals functioneel en applicatiebeheer, vanuit de Diensten overgeheveld. Tussentijds zijn ook aanvullende opdrachten door de Diensten verstrekt. Daardoor is het GPR-contract aangepast en naar boven bijgesteld omdat VROM meer zal afnemen afnemen dan in het oorspronkelijke contract was opgenomen. Dit heeft met name een gevolg gehad voor de verplichtingen omdat het een meerjarig contract betreft.

Ontvangsten

14.89.97 apparaat MNP (- 3,3 mln)

De ontvangsten bleven achter bij de begroting omdat bij de boedelscheiding met het RIVM is afgesproken de verrekening in 2006 en 2007 te laten plaatsvinden.

14.99.91 Restituties en overige ontvangsten oude regelingen DGW (+ 4,0 mln)

De ontvangsten 2006 zijn hoger dan geraamd vanwege hogere terugvorderingen Besluit Woninggebonden Subsidies (BWS) 1995.

14.99.92 Apparaat DGM (- 3,5 mln)

Op dit instrument zijn ontvangsten geraamd m.b.t. apparaat. Dit kunnen bijdragen zijn t.b.v. het vervoersmanagementplan, opleidingskosten, enz. Deze ontvangsten zijn € 3,5 mln lager uitgevallen dan geraamd.

Wetsartikel 2

Toelichting bij de begroting van de baten- en lastendiensten

Baten- lastendienst: Rijksgebouwendienst

A. Beleidsdeel bij het Jaarverslag van de baten-lastendienst Rgd

Beleidsdeel bij het Jaarverslag van de baten-lastendienst Rgd

Het beleidsdeel is ingedeeld in drie niveaus.

Niveau 1: Het rijkshuisvestingsstelsel

Verbetering rijkshuisvestingstelsel

Als uitvloeisel van de evaluatie van het rijkshuisvestingstelsel heeft een interdepartementale stuurgroep met drie interdepartementale werkgroepen het actieprogramma verbetering rijkshuisvestingstelsel met de titel «Sturen op efficiency en eenvoud» (Tweede Kamer, 2005–2006, 25 449, nr. 12) medio 2006 afgerond met de eindrapportage «Uitwerking uitkomsten Stelselevaluatie Rijkshuisvesting». Naar aanleiding van het eindrapport is het Rijkshuisvestingberaad opgericht om de besturing van het rijkshuisvestingstelsel te verbeteren. Dit beraad zal een belangrijke, adviserende rol spelen bij de vaststelling door het kabinet van de strategische kaders voor de participanten in het rijkshuisvestingstelsel.

Ter implementatie van de overige verbeteringen uit dit eindrapport, heeft de Rijksgebouwendienst (Rgd) een programma «Implementatie Stelselverbetering en Interne Sturing» opgezet bestaande uit 17 projecten dat naar verwachting eind 2008 wordt afgerond. Voor de afstemming met de klanten is een klankbordgroep gevormd waarin een groot deel van de klanten is vertegenwoordigd.

Rgd Actieprogramma Brandveiligheid

Na de brand in het cellencomplex op Schiphol eind 2005 zijn binnen de Rgd acties benoemd in het programma Brandveiligheid. Het doel van het programma is het borgen van veiligheid in de organisatie en processen en daarmee in de voorraad van de Rgd. Het programma loopt tot eind 2008. In dit programma zullen de toezeggingen aan de Tweede Kamer (Tweede Kamer, 2006–2007, 24 587, nr. 199, d.d. 18-10-2006) en in het kamerdebat daarna, worden uitgevoerd.

In de kabinetsreactie is ook een aantal specifieke maatregelen met betrekking tot de Rijksgebouwendienst aangekondigd. Deze specifieke maatregelen worden gerealiseerd door middel van het «Rgd Actieprogramma Brandveiligheid». Het doel van het programma is het borgen van veiligheid in de organisatie en de processen en daarmee in de voorraad van de Rijksgebouwendienst.

Met de uitvoering van het Actieprogramma is in 2006 gestart. De ambitie is dat het beleid eind 2007 is vastgesteld en mede op basis daarvan de brandveiligheid van de meest gevoelige onderdelen van de portefeuille inzichtelijk is. Ook is het de bedoeling dat eind 2007 de noodzakelijke instrumenten ontwikkeld zijn en het kennismanagement is neergezet. Er worden brandveiligheidscans uitgevoerd en vervolgens zullen maatregelen genomen worden zodat wordt voldaan aan de (brand-)veiligheidseisen. Eind 2008 zijn de scans gereed en zijn de meest urgente maatregelen getroffen. De doorlooptijd van de overige maatregelen hangt af van de uitkomsten van de brandveiligheidscans.

Met de inhaalslag op het onderwerp «veiligheid» wordt de komende jaren een aanzienlijk beroep gedaan op de Rgd-organisatie.

Programma Inkoop Taakstelling (PIT)

In het kader van het programma Inkoop Taakstellingen heeft de Rgd een efficiencytaakstelling op zich genomen oplopend tot ca. € 4 mln vanaf 2007. Deze taakstelling wordt per 1 januari 2007 ingevuld door een evenredig deel van de uitbreiding van het planmatig onderhoud voor rekening van de Rgd, met het bestaande personeel, uit te voeren en niet in het tarief te verwerken.

Niveau 2: de producten

De Rgd heeft 3 hoofddoelstellingen:

1. Het leveren van adequate huisvesting

2. Het realiseren van baten en lasten in evenwicht (in het financiële deel wordt hier op ingegaan)

3. Het leveren van toegevoegde waarde (hier wordt in artikel 13 «Rijkshuisvesting en architectuur» mede op ingegaan).

De Rgd levert de producten huisvesting, services, adviezen en beleid, waarvan de eerstgenoemde de belangrijkste en meest omvangrijke is.

Indicator klanttevredenheid

De klanttevredenheid is licht gedaald ten opzichte van 2005; wel steeg het gemiddelde cijfer van 6,3 naar 6,4. Hiermee ligt het gemiddelde tevredenheidscijfer boven het overheidsgemiddelde1 dat op 6,2 staat.

Om de klanttevredenheid te verbeteren is een aantal acties ingezet. Deze concentreren zich rond de thema’s prijs, klantgerichtheid en snelheid van handelen.

Voor het thema «prijs» geldt dat de klant vooral behoefte heeft aan transparantie van de prijsopbouw. Op diverse niveaus heeft hiertoe kennisdeling plaatsgevonden. Dat gebeurde ook rondom specifieke thema’s als veiligheid, veranderingen naar aanleiding van de evaluatie van het rijkshuisvestingstelsel (wat zijn de gevolgen voor de klanten) en beheer door middel van klantdagen en masterclasses.

De in 2005 ingestelde klantteams succesvol zijn gebleken. In aansluiting hierop is in 2006 aanvang gemaakt met het meer regionaal laten opereren van deze klantteams. De klantteams hebben als doel de uitwerking van klantvragen binnen de Rgd beter te coördineren. Veilige, digitale informatie-uitwisseling vergroot de snelheid van handelen en de efficiëntie. Hiertoe is het digitale loket «MijnRgd.nl» in ontwikkeling, dat klanten een digitale toegang geeft tot en inzicht geeft in de eigen huisvestingsgegevens. Het portal bevat een module waarmee de klanten de leegstand in hun panden beter kunnen beheersen. Daarnaast is de ontwikkeling van een storingsmeldingsapplicatie ter hand genomen.

Indicator leegstand

De Rgd streeft naar een geringe leegstand zodat de kosten van leegstand worden beperkt, waarbij een acceptabele hoeveelheid frictieleegstand nodig is voor de flexibiliteit in de huisvestingsvoorraad. De gerealiseerde leegstand in 2006 was lager dan begroot, omdat in de begroting rekening was gehouden met meer leegstand als gevolg van de grote hoeveelheid in expirerende contracten. In 2006 is echter een groot deel van deze contracten voor kortlopende tijd verlengd. De beëindiging van deze contracten zal naar verwachting in de komende jaren alsnog gefaseerd plaatsvinden.

De Rgd voert een aantal projecten uit in het kader van anticiperend investeren. Deze projecten hebben in 2006 geen effect gehad op de leegstand.

Indicator technische kwaliteit

Bron: VROM/Rgd

De indicator technische kwaliteit geeft in een cijfer de technische kwaliteit van de vastgoedportefeuille weer op een bepaald tijdstip. Het cijfer loopt van 1 (nieuwbouw) tot 6 (zeer slecht). De indicator is een gewogen gemiddelde van de technische condities van alle gebouwelementen. Deze technische condities worden bepaald door inspecties.

Indicator storingsafhandeling

Bij storingen is het van belang hoe snel een storing wordt opgelost. In voorgaande jaren is gebleken dat 95% van alle storingen binnen de norm (van 4 of 24 uur) wordt afgehandeld. In 2006 is de aandacht meer gericht op het voorkomen van storingen. Er zijn storingsanalyses op portefeuilleniveau gemaakt. De analyses hebben zich gericht op analyse over de disciplines klimaat en elektra. Hierdoor ontstaat een beeld van de specifieke elementen die tot een (storings)melding leiden. Volgend op een dergelijke diepteanalyse wordt met de contractpartners onderzocht wat de relatie is tussen de aard van de storing en de wijze waarop de storing verholpen is. Op deze wijze wordt kennis vergaard die moet leiden tot het efficiënter oplossen van storingen. Dit onderzoek wordt in 2007 voorgezet.

Indicator asbestsanering

Uitgangspunt van de Rgd is dat er sprake is van «gezonde» huisvesting. Daarom inventariseert de Rgd zijn voorraad op de aanwezigheid van asbest. Wanneer uit de inventarisatie blijkt dat een gebouw asbest bevat dat gezondheidsrisico’s kan opleveren wordt het gesaneerd. Asbest wordt altijd verwijderd op het moment dat in het gebouw een renovatie plaatsvindt of het gebouw wordt gesloopt.

De komende 15 jaar zal alle asbest worden verwijderd in eigendomsobjecten die worden gerenoveerd of afgestoten.

Niveau 3: de Rgd als uitvoeringsorganisatie

Indicator efficiency apparaat

Bron: IRIS

Op het niveau van de Rgd als uitvoeringsorganisatie is het van belang dat de Rgd continu streeft naar efficiencyverbetering. De efficiencyindicator is een relatieve maat om de veranderingen in de efficiency van het apparaat door de jaren heen te vergelijken. Een hogere waarde ten opzichte van een voorgaand jaar betekent een verbetering.

Financieel deel bij het Jaarverslag van de baten-lastendienst Rgd

Jaarrekening baten-lastendienst Rgd

Bij opstelling van de jaarrekening is in zijn algemeenheid is uitgegaan van boek 2, titel 9 van het Burgerlijk Wetboek en de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving. Voorts zijn de volgende specifieke voorschriften voor een baten-lastendienst toegepast:

– de Regeling rijksbegrotingvoorschriften (o.a. de voorgeschreven modellen);

– de Regeling departementale begrotingsadministratie (o.a. de afschrijvingstermijnen).

Samenvattende verantwoordingsstaat 2006 inzake baten-lastendienst Rijksgebouwendienst van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI)

(Bedragen in € 1 000)

Balans baten-lastendienst Rgd

Balans

(Bedragen in € 1 000)

Toelichting op de langlopende schulden

De totale schuld per 31 december 2006 bestaat voor € 4 739,8 mln uit definitieve convenanten en voor € 710,6 mln uit voorlopige convenanten en voor € 52,7 mln uit nog te ontvangen voorlopige leningen 4e kwartaal 2006. Op basis van het reguliere rente- en aflossingsschema is in 2006 € 265,5 mln afgelost.

Toelichting op de egalisatierekening

Het gebruik van de egalisatierekening is verbonden met de Rekenmethode Rijksgebouwendienst (RMR). Deze methodiek is, als onderdeel van het gekozen rijkshuisvestingstelsel, door de ministerraad vastgesteld. De wijze van verantwoorden ervan heeft de instemming van het ministerie van Financiën.

De gebruiksvergoeding wordt bij aanvang zodanig vastgesteld dat gedurende de contractperiode de netto contante waarden van de kosten (inclusief rente en afschrijvingen) en de opbrengsten elkaar dekken. Hierbij wordt bij de berekening van de gebruiksvergoeding uitgegaan van een verwachte inflatie. Voor de departementen leidt dit over de gehele periode tot een vaste gebruiksvergoeding, die uitsluitend door de stijging van het prijsindexcijfer wordt beïnvloed.

De totale kosten van rente en afschrijvingen dalen over de jaren. Het verschil tussen kosten en opbrengsten wordt jaarlijks op contractniveau geëgaliseerd en in de balans tot uitdrukking gebracht in een langlopende afdwingbare vordering op de gebruikers van de objecten. Op deze wijze worden de baten en lasten uit hoofde van de verhuur van huisvesting met elkaar in evenwicht gebracht. De vordering wordt aldus over de totale contractperiode geneutraliseerd en is bij afloop van het contract nihil. Bij vroegtijdige contractontbinding wordt de opgebouwde vordering (= egalisatie) door de klant afgekocht. Dit bedrag wordt dan gecrediteerd op de egalisatierekening.

De egalisatie is berekend op basis van de aannames bij de berekening van de gebruiksvergoeding en de vooraf geraamde inflatie. De verschillen tussen de geraamde en de werkelijke inflatie komen direct tot uitdrukking in het resultaat.

Egalisatierekening (Bedragen in € 1 000)

Toelichting op het eigen vermogen

De hoogte van het eigen vermogen is vastgesteld conform de vigerende regelgeving inzake de vermogensvorming bij baten-lastendiensten, de Regeling Vermogensvoorschriften Agentschappen 2000. De exploitatiereserve is bedoeld voor het opvangen van algemene bedrijfsrisico’s, die voortvloeien uit de normale bedrijfsvoering.

Overzicht vermogensontwikkeling over de jaren 2004–2006 (Bedragen in € 1 000)

Toelichting directe mutaties in het eigen vermogen

De directe mutatie in het eigen vermogen die bij de baten-lastendienst Rgd in 2006 heeft plaatsgevonden is de afdracht van het overschot van het vermogen over 2005.

De gemiddelde normomzet (totale omzet exclusief egalisatie, rente en buitengewone baten) over de afgelopen 3 jaar bedraagt € 1 302,2 mln. Bij een normering van het eigen vermogen tot 5% bedraagt het eigen vermogen maximaal € 65,1 mln. Het eigen vermogen ultimo 2006 (€ 81,6 mln) is hoger, dit betekent dat € 16,5 mln afgedragen dient te worden aan het moederdepartement.

Op de afgedragen middelen kan de Rgd een beroep doen, indien het eigen vermogen, ultimo enig boekjaar, minder bedraagt dan € 15 mln.

Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen

Niet uit de balans blijkende rechten bestaan uit:

Niet uit de balans blijkende verplichtingen bestaan uit:

Gespecificeerde verantwoordingsstaat 2006 (Bedragen in € 1 000)

Analyse van de baten en de lasten en het gerealiseerde resultaat: 2006 versus 2005

Algemeen

In onderstaande tabel worden de lasten en baten en het gerealiseerde resultaat voor de verslagjaren 2005 en 2006 gepresenteerd. Op Rgd-niveau stijgt het resultaat 2006 ten opzichte van 2005 met € 0,3 mln. De grootste lasten en baten c.q. resultaten zijn evenals vorig jaar toe te schrijven aan het product huisvesting. Gelet op de financiële relevantie van dit product vindt in onderstaande tabel een uitsplitsing plaats naar de diverse componenten. Daarnaast worden de lasten en baten van de overige producten gepresenteerd.

Tabel B: Gedetailleerd overzicht

Toelichting op de meest relevante componenten:

Apparaatskosten

De netto apparaatskosten vormen het verschil tussen de bruto apparaatskosten en de verkregen dekking uit producten. De apparaatskosten bestaan uit loonkosten, materiële kosten, overige personele kosten en overige apparaatskosten. Tegenover de netto apparaatskosten staat de component apparaatskosten in de gebruiksvergoeding.

Er is ten opzichte van 2005 sprake van een daling in het resultaat op de apparaatskosten van € 9,6 mln. Deze daling wordt veroorzaakt door een grotere inzet van met name extern personeel vanwege een grotere orderportefeuille in 2006.

Rente en afschrijving

De voornaamste resultaatbepalende post is, evenals in voorgaande jaren, het resultaat op reguliere rente en afschrijving.

Het resultaat kan worden verklaard door de volgende posten:

Het effect netto leenfaciliteit;

De reparatie van de verlieslatendheid;

Het verschil tussen de werkelijke indexering en de indexering volgens de RMR;

Toelichting:

Effect netto leenfaciliteit

Dit effect vindt zijn oorsprong in het feit dat de lening van de Rgd bij de start van het stelsel minder was dan de waarde van de materiële vaste activa. Met dit verschil worden de risico’s tot de vastgoedportefeuille afgedekt. Het effect bedraagt in 2006 € 14 mln.

Reparatie van de verlieslatendheid

Dit effect is toe te schrijven aan de in 2004 doorgevoerde reparatie van het verlieslatende rente- en aflossingsschema. De reparatie leidt tot een positief resultaateffect van € 7 mln.

Effect indexatieverschillen

Het resultaat wordt veroorzaakt doordat de werkelijke indexatie van de gebruiksvergoeding over de afgelopen jaren gemiddeld hoger is geweest dan de indexatie volgens de RMR (2,5% voor contracten die zijn ingegaan per 1 januari 1999 en 1,5% voor contracten die in latere jaren zijn ingegaan).

Het resultaateffect van de indexering bedraagt in 2006 in totaliteit € 11 mln en is daarmee € 5 mln lager dan in 2005. De verklaring voor de afname is de huidige lage inflatie.

Planmatig onderhoud

De vorming van deze voorziening geschiedt vanuit de component planmatig onderhoud in de gebruiksvergoeding. Het resultaat op planmatig onderhoud is het verschil tussen de dotatie aan de voorziening en de ontvangen opslag.

Het resultaat op deze component nam in het jaar 2006 met circa € 21,7 mln toe ten opzichte van 2005. Enerzijds, omdat de dotatie aan de voorziening € 15,8 mln lager is dan in 2005 en anderzijds, omdat de opslag planmatig onderhoud € 5,9 mln hoger uitvalt dan in 2005.

Dagelijks onderhoud

De kosten van dagelijks onderhoud hebben betrekking op regelmatig terugkerende werkzaamheden inzake preventief, klachten- en calamiteitenonderhoud alsmede advieskosten inzake onderhoudscontracten. Curatief en preventief onderhoud zijn de grootste kostenposten. De kosten van dagelijks onderhoud worden gedekt door de opslag in de gebruiksvergoeding.

De baten en lasten van dagelijks onderhoud compenseren elkaar nagenoeg in 2006. In 2006 is er sprake van een daling van het resultaat op deze component van € 10,1 mln ten opzichte van 2005. De daling is te verklaren door een toename in de kosten voor onder andere het voorbereiden en begeleiden van dagelijks onderhoud, de kosten voor het preventief en klachtenonderhoud in 2006.

Boekwaarderisico

Bij de voorziening boekwaarderisico is sprake van een positief resultaateffect van € 14,7 mln in 2006. De belangrijkste verklaring is de vrijval van een boekwaarderisico van een penitentiaire inrichting te Amsterdam, omdat dit object naar verwachting niet meer binnen de tijdhorizon van de voorziening (5 jaar) wordt afgestoten.

Asbestverontreiniging

Er is een inventarisatie gedaan naar asbest in de gebouwenvoorraad. De inventarisatie van de asbestpanden was ultimo 2005 afgerond. Voor de bestrijding van asbest is een voorziening getroffen in 2005. In 2006 bleek deze voorziening te laag. Er is daarom een extra dotatie gepleegd van € 2,9 mln.

Leegstand

Voor het risico inzake leegstand wordt een voorziening gevormd uit de opslag leegstand in de gebruiksvergoeding. De dotatie aan de voorziening leegstand in 2006 bedroeg € 25,5 mln, terwijl de verkregen opslag in de gebruiksvergoeding € 16,0 mln bedroeg.

In 2006 is het resultaat op leegstand met ruim € 9,8 mln gedaald ten opzichte van 2005. De verklaring hiervoor is dat de voorziening op peil wordt gehouden door dotaties, vanwege de verwachting dat leegstand in de toekomst zal toenemen.

Overige baten/lasten

De post overige baten en lasten bevat diverse baten en lasten waaronder resultaten op verkopen en projecten, buitengewone baten en lasten, etc.

Opvallend is dat het resultaat op deze post in 2006 daalt met € 12,9 mln ten opzichte van 2005.

De grootste veroorzakers hiervan zijn projectenresultaten, de buitengewone lasten en de lasten inzake het voorgaand boekjaar.

Services

Services worden in principe kostendekkend geleverd. Bij servicecontracten worden voorschotten verleend en vervolgens wordt afgerekend op basis van werkelijke kosten. Hierdoor kan soms op jaarbasis een beperkte afwijking ontstaan. Meerjarig is sprake van kostendekkendheid.

Kasstroomoverzicht over het jaar 2006 (Bedragen in € 1 000)

Baten-lastendienst: Nederlandse Emissieautoriteit

Samenvattende verantwoordingsstaat 2006

Nederlandse Emissieautoreit (NEa)

Doelmatigheid van de NEa als baten-lastendienst

Het jaar 2006 was het eerste jaar waarin de NEa volledig op output is aangestuurd door haar opdrachtgever, de directie Klimaatverandering en Industrie van het Ministerie van VROM. In het beginjaar 2005 was er nog geen historie opgebouwd met productieaantallen en kostprijzen en heeft er ook geen eindafrekening plaatsgevonden met de opdrachtgever.

De NEa is in 2006 fors onder haar geprognosticeerde opbrengst (opbrengst vanuit de uitgebrachte offerte over uitvoeringsjaar 2006) van € 4,91 mln. gebleven, ongeveer 17%. Een belangrijk deel van dit bedrag zal de NEa terugstorten naar haar opdrachtgever. De onderschrijding is op hoofdlijnen als volgt opgebouwd:

• Het aantal geleverde producten en diensten in 2006 was lager dan verwacht (veroorzaakt door minder vraag en onvolledige bezetting): ongeveer € 400 000. Dit bedrag wordt conform afspraken teruggestort aan de opdrachtgever;

• Directe materiële kosten, gekoppeld aan de producten en diensten, die wel begroot maar niet gemaakt zijn: ongeveer € 380 000. Dit bedrag wordt eveneens conform afspraken teruggestort aan de opdrachtgever;

• Doelmatigheidsverbetering: € 71 444. Dit onverdeelde resultaat over 2006 vormt een onderdeel van het eigen vermogen van de NEa.

Prestaties op kwaliteitsindicatoren in 2006

De cijfers zijn niet afgezet ten opzichte van vorige jaren, omdat deze historische gegevens nog niet voorhanden zijn.

De Nederlandse Emissieautoriteit is een baten-lastendienst met één opdrachtgever. De opdrachtgever is de directie Klimaatverandering en Industrie, onderdeel van het Directoraat-Generaal Milieu. Het directoraat is onderdeel van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer.

De eigenaar van de Nederlandse Emissieautoriteit is de plaatsvervangend secretaris generaal van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer.

Algemeen

Onderstaande tabellen en toelichting zijn opgesteld volgens de voorschriften van de Comptabiliteitswet (CW2001) en de nadere uitwerking hiervan in de Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV, o.a. de voorgeschreven modellen), de Regeling departementale begrotingadministratie (RDB, o.a. de afschrijvingstermijnen), de Regeling Vermogensvoorschriften baten-lastendiensten 2001 en de regeling leen- en depositofaciliteit agentschappen 2003.

Bij opstelling van de jaarrekening wordt verder in beginsel uitgegaan van boek 2, titel 9 van het Burgerlijk Wetboek en de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving.

Samenvattende verantwoordingsstaat 2006 inzake baten-lastendienst Nederlandse Emissieautoriteit van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI)

Nederlandse Emissieautoriteit Bedragen x € 1 000

Balans van de baten-lastendienst Nederlandse Emissieautoriteit per 31 december 2006

Balans per 31 december 2006 Bedragen x € 1 000

Toelichting op de opmerkelijke verschillen

1. Debiteuren

Deze post bestaat uit de vordering op de eigenaar alsmede een nog te ontvangen bijdrage voor het project «Toetsing & Vergunningverlening» van de opdrachtgever. Het verschil met januari 2006 wordt verklaard doordat de lening van het Ministerie van Financiën is ontvangen en de vordering op de eigenaar met bijna € 400 000,– is verminderd. Deze vordering heeft betrekking op de bij de start van de baten-lastendienst van het moederdepartement overgenomen verplichtingen. Op basis van nader onderzoek in 2006 blijkt de vordering per 1 januari 2006 voor het genoemde bedrag niet meer valide.

2. Crediteuren

De omvang van de post crediteuren (€ 689 000,–) wordt met name veroorzaakt door een ontvangen (omvangrijke) factuur voor interne leveringen (ICT dienstverlening, huisvesting, etc.). Deze factuur is vanwege onvoldoende onderbouwing nog niet betaalbaar gesteld.

3. Eigen vermogen

De NEa is per 1 januari 2006 van start gegaan en had op deze ingangsdatum geen eigen vermogen. Gedurende het jaar 2006 is resultaat opgebouwd hetwelk per ultimo 2006 gepresenteerd is als onverdeeld resultaat. Daarmee blijft het eigen vermogen onder de norm van maximaal 5% van de gemiddelde jaaromzet, waardoor er geen afdracht aan het ministerie van Financiën hoeft plaats te vinden.

4. Nog te betalen

Deze post bestaat uit overlopende passiva en een gedeelte nog te betalen omzetbelasting. De overlopende passiva betreffen reguliere reserveringen met betrekking tot vakantiegeld en eindejaarsuitkering. Het overige deel van deze post wordt gevormd door nog te betalen bedragen. Dit betreft voornamelijk de afrekening over 2006 met de opdrachtgever van de NEa.

Gespecificeerde verantwoordingsstaat baten-lastendienst Nederlandse Emissieautoriteit

Baten-lastendienst Nederlandse Emissieautoriteit

Gespecificeerde verantwoordingsstaat 2006 Bedragen x € 1 000

Toelichting op de gespecificeerde verantwoordingsstaat

1. Baten

Opbrengst moederdepartement

De opbrengst moederdepartement betreft de bijdrage van de opdrachtgever ter dekking van de kosten over het jaar 2006. In jaar t-1 wordt met de opdrachtgever afgesproken welke producten en diensten en in welke aantallen het komende jaar door de NEa geleverd zullen worden. Tevens worden hierbij afspraken gemaakt over de kostprijzen van deze producten en diensten. Dit resulteert in een offerte van de NEa aan de opdrachtgever (KvI). KvI verstrekt na goedkeuring een opdracht aan de NEa. Het opdrachtbedrag wordt door middel van een maandelijks voorschot aan de NEa uitbetaald.

De opdracht voor 2006 en daarmee geprognosticeerde opbrengst bedroeg circa € 4,9 mln. en was in de 1e suppletore begroting 2006 verwerkt. De uiteindelijke realisatie over 2006 bedraagt circa € 4,2 mln. inclusief de opbrengsten uit de extra opdracht van KvI in het kader van het project «Toetsing & Vergunningverlening». Het verschil tussen het opdrachtbedrag en de uiteindelijke realisatie wordt afgerekend met de opdrachtgever en terugbetaald. Deze terugbetaling is verantwoord onder de balanspost «Nog te betalen».

2. Lasten

Apparaatskosten NEa

De materiële kosten zijn in 2006 lager uitgevallen dan verwacht. Dit wordt met name veroorzaakt doordat de servicefee voor het CO₂-register beduidend lager is uitgevallen en de verhoogde toegangsbeveiliging NEa op de registers niet nodig is gebleken. De personele kosten zijn met name door een aantal extra vragen vanuit de opdrachtgever hoger geworden dan in beginsel ingeschat.

Kasstroomoverzicht baten-lastendienst Nederlandse Emissieautoriteit

Baten-lastendienst Nederlandse Emissieautoriteit

Kasstroomoverzicht voor het jaar 2006 Bedragen x € 1 000

nr. 2MEMORIE VAN TOELICHTING

Het advies van de Raad van State wordt niet openbaar gemaakt, omdat het zonder meer instemmend luidt, dan wel uitsluitend opmerkingen van redactionele aard bevat (artikel 25a, vierde lid, onderdeel b, van de Wet op de Raad van State).

Inhoudsopgave

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL

Wetsartikel 1 (begrotingsstaat ministerie)

De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om de begrotingsstaat van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 2006 vast te stellen.

Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting voor het jaar 2006. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen in de Miljoenennota 2006.

Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen en de ontvangsten voor het jaar 2006 vastgesteld. De in de begroting opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zogenaamde begrotingstoelichting).

Wetsartikel 2 (begrotingsstaat baten-lastendiensten)

Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en lasten en de kapitaaluitgaven en -ontvangsten van de baten-lastendiensten «Rijksgebouwendienst» en «Nederlandse Emissieautoriteit» voor het jaar 2006 vastgesteld. De in die begrotingen opgenomen begrotingsartikelen worden toegelicht in onderdeel B (Begrotingstoelichting) van deze memorie van toelichting en wel in de paragraaf inzake de diensten die een baten-lasten stelsel voeren.

B. BEGROTINGSTOELICHTING

1. LEESWIJZER

Leeswijzer

De memorie van toelichting is opgebouwd uit de volgende onderdelen en is terug te vinden in de hoofdstukken:

2.1. De beleidsagenda

2.2. De beleidsartikelen

2.3. De niet-beleidsartikelen

3. Verdiepingshoofdstuk

4. Conversietabel

5. Begroting van de Rijkgebouwendienst

6. Begroting van de Nederlandse emissieautoriteit

7. Bijlage 1. ZBO's en RWT's

8. Bijlage 2. Overzichtsconstructie Milieu

9. Bijlage 3. Overzichtsconstructie Programma Zuidvleugel

10. Bijlage 4. Nalevingstrategie VROM-Inspectie

11. Bijlage 5. Moties en toezeggingen

12. Bijlage 6. Lijst van afkortingen

13. Bijlage 7. Trefwoordenregister

De beleidsagenda

In het verlengde van het Hoofdlijnenakkoord en het hieruit voortvloeiende beleidsprogramma 2004–2007 van het Kabinet is de beleidsagenda van VROM ingedeeld in de volgende thema's:

• Ruimte voor ontwikkeling;

• Krachtige steden;

• Ruimte voor wonen;

• Ontkoppeling en een eco-efficiënte economie;

• Internationale VROM-agenda;

• Modernisering regelgeving;

• Betere naleving.

Na ieder thema wordt weergegeven wat de doelstelling is van het thema en vervolgens de belangrijkste prestaties voor 2006. De beleidsagenda wordt afgesloten met een overzichtstabel met daarin de belangrijkste beleidsmatige mutaties en bijbehorende toelichting. Deze tabel geeft de aansluiting weer tussen de vorige begroting en de nu voorliggende ontwerpbegroting.

De (beleids)artikelen

Deze begroting 2006 kent een vernieuwde artikelstructuur. Gekozen is om niet de hele begroting anders in te delen maar om de doelstellingen transparanter en meer meetbaar te maken.

De begroting bestaat nu uit 15 artikelen waarvan 3 artikelen op het terrein van Wonen, 2 artikelen op het terrein van Ruimte, 5 artikelen op het terrein van Milieu, 2 brede artikelen op de terreinen externe veiligheid en handhaving en 1 artikel op het terrein van rijkshuisvesting en architectuur. Daarnaast zijn er twee niet-beleidsartikelen te weten «Algemeen» en «Nominaal en onvoorzien».

Om van de «oude» naar de «nieuwe» artikelstructuur te komen is een conversietabel gemaakt op instrumentniveau. Deze tabel maakt inzichtelijk waar instrumenten van de begroting 2005 heen zijn verplaatst in de ontwerpbegroting 2006. Deze tabel is opgenomen in hoofdstuk 4.

Op de niet-beleidsartikelen worden bedragen gepresenteerd die niet aan een afzonderlijke beleidsdoelstelling worden toegerekend. Ook worden op artikel 14 «Algemeen» instrumenten gepresenteerd die in het verleden volledig zijn verplicht en nog alleen worden uitgefinancierd.

Hiervoor is gekozen omdat deze instrumenten in de vernieuwde artikelindeling, met vernieuwde doelstellingen, geen logische plek hebben bij beleidsartikelen. De sturing op deze instrumenten is zeer beperkt aangezien zij volledig verplicht zijn.

Op artikel 14 «Algemeen» worden ook de uitgaven van de Gemeenschappelijke Dienst inzichtelijk gemaakt. De Gemeenschappelijke Dienst werkt voor heel VROM.

In de beleidsartikelen komt het beleid voor de komende jaren specifiek aan bod. Hierbij wordt voor de algemene doelstellingen consequent ingegaan op: omschrijving, bijdrage, verantwoordelijkheid, succesfactoren, effectgegevens en verwijzing naar beleidsstukken. Daarna volgt de tabel budgettaire gevolgen van beleid. Deze tabel kent een vernieuwde opbouw waarin de juridische verplichtingen direct zichtbaar worden gemaakt. Hieruit blijkt dan de budgetflexibiliteit van het betreffende artikel. Dit geeft inzicht in het op korte en lange termijn nog te beïnvloeden deel van de (meerjarige) uitgavenraming.

Bij ieder operationeel doel wordt consequent ingegaan op: motivering, instrumenten, prestaties, doelgroepen, prestatie-indicatoren, basiswaarden en streefwaarden, planning en verwijzing naar beleidsstukken. Ieder artikel wordt afgesloten met een overzicht van geplande beleidsonderzoeken.

Na de algemene doelstelling volgt de tabel budgettaire gevolgen van beleid. Ook deze zijn gewijzigd door de nieuwe artikelstructuur. Bij sommige artikelen worden instrumenten genoemd bij programma-uitgaven die geen budget hebben. Dat betekent dat voor dat instrument geen programmamiddelen zijn gereserveerd maar enkel apparaatsuitgaven. Verder is daar waar de benaming van het instrument identiek is aan de benaming van het operationele doel, alleen het operationele doel opgenomen.

De agentschapsbegrotingen

Bij de agentschapsbegrotingen is voor het eerst de Nederlandse Emissieautoriteit toegevoegd (NEa). Dit omdat NEa per 1 januari 2006 verwacht de status van baten-lastendienst te verkrijgen.

Daarnaast is de Rijkgebouwendienst opgenomen.

Verdiepingshoofdstuk

Wat voorheen de verdiepingsbijlage werd genoemd, is nu omgedoopt naar verdiepingshoofdstuk. Het opstellen van het verdiepingshoofdstuk is voor deze begroting moeilijk geweest door de conversie van «oude» naar «nieuwe» artikelstructuur.

Bijlagen

Dit jaar ontbreekt het Overzicht Voortgang Klimaatbeleid in de bijlagen. De reden hiervoor is dat in het najaar van 2005 een evaluatie verschijnt die dezelfde informatie bevat. Deze evaluatie wordt de Tweede Kamer ter beschikking gesteld waardoor ongeveer tegelijkertijd met het verschijnen van deze begroting de Kamer via de evaluatie uitgebreid wordt geïnformeerd.

2. HET BELEID

2.1. De beleidsagenda

INLEIDING

Wij willen veel op het kleine stukje aarde dat Nederland heet: gezond en veilig wonen, werken en recreëren. Dat daarbij spanning ontstaat tussen verschillende wensen, belangen en maatschappelijke doelstellingen is dan ook niet verwonderlijk. Dat werd in het afgelopen jaar manifest rond onder andere de luchtkwaliteit. Gezondheidseisen en ruimtelijke ontwikkeling bleken soms moeilijk verenigbaar. VROM zoekt samen met andere departementen, medeoverheden, bedrijven en burgers naar concrete oplossingen voor deze complexe ruimtelijke opgaven. Hierbij is het streven naar de integratie van economische en sociale ontwikkeling en naar een duurzame, gezonde en veilige leefomgeving.

We zoeken de antwoorden niet in nog meer regelgeving. Ook niet in een top-down benadering. Maar in de ontwikkeling van slimme instrumenten, zoals de Europese emissiehandel in broeikasgassen. Er is focus op gebiedsgerichte ontwikkeling, zoals bij de Nota Ruimte is gebeurd, en met een sterke motivatie om zichtbare resultaten te boeken. Door maatschappelijke problemen centraal te stellen en niet de institutionele context waarin we werken. Door concrete programma's te ontwikkelen en uit te voeren samen met andere betrokken overheden, bedrijven en burgers. Door prikkels te geven tot investeren in innovatie en duurzaamheid, in stedelijke ontwikkeling en woningbouw, in infrastructuur en natuur. En door op te komen voor de belangen van Nederland in Europa, waarbij sociale, economische en ecologische belangen in een vroegtijdig stadium worden gewogen en op hun gevolgen doordacht. En niet in de laatste plaats door burgers actief te betrekken bij de ontwikkeling en uitvoering van beleid in een raadplegende, adviserende dan wel coproducerende rol, via burgerplatforms, publieksenquêtes en andere burgerparticipatietrajecten.

Kortom, door burgers, bedrijven en medeoverheden tegemoet te treden als «andere overheid». Een overheid die goed luistert en oog heeft voor de problemen waar burgers en bedrijven mee worden geconfronteerd. Een overheid die oog heeft voor de goede initiatieven die zij nemen, maar ook een overheid die helder communiceert wat wel en niet mag en optreedt wanneer het collectieve (nationale) belang daarom vraagt. En tevens een overheid die verantwoordelijkheden en bevoegheden daar neerlegt waar ze het beste kunnen worden waargemaakt. Een overheid die naar nieuwe evenwichten zoekt om belangentegenstellingen beter te kunnen overbruggen. Een uitgebreidere beschrijving van de ontwikkeling van VROM richting «andere overheid» is beschreven in de publicatie van de PAO eindrapportage departementale takenanalyse van VROM «Blijvende inzet, nieuwe accenten», die gelijktijdig met deze begroting wordt aangeboden aan de Tweede Kamer en tevens is te vinden op onze website (www.vrom.nl).

De begrotingsopzet van VROM is dit jaar aangepast, om duidelijker aan te geven voor welke maatschappelijke opgaven VROM staat. In deze beleidsagenda zijn nieuwe accenten gelegd. Accenten op maatschappelijke vraagstukken die vragen om meer integraliteit en een grotere realisatiekracht van het rijk. Daarom zijn de ambities van VROM in deze beleidsagenda op het gebied van de stedelijke problematiek (stad, agglomeratie en stedelijke netwerken) gebundeld en is een aparte paragraaf opgenomen rond de internationale agenda van VROM. Per beleidsprioriteit wordt aangegeven in welke beleidsartikelen deze is terug te vinden.

RUIMTE VOOR ONTWIKKELING (artikelen 4, 5 en 11)

Met de Nota Ruimte zet het Kabinet in op een samenleving met een bloeiende – internationaal concurrerende – economie, een samenleving waarin zowel de dynamiek als de sociale cohesie in stad en platteland wordt bevorderd, een samenleving waarin de veiligheid en leefkwaliteit optimaal is, met een scherp oog voor het waarborgen van landschappelijke, ecologische, cultuurhistorische en andere belangrijke ruimtelijke waarden. In de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland is de rijksinzet vooral gericht op de gebieden die behoren tot de nationale ruimtelijke hoofdstructuur. Het rijk biedt daarnaast medeoverheden de ruimte om hun eigen afwegingen te maken en hun eigen verantwoordelijkheid te nemen. Door duidelijkheid te bieden over toekomstige rijksinvesteringen en door nieuw instrumentarium (met onder andere een nieuwe Wet ruimtelijke ordening en Grondexploitatiewet) worden andere overheden in staat gesteld om nog beter regie te kunnen voeren op de gewenste ruimtelijke ontwikkeling in hun gebied.

VROM pakt de uitvoering van de Nota Ruimte als coördinerend departement samen met de andere betrokken ministeries voortvarend op. De nationale ruimtelijke hoofdstructuur krijgt met de nieuwe programma-aanpak en gerichte investeringsbijdragen een extra impuls. De programmaministers nemen hun verantwoordelijkheid als rijksaanspreekpunt zodat andere overheden, burgers en bedrijven weten tot wie ze zich primair moeten richten als het gaat om de voortgang van rijksprojecten en de afstemming tussen verschillende projecten. De Minister van VROM vervult deze taak voor de Zuidvleugel van de Randstad. In de drie andere gebiedsprogramma's richt VROM zijn inzet op die onderdelen waarvoor het departement primair verantwoordelijk is, zoals de rijksbrede besluiten die in 2006 worden genomen rond de verdere integrale groei van Almere. Voor de langere termijn zet het rijk in op een samenhangende ontwikkeling van de Randstad Holland als geheel.

Belangrijkste prestaties in 2006

• VROM levert in september 2006 de eerste herziening van de Uitvoeringsagenda, waarin een integraal overzicht wordt geboden van alle in de Nota Ruimte aangekondigde rijksacties en programma's. Voorbeelden van grote programma's onder regie van VROM zijn de PKB Waddenzee en de Zuidvleugel. Op basis van een netwerkanalyse worden in 2006 en 2007 prioriteiten vastgelegd voor investeringen in infrastructuur en verstedelijking voor de middellange en lange termijn;

• In 2006 maakt het Kabinet een keuze voor de inzet en verdeling van de € 900 mln uit de FES-middelen (2011–2014) die gereserveerd zijn voor specifieke inrichtingsopgaven die voortvloeien uit de Nota Ruimte;

• De regie van gemeenten en provincies op de gebiedsontwikkeling wordt versterkt als de Grondexploitatiewet, de integrale herziening van de Wet voorkeursrecht en de wijziging van de Onteigeningswet door het parlement in 2006 zijn aanvaard;

• In 2006 gaat een gemeenschappelijk ontwikkelingsbedrijf van start. Met deze interdepartementale uitvoeringsorganisatie – gepositioneerd bij VROM – is het rijk beter in staat om ontwikkelgericht en risicodragend te participeren in voor het rijk cruciale gebiedsontwikkelingen. Gestart wordt met de ontwikkeling van een beperkt aantal projecten gericht op een effectieve en efficiënte gebiedsontwikkeling;

• Het Waddenfonds zal in 2006 operationeel worden. Daartoe wordt een wetsvoorstel Wet oprichting Waddenfonds bij de Tweede Kamer ingediend;

• Het kabinetsstandpunt op het advies van de Adviescommissie Gebiedsontwikkeling wordt in het voorjaar van 2006, tesamen met de resultaten van de voorbeeldprojecten ontwikkelingsplanologie en vervolgactiviteiten van het Rijk aan de Tweede Kamer meegedeeld;

• In 2006 wordt de Invoeringswet ruimtelijke ordening aangeboden aan de Tweede Kamer. Daarin wordt de juridische doorwerking van het strategische beleid uit de Nota Ruimte verankerd;

• Als uitkomst van de PAO departementale takenanalyse van VROM wordt samen met andere betrokken departementen een programma «ruimte voor klimaat» nader uitgewerkt en in uitvoering genomen, waarbij de mogelijke klimaatveranderingen (bijvoorbeeld tot uiting komend in mogelijke overstromingen door stijgende zeespiegel en buiten hun oevers tredende rivieren) worden doordacht in hun gevolgen voor de ruimtelijke inrichting van Nederland.

KRACHTIGE STEDEN (artikelen 2, 5, 7, 8, 10 en 13)

De stad is de motor van economische, sociale en culturele ontwikkeling in ons land. Binnen het grotestedenbeleid wil VROM de economische dynamiek en tegelijk het leefklimaat in de steden – mede in het perspectief van het functioneren in stedelijke netwerken en de relatie tussen stad en ommeland – versterken. In dit kader zijn onder regie van het Ministerie van BVK GSB-convenanten afgesloten. Bewoners moeten het prettig vinden om er te wonen, te werken en te recreëren, bedrijven moeten er zich willen vestigen en steden moeten bereikbaar blijven. Daarom versterkt VROM bewust de economische structuur van de stedelijke regio's, bijvoorbeeld door de ontwikkeling van stationsgebieden en het in samenwerking met V&W aanpakken van knelpunten in spoorgebieden. Dat schept kansen voor de stad. In veel oude stadswijken is het woon- en leefklimaat minder florissant. Veel mensen met een hoger inkomen trekken weg. VROM prikkelt daarom gemeenten en woningcorporaties om de oude stadswijken ook voor hen weer aantrekkelijk te maken. Door meer wettelijke mogelijkheden om overlast en criminaliteit te bestrijden. En door de woningvoorraad te vernieuwen en te differentiëren. Maar ook door de publieke ruimte en de publieke voorzieningen in deze wijken op peil te brengen, zodat het daar over een paar jaar prettiger en gezonder wonen is, een plek waar bewoners – autochtonen en allochtonen – elkaar vaker ontmoeten, zich veilig voelen en binding en betrokkenheid met elkaar kunnen opbouwen.

Kortom, in het kader van het grotestedenbeleid wil VROM samen met andere betrokken ministeries de steden de ruimte en mogelijkheden bieden om de dynamiek in de stad te bevorderen, de stad krachtiger te maken, en dat met een doelgerichte en integrale programmatische aanpak van wijken en buurten en stedelijke gebieden. Daarvoor stelt VROM de eigen infrastructuur met de 56 wijken aanpak, sleutelprojecten en contacten met de stedelijke netwerken en het eigen netwerk met kennisinstellingen, accountmanagers, corporaties en ontwikkelaars beschikbaar. Met de Nota Ruimte stimuleert VROM de steden een eigen signatuur te ontwikkelen. Zij hebben daarbij een eigen verantwoordelijkheid. Daarnaast zal vanuit de rijkshuisvesting waar passend binnen de huisvestingsbehoeften en -budgetten van de rijksdiensten een bijdrage aan de economische structuur en het leefklimaat van de stad geleverd worden, bijvoorbeeld door herbestemming van overtollige rijkskantoren en de ontwikkeling van nieuwe huisvestingsprojecten (al dan niet in PPS-verband).

Burgers verwachten van de overheid zichtbaar resultaat van beleid en investeringen in de stad, zowel wat betreft de leefbaarheid in wijken en buurten als wat betreft de economische positie van de stedelijke agglomeratie. Dat rendement moet tot uitdrukking komen in concrete resultaten. Dat kan alleen maar als fysieke investeringen in de steden hand in hand gaan met sociale en economische structuurversterkende maatregelen. Daarbij gaat het ook om maatregelen die de leefbaarheid en het welzijn in wijken ten goede komen, vooral in de oude stadswijken.

Over ongeveer 5 jaar moeten burgers, bedrijven en lokale bestuurders ervaren dat:

• de economische positie van de steden in internationaal perspectief is verbeterd (in termen van investeringen en groei van de werkgelegenheid);

• de negatieve spiraal (verloedering) in de (56) oude stadswijken is gekeerd;

• de leefbaarheid in de fysieke leefomgeving (onder andere luchtkwaliteit) is verbeterd;

• burgers een grotere kans hebben een voor hen betaalbare, goede woning in een aantrekkelijke buurt te vinden (mede in relatie tot ruimte voor wonen).

De resultaten worden gemeten. Afhankelijk van de situatie worden samen met gemeenten meetinstrumenten ontwikkeld en ingezet, zoals burgerpanels en Europees benchmarkonderzoek.

Belangrijkste prestaties in 2006

• Voor de herstructurering van oude wijken in de 30 grootste gemeenten (G30) zijn in het kader van de ISV-convenanten evenzovele gemeentelijke plannen in uitvoering genomen. In de periode tot 2010 moeten die leiden tot:

• 110 000 nieuwbouwwoningen in binnenstedelijk gebied, waarvan 60 000 extra toegevoegd (de rest is vervangende nieuwbouw);

• 30 000 ingrijpend verbeterde woningen;

• toevoeging van 55 000 volledig toegankelijke woningen;

• bodemsanering van 2000 locaties met een totaal oppervlak van 700 hectare;

• geluidsanering bij 9 000 woningen hetzij via isolatie, verkeersmaatregelen of sloop;

• 80 km wegvak binnen de normen voor luchtkwaliteit.

Waar in de uitvoering van de herstructurering stagnatie optreedt, worden ook in 2006 impulsteams (ervaringsdeskundigen met betrekking tot ISV-terrein) in opdracht van VROM ingezet. Deze faciliterende aanpak is onder meer succesvol gebleken in Transvaal (Den Haag), waar afspraken over de verdeling van kosten bij herstructurering zijn gemaakt. Daarbij wordt in 2006 ingezoomd op concrete mogelijkheden om met «nieuwe spelers» zoals supermarkten en scholen zowel de leefbaarheid te bevorderen via een integrale sociaal-fysieke aanpak als de (kleine) stadseconomie te versterken.

• Voor het opheffen van onvoorziene knelpunten in of het versnellen van de uitvoering van plannen en projecten in de 56 aandachtswijken en in wijken (in niet-G30 gemeenten) met een probleemaccumulatie wordt € 100 mln in het kader van het Impulsbudget uitgetrokken;

• In 2005 en 2006 wordt instrumentarium ontwikkeld en van kracht voor verbetering van de luchtkwaliteit. Hierdoor worden bedreigingen voor de gezondheid van mensen die dichtbij infrastructuur of vervuilende bedrijven wonen verminderd. Vanuit het FES-fonds is hiervoor € 400 mln extra beschikbaar gekomen voor de periode 2006–2010, bovenop de maatregelen uit de Nota Verkeersemissies en de Nota Mobiliteit. In totaal reserveert het kabinet ruim € 900 mln voor verbetering van de luchtkwaliteit in de periode 2005–2015, via de begrotingen van VROM, V&W en via de fiscaliteit. Tevens zal in het voorjaar van 2006 de Wet Luchtkwaliteit in werking treden;

• De Interimwet stad en milieu treedt eind 2005 in werking. Gemeenten krijgen hiermee meer ontwikkelruimte op locaties met milieuhinder. In 2006 is een aantal Stad- en Milieuprojecten (gestart onder de Experimentenwet Stad & Milieu) volop in uitvoering; denk aan Scheveningen haven, Arnhem Malburgen en Assen Covecoterrein;

• Voor het benutten van de potenties van de nieuwe HSL-stations zijn zes nieuwe sleutelprojecten door het rijk aangewezen. Bij vijf daarvan, zoals Den Haag Centraal Station, zijn al bouwactiviteiten begonnen. Over de Zuidas Amsterdam besluit het rijk in 2006 over risicodragende participatie. De verwachting is dat VROM in 2006 ongeveer € 50 mln aan de sleutelprojecten bijdraagt. Daarnaast zijn in 2006 voor het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit 19 BIRK-projecten in de uitvoeringsfase aanbeland. Het gaat onder meer om projecten in Arnhem (Rijnboog), Enschede (Muziekkwartier) en Tilburg (Spoorzone). Inclusief de bijdragen die aan projecten zijn gegeven vóór de inwerkingtreding van de regeling (onder meer A2 Maastricht, Delft) zal met deze projecten in de steden tot 2010 in totaal € 403 mln gemoeid zijn;

• Voor een gecoördineerde inzet van rijksinstrumenten en afstemming van rijksinvesteringen op provinciale en gemeentelijke plannen zijn tussen de betrokken departementen en de zes nationale stedelijke netwerken afspraken gemaakt;

• Om de kloof tussen overheid en burgers te verkleinen, worden burgers actief bij het beleid van VROM betrokken (onder andere via twee burgerplatforms en burgerparticipatietrajecten op onderwerpen die hoog op de publieksagenda staan). De verwachting is dat burgers meer betrokken zijn bij de ontwikkeling van hun woon- en leefomgeving;

• Om het succes te kunnen meten van de integrale gebiedsgerichte aanpak voor een krachtige stad, wordt de monitoring via burgerpanels en Europees vergelijkend onderzoek in 2006 zo uitgewerkt dat deze voor gemeenten géén extra administratieve last tot gevolg heeft.

RUIMTE VOOR WONEN (artikelen 1 en 3)

Iedereen in Nederland wil betaalbaar, gezond en veilig wonen in een aantrekkelijke en duurzame woonomgeving. De individuele huurtoeslag én de minimum (waaronder EPC, zie ook ECO-efficiënte economie) eisen in de bouw- en milieuregelgeving bieden hiervoor belangrijke randvoorwaarden. Voor veel starters, ouderen en mensen met lagere inkomens is het nu moeilijk om een geschikte woning te bemachtigen. Daarom moeten er de komende jaren meer woningen worden gebouwd om aan de vraag te voldoen en om doorstroming op de woningmarkt te bewerkstelligen mede in relatie tot de doelstelling van krachtige steden. De bouwproductie begint weer op stoom te komen. Maar het is nog niet voldoende. Met de stedelijke regio's heeft het Kabinet afspraken gemaakt over een forse verhoging van de woningbouwproductie tot 2010. Die afspraken zijn erop gericht het woningtekort in 2010 terug te brengen tot gemiddeld 1,5% rekening houdend met een trendmatig niveau van sloop en vervangende nieuwbouw. Uitvoering van deze afspraken moet leiden tot een totale landelijke bouwproductie (inclusief die buiten de stedelijke regio's) van gemiddeld circa 90 000 woningen per jaar.

Tegelijkertijd stuurt VROM aan op een beter werkende woningmarkt. Door een nieuwe verdeling van verantwoordelijkheden en door financiële prikkels wil het de prestaties van woningcorporaties verbeteren. Het huurbeleid wordt gemoderniseerd zodat verhuurders meer gestimuleerd worden te investeren in nieuwbouw en exploitatie van woningen. De ruimte voor een meer marktconforme huur wordt gegeven onder voorwaarde van betaalbaarheid voor huurtoeslag-ontvangers èn onder voorwaarde van hogere prestaties (aantallen) in de woningbouw.

Belangrijkste prestaties in 2006

• De subsidiemiddelen in het kader van het Besluit Locatiegebonden Subsidies (BLS) worden gericht ingezet op concrete verhoging van de woningproductie. Met de inzet van BLS-gelden worden in totaal 445 000 woningen over de periode van de woningbouwafspraken (2005–2010) gerealiseerd. De voortgang en resultaten worden gemonitord;

• Daar waar stagnatie van het bouwproces optreedt, stelt VROM – op verzoek van gemeenten – aanjaagteams (ervaringsdeskundigen mbt BLS-terrein) beschikbaar. Deze teams ondersteunen lokale partijen in het weer op gang brengen van het bouwproces. Die aanpak is succesvol, zoals eerder bleek in onder andere Sittard-Geleen/Middengebied, Drechtsteden/Spoorzone en Arnhem/Schuytgraef;

• Belemmeringen in de VROM-regelgeving worden weggenomen (bijvoorbeeld maatregelen inzake luchtkwaliteit (zie Krachtige steden)). Daarnaast worden diverse wettelijke maatregelen in procedure gebracht waardoor gemeenten een betere regie kunnen voeren bij de ontwikkeling van woningbouwlocaties (zoals de Grondexploitatiewet, zie Ruimte voor ontwikkeling);

• De herziening van de Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte, gericht op het bieden van meer mogelijkheden voor verhuurders om een betere prijs/kwaliteitsverhouding van woningen te realiseren, wordt in de 2e helft van 2005 aan de Tweede Kamer aangeboden met het oog op inwerkingtreding per 1 juli 2006. Verwacht mag worden dat hierdoor vooral het investeren in middeldure huurwoningen aantrekkelijker wordt. Afspraken in het kader van het huurbeleid hebben er voorts toe geleid, dat woningcorporaties zich hebben gecommitteerd om de komende vijf jaar minimaal 111 000 woningen te bouwen;

• In het verlengde van de grotere ruimte voor verhuurders, zal het wettelijke kader voor een structurele bijdrage van verhuurders aan de betaalbaarheid na parlementaire instemming in 2006 in werking kunnen treden;

• De kabinetsstandpunten over de verantwoordelijkheidsverdeling tussen rijk, gemeenten en corporaties (Commissie De Boer) en de positie van huurders (Commissie Leemhuis), die in het najaar van 2005 worden aangeboden aan de Tweede Kamer, worden geïmplementeerd;

• In 2006 zal uitvoering worden gegeven aan een actieplan voor de implementatie van de in 2005 aan de Tweede Kamer aangeboden «visie op de woningmarkt»;

• Met het oogmerk om de transparantie van de woningmarkt te verbeteren, worden de mogelijkheden bezien om verschillende (private) informatiebronnen over huur- en koopwoningen te koppelen aan de (publieke) basisregistraties (zie Modernisering regelgeving).

ONTKOPPELING EN EEN ECO-EFFICIENTE ECONOMIE (artikelen 6, 8, 9, 10 en 11)

Mensen willen gezond en veilig wonen en leven. Daar kunnen ze zelf veel aan doen. Het Kabinet spreekt burgers en bedrijven aan op hun verantwoordelijkheid om het milieu te ontzien. Realistisch en met oog voor resultaat. Het Kabinet streeft naar het handhaven van de gerealiseerde ontkoppeling van milieudruk en economische groei en naar een verbetering van de eco-efficiëntie van de economie. Ook bij economische groei moet de milieudruk afnemen. Hierdoor ontstaat een gezonde en veilige leefomgeving. Het Kabinet wil dit bereiken met vernieuwende instrumenten, zoals vergroening van het belastingstelsel, verhandelbare emissierechten en adequate (Europese) regelgeving. De vervuiler betaalt of laat zich door fiscale voordelen prikkelen tot milieuvriendelijk produceren en consumeren. Eco-efficiënte innovaties bieden kansen om de economie zowel schoner als concurrerender te maken, door een efficiënt gebruik van energie en grondstoffen en het ontwikkelen van nieuwe markten. Wie zuinig omgaat met grondstoffen en energie, produceert bovendien goedkoper, ontziet het milieu en blijft de concurrentie voor: milieu als kans dus. Op langere termijn gaat het hierbij om systeemveranderingen, ook wel transities genoemd, zoals duurzame landbouw, duurzame energiehuishouding en duurzame mobiliteit. De doelstellingen uit het NMP4 blijven dus van kracht. Draagvlak in de samenleving is noodzakelijk voor succesvol beleid. Het Kabinet zal daarom de maatschappelijke agenda peilen en partijen uit de samenleving laten meedenken over dilemma's en oplossingen.

Belangrijkste prestaties in 2006

De Toekomstagenda Milieu wordt in februari 2006 aan de Tweede Kamer aangeboden. Deze agenda zal, als vervolg op NMP4, een nieuwe impuls geven aan het milieubeleid met nadruk op de ontwikkeling van praktische haalbare acties, modernisering van het instrumentarium en – waar relevant- de ontwikkeling van visie en agendering van onderwerpen. Uitgangspunten vormen de ontkoppeling tussen milieudruk en economische groei en het voorkomen van afwenteling.

Tegengaan van klimaatverandering

In het streven naar duurzame ontwikkeling kunnen huidige milieuproblemen niet worden afgewenteld op toekomstige generaties. Om klimaatverandering tegen te gaan moet de mondiale uitstoot van broeikasgassen worden beperkt. Nederland heeft zich in Kyoto verplicht om de emissie van broeikasgassen in de periode van 2008 tot 2012 met zes procent te verminderen ten opzichte van 1990. Hieraan wordt invulling gegeven langs drie lijnen: Europese normering van de uitstoot van broeikasgassen (aanpak bij de bron), het ingevoerde systeem van emissiehandel en de stimulering van een doelmatiger energiegebruik en van de toepassing van hernieuwbare energiebronnen in Nederland.

Belangrijkste prestaties 2006

• In 2006 worden op basis van de tweede Evaluatienota Klimaatbeleid (oktober 2005 in de Tweede Kamer) zo nodig aanvullende maatregelen vastgesteld om de Kyoto-doelstelling 2012 te halen. Daarnaast zal het Kabinet zich – onder meer via instrumentele vernieuwing – voorbereiden op een scherpere klimaattaakstelling na 2012;

• Om voor de langere termijn verdergaande reducties van broeikasgassen te bereiken en gevaarlijke klimaatverandering te beperken, wordt het internationaal klimaatbeleid na 2012 – als vervolg op de eerste verplichtingenperiode – ontwikkeld. In 2006 bereidt Nederland standpunten voor ten behoeve van internationale afspraken in VN-verband, gebruik makend van de wetenschappelijke inzichten van het IPCC;

• Vermindering van het energieverbruik in de gebouwde omgeving wordt versneld door een aanscherping van de energieprestatie-eis voor nieuwbouwwoningen (0,8) per 1 januari 2006. De berekende energieprestatie van nieuw te bouwen woningen waarvoor vanaf 2006 bouwvergunningen worden verstrekt, zal daarmee verbeteren met 20%;

• Verder wordt extra geïnvesteerd in een meer duurzame energiehuishouding om in de toekomst minder afhankelijk te zijn van fossiele brandstoffen en om de uitstoot van broeikasgassen te beperken. Een bedrag van 250 miljoen euro is gekoppeld aan de besluitvorming over het openhouden van de kerncentrale Borssele, die eind van dit jaar moet worden afgerond. De middelen worden ingezet voor energiebesparing, schoon fossiel (CO₂-opslag) en hernieuwbare energiebronnen (waaronder innovatieve biobrandstoffen). Beoogd wordt het klimaatvoordeel – beperking van CO₂-uitstoot – van het openhouden van Borssele te verdubbelen. Als onderdeel van deze besluitvorming voert het Kabinet gesprekken met energiebedrijven over een substantiële bijdrage van hun kant.

Luchtkwaliteit en duurzame mobiliteit

De lucht in Nederland wordt steeds schoner. Ondanks de grote inspanningen kan Nederland – maar ook andere Europese landen – op veel plaatsen toch niet voldoen aan de Europese normstelling. het Kabinet acht deze situatie ongewenst, omdat dit negatieve effecten op de volksgezondheid heeft. Zo overlijden in Nederland jaarlijks ongeveer 5 000 mensen voortijdig aan de schadelijke effecten van luchtverontreiniging (fijn stof en ozon). Tegelijkertijd mag het niet zo zijn dat deze Europese normstelling de noodzakelijke aanleg van wegen, woningen en gebouwen blokkeert. Het gebrek aan perspectief op het terugdringen van de normstelling is in beroepszaken een belangrijk argument voor de Raad van State om besluiten over gewenste ruimtelijke en infrastructurele projecten te vernietigen.

Het Kabinet pleegt dan ook een intensieve inzet voor oplossing van de problematiek langs drie sporen: maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren, inzet in de EU om de uitvoeringseisen van de normen aan te passen en scherpe emissie-eisen aan voertuigen te stellen, en verduidelijking van de nationale regelgeving. Bij de maatregelen ligt een zwaar accent op bronmaatregelen waarmee voer- en vaartuigen schoner worden, maar ook in andere sectoren zoals de landbouw en de industrie zijn maatregelen nodig. Tevens spelen gemeenten en provincies een belangrijke rol bij aanpak van de lokale luchtkwaliteit en zullen daarbij verder worden ondersteund.

Duurzame mobiliteit is breder dan aanpak van de luchtkwaliteit. Zo komt er een regeling voor biobrandstoffen om aan de EU-verplichtingen op dit punt te voldoen. Het gebruik van biobrandstoffen is een belangrijke stap in de richting van klimaatneutrale brandstoffen. Verder zal de aankoopbelasting van nieuwe personenauto's (BPM) voor een deel afhankelijk gemaakt worden van de CO₂-uitstoot. Het Kabinet pakt voorts het lawaai van het verkeer over weg en spoor aan met bronbeleid. Aanpak aan de bron is bevordelijk voor de gezondheid van de mensen en ook voor de schatkist: bronbeleid is kosteneffectiever dan geluidsschermen of woningisolatie. Op deze wijze kunnen projecten voor ruimtelijke ontwikkelingen doorgang vinden.

Belangrijkste prestaties 2006

• In 2006 worden de maatregelen uit de Nota Verkeersemissies uitgevoerd samen met een aanvullend maatregelenpakket ter verbetering van de luchtkwaliteit. Onder meer zal hierbij een vervroegde marktintroductie van Euro 4- en 5-vrachtwagens fiscaal worden gestimuleerd om de uitstoot van NOx en fijn stof terug te dringen. Tevens wordt de stimulering van roetfilters uitgebreid naar onder meer bestelauto's, openbaar vervoer bussen, taxi's en vuilniswagens om de uitstoot van fijn stof te beperken. Nederland pleit in de Europese Milieuraad voor scherpe Euro-5 (auto's) en Euro-6 (auto's en vrachtwagens) normen. VROM zet hierbij in op een duurzaam niveau voor NOx en fijn stof;

• Om het gebruik van biobrandstoffen te stimuleren worden momenteel een stimuleringsregeling en een verplichtstelling onderzocht.

Omgaan met risico's

Bedrijven en burgers hebben een eigen verantwoordelijkheid om risico's tegen te gaan. Dat neemt niet weg dat de overheid grenzen stelt aan de risico's die bedrijven en burgers voor hun omgeving mogen veroorzaken. Een risicoloze samenleving is echter een illusie. Het Kabinet besluit op basis van een nuchtere afweging of het noodzakelijk is maatregelen te nemen ter voorkoming van de gevaren en risico's die de samenleving bedreigen.

Belangrijkste prestaties 2006

• De Modernisering Kernenergiewet zal in 2006 aan de Tweede Kamer worden aangeboden, waarin onder meer versnelde besluitvormingsprocedures rond vergunningverlening en beperkte geldigheidsduur (40 jaar) van vergunning voor nieuwe installaties zijn vastgelegd;

• Voor een versterking van de veiligheid van burgers langs routes waarover transport van gevaarlijke stoffen plaatsvindt, wordt nieuwe regelgeving ontwikkeld. Deze bestaat uit een basisnet voor het vervoer met veiligheidszones voor de ruimtelijke ordening. VenW is verantwoordelijk voor het vaststellen van een basisnet. VROM ontwikkelt de regeling voor de doorwerking van het basisnet in de ruimtelijke ordening en zal samen met VenW een basisnettoets ontwerpen op basis van de verruimde reikwijdte van de Wet milieubeheer. Op 1 januari treedt de Regulering Vervoer van gevaarlijke stoffen per spoor in werking. Het basisnet spoor volgt hieruit. Zo spoedig mogelijk daarna worden de basisnetten weg en water vastgesteld;

• Het Kabinet biedt in 2006 het vervolg op de nota Nuchter Omgaan met Risico's aan de Tweede Kamer aan, in samenhang met de afronding van het actieprogramma Gezondheid en Milieu. Daarin wordt aangegeven hoe het nuchter omgaan met risico's doorwerkt in de praktijk, wat de burger daarvan zal merken en welke instrumenten van belang zijn bij het maken van de noodzakelijke afwegingen;

• Als uitvloeisel van de nota Nuchter Omgaan met Risico's (onder andere radon, basisstations mobiele telefonie, hoogspanningslijnen) wordt in 2006 een coördinatiepunt opgericht, waarvanuit nader onderzoek naar mogelijke gezondheidseffecten wordt gecoördineerd en de communicatie met burgers wordt bevorderd;

• Er bestaat in 2006 een politiek vastgestelde visie op buisleidingen (transportleidingen voor gas, olie en chemicaliën). In deze visie wordt vastgelegd hoe de overheid omgaat met de bij buisleidingen betrokken economische-, ruimtelijke- en veiligheidsbelangen.

INTERNATIONALE VROM-AGENDA (artikelen 5, 10 en 12)

Door een ambitieuze inzet in Europa dragen wij als rijksoverheid bij aan de oplossing van nationale en internationale vraagstukken. Op EU-niveau worden de kaders bepaald waarbinnen Nederland invulling kan geven aan het milieubeleid. De inzet vanuit VROM is gebaseerd op het tijdig onderkennen van de gevolgen van nieuwe regelgeving, zodat een bewuste weging van alle belangen binnen en buiten VROM kan plaatsvinden. Zonder het ambitieniveau los te laten spelen maatwerk en het rekening houden met regionale verschillen in Europa daarbij een belangrijke rol.

Internationaal milieubeleid is een belangrijke voorwaarde om gezondheid, welzijn, veiligheid en duurzame ontwikkeling (hier en nu, elders en later) te bereiken. In de Europese milieuagenda ligt het accent op de luchtkwaliteit, de Lissabonstrategie, klimaat, biodiversiteit en REACH (Registratie, Evaluatie, Autorisatie van Chemicaliën). In de Mondiale Milieuagenda worden de actuele Pan-Europese en mondiale onderwerpen behandeld. Het gaat om milieuproblemen waarvoor een nationale aanpak tekortschiet en om grensoverschrijdende vraagstukken met een regionale of mondiale effect. Een belangrijk punt op de internationale agenda is klimaatbeleid. Het is van belang instrumenten te gebruiken en te ontwikkelen die de uitvoering van milieuafspraken faciliteren. Beide agenda's richten zich op de Nederlandse inzet in deze kabinetsperiode. In het kader van ontwikkelingssamenwerking wordt voortgegaan met het ondersteunen van internationaal natuur- en milieubeleid zoals dat in een brief van de Minister van Ontwikkelings Samenwerking, mede namens de Staatssecretaris van VROM, aan de Kamer (kamerstukken II, 2004–2005, 29 800 V, nr. 51) is verwoord.

VROM richt zich tevens op de versterking van de ruimtelijke structuur van Nederland in Europa (de Rotterdam Agenda) om daarmee de sterke concurrentiepositie te behouden en streeft ook hier naar tijdige signalering van de effecten van sectoraal EU-beleid op nationaal ruimtelijk beleid.

De toename van internationale regels en afspraken leidt tot een toenemend belang van internationale handhavingsactiviteiten en een toenemende aandacht voor beter handhaafbare en uitvoerbare regelgeving op EU-niveau, zowel bij de Europese Commissie, het Europese Parlement als het Europese Hof. Verschillen in het niveau van handhaving tussen landen hinderen het Nederlandse bedrijfsleven en staan een effectieve oplossing van de nationale problemen in de weg. Juist bij de handhaving komen die verschillen tussen landen aan het oppervlak. VROM zet daarom sterk in op een gelijk speelveld bij internationale handhavingsacties en voor de opbouw van handhaving(scapaciteit) in internationaal verband bijvoorbeeld met het International Network of Environmental Compliance and Enforcement (INECE), waarin wordt samengewerkt met de Europese Commissie, UNEP, OESO, Wereldbank en anderen.

Belangrijkste prestaties in 2006

• Uitwerking van de Europese (en mondiale) milieuagenda om een sterke positie in de Europese besluitvorming te verkrijgen op het gebied van de prioritaire dossiers luchtkwaliteit, Lissabonstrategie, klimaat, biodiversiteit en REACH;

• Organisatie van een Internationale Conferentie met belangrijke landen, waaronder grote snelgroeiende ontwikkelingslanden, en andere relevante actoren waaronder bijvoorbeeld de private sector, waarin verdergaande mogelijkheden van marktwerking voor het behalen van klimaatdoelstellingen worden verkend;

• Een effectieve invulling en doorwerking van de nieuwe EU doelstelling van «territoriale cohesie», gericht op het versterken van de Europese ruimtelijke structuur in het licht van de Lissabon-ambities voor duurzame economische groei. Voor VROM zijn daarbij de Nota Ruimte en de Europese milieuagenda richtinggevend. Invulling vindt plaats via de informele EU-agenda voor territoriale cohesie die is overeengekomen in Rotterdam in 2004. Doorwerking zal moeten plaatsvinden via de 2007–2013 EU-programma's voor Europese Territoriale Samenwerking (opvolger Interreg) en ESPON (ruimtelijke analyses);

• Een gestructureerde en vroegtijdige screening van ruimtelijk relevante EU-beleidsvoorstellen op hun gevolg voor ruimtelijke ontwikkelingen wordt geborgd. Dit biedt kansen voor een betere benutting van het VROM-beleid en voorkomt dat ongewenste beperkingen worden opgelegd;

• VROM is internationale samenwerkingsverbanden aangegaan gericht op realisatie van een gelijk speelveld door internationale handhavingsacties. Concreet speelt dit voor afval in 2006 via een EU-havenproject, de «Trans Frontier Shipment of Waste»-handhavingsprojecten en de controle op de juistheid van bestemmingen van afval.

MODERNISERING REGELGEVING (artikelen 2, 4, 10 en 14)

De overheid heeft wetten en regels om de kwaliteit van de leefomgeving in Nederland op peil te houden. VROM wil regels die werken en die lasten beperken. Wet- en regelgeving moeten duidelijker en eenvoudiger gemaakt worden. De wetten en regels zijn er immers om burgers en bedrijven te stimuleren op een verantwoorde manier bij te dragen aan de ontwikkeling van Nederland. Regels moeten burgers en bedrijven minder geld en tijd kosten dan in het verleden. Daarom vermindert VROM het aantal regelingen van 400 naar 200. Aan het eind van de kabinetsperiode zal het grootste deel van de effecten van de reductie van administratieve lasten zichtbaar worden, door met name de introductie van de (VROM-)omgevingsvergunning en de omzetting van vergunningen in algemene regels (8.40 AMvB's). De beoogde resultaten voor 2006 luiden als volgt:

De (VROM-)omgevingsvergunning vormt een speerpunt in de vereenvoudiging en stroomlijning van regelgeving. Met één vergunningsaanvraag die kan worden ingediend bij één loket voor alle omgevingsvergunningen, één procedure, één beschikking, één beroeps- en bezwaarprocedure en kortere doorlooptijden wordt de dienstverlening aan burgers en bedrijven sterk verbeterd. De dienstverlening wordt daarnaast verder verbeterd door de ontwikkeling van basisregistraties voor gebouwen, adressen, kadastrale percelen en geografie. Hierdoor wordt het mogelijk op termijn te komen tot eenmalige aanlevering van gegevens door burgers en bedrijven en meervoudig gebruik van die gegevens door de overheid.

Belangrijkste prestaties in 2006

• Het wetsvoorstel Algemene bepalingen omgevingsrecht wordt in de zomer van 2006 aan de Tweede Kamer aangeboden. Dit wetsvoorstel biedt de wettelijke basis voor de (VROM-) omgevingsvergunning. Om de invoering van deze integrale vergunning goed voor te bereiden wordt in 2005 en 2006 een groot aantal pilotprojecten uitgevoerd met gemeenten en provincies, maatschappelijke organisaties en burgers;

• Een nieuwe integrale AMvB met algemene milieuregels ter vervanging van de bestaande sectorale 8.40-AMvB's wordt voor advies aan de Raad van State voorgelegd. Door de nieuwe – meer inzichtelijke – opzet worden de administratieve lasten aanzienlijk verlaagd, mede door het vervallen van de vergunningplicht voor minimaal 20 000 bedrijven;

• Het wetsvoorstel tot vereenvoudiging van de regels voor milieu-effect rapportage wordt in 2006 aan de Tweede Kamer aangeboden. Dit leidt tot kortere en eenvoudigere procedures die de voortgang van ontwikkelprojecten bevorderen zonder natuur en milieu tekort te doen;

• In 2006 wordt het Gebruiksbesluit gepubliceerd. Daarmee wordt een belangrijke stap gezet naar landelijk uniforme regelgeving en behandeling van brandveilig gebruik van gebouwen;

• VROM ontwikkelt 4 van de 6 door het rijk te realiseren basisregistraties. Hiertoe worden wetsontwerpen voor Kadaster en Geografie en voor Gebouwen en Adressen respectievelijk in de 2e helft van 2005 en de 1e helft van 2006 aan de Tweede Kamer aangeboden. Daarnaast wordt ook de haalbaarheid van basisregistraties voor de ondergrond en van een Grootschalige Basiskaart Nederland onderzocht.

BETERE NALEVING (artikel 12)

VROM staat voor een goede naleving van wetten en regels op het gebied van wonen, ruimte en milieu. Voor een succesvol beleid is – naast een helder kader van uitvoerbare en goed te handhaven regels – goed toezicht op die naleving onmisbaar. Het toezichtveld binnen en buiten VROM is volop in beweging. VROM zet krachtig en pro-actief in op meer samenwerking en selectief toezicht. Een voorbeeld hiervan is het project Servicegericht werken waarin VNG, VROM-beleidsafdelingen en de VROM-inspectie op het gebied van bouwregelgeving samenwerken aan goede dienstverlening aan burgers. Verder spelen tal van acties in het kader van de nieuwe «Kaderstellende visie op toezicht». De bouwstenen hiervan zijn onder meer de resultaten van de Commissie Alders (toezichtrelaties rijk, provincies, gemeenten) en de Ambtelijke Commissie Toezicht II (Act II), maar ook de projecten van het Programma Andere Overheid als «Vreemde ogen» en «Public governance» en het PAO-project «Gezamenlijke inspecties» waar de VROM-inspectie trekker van is.

Belangrijkste prestaties in 2006

• De toezichtlast wordt verminderd door:

– professionalisering en verdere standaardisering en uniformering van inspectieprocedures (onder meer resulterend in een ISO 9000/2000 certificaat);

– voortgaande interdepartementale en interbestuurlijke samenwerking. Op termijn wordt hierdoor een vermindering van de toezichtlast met 10 tot 25% mogelijk geacht. In 2006 wordt de samenwerking verbreed. Het gaat dan bijvoorbeeld om afstemming en gezamenlijke uitvoering van taken waarbij de ene dienst namens een andere kan optreden, gezamenlijke ketenhandhaving en structurele uitwisseling van digitale informatie;

• Het interbestuurlijke toezicht wordt selectiever ingezet bij medebewindstaken van de andere overheden op de beleidsterreinen met een nationaal en internationaal belang. Andere vormen van monitoring en aanpassing van inspectiemethodieken (selectiever en daardoor minder frequente, slimmere steekproeven bijvoorbeeld met behulp van risicoprofielen) worden hiertoe in 2006 ontwikkeld;

• Een wijziging van de Woningwet ligt ter behandeling bij de Tweede Kamer. Deze wijziging leidt tot een verbetering van de handhaving en handhaafbaarheid van de bouwregelgeving; met name voor het eerstelijnstoezicht door gemeenten biedt deze wijziging mogelijkheden voor een professionalisering van het Bouw- en Woningtoezicht;

• Andere overheden en bedrijven worden ondersteund bij het verbeteren van de naleving (compliance assistance), zoals financiële impulsen aan innovatieve trajecten die de gemeentelijke dienstverlening kunnen verbeteren, de ontwikkeling van een toezichts- en toetsingsprotocol, de digitale dakkapel en het centraal beschikbaar maken van relevante informatie via internet;

• In 2006 worden nalevingsindicatoren ontwikkeld en ingevoerd om een betere professionele onderbouwing te kunnen geven van de naleving.

* Deze artikelnummer is conform de artikelindeling van deze begroting 2006, dit is dus afwijkend ten opzichte van de eerste suppletore begroting en de begroting 2005.

* Deze artikelnummer is conform de artikelindeling van deze begroting 2006, dit is dus afwijkend ten opzichte van de eerste suppletore begroting en de begroting 2005.

Toelichting mutaties:

De mutaties 1e suppletore begroting 2005 zijn toegelicht in de 1e suppletore wet 2005 (kamerstukken II, 2004–2005, 30 105 XI, nr. 1).

Nieuwe mutaties:

Ad 6) Invulling kan-bepaling

In 2005 worden de normhuren – het gedeelte van de huur dat de huurder zelf moet betalen – geïndexeerd met het percentage van de bijstandsontwikkeling (-0,6%). Dit betekent een verlaging van de eigen bijdrage van de huurder en scheelt de huurder ongeveer € 4 per maand.

Ad 7) Harmoniseren vermogensbegrip huurtoeslag

Als gevolg van het harmoniseren van het vermogensbegrip worden bij het toekennen van de huurtoeslag bepaalde delen van het vermogen (zoals maatschappelijke beleggingen) buiten beschouwing gelaten. Bij de behandeling van de AWIR in de Tweede Kamer is besloten deze uitzondering per 1 juli 2007 niet meer toe te passen. Als gevolg hiervan valt een hiervoor in 2007 gereserveerd budget ad € 15 mln vrij.

Ad 8) Rijkshuisvesting

Bij zowel de 1e suppletore begroting 2005 als bij deze begroting zijn extra middelen toegevoegd ten behoeve van de rijkshuisvesting. Hier wordt onder meer de brandschade in het Catshuis mee hersteld. Voor 2005 is hiervoor € 5,3 mln uitgetrokken en voor 2006 wordt bij deze begroting € 2,3 mln geraamd. Voor de beveiliging van het Binnenhof is geraamd € 1,3 mln en voor de langer benodigde tijdelijke huisvesting van de Raad van State vanaf 2007 € 1,4 mln gereserveerd via een huuroplossing. Verder wordt in 2006 en 2007 respectievelijk € 4,4 en € 2,5 mln gereserveerd voor de verbetering en uitbreiding van de huisvesting van de Dienst Koninklijk Huis.

Ad 9) Vrijval tbv tegenvaller huursubsidie

In 2004 is er een meevaller geweest in de uitgaven van de huursubsidie. De ramingen van 2005 en verdere jaren laten een tegenvaller zien. Deze middelen zijn generaal toegevoegd aan de VROM begroting. Om dit enigszins te compenseren is het restant van de meevaller afgedragen aan het generale beeld.

Ad 10 en 15) Uitboeken taakstelling huursubsidie en indexering

Vanuit het hoofdlijnenakkoord is een taakstelling van € 250 mln per jaar opgelegd aan de huursubsidie. Deze taakstelling wordt geïndexeerd. De invulling van de taakstelling vindt plaats doordat verhuurders gaan bijdragen aan de betaalbaarheid van het wonen. De genoemde bedragen komen als ontvangsten terug bij artikel 3.

Ad 11) Kasschuif ISV

Deze kasschuif is om het kasritme richting gemeente gelijkmatiger te laten verlopen. Ook de totale Rijksbegroting is er bij gebaat.

Ad 14) Bijdrage verhuurders huursubsidie-plus

Bij modernisering huurbeleid is tevens afgesproken dat de verhuurders ook de extra huursubsidie-uitgaven als gevolg van hogere huurstijgingen gaan (mee) betalen. Dit gaat in vanaf 2006.

2.2. De beleidsartikelen

Artikel 1. Bevorderen van een goed werkende woningmarkt

1.1. Algemene beleidsdoelstelling

Omschrijving

Om de maatschappelijk ongewenste effecten van imperfecties van de woningmarkt tegen te gaan.

Bijdrage

VROM zorgt voor een heldere verdeling van rollen en verantwoordelijkheden van de partijen die betrokken zijn bij de woningvoorziening.

Verantwoordelijkheid

VROM is verantwoordelijk voor:

• Het toegankelijk maken van informatie en kennis voor de partijen die opereren op de woningmarkt;

• Het opstellen van kaders, wet- en regelgeving voor het bepalen van het werkdomein en voor het functioneren van en het toezicht op de woningcorporaties;

• Het formuleren van wetgeving inzake de positie van de woonconsumenten en ondersteunen van woonconsumentenorganisaties.

Succesfactoren

• Actief kunnen voeren van interdepartementaal overleg en overleg met betrokken private partijen en burgers over het functioneren van de woningmarkt;

• Het tijdig beschikbaar komen van gegevensbestanden van andere partijen, bijvoorbeeld op het terrein van de corporaties en de huursubsidie/huurtoeslag;

• De continuering door het CBS van de registraties gereedgekomen woningen, verstrekte woonvergunningen en bodemstatistieken;

• Effectiviteit van de maatregelen, gericht op het verbeteren van de prestaties van woningcorporaties;

• Bereidheid van verhuurders/gemeenten om tijdig en serieus in gesprek te gaan met huurders(-organisaties);

• Bereidheid èn capaciteit/professionaliteit van huurders (-organisaties) om op te treden als volwaardige gesprekspartner voor verhuurders en gemeenten.

Effectgegevens

Voor de algemene beleidsdoelstelling zijn geen algemene indicatoren beschikbaar. Aspecten van het functioneren van de woningmarkt, zoals bijvoorbeeld woningtekort en doorstroming, komen aan de orde in artikel 2. Een heldere verdeling van rollen en verantwoordelijkheden van partijen wordt zichtbaar in de realisatie van de maatschappelijke prestaties van partijen en een transparante relatie met de burger. Het beschikbaar stellen van kennis krijgt zijn weerslag in lokale en regionale beleidsonderbouwing.

Verwijzingen beleidsstukken

n.v.t.

* De bijbehorende uitgaven zijn opgenomen onder de overige programma budgetten

1.2. Operationele doelstellingen

1.2.1. Scheppen van randvoorwaarden voor een goed functionerende woningmarkt

Motivering

Om communicatieve sturing door middel van kennisoverdracht maar ook uitwisseling van kennis en informatie tussen VROM en partijen op de woningmarkt te bewerkstelligen.

Instrumenten

• Onderzoek.

• Kennisoverdracht en experimenten.

Prestaties

Visie op de woningmarkt:

• Vanuit een integrale visie op de woningmarkt agenderen, (doen) opstellen en (doen) uitvoeren van een actieplan met als doel de keuzemogelijkheden van de burger te verbeteren.

Kennisoverdracht en kennisuitwisseling:

• Intensiveren van kennisoverdracht aan en kennisuitwisseling met partners in het «woonveld»; periodieke kennisuitwisseling, organisatie van een congres en publicaties in vakbladen;

• Ontwikkelen van internetsite en informatiedesk met informatie over het wonen.

Strategische kennis en extern kennisnetwerk:

• Opstellen meerjarige strategische kennisagenda in overleg met andere departementen, planbureaus, wetenschappelijke wereld, adviesorganen en andere kennisinstituten.

Onderzoek, monitoring en kennisontwikkeling:

• Realiseren en publiceren van de eerste meting van het WoON (WoonOnderzoek Nederland = integratie van Woningbehoefteonderzoek en Kwalitatieve Woningregistratie);

• Bieden van de mogelijkheid voor lokale partijen om te participeren in het WoON om op lokaal niveau te kunnen beschikken over betrouwbare informatie over de woningmarkt. Hiervoor is een bijdrage van € 1,3 mln beschikbaar;

• Onderzoek naar toekomstige ontwikkelingen en processen op de woningmarkt; in het bijzonder naar energieverbruik in woningen (o.a. EPC), investeringsgedrag van corporaties en de invloed van prijs- en woonlastenontwikkelingen op de woningmarkt.

Adviesorganen en kennisinstituten op het gebied van het wonen:

• Bijdragen aan de Stichting Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV): goedkeuring werkplan en begroting 2006; beoordelen prestaties 2005 aan de hand van prestatieverslag en jaarrekening. De SEV ontvangt voor haar activiteiten jaarlijks maximaal € 1,75 mln als basisbijdrage in het exploitatietekort.

Internationale kennisoverdracht en -uitwisseling:

• Bijdragen aan een in Spanje te houden ministersconferentie over wonen (follow up van de, in 2005 in Praag gehouden ministersconferentie);

• Steun verlenen, samen met het Ministerie van Buitenlandse Zaken, aan de Stichting Habitat Platform (SHP) voor de naleving van de mondiale Habitat agenda; in 2006 ontvangt SHP van VROM maximaal € 350 000;

• Beschikbaar stellen van kennis op gebied van wetgeving, beheer en toezicht in de sociale huursector in het kader van het Memorandum of understanding met het Ministry of Housing in Zuid Afrika;

• Verlenen van steun van maximaal € 200 000 per jaar aan de werkzaamheden van het VN Comité voor Menselijke Nederzettingen van de Economic Commission for Europe.

Doelgroepen

• Gemeenten, corporaties; universiteiten, bouwwereld;

• Internationale volkshuisvestingsinstellingen.

Prestatie-indicatoren

• Tevredenheid van gebruikers van informatie en kennis;

• Aantal bezoekers van de internetsite met informatie over wonen;

• Aantal kennisoverdrachtsactiviteiten VROM (publicaties, presentaties e.d.).

Basiswaarden

n.v.t.

Streefwaarden

Kennisoverdracht: Streefwaarden aantallen publicaties, presentaties enz.

Planning

Tevredenheidsonderzoek bij gebruikers van informatie en onderzoeksrapporten: 2007, 2010.

Verwijzingen beleidsstukken

n.v.t.

1.2.2. Bevorderen maximale maatschappelijke prestaties van woningcorporaties

Motivering

Om te komen tot een vernieuwing van de relatie tussen overheid en corporaties waarin de maatschappelijke prestaties meer dan nu zeker gesteld zijn en waarbij er ruimte is voor corporaties om als maatschappelijke onderneming te functioneren. Daarmee moet een duidelijk kader vanuit het rijk worden aangegeven en dient een eigentijdse governancestructuur van toepassing te zijn.

Een en ander moet gepaard gaan met terugdringing van regelgeving, onder voorwaarde dat het hybride karakter wordt behouden en dat er rijkstoezicht blijft op het behoud van maatschappelijk gebonden vermogen.

Instrumenten

• Woningwet;

• Besluit beheer sociale-huursector (Bbsh).

Prestaties

• Opstellen en, na besluitvorming, implementeren van een beleidsvisie en maatregelenpakket ten behoeve van het zekerder stellen van de prestaties van de woningcorporaties, op basis van de adviezen van de Commissie de Boer, Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), Sociaal Economische Raad (SER), Commissie Leemhuis en RIGO Onderzoek en Advies;

• Implementatie zal plaats vinden via voorstellen tot wijziging van de Woningwet en Bbsh;

• De gerealiseerde prestaties van de corporaties worden gevolgd via het jaarlijks Toezichtsverslag;

• Uitbrengen individueel oordeel per corporatie over financiën, rechtmatigheid en volkshuisvestelijke prestaties;

• Tijdig uitbrengen prestatieoordeel woningcorporaties en Toezichtsverslag 2005.

Doelgroepen

Corporaties

Prestatie-indicatoren

Mede op basis van het rapport van de Commissie de Boer zullen, in samenwerking met het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV), indicatoren worden ontwikkeld om de prestaties van de corporaties te kunnen volgen.

De bijdrage van de corporaties aan de nieuwbouw van woningen en aan de herstructurering komt aan de orde in artikel 2. De bijdrage van verhuurders, waar onder de corporaties, aan betaalbaarheid is vermeld in artikel 3.

Basiswaarden en streefwaarden

N.v.t.

Planning

• Het streven is de beleidsvisie en voorstellen voor maatregelen, aansluitend op de brief van 22 juni 2005, waarin een visie op hoofdlijnen is gegeven, voor de behandeling van de VROM-begroting, aan de Kamer voor te leggen;

• Wijzigingsvoorstellen Woningwet en Bbsh zijn voorzien in 2006.

Verwijzingen beleidsstukken

• Brief 6 nov. 2003 inzake actieprogramma herstructurering (kamerstukken II, 2003–2004, 29 200 XI nr. 17);

• Brief 1 februari 2005 inzake prestaties corporaties in 2003 en prestatieafspraken 2004 (kamerstukken II, 2004–2005, 29 453 XI, nr. 9);

• Toezichtsverslag sociale huursector 2003 (kamerstukken, bijlage bij 29 543, nr. 9);

• Brief 19 november 2004 over modernisering huurbeleid (kamerstukken II, 2004–2005, 27 926 XI, nr. 39);

• Brief inzake rapport «Lokaal wat kan, centraal wat moet». (kamerstukken II 2004–2005, 29 846 XI, nr. 3);

• Brief 22 juni 2005 over visie op hoofdlijnen inzake toekomst van woningcorporaties (kamerstukken II, 2004–2005, 29 846 XI, nr. 7).

1.2.3. Versterken van de positie van de woonconsument

Motivering

Om de mondigheid en rechtspositie van de woonconsument te versterken.

Instrumenten

Bijdragen woonconsumentenorganisaties.

Prestaties

Positie huurders en huurdersorganisaties:

• Brief aan de Tweede Kamer met beleidsvoorstellen inzake positie huurders en huurdersorganisaties op basis van het advies van het in de zomer van 2005 uit te brengen advies van de Commissie «Zeggenschap en versterking positie huurders en huurdersorganisaties». In de Huurbrief van 19 november 2004 heeft de minister de instelling van deze commissie aangekondigd.

Ondersteunen woonconsumentenorganisaties:

• De Woonbond en de Stichting VAC-punt Wonen (voorheen Vrouwenadviescommissies) worden ondersteund met financiële bijdragen voor de uitvoering van een met VROM overeen te komen programma van activiteiten op gebied van kennisoverdracht, voorlichting en scholing. De bijdrage aan de Woonbond bedraagt maximaal € 987 880 per jaar, die aan het VAC-punt Wonen maximaal € 300 000 per jaar.

Doelgroepen

Huurders, huurdersorganisaties, woonconsumenten.

Prestatie-indicatoren

• Aantallen huurdersorganisaties en aangesloten huurders;

• Aantal Woonadviescommissies.

Basiswaarden

• Op 31 december 2003 waren 721 huurdersorganisaties aangesloten bij de Woonbond en telde de Woonbond 7 765 persoonlijke leden. In totaal vertegenwoordigde de Woonbond toen 1 163 133 huishoudens, 37% van alle hurende huishoudens in Nederland;

• In 2004 waren er circa 190 Woonadviescommissies (rapportage VAC-punt Wonen).

Streefwaarden

N.v.t.

Planning

N.v.t.

Verwijzingen beleidsstukken

Brief 19 november 2004 over modernisering huurbeleid (kamerstukken II, 2004–2005 27 926, nr. 39).

1.3. Overzicht beleidsonderzoeken

Artikel 2. Stimuleren van voldoende woningen, een duurzame en gedifferentieerde woningvoorraad en leefbare woonmilieus.

2.1. Algemene beleidsdoelstelling

Omschrijving

Om weer voldoende beweging, dan wel doorstroming, op de woningmarkt te krijgen en daarmee:

• De sociale, economische en culturele vitaliteit van steden te borgen en te verbeteren, dan wel ruimte te creëren voor de herstructurering van oude, met name vroeg-naoorlogse, stadswijken en het (weer) accommoderen van de woonwens van midden en hoge inkomens in de steden;

• De keuzemogelijkheden voor alle burgers te vergroten, dan wel het evenwicht tussen vraag en aanbod op de woningmarkt te verbeteren;

• Om in samenhang met de vermaatschappelijking en extramuralisering van de zorg en de inkomenspositie van toekomstige ouderen, te anticiperen op de toenemende vergrijzing en de wens van ouderen en gehandicapten om zo lang mogelijk zelfstandig te wonen;

• Om de veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid van woningen (en gebouwen) duurzaam te borgen, energiebesparing te realiseren en de milieubelasting van woningen en gebouwen duurzaam te verminderen.

Bijdrage

VROM faciliteert, stimuleert (in brede allianties) en monitort (lokaal en regionaal) de woningproductie en de herstructurering van buurten en wijken, en waarborgt de minimale kwaliteit van de woning- (en gebouwen-)voorraad en stimuleert de verbetering daarvan. Daarbij draagt VROM zorg voor een verdere CO₂-reductie, onder andere in de gebouwde omgeving.

Verantwoordelijkheid

VROM is verantwoordelijk voor de randvoorwaarden voor het optimaal functioneren van de woningmarkt (beleid ontwikkelen en uitdragen; uitvoerende partijen aanspreken op hun verantwoordelijkheid en het nakomen van bestuurlijke afspraken) en de bouwregelgeving (en het toezicht daarop).

Succesfactoren

Het behalen van de algemene doelstelling is afhankelijk van:

• De uitvoering van de daartoe met en door regionale en lokale partijen eind 2004/begin 2005 afgesloten, concrete en afrekenbare convenanten en afspraken inzake de woningproductie en de herstructurering van oude wijken;

• De naleving van de bouwregelgeving en het klimaatbeleid in de gebouwde omgeving.

Effectgegevens

Het behalen van de algemene doelstelling heeft als effect dat:

• Per 1-1-2008 in elk van de 20 stedelijke regio's minimaal 90% van de op regionaal niveau overeengekomen woningproductie 2005 t/m 2007 is gerealiseerd, dan wel dat per 1-1-2010 minimaal 90% van de overeengekomen woningproductie 2005 t/m 2009 is gerealiseerd (randvoorwaarde voor de liberalisatie in het kader van het nieuwe huurbeleid; zie artikel 3). Het woningtekort wordt daarmee, naar verwachting, teruggebracht tot 2,2% in 2008, resp. 1,5% in 2010;

• Het aantal volledig geschikte woningen voor ouderen en gehandicapten in 2010 is toegenomen met 255 000 woningen (t.o.v. 2002);

• De sociaal-fysieke situatie in oude stadswijken is verbeterd; wat betreft woningdifferentiatie, bevolkingssamenstelling en leefbaarheid, met name in 56 prioritaire herstructureringswijken in de G-30;

• Het aandeel middeldure en dure woning in de steden is toegenomen, resp. de bijdrage van randgemeenten aan de huisvesting van lage inkomensgroepen is toegenomen;

• De bouwregelgeving voldoende wordt nageleefd en de CO₂-reductie in de gebouwde omgeving wordt gerealiseerd.

Verwijzingen beleidsstukken

• Brief over de woningproductie (kamerstukken II, 2003–2004, 29 200 XI, nr. 3);

• Modernisering AWBZ; brief minister en staatssecretaris met het actieplan «Investeren in de toekomst» (kamerstukken II, 2003–2004, 26 631 XI en 28 951 XI, nr. 99);

• Brief aanvullende maatregelen ter stimulering/versnelling voortgang aanpak steden («Actieprogramma Herstructurering») (kamerstukken II, 2002–2003, 28 600 XI, nr. 88);

• Brief voortgang Actieprogramma Herstructurering/56 wijken (kamerstukken II, 2004–2005, 30 136 XI, nr. 1);

• Brief over de derde convenantsperiode voor het Grotestedenbeleid 2005–2009 (kamerstukken II, 2003–2004, 21 062 XI, nr. 116);

• Grotestedenbeleid 2005–2009; brief over prestatieafspraken derde periode Grotestedenbeleid 2005–2009 (kamerstukken II, 2004–2005, 30 128 XI, nr. 1).

2.2. Operationele doelstellingen

2.2.1. Stimuleren van voldoende woningproductie

Motivering

Om de woningmarkt te ontspannen moet de woningproductie, met name in de stedelijke regio's, worden versneld en verhoogd, in overeenstemming met de woningbehoefte.

Instrumenten

• Convenanten woningbouwafspraken 2005 t/m 2009 (inclusief eigenbouw);

• Financiële bijdragen op grond van het Besluit locatiegebonden subsidies 2005;

• De afspraken tussen VROM en de vertegenwoordiging van corporaties (Aedes) over het huurbeleid (en het door gemeenten bieden van voldoende bouwruimte) moeten eveneens leiden tot meer investeringen, met name in betaalbare huurwoningen;

• Grondbeleidinstrumentarium (wet- en regelgeving);

• Stroomlijning en vereenvoudiging van bouwgerelateerde wet- en regelgeving (Brede Herijking VROM-regelgeving);

• VROM-aanjaagteams. Worden ingezet in die gemeenten/regio's waar stagnatie van de woningproductie dreigt;

• Kennisontwikkeling en -overdracht;

• Communicatie.

Prestaties

• Stimuleren en monitoren van de voortgang en uitvoering van de Convenanten woningbouwafspraken 2005 t/m 2009;

• Stimuleren en monitoren van de streek- en bestemmingsplancapaciteit;

• Inzet van aanjaagteams (VROM accountmanagers en externe deskundigen) om het besluitvormings- en bouwproces te bespoedigen;

• Totstandkoming van één VROM-vergunning. Wetsvoorstel 2006 naar Tweede Kamer;

• Implementatie Nota Grondbeleid:

• Implementatie Grondexploitatiewet:

• Nadere uitwerking kabinetsstandpunt inzake concurrentiebevordering;

• Wetsvoorstel stedelijke herverkaveling;

• Stimuleren gebruik Handboek Grondprijsbeleid;

• Hervatting jaarlijks grondprijzenonderzoek;

• Ontwikkelen transparant grondbeleid t.b.v corporaties;

• Volgen EU-grondbeleid;

• Implementatie uitvoeringsagenda Nota Ruimte (uitwerken kabinetsstandpunt inzake regionaal kostenverhaal en verevening).

Doelgroepen

• Alle woningzoekenden;

• Andere overheden, corporaties, marktpartijen en particuliere bouwers. Zij zijn verantwoordelijk voor de daadwerkelijke uitvoering.

Prestatie-indicatoren

1. Woningproductie moet substantieel hoger zijn dan afgelopen jaren;

2. Nieuwbouw door corporaties moet in de periode 2005–2009 minimaal 111 000 woningen (huur en koop) bedragen, ofwel ten opzichte van het huidige niveau geleidelijk toenemen tot in totaal 46 000 woningen extra in de periode tot 2010;

3. Daling woningtekort;

4. Toename doorstroming, met name ten behoeve van lagere inkomensgroepen, starters en ouderen;

5. Omwille van meer en betere keuzemogelijkheden voor alle burgers, een beter evenwicht tussen vraag en aanbod op de woningmarkt, c.q. het beschikbaar zijn van een voldoende, gevarieerd en geschikt aanbod van huur- en koopwoningen in alle prijsklassen (met name in en rond de grote steden) en dus kortere wachtlijsten.

Basiswaarden

Zie tabel

Streefwaarden

Zie tabel

Planning

Zie tabel

Verwijzingen beleidsstukken

Beleidsnota's:

• Brief over de woningproductie (kamerstukken II, 2003–2004, 29 200 XI, nr. 3);

• Brief over modernisering huurbeleid (kamerstukken II, 2004–2005, 27 926 XI, nr. 39).

Voortgangrapportages:

• Verstedelijkingsbeleid tot 2010, voortgang maatregelen ter verhoging van de woningproductie (kamerstukken II, 2004–2005, 27 562 XI, nr. 4);

• Verstedelijkingsbeleid tot 2010, Brief ter aanbieding van de rapportage «Voortgang verstedelijking VINEX 2004» (kamerstukken II, 2004–2005, 27 562 XI, nr. 5);

• Rapport «Voortgang verstedelijking VINEX 2004» (bijlage bij 27 562, nr. 5);

• Verstedelijkingsbeleid tot 2010, brief over woningbouwafspraken 2005 tot 2010 (kamerstukken II, 2004–2005 27 562 XI, nr. 6);

• Nota Bouwprognoses 2004–2009 (kamerstukken II, 2004–2005, 24 508 XI, nr. 66);

• Brief over grondbeleid van de decentrale overheden en vierde voortgangsbrief grondbeleid (kamerstukken II, 2004–2005, 27 581 XI, nr. 20);

• Herijking VROM-regelgeving; brief over vormgeving VROM-vergunning (kamerstukken II, 2003–2004, 29 383 XI, nr. 12);

• Herijking VROM-regelgeving; brief met nadere informatie over vormgeving VROM-vergunning (kamerstukken II, 2003–2004 29 383 XI, nr. 18);

• Rijksjaarverslag VROM 2003 (kamerstukken II, 2003–2004, 29 540 XI, nr. 24);

• Rijksjaarverslag VROM 2004 (kamerstukken II, 2004–2005, 30 100 XI, nr. 1).

Opmerkingen bij tabel:

¹ exclusief administratieve correcties

– Bron basiswaarden: WBO 2002; VROM-Woonmilieudatabase; Primos 2003; CBS

I.p.v. streefwaarden worden ook streefrichtingen aangegeven. Dit omdat de beoogde maatschappelijke effecten ook door externe factoren worden beïnvloed. Het beleidsstreven, het ombuigen van een negatieve trend, wordt daarmee zo concreet mogelijk weergegeven. In 2006 zijn nieuwe meetwaarden beschikbaar.

2.2.2. Verruiming van aanbod van geschikte woningen voor ouderen en gehandicapten

Motivering

Om ouderen en gehandicapten zo lang mogelijk zelfstandig te laten wonen dient het aantal geschikte, zelfstandige woningen voor ouderen en gehandicapten structureel toe te nemen.

Instrumenten

• Convenanten woningbouwafspraken 2005 t/m 2009;

• Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing 2005 t/m 2009 (ISV-II), respectievelijk de in het kader van het Grotestedenbeleid ondertekende Convenanten GSB-III/ISV-II;

• Stimuleren en faciliteren van kennisontwikkeling en -overdracht (onder meer best-practices en benchmarking);

• Communicatie, voorlichting en overtuiging.

Prestaties

• Uitvoeren van (medio 2004 opgesteld) en jaarlijks rapporteren over het gezamenlijk VROM/VWS-Actieplan – «Investeren in de toekomst» –. Bij de uitvoering ligt het accent op;

• Stimuleren inzet van private partijen, via netwerken en koepels (Neprom);

• Stimuleren van voorsorteren door eigenaar-bewoners (woning-aanpassingen; preventief verhuizen);

• Stimuleren dat gemeenten de openbare ruimte toegankelijk inrichten;

• Uitwerken en implementeren van de op wonen betrekking hebbende maatregelen uit de kabinetsnota «Ouderenbeleid in het perspectief van de vergrijzing»;

• Beleidsimpuls landelijk wonen (ouderen; wonen/zorg).

Doelgroepen

• Ouderen en gehandicapten;

• Andere overheden, corporaties en marktpartijen. Zij zijn verantwoordelijk voor de daadwerkelijke uitvoering.

Prestatie-indicatoren

Beter evenwicht tussen vraag en aanbod van geschikte woningen (door middel van nieuwbouw, woningverbetering, woningtoewijzing).

Basiswaarden

Zie tabel

Streefwaarden

Zie tabel

Planning

Zie tabel

Verwijzingen beleidsstukken

Beleidsnota's:

• Modernisering AWBZ: brief minister en staatssecretaris met het actieplan «Investeren in de toekomst» (kamerstukken II, 2003–2004, 26 631 XI en 28 951 XI, nr. 99).

• Ouderenbeleid in het perspectief van de vergrijzing (kabinetsnota; kamerstukken II, 2004–2005, 29 389 XI, nr. 5).

Voortgangsrapportages:

• Rijksjaarverslag VROM 2003 (kamerstukken II, 2003–2004, 29 540, XI nr. 24);

• Rijksjaarverslag VROM 2004 (kamerstukken II, 2004–2005, 30 100 XI, nr. 1).

Opmerkingen bij tabel:

Bron basiswaarden: WBO2002; VROM-Woonmilieudatabase; Primos 2003; CBS

I.p.v. streefwaarden worden ook streefrichtingen aangegeven. Dit omdat de beoogde maatschappelijke effecten ook door externe factoren worden beïnvloed. Het beleidsstreven, het ombuigen van een negatieve trend, wordt daarmee zo concreet mogelijk weergegeven. In 2006 zijn nieuwe meetwaarden beschikbaar

2.2.3. Bevorderen van de leefbaarheid van wijken

Motivering

Om de concentratie van lage inkomensgroepen te verminderen, de negatieve effecten van de concentratie van allochtonen op hun integratie tegen te gaan en de gevoelens van verloedering en onveiligheid te verminderen is het noodzakelijk dat:

• Oude woonwijken met een grootschalige en eenzijdig samengestelde woningvoorraad (slechte en veelal kleine huurwoningen) worden geherstructureerd (slopen, nieuwbouw, renovatie, verkoop huurwoningen) en

• De fysieke herstructurering ook bijdraagt aan de verbetering van de leefbaarheid, ofwel de kwaliteit van het samen leven in wijken en buurten (sociaal-fysieke wijkaanpak).

Instrumenten

• Het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing 2005 t/m 2009 (ISV-II), resp. de in het kader van het Grotestedenbeleid ondertekende Convenanten GSB-III/ISV-II:

• Dit budget stuurt op de kwaliteit van de nieuwbouw, woningrenovatie, directe woonomgeving en openbare ruimte.

• Impulsbudget ISV:

• Dit budget is bedoeld voor opheffen van vertraging in de uitvoering van plannen en projecten in wijken als gevolg van onvoorziene problemen.

• Actieprogramma Herstructurering/incl. 56 wijkenaanpak: Prestatieafspraken (zoals ondertekend eind 2004/begin 2005) en specifieke faciliteiten voor 56 prioritaire wijken in de G-30:

• De looptijd van de afspraken is gemiddeld 5 jaar. Door een focus op 56 prioritaire herstructureringswijken wordt beoogd een versnelling en voorbeeldwerking te genereren om de stedelijke vernieuwing, ofwel de samenhang tussen fysiek en sociaal, een impuls te geven;

• Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek;

• Kennisontwikkeling en -overdracht;

• Communicatie, voorlichting en overtuiging.

Prestaties

ISV:

• Verantwoording afleggen over invulling door VROM van rijksverantwoordelijkheid voor stedelijke vernieuwing (doelbereik opgaven ISV-I (2000–2004); rapportage begin 2006;

• Stimuleren en monitoren (zowel inhoudelijk als procesmatig) van de uitvoering van de Meerjarenontwikkelingsprogramma's (MOP's) GSB-III/ISV-II, 2005 t/m 2009.

Actieprogramma Herstructurering/56 wijken:

• Stimuleren en monitoren (zowel inhoudelijk als procesmatig) van de uitvoering van de lokale prestatieafspraken voor de 56 prioritaire herstructureringswijken en zonodig actief ondersteunen van matching van corporatiegelden;

• Inzet van VROM-impulsteams;

• Pilot investeringszones in herstructureringswijken (uitvoering motie Veenendaal/Depla). Kamerstukken II, 2004–2005, 29 800 XI, nr. 58);

• Kennis en informatieoverdracht, toegespitst op uitvoering in 56 wijken (onder meer in samenwerking met kenniscentrum KEI; de jaarlijkse bijdrage aan KEI bedraagt maximaal € 284 000)

• Stimuleren van bewonersparticipatie/bewonerspanels.

Sociaal-fysieke wijkaanpak:

Naast bovenstaande activiteiten, in bijzonder:

• Wijziging Huisvestingswet (aanscherping van mogelijkheden voor sturing door gemeenten op de leefbaarheid in wijken); inwerkingtreding 2007;

• Monitoren Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek;

• Tegengaan van onrechtmatige bewoning en verhuur;

• Implementatie van actieplan Operatie Jong.

Bijzondere aandachtsgroepen:

• Bijdragen aan het Breed Initiatief Maatschappelijke Binding;

• Stimuleren dat de in 2005 gedane oproep aan gemeenten en corporaties tot meer activiteiten voor dak- en thuislozen (conform plan Verdaas «Iedereen onder dak»), resultaten afwerpt en indien noodzakelijk, aanpassing van wet- en regelgeving om eenvoudiger «suboptimaal» bouwen voor dak- en thuislozen te realiseren.

Doelgroepen

• Alle burgers in oude stadswijken;

• Andere overheden, corporaties en marktpartijen. Zij zijn verantwoordelijk voor de daadwerkelijke integrale, specifieke aanpak en uitvoering.

Prestatie-indicatoren

1. Toename middeldure en dure woningen (t.b.v. midden en hoge inkomens) in bestaand stedelijk gebied in de G-30;

2. Toename van bijdrage van randgemeenten aan huisvesting van lage inkomensgroepen;

3. Verbeteren van de kwaliteit van de woning, directe woonomgeving en de openbare ruimte, met name in oude stadswijken;

4. Duurzaam en evenwichtig verbeteren van de leefkwaliteit, met name in oude stadswijken;

5. Adequate huisvesting van bijzondere aandachtsgroepen (dak- en thuislozen).

Basiswaarden

Zie tabel

Streefwaarden

Zie tabel

Planning

De in de GSB prestatieconvenanten 2005–2009 en de lokale prestatieafspraken voor de 56 wijken overeengekomen prestaties moeten in 2010 (grotendeels) zijn gerealiseerd.

In G-30 tot 2010: 110 000 nieuwbouwwoningen in bestaand stedelijk gebied, waarvan 60 000 extra toegevoegd en de rest vervangende nieuwbouw. En 30 000 ingrijpend verbeterde woningen.

Verwijzingen beleidsstukken

Beleidsnota's:

• ISV: Brief over derde convenantsperiode voor het Grotestedenbeleid 2005–2009 (kamerstukken II, 2003–2004, 21 062 XI, nr. 116);

• Actieprogramma Herstructurering/56 wijken: Brief aanvullende maatregelen ter stimulering/versnelling voortgang aanpak steden («Actieprogramma Herstructurering» (kamerstukken II, 2002–2003, 28 600 XI, nr. 88);

• Integratie/aandachtsgroepen: Onderzoek Integratiebeleid. Kabinetsreactie op rapport «Bruggen bouwen». Commissie Blok (kamerstukken II, 2003–2004, 28 689 XI, nr. 17);

• Actieprogramma Herstructurering/56 wijken: Brief over o.m. Actieprogramma Herstructurering (kamerstukken II, 2003–2004, 29 200 XI, nr. 17);

• Herstructurering en uitvoering stedelijke vernieuwing, voortgang Actieprogramma Herstructurering/56 wijken (kamerstukken II, 2003–2004 29 200 XI, nr. 136);

• Herstructurering en uitvoering stedelijke vernieuwing, tijdelijke regeling impulsbudget stedelijke vernieuwing (kamerstukken II, 2004–2005, 30 136 XI, nr. 1);

• Herstructurering en uitvoering stedelijke vernieuwing, voortgang actieprogramma herstucturering/56 wijken (kamerstukken II, 2004–2005, 30 136 XI, nr. 2);

• Rijksjaarverslag VROM 2003 (kamerstukken II, 2003–2004, 29 540 XI, nr. 24).

• Rijksjaarverslag VROM 2004 (kamerstukken II, 2004–2005, 30 100 XI, nr. 1).

* Inkomensindex: het gaat hier om een zogeheten segregatie index die varieert tussen de 0 en de 1. Bij de waarde nul woont de lage inkomensgroep (laagste vier decielen in de inkomensverdeling) gelijkmatig gespreid, bij de waarde 1 woont ze volledig gesegregeerd. In dit geval gaat het om de inkomenssegregatie tussen de steden en de randgemeenten.

Opmerkingen bij tabellen

– Bron basiswaarden: WBO2002; VROM-Woonmilieudatabase; Primos 2003; CBS

– I.p.v. streefwaarden worden streefrichtingen aangegeven. Dit omdat de beoogde maatschappelijke effecten ook door externe factoren worden beïnvloed. Het beleidsstreven, het ombuigen van een negatieve trend, wordt daarmee zo concreet mogelijk weergegeven. In 2006 zijn nieuwe meetwaarden beschikbaar.

– De gegevens in de tabel voor de 56 wijken zijn gebaseerd op 53 afgeronde prestatieafspraken, per 31 mei 2005; de looptijd van de afspraken is gemiddeld 5 jaar.

2.2.4. Garanderen van de minimale bouwtechnische en gebruikstechnische kwaliteit van gebouwen en bevorderen van een hogere kwaliteit daarvan

Motivering

Om alle gebouwen aan minimale bouwtechnische eisen te laten voldoen, stelt VROM kaders en formuleert minimale prestaties (bouwregelgeving). Dit om bij bestaande gebouwen en bij de totstandkoming en verbetering van gebouwen een veilig, gezond en bruikbaar bouwwerk neer te zetten dan wel te waarborgen.

Om aansluiting te houden bij technologische, maatschappelijk, bestuurlijke en politieke ontwikkelingen, stimuleert VROM bovenminimale kwaliteit en innovaties.

Om CO₂-reductie te bewerkstelligen heeft VROM doelstellingen onder andere voor energiebesparing in de gebouwde omgeving.

Instrumenten

• Woningwet:

De basis voor de bouwregelgeving en het tweedelijns toezicht hierop is vastgelegd in de Woningwet. Het bouwvergunningproces en handhaving zijn de belangrijkste onderdelen van deze wet.

• Bouwbesluit:

De minimale bouwtechnische kwaliteit voor woningen en andere gebouwen is vastgelegd in het Bouwbesluit 2003. Dit geldt voor zowel bestaande bouw als nieuwbouw.

• Stimuleren met expertise en middelen:

Verbeteren van de bouw- en gebruikstechnische kwaliteit en stimuleren innovaties die bijdragen aan een verbetering van gebouwen.

Prestaties

Garanderen van de minimale bouwtechnische en gebruikstechnische kwaliteit van gebouwen:

1. Verbetering en vereenvoudiging bouwvergunningprocedures voor burgers en bedrijven door:

• Invoering en voorlichting wijziging Woningwet ( 2006) en indienen wetsvoorstel wijziging Woningwet ( 2007) bij Tweede en Eerste Kamer;

• Tijdelijk besluit tunnelrichtlijn ter implementatie EU-richtlijn;

• Praktijkproef Certificering Preventieve Toets Bouwbesluitvoorschriften;

• Uitvoering plan van aanpak «Transparantie kwaliteit van woningen»;

• Helpdesk bouwregelgeving.

2. Vaststellen minimale kwaliteit van woningen en overige gebouwen middels:

• Aanscherping Energie Prestatie Coëfficiënt voor nieuwe woningen (EPC-W) van 1,0 naar 0,8;

• Wijziging Bouwbesluit 2003 in verband met deregulering en vereenvoudiging;

• Voorlichting inwerkingtreding wijziging Bouwbesluit per 2007;

• Landelijke uniformering gebruiksvoorschriften in Gebruiksbesluit;

• Afstemmen NEN-normen op regelgeving en vereenvoudigen NEN-normen.

3. Implementatie Europese regelgeving:

• Uitvoering implementatie Europese Normen in Nederlandse regelgeving, implementatie Richtlijn Bouwproducten (CE-markering), en implementatie van de Energy Performance Building Directive (EPBD).

4. VROM-vergunning:

• Wettelijk kader VROM-vergunning: op basis van het concept-wetsontwerp, consultatie van de praktijk en pilots zal het wettelijk kader voor de VROM-vergunning in 2006 verder worden ingevuld;

• Uitvoeren pilots VROM-vergunning;

• Uitwerken ICT-aspecten VROM-vergunning.

Verbeteren van de bouwtechnische kwaliteit van gebouwen en stimuleren van innovatie:

5. Verbetering (brand-)veiligheidsniveau van gebouwen door:

• Update brandbeveiligingsconcept gezondheidszorg en wonen;

• Ontwikkelen inzicht in brandgevaarlijke stoffen (afstemming van de zogenaamde Artikel 8.40 AmvB's Wet milieubeheer op het Bouwbesluit);

• Stimuleren naleving veiligheid, gas en electra van woningen;

• Monitoring veiligheid gas- en elektra.

6. Beperking CO₂-emissie in de sector gebouwde omgeving via:

• Uitvoering activiteiten ten behoeve van Energiebewust Wonen en Werken;

• Tijdelijke Regeling CO₂-reductie gebouwde omgeving;

• Energiebesparing Lagere Inkomens (TELI).

7. Verhoging gezondheidsniveau in gebouwen:

• Inzichtelijk maken gezondheidskwaliteit van bepaalde delen van de woningvoorraad.

8. Vermindering negatieve milieueffecten bij het bouwen en beheren van gebouwen:

• Evaluatie praktijkproeven bouwen en milieu;

• Projecten Bewoners en (Duurzaam) Bouwen.

Doelgroepen

Het beleid richt zich op burgers, gemeenten, bedrijven. Gemeenten en de bouwbedrijven hebben een duidelijke taak bij de uitvoering van de bouwregelgeving. Zij moeten de regelgeving kunnen toepassen in de bouwpraktijk. Daarbij moeten gemeenten het tevens kunnen uitleggen aan de gebruikers ervan (burger en professionele bouwers).

Prestatie-indicatoren

Zie tabel

Basiswaarden/streefwaarden

Zie tabel

Planning

Het garanderen van een minimale en bovenminimale kwaliteit van de gebouwenvoorraad is een continu proces. Wat betreft het aanpassen van de bouwregelgeving is er een aantal ijkmomenten te benoemen: wijziging Woningwet 2006 en Wijziging Woningwet en Bouwbesluit in 2007.

Verwijzingen beleidsstukken

• Brieven Modernisering van de Bouwregelgeving (kamerstukken II, 2004-2005, 28 325 XI, nr. 17 en nr. 19);

• Brief meerjarenprogramma herijking van de VROM-regelgeving, actuele stand van zaken (administratieve lastenverlichting; kamerstukken II, 2004–2005, 29 383 XI, nr. 26);

• Meerjarenprogramma herijking van de VROM-regelgeving, herijkingsproject «Modernisering algemene regels» (kamerstukken II, 2004–2005, 29 383 XI, nr. 27);

• Evaluatienota Klimaatbeleid, brief over het klimaatbeleid voor de gebouwde omgeving (kamerstukken II, 2004–2005, 28 240 XI, nr. 17);

• Evaluatie klimaatbeleid, brief Tijdelijke regeling energiebesparing in de gebouwde omgeving (kamerstukken II, 2004–2005, 28 240 XI, nr. 33).

2.3. Overzicht beleidsonderzoeken

Artikel 3. Garanderen van keuzemogelijkheden en betaalbaarheid op de woningmarkt

3.1. Algemene beleidsdoelstelling

Omschrijving

Om te garanderen dat alle inkomensgroepen in goede en betaalbare woningen kunnen worden gehuisvest en voldoende keuzevrijheid hebben in de eigen woonsituatie.

Bijdrage

VROM beïnvloedt de vraag en het aanbod op de woningmarkt.

Verantwoordelijkheid

De minister is verantwoordelijk voor:

• Regelgeving ter bevordering van een evenwichtige verdeling van de woningvoorraad;

• Zorg voor voldoende betaalbare woningen;

• Betaalbaarheid van het wonen voor de lagere inkomensgroepen.

Succesfactoren

Behalen van deze doelstelling hangt af van:

• Investeringen in de nieuwbouw (waaronder huurwoningen);

• Voldoende aanbod van betaalbare woningen;

• Kwalitatief goede uitvoering van de Wet op de huurtoeslag;

• Een beheerst verloop van de uitgaven voor de huurtoeslag;

• Tijdige implementatie van de modernisering van het huurbeleid in wet- en regelgeving.

Effectgegevens

Behalen van deze doelstelling heeft als effecten dat:

• De keuzemogelijkheden toenemen;

• De doorstroming in de woningvoorraad verbetert;

• Lagere inkomensgroepen zo veel mogelijk in betaalbare woningen wonen.

Verwijzingen beleidsstukken

VROM-begroting 2005 (kamerstukken II, 2004–2005, 29 800 XI, nr. 1).

3.2. Operationele doelstellingen

3.2.1. Garanderen van de betaalbaarheid van voldoende huurwoningen en een evenwichtige verdeling hiervan (aanbodgericht)

Motivering

Om de betaalbaarheid van huurwoningen te garanderen voor alle huishoudens die door hun inkomenssituatie daar niet of onvoldoende zelf in kunnen voorzien en om een evenwichtige en rechtvaardige verdeling van schaarse huurwoningen te bewerkstelligen.

Instrumenten

Wet- en regelgeving: Huurprijsregelgeving, Huurwetgeving, Huisvestingswet.

Handhaving: huurgeschillenbeslechting.

Prestaties

Modernisering huurbeleid:

• De uitwerking van de modernisering van het huurbeleid heeft in 2005 plaats gevonden. De contouren hiervan zijn in november 2004 en februari 2005 in brieven aan de Tweede Kamer aangegeven. In 2006 zullen de voorstellen in werking treden;

• Huurbrief opstellen met de voorwaarden van het huurbeleid 2006.

Herziene Huisvestingswet;

• In 2005 en 2006 wordt de herziene Huisvestingswet opgesteld. Deze zal naar verwachting in 2007 in werking treden. Hier zal de aanpassing van de Huisvestingswet per 1 mei 2005 onderdeel van gaan uitmaken.

Huurgeschillenbeslechting:

• Vervangen van de huidige tweezijdige legesheffing door eenzijdige legesheffing. Naar verwachting zal dit wetsvoorstel in 2006 worden afgerond;

• Afhandelen van huurgeschillen met behandeltermijnen als genoemd in de tabel 3.3;

• Verder uitvoering geven aan de wijziging van de organisatie rondom de huurgeschillenbeslechting, die in 2005 is gestart.

Doelgroepen

• Huurders en kopers met een laag inkomen (de «doelgroep»);

• Vergunninghouders die van woonruimte dienen te worden voorzien;

• Verhuurders die betrokken zijn bij een huurgeschil.

Prestatie-indicatoren

De gemiddelde jaarlijkse huurstijging, onderscheiden naar sociale en overige verhuurders en de verschillende huurregimes die gelden voor de voorraad.

Daarnaast gelden de aantallen huurwoningen, behorend tot de te onderscheiden huurregimes, als prestatie-indicator met betrekking tot de keuzevrijheid.

Basiswaarde en streefwaarden

Planning

De beleidsvoorstellen van de modernisering van het huurbeleid (huurwetgeving) zullen in de loop van 2006 in werking treden;

• In 2008 zal worden bezien of is voldaan aan de woningproductie conform de woningbouwafspraken (zie artikel 2), waaraan de verdere liberalisatie is gekoppeld. De hoogte van de huurstijgingen en de hoogte van het huurprijsplafond zijn daarvan afhankelijk gesteld.

Verwijzingen beleidsstukken

• Brief over modernisering huurbeleid (kamerstukken II, 2004–2005, 27 926 XI, nr. 39);

• Huurbeleid; brief over aanvullende voorstellen (kamerstukken II, 2004–2005, 27 926 XI, nr. 43);

• Brief over de Toekomst van de huurgeschillenbeslechting (kamerstukken II, 2004–2005, 27 926 XI, nr. 77);

• Wijziging van de Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte (eenzijdige legesheffing). Voorstel van wet (kamerstukken II, 2004–2005, 29 858 XI, nr. 2);

• Wijziging van de Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte (eenzijdige legesheffing). Memorie van toelichting (kamerstukken II, 2004–2005, 29 858 XI, nr. 3);

• Brief over evaluatie van de huisvestingswet (kamerstukken II, 2004–2005, 29 624 XI, nr. 1);

• Wijziging Huisvestingswet (wijziging bepalingen met betrekking tot huisvesting verblijfsgerechtigden); gewijzigd voorstel van wet (kamerstukken I, 2004–2005, 29 566 XI, nr. A);

• Wijziging Huisvestingswet (wijziging bepalingen met betrekking tot huisvesting verblijfsgerechtigden); eindverslag (kamerstukken I, 2004–2005, 29 566 XI, nr. B).

Toelichting en kengetallen operationele doelstelling 1

Daarnaast voeren de voorzitters van de Huurcommissies in 2006 14 000 toetsingen op de redelijkheid van de huurprijs uit (zie 3.3.2).

Bij de productieprognose in tabel 3.3 is uitgegaan van een instroom in 2006 van 20 500 huurverhogingsgeschillen, 4 000 servicekostengeschillen, en 10 000 overige geschillen.

3.2.2. Garanderen van de betaalbaarheid van het wonen voor lage inkomensgroepen (vraaggericht).

Motivering

• Om de betaalbaarheid van het zelfstandig wonen voor alle bevolkingsgroepen te garanderen en het effect van stijgende woonlasten voor specifieke groepen te beperken;

• Om het voor huishoudens met een beperkt budget toch mogelijk te maken een eigen woning te kopen.

Instrumenten

Wet- en regelgeving: de huurtoeslag1 uit de Aanpassingswet algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (AWIR), Wet bevordering eigen woningbezit (BEW), Nationale hypotheekgarantie (NHG).

Prestaties

Aanpassingswet Algemene Wet Inkomensafhankelijke regelingen:

Per september 2005 zal de Aanpassingswet Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen van kracht worden.

De uitvoering van deze wet berust bij de Belastingdienst.

De voorzitters van de Huurcommissies voeren op verzoek van de Belastingdienst een toets uit op de redelijkheid van de huurprijs. In 2006 wordt uitgegaan van een instroom van 14 000 van dergelijke verzoeken en van een gelijk aantal uit te voeren toetsingen.

Beleid ten aanzien van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O-beleid):

Op grond van de Comptabiliteitswet houdt VROM een verantwoordelijkheid voor de doelmatigheid en rechtmatigheid van de programmauitgaven voor de huurtoeslag.

De veranderingen in wetgeving hebben tot gevolg dat de uitvoering van de huurtoeslag en daarmee de rechtshandhaving overgaat van VROM naar de Belastingdienst. Dit betekent dat de staatssecretaris van Financiën primair verantwoordelijk wordt voor vormgeving en uitvoering van het M&O-beleid. Over de uitvoering van de huurtoeslag (waaronder het M&O-beleid) wordt verantwoording afgelegd in het Beheersverslag Belastingdienst. De accountantscontrole op de door de Belastingdienst geleverde prestaties bij de uitvoering van de huurtoeslag en de daarbij behorende financiële afwikkeling vindt plaats onder de gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van de Auditdiensten van het Ministerie van Financiën en het Ministerie van VROM.

Wet betaalbaarheidsheffing huurwoningen:

Verhuurders krijgen een grotere verantwoordelijkheid om de betaalbaarheid van het wonen voor de lagere inkomens te waarborgen. Zij gaan bijdragen aan de huurtoeslag. De wet zal in 2006 in werking treden.

Nationale hypotheekgarantie (NHG):

In 2005 is besloten de normen en voorwaarden in 2006 zodanig verder te wijzigen dat meer mensen in aanmerking kunnen komen voor verantwoorde leningen met NHG. Zo wordt bijvoorbeeld de kostengrens verhoogd naar € 250 000,– en heeft een verdere stroomlijning plaatsgevonden om de normen en voorwaarden in overeenstemming te brengen met de gangbare praktijken bij de financiële instellingen.

Beperken onderhoudsrisico's:

Voor het verder ontwikkelen en (periodiek) uitvoeren van de monitor van de appartementenmarkt wordt aangesloten op het in 2006 af te ronden Woononderzoek Nederland. De eerste resultaten zijn in 2007 beschikbaar.

Wet BEW:

De Wet bevordering eigen woningbezit (BEW) is in 2004 geëvalueerd. Na instemming door de Tweede Kamer met het voorstel tot intrekking van de Wet BEW, zal het daartoe strekkende wetstraject in 2005 worden gestart. In 2006 zal de BEW voor nieuwe aanvragers niet langer toegankelijk zijn.

Doelgroepen

Huishoudens met lagere inkomens.

Prestatie-indicatoren

Betaalbaarheid voor de doelgroep garanderen (huurtoeslag):

• Netto-huurquote en NINKI («netto inkomen na kale huurlastenindex») ter bepaling van het effect van de huurtoeslag op de betaalbaarheid van het huren;

• Huursubsidiedruk: indicator voor de marginale druk;

• NHG-garanties;

• Aantallen verkochte huurwoningen door woningcorporaties;

• Aandeel eigen woningbezit.

Basiswaarden en streefwaarden

Planning

Huurtoeslag:

Uitvoering en M&O beleid: Continu.

Verwijzingen beleidsstukken

• Aanpassingswet algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (AWIR) (kamerstukken I, 2004–2005, 29 765, nr. A);

• Brief over evaluatie Wet bevordering eigen woningbezit (BEW) (kamerstukken II, 2004–2005, 29 800 XI, nr. 11);

• Brief aanbieding verslag werking Huursubsidiewet en Wet bevordering eigen woningbezit, alsmede Evaluatie EOS, modernisering uitvoering Huursubsidiewet (kamerstukken II, 2004–2005, 29 800 XI, nr. 13).

Ook de achtervangpositie van de overheid bij het Waarborgfonds Eigen Woningen en het Waarborgfonds Sociale Woningbouw, waar kopers respectievelijk woningbouwcorporaties onder bepaalde voorwaarden vrijwillig aan kunnen deelnemen, draagt bij aan de betaalbaarheid van het wonen.

Toelichting en kengetallen operationele doelstelling 2

In de begroting 2006 is, evenals in de begroting 2005, gekozen voor het presenteren van een aantal referentiecases waarbij wordt uitgegaan van standaard inkomenssituaties en een huurniveau gelijk aan de aftoppingsgrens van de huurtoeslag. Hiermee kan de ontwikkeling van de indicatoren in de tijd worden gevolgd. Tevens is ervoor gekozen om – vooruitlopend op de invoering van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen – de periode van netto woonlasten en inkomen gelijk te schakelen aan een kalenderjaar.

In tabel 3.4 en tabel 3.5. worden de referentiecases gepresenteerd.1

Bron: Huursubsidiewet, CPB-microtax, Min.SZW

² Bij de cases wordt bij de uitkeringsgerechtigden en marktloon uitgegaan van een inkomensniveau van 100% wettelijk minimumloon.

De netto huurlasten voor de doorgerekende referentiecases zullen naar verwachting circa € 50 tot € 60 toenemen van 2005 op 2006. Deze beperkte stijging van de netto huurlasten is het gevolg van een matige huurontwikkeling per 1 juli 2006 van 1,7% en een lichte daling van de eigen bijdrage in 2005 met -0,6%

De indicatoren netto huurquote en NINKI zijn gewijzigd door een verwachte verbetering van het netto inkomen van 2006 ten opzichte van 2005. Deze is met name toe te schrijven aan de introductie van het nieuwe zorgstelsel. Deze huishoudens betalen namelijk geen ZFW-premie meer waardoor het netto inkomen toeneemt. In plaats van de ZFW-premie is er een nominale premie die van dit netto inkomen afgaat en die eventueel wordt gecompenseerd door de zorgtoeslag. Daarnaast hebben aanpassingen in de fiscaliteit bijgedragen aan een verbetering van de netto inkomens van deze huishoudens.

Bron: Huursubsidiewet, CPB-microtax, Min.SZW

Armoedeval en huursubsidiedruk:

De huurtoeslag is een inkomensafhankelijke subsidie. Als het inkomen stijgt, neemt de subsidie af. De huursubsidiedruk laat zien welk deel van de netto-inkomensverbetering teniet wordt gedaan door verlies aan huurtoeslag als gevolg van de netto-inkomensverbetering. Voor een aantal standaard cases wordt de huursubsidiedruk gepresenteerd

Bron: Huursubsidiewet, CPB-microtax, Min.SZW

De afname van de huursubsidiedruk bij een alleenstaand huishouden zonder kinderen is toe te schrijven aan de gelijktijdige toename van het netto inkomensverschil en een kleinere toename van de netto woonlasten. De toename van de huursubsidiedruk van de andere casussen is toe te schrijven aan de beperkte verandering van het netto inkomen en een geringe toename van de woonlasten. De geringe toename van de netto huurlasten is toe te schrijven aan de gunstige invulling van de kan-bepaling in de Huursubsidiewet, waardoor de eigen bijdrage (normhuur)minder snel is gestegen. In het algemeen geldt dat een procentueel kleinere stijging van de eigen bijdrage leidt tot een hogere huursubsidiedruk.

3.3. Overzicht beleidsonderzoeken

Artikel 4. Optimaliseren van de ruimtelijke afweging

4.1. Algemene beleidsdoelstelling

4.1.1. De ruimtelijke afweging organiseren door het ontwikkelen en beheren van een ruimtelijk instrumentarium

Omschrijving

Om de ruimtelijke afwegingsprocessen zo in te richten en te onderhouden dat Nederland een leefbaar en aantrekkelijk land is dat zich sociaal en economisch ontwikkelen kan.

Bijdrage

VROM schept randvoorwaarden t.b.v. de ruimtelijke inrichting van Nederland binnen Europese kaders.

Verantwoordelijkheid

De minister is verantwoordelijk voor:

• Het stellen van kaders en regels;

• De coördinatie van de uitvoering op rijksniveau;

• Doorwerking van het rijksbeleid in decentraal beleid;

• Nederlandse bijdrage aan de ontwikkeling van een Europees ruimtelijk beleidskader.

Succesfactoren

Het behalen van deze doelstelling hangt af van de mate waarin andere overheden in staat zijn het nationaal ruimtelijk beleid uit te voeren, binnen Europese ruimtelijke beleidskaders.

Effectgegevens

Het behalen van deze doelstelling heeft als effect dat ruimtelijke afwegingen van nationaal belang integraal en gecoördineerd plaatsvinden zowel verticaal (tussen bestuurslagen) als horizontaal (tussen departementen).

Verwijzingen beleidsstukken

Nota Ruimte, deel 3A: Aangepast kabinetsstandpunt, kamerstukken II, 2004–2005, 29 435 XI, nr. 153.

4.2. Operationele doelstelling

4.2.1. Ruimtelijk instrumentarium ontwikkelen en beheren

Motivering

• Om ruimtelijk relevante wet- en regelgeving te onderhouden.

• Om ruimtelijke afwegingsprocessen te coördineren.

• Om lagere overheden te ondersteunen bij de uitvoering van het ruimtelijk beleid.

• Om het Nederlandse belang in te brengen in internationale kaders met betrekking tot de ruimtelijke ordening.

Instrumenten

• Kaderstelling en wetgeving (herziening Wet op de Ruimtelijke Ordening (WRO), Grondexploitatiewet, Wet voorkeursrecht gemeenten, beoordelen streekplannen en andere regionale plannen, coördinatie programma-aanpak uitvoering Nota Ruimte en Evaluatieprogramma Nota Ruimte);

• Subsidies (Interdepartementale Commissie Economische Structuurversterking/Kennisinfrastructuur (ICES/KIS);

• Voorlichting (Ontwikkelingsplanologie, regionaal grondbeleid, rijksontwikkelbedrijf, digitale uitwisselbare ruimtelijke plannen, ruimteforum).

Prestaties

• Vaststellen van de nieuwe Wet en het Besluit op de Ruimtelijke Ordening;

• Vaststellen en begeleiden van de invoeringswet WRO;

• Vaststellen van de Grondexploitatiewet;

• Vaststellen Wet voorkeursrecht gemeenten;

• Voorbereiden van de invoering van de Wet Kenbaarheid Publiek Rechtelijke Beperkingen onroerende zaken;

• Toetsen van streekplannen en andere ruimtelijk relevante regionale plannen;

• Ondersteunen van het instrument programma-aanpak uitvoering Nota Ruimte;

• Actualiseren van de uitvoeringsagenda Nota Ruimte;

• Verstrekken van ICES/KIS 3 subsidie in het kader van vernieuwend ruimtegebruik;

• Ondersteunen van de toepassing van ontwikkelingsplanologie op regionaal schaalniveau;

• Vaststellen standaarden digitalisering van ruimtelijke plannen;

• Beheren van het digitaal loket Ruimteforum.

Doelgroepen

Gemeenten, provincies, andere departementen, EU-partners en marktpartijen.

Prestatie-indicatoren

De doelstelling en de prestaties zijn gericht op het proces. VROM heeft hier een systeemverantwoordelijkheid. De in het kader van dit operationeel doel genoemde activiteiten zijn daarom moeilijk te kwantificeren. In het kader van de uitvoeringsagenda Nota Ruimte wordt de samenwerking tussen rijkspartners en de sturingsfilosofie op de ruimtelijke ordening geëvalueerd. Aan de hand daarvan wordt de voortgang bepaald.

Basiswaarden

Nvt

Streefwaarden

Nvt

Planning

In 2006 wordt de Uitvoeringsagenda Nota Ruimte geactualiseerd.

Verwijzingen beleidsstukken

• Nota Ruimte, deel 3A: Aangepast kabinetsstandpunt, kamerstukken II, 2004–2005, 29 435 XI, nr. 153;

• Uitvoeringsagenda Nota Ruimte, kamerstukken II, 2003–2004, 29 435 XI, nr. 3;

• Programma-aanpak Nota Ruimte, kamerstukken II, 2004–2005, 29 435 XI, nr. 16.

4.3 Overzicht beleidsonderzoeken

Artikel 5. Gebiedsontwikkeling en realisatie Nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur

5.1. Algemene beleidsdoelstelling

5.1.1. Gebiedsontwikkeling stimuleren en de Nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur realiseren

Omschrijving

Om de internationale concurrentiepositie te versterken, om krachtige steden en vitaal platteland te bevorderen en om (inter)nationale ruimtelijke waarden te borgen en ontwikkelen. (zie ook Nota Ruimte, blz. 12).

Bijdrage

VROM stimuleert de ontwikkeling en uitvoering van projecten of beleid in gebieden met een complexe en/of kostbare ruimtelijke opgave.

Verantwoordelijkheid

De minister is verantwoordelijk voor de ruimtelijke aspecten van de uitvoering van het rijksbeleid mbt:

• Stedelijke netwerken en verstedelijking;

• Rijksbufferzones;

• Nationale landschappen. LNV is coördinerend minister voor de uitvoering van het Nationale Landschappenbeleid.

Succesfactoren

Het behalen van deze doelstelling hangt af van de mate waarin de lagere overheden hun verantwoordelijkheid waar kunnen maken en de mate waarin het rijksbeleid wordt doorvertaald in decentrale ruimtelijke plannen.

Effectgegevens

Het behalen van deze doelstelling heeft als effect dat de nationale stedelijke netwerken, rijksbufferzones en de nationale landschappen als onderdelen van de nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur worden gerealiseerd.

Verwijzingen beleidsstukken

Nota Ruimte, deel 3A: Aangepast kabinetsstandpunt, (kamerstukken II, 2004–2005, 29 435 XI, nr. 153).

5.2. Operationele doelstelling

5.2.1. Stedelijke gebieden van nationaal belang verder ontwikkelen

Motivering

• Om de leefbaarheid in de steden en de sociaal economische positie van steden te verbeteren.

• Om de kracht en diversiteit van de belangrijkste economische kerngebieden te versterken.

• Om bereikbare en toegankelijke recreatievoorzieningen in en rond steden te realiseren.

Instrumenten

• Subsidies (Nieuwe Sleutelprojecten (NSP), Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK) , Belvedere en Interreg);

• Bestuurlijk overleg (programma Zuidvleugel, Randstad, andere nationale stedelijke netwerken, (toekomst)visie Mainport Schiphol, Ontwikkeling Almere, Valkenburg).

Prestaties

• Vaststellen rijksstandpunt en rijksbesluiten mbt projecten in het programma Zuidvleugel,

• Vaststellen ontwikkelingsagenda's voor de vijf nationale stedelijke netwerken buiten de Randstad (Brabantstad, Zuid-Limburg, Twente, Arnhem-Nijmegen, Groningen-Assen),

• Vaststellen van de ruimtelijke visie voor het mainportgebied rond Schiphol,

• Voorbereiden besluit over de toekomstige ontwikkeling van Almere,

• Toetsen van de herontwikkeling van het voormalig marinevliegkamp Valkenburg (ZH) aan de Nota Ruimte en bijdragen aan het ontwikkelingsproces.

Doelgroepen

Andere departementen, Provincies, Gemeenten en bedrijfsleven.

Prestatie-indicatoren

• Bundelingspercentages t.a.v. woningen, bedrijventerreinen en arbeidsplaatsen van de 6 nationale stedelijke netwerken,

• Centrumvorming: Intensiteit en diversiteit van het ruimtegebruik in de omgeving van NSP per ha en in aantal woningen en rond knooppunten van infrastructuur per ha,

• Woningaantallen binnen de 20KE contour in de omgeving van Schiphol,

• Aantal ha geherstructureerde bedrijventerreinen,

• Percentage van de uitbreidingsproductie van woningen en arbeidsplaatsen binnen bebouwd gebied 2000.

Basiswaarden

Zie tabel

Streefwaarden

Zie tabel

Planning

Zie tabel

Verwijzingen beleidsstukken

• Nota Ruimte, deel 3A: Aangepast kabinetsstandpunt (kamerstukken II, 2004–2005, 29 435 XI, nr. 153);

• Uitvoeringsagenda Nota Ruimte (kamerstukken II, 2003–2004, 29 435 XI, nr. 3);

• Programma-aanpak Nota Ruimte, (kamerstukken II, 2004–2005, 29 435 XI, nr. 16).

¹ Het «bundelingspercentage» voor woningen is het aandeel van de woningvoorraad binnen een bepaalde provincie dat in het bundelingsgebied is gelegen. Idem voor arbeidsplaatsen.

5.2.2. Landelijke gebieden van nationaal belang verder ontwikkelen

Motivering

• Om de vitaliteit van het landelijk gebied te versterken.

• Om bijzondere landschappelijke en cultuur-historische waarden te borgen en ontwikkelen.

Instrumenten

• Subsidies Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit;

• Wetgeving en kaderstelling (Planologische Kernbeslissing Waddenzee, Planologische Kernbeslissing Ruimte voor de Rivier, ontwikkelingsprogramma's, aanwijzen 10 ontwikkelingsgebieden voor glastuinbouw, Wet Investeringsbudget Landelijke Gebieden);

• Evaluatie en monitoring (Nationale landschappen en Reconstructie Zandgebieden);

• Communicatie (Nationale landschappen);

• Investeringsbudget Landelijke Gebieden (Nationale landschappen) Grondaankopen.

Prestaties

• Beoordelen van de gebiedsuitwerking transformatiezone Leiden-Alphen aan den Rijn;

• Versterken kernkwaliteiten in Nationale landschappen door middel van investeringen;

• Vaststellen en publiceren Planologische Kernbeslissing Waddenzee;

• Implementeren kabinetsstandpunt inzake de bestuurlijke organisatie Waddengebied;

• Subsidiëren van Belvedere-projecten en projecten in de Nieuwe Hollandse Waterlinie;

• Aankoop van grond in de rijksbufferzones.

Doelgroepen

Andere departementen, provincies, gemeenten en bedrijfsleven

Prestatie-indicatoren

Kernkwaliteiten per nationaal landschap zijn vastgelegd in de Nota Ruimte (pag 134 tot en met 141), maar kunnen nog niet worden gekwantificeerd.

Basiswaarden

De Basiswaarden kunnen pas worden bepaald, wanneer de provincies de nationale landschappen hebben begrensd.

Streefwaarden

Het gaat hier om gebiedsspecifieke streefwaarden die door de provincies zullen worden bepaald. Verwachting is dat deze in de volgende begroting kunnen worden opgenomen.

Planning

Nog niet beschikbaar.

Verwijzingen beleidsstukken

• Nota Ruimte, deel 3A: Aangepast kabinetsstandpunt (kamerstukken II, 2004–2005, 29 435 XI, nr. 153);

• Uitvoeringsagenda Nota Ruimte (kamerstukken II, 2003–2004, 29 435 XI, nr. 3);

• Programma-aanpak Nota Ruimte, (kamerstukken II, 2004–2005, 29 435 XI, nr. 16).

5.3. Overzicht beleidsonderzoeken

Artikel 6. Beperken van klimaatverandering en grootschalige luchtverontreiniging

6.1. Algemene beleidsdoelstelling

6.1.1. Klimaatverandering door menselijke beïnvloeding tegengaan en verzuring en andere milieuschadelijke emissies door de industrie, het verkeer en de binnenvaart beperken.

Omschrijving

Om een duurzame samenleving te bereiken, waarin mens en natuur minder nadelige (gezondheids)effecten ondervinden van temperatuurstijging en van de uitstoot van schadelijke stoffen.

Bijdrage

De overheid geeft het noodzakelijke wettelijke stelsel vorm, voert onderhandelingen over internationale verplichtingen in EUof andere internationale kaders en faciliteert, ook in financiële zin, de uitvoering van het beleid. VROM zet hierbij in op samenwerking in mondiaal en Europees kader en stimuleert dat milieubelangen meegenomen worden in de besluitvorming door overheden, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties.

Verantwoordelijkheid

De Minister is direct verantwoordelijk voor het vormgeven van wettelijke kaders en het voldoen aan internationale verplichtingen. De Minister is indirect verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid als het gaat om aan de overheid gelieerde uitvoeringsinstanties.

Succesfactoren

Behalen van deze doelstelling hangt af van:

• Het bereiken van een voldoende werking van marktconforme instrumenten als emissiehandel;

• Internationale onderhandelingen over (middel) lange termijndoelen;

• Technische haalbaarheid van internationaal vastgestelde emissiereducties en -plafonds.

Effectgegevens

Het algemene effect van dit doel is dat klimaatverandering door menselijke beïnvloeding wordt tegengegaan en dat er minder schadelijke stoffen worden uitgestoten. Concrete effectgegevens zijn opgenomen bij de operationele doelen.

Verwijzingen beleidsstukken

De relevante beleidsstukken zijn bij de operationele doelen vermeld.

6.2. Operationele doelstellingen

6.2.1. Realisatie Kyoto-klimaatverplichtingen

Motivering

Om klimaatverandering door menselijke beïnvloeding tegen te gaan.

Instrumenten

• Wet- en regelgeving: Wet milieubeheer (verruimde reikwijdte onderdeel energie), EU-Verordening F-gassen (in ontwerp), Bouwbesluit, EU-richtlijn Energieprestatie gebouwen, diverse EU-richtlijnen op het gebied van energie, EU-richtlijn emissiehandel broeikasgassen, EU-beschikking monitoring broeikasgasemissies;

• Subsidies: Subsidieregelingen ROB en BANS en (bij doel 8.2.4 opgenomen) KOMPAS;

• Aankopen van CO₂-kredieten: Clean Development Mechanism;

• Fiscale maatregelen: Energiebelasting, Energie Investerings-aftrek, Groen Beleggen, Milieu Investerings Aftrek;

• Convenanten: BANS uitvoering klimaatbeleid, Benchmarking Energie-efficiency, Meerjarenafspraak Energiebesparing II, CO₂-reductie bij kolencentrales, Glami-convenant;

• Voorlichting: via VROM-website en websites van uitvoerings-organisaties.

Prestaties

• Uitvoeren acties uit 2e Evaluatienota Klimaatbeleid (nota wordt in oktober 2005 aan de Tweede Kamer toegezonden);

• Implementeren van het «National System» (verplichting Kyoto-protocol);

• Aanleveren voorstel Assigned Amount Nederland aan de EC;

• Aanleveren definitief voorstel Assigned Amount Nederland aan UNFCCC;

• Rapporteren aan de UNFCCC inzake Demonstrable Progress;

• Rapporteren aan de UNFCCC inzake National Communication;

• Implementeren van de EU-verordening F-gassen;

• Emissiehandel faciliteren: toezenden 2e allocatieplan naar EU-Cie, repareren van wet- en regelgeving, startnotitie uitbrengen voor de evaluatie, en opdrachtverlening aan NEa (zie 6.2.1.1.);

• CDM: Nu de totale reductiedoelstelling nagenoeg is afgedekt met raamcontracten en een Memorandum of Understanding (MoU) met Indonesië, zal CDM vooral in het teken staan van een beleidsmatige vertaling van de internationaal afgesproken spelregels voor het CDM, het beoordelen van individuele CDM-projecten, het aansturen van de gecontracteerde uitvoeringsorganisaties en het bevorderen van de voortgang van het Community Development Fund, waarin Nederland participeert. De inzet moet er zorg voor dragen dat:

• In 2006 de Nederlandse reductiedoelstelling zo goed als volledig met getekende koopcontracten is afgedekt;

• De Executive Board van de UNFCCC voor Nederland zo snel mogelijk relevante CDM-projecten registreert en gegeneerde emissiereducties certifeert;

• Medio 2006 de eerste gecertificeerde emissiereducties door de Executive Board aan Nederland worden geleverd.

NB: bepaalde maatregelen die genomen worden ter uitvoering van de Beleidsnota Verkeersemissies en die genoemd worden bij operationeel doel 8.2.4 – Bevorderen van duurzame mobiliteit (zie aldaar), dragen tevens bij aan het realiseren van de Kyoto-klimaatverplichtingen

Doelgroepen

De nationale emissieruimte is verdeeld naar vijf sectoren, te weten industrie/elektriciteitsproducenten (verantwoordelijk departement EZ), verkeer (V&W en VROM), landbouw (LNV), gebouwde omgeving (VROM) en overige broeikasgassen (VROM).

Prestatie-indicatoren

Zie tabel 6.3 (binnenland) en 6.4 (CDM)

Basiswaarden

Zie tabel 6.3 (binnenland) en 6.4 (CDM)

Streefwaarden

Zie tabel 6.3 (binnenland) en 6.4 (CDM)

Planning

Zie tabel 6.3 (binnenland) en 6.4 (CDM)

Verwijzingen beleidsstukken

Evaluatienota Klimaatbeleid (kamerstukken II, 2004–2005, 28 240 XI, nr. 2).

6.2.1.1. Instelling baten-lastendienst Nederlandse Emmissieautoriteit

Ter implementatie van de per 1-1-2005 van kracht zijnde EU-richtlijn inzake emissiehandel in broeikas-gassen, is in 2004 gestart met de opzet van een (Nederlandse) Emissieautoriteit. De wettelijke basis voor deze Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) is gelegd via een aanpassing van hoofdstuk 2 van de Wet milieubeheer (Wm). Vanaf 1-1-2006 zal de werkwijze van de NEa in procedurele, financiële en administratieve zin wijzigen, doordat zij de status krijg van een dienst (onderdeel van het ministerie van VROM) die een baten-lastenstelsel voert. In de agentschapsbegroting (zie hoofdstuk 6) wordt dit verder toegelicht. Financiering van de NEa vindt plaats via opdrachtverlening door VROM, ten laste van het budget van beleidsartikel 6.

Met de overgang van een «normale» VROM-dienst naar een baten-lastendienst wijzigen de doelstelling en de taken van de NEa niet. De doelstelling is om op een effectieve, rechtvaardige en transparante manier uitvoering te geven aan de aan haar toebedeelde taken. Hierbij gaat het uiteraard in eerste instantie om de wettelijke taken (voortvloeiend uit artikel 2.2 Wm):

• Vergunningverlening op basis van ingediende monitoringsprotocollen;

• Goedkeuring van emissieverslagen;

• Beheer van de registers van (handel in) broeikasgasemissies, met alle bijbehorende taken;

• Uitvoering van het handhavings- en sanctiebeleid;

• Behandeling van klachten en bezwaar- en beroepschriften;

• Verzamelen en bijhouden van gegevens en verzorgen van rapportages.

Voor een effectieve taakuitvoering is een resultaatgerichte bedrijfsvoering van groot belang. Hierbij worden de processen, de prijs per dienst of product en het kwaliteitsniveau zichtbaar gemaakt. In combinatie met een zakelijke relatie tussen de opdrachtgever en de opdrachtnemer draagt dit bij aan een vergroting van het kostenbewustzijn en bevordering van de doelmatigheid. In dat kader is het werken met prestatiegegevens van groot belang. Onderstaande tabel geeft de voornaamste prestatiegegevens zoals die vanuit de opdrachtgever worden gehanteerd om het functioneren van de NEa te kunnen beoordelen. In overleg met de NEa zullen gedurende het proefjaar 2005 de prestatie-indicatoren verder worden ontwikkeld en uitgewerkt.

In de periode 2008–2012 moet de emissie van de broeikasgassen CO₂, CH₄, N₂O, HFK's, PFK's en SF6 met 6% worden gereduceerd ten opzichte van het basisjaar 1990 (voor HFK's, PFK's en SF6 is dat 1995). Dit betekent een maximaal toegestaan emissieniveau van 199 Mton CO₂-equivalenten per jaar in de periode 2008–2012. Om dit niveau te bereiken heeft Nederland ervoor gekozen de nationale emissies te beperken tot gemiddeld 219 Mton, en daarnaast gemiddeld 20 Mton per jaar buiten Nederland te reduceren door middel van Joint Implementation (JI) en het Clean Development Mechanism (CDM).

Begin 2004 zijn de streefwaarden voor de sectorale verdeling van het binnenlandse emissieniveau per 2010 vastgesteld:

NB: het genoemde reductiepercentage, het maximaal toegestane emissieniveau en de streefwaarden kunnen worden aangepast aan nieuwe inzichten. De sectorale streefwaarden worden waarschijnlijk in 2005 aangepast i.h.k.v. de 2e Evaluatienota klimaatbeleid.

6.2.2. Beperken klimaatverandering door post-Kyoto afspraken

Motivering

Om klimaatverandering door menselijke beïnvloeding tegen te gaan.

Instrumenten

• Voorlichting: VROM-website en vraagbeantwoording;

• Grote onderzoeksprogramma's: Bsik-programma Klimaat voor Ruimte (VROM penvoerder);

• Kennisoverdracht en -ontwikkeling: National Research Programme on Climate Change (NRP-CC), inbreng in IPCC;

• Bestuurlijk overleg en de resultaten daarvan (afspraken, convenanten): formele en informele internationale overleggen en afspraken.

Prestaties

• In interdepartementaal verband ontwikkelen en vaststellen van Nederlandse standpunten ten behoeve van internationale afspraken in EU-, OECD-, IPCC-, ICAO(International Civil Aviation Organisation), IMO- en VN-verband, en op basis daarvan agenderen, organiseren en onderhandelen (informeel en in de genoemde fora);

• Inhoudelijke en financiële inbreng leveren in IPCC en in de onderzoeksprogramma's NRP-CC en Klimaat voor Ruimte;

• Bevorderen van een internationale aanpak van bunkeremissies CO₂ van zeescheepvaart en luchtvaart (een onderwerp dat niet gedekt is in de Kyoto-periode).

Doelgroepen

Andere landen en organisaties die gesprekspartners zijn bij de post-Kyoto klimaatonderhandelingen.

Prestatie-indicatoren

De te realiseren maximale emissieniveaus (in Mton/jr).

Basiswaarden

Vertrekpunt voor «post-Kyoto» zijn de waarden die gerealiseerd moeten zijn in de Kyoto-periode 2008–2012.

Streefwaarden

Beperken van klimaatverandering tot een maximale temperatuur-stijging van 2°C ten opzichte van de periode voor de industriële revolutie (1870), dat wil zeggen streven naar beleid van ontwikkelde landen gericht op emissiereducties in ordegrootte van 15–30% in 2020 en 60–80% in 2050 ten opzichte van 1990/1995. Behalen van de doelstelling is mede afhankelijk van het meedoen van belangrijke emitterende landen als India, China en Brazilië en het op gang komen van wereldwijde emissiehandel.

Planning

Is afhankelijk van de internationale agenda in 2006.

Verwijzingen beleidsstukken

«Klimaatverandering, klimaatbeleid: inzicht in keuzes voor de Tweede Kamer» (kamerstukken II, 2004–2005, 29 465 XI, nr. 3). Voorts diverse brieven waarin de Nederlandse inzet in de klimaatonderhandelingen is neergelegd: brief staatssecretaris over de internationale klimaatonderhandelingen (kamerstukken II, 2003–2004, 28 240 XI, nr. 5) en brief minister over goedkeuring van het allocatieplan CO₂-emissierechten door de Europese Commissie (kamerstukken II, 2004–2005, 28 240 XI, nr. 9).

6.2.3. Beperken aantasting van de ozonlaag

Motivering

Om gezondheidsproblemen, met name huidkanker, te voorkomen. Er is een nauwe relatie tussen aantasting van de ozonlaag en klimaatverandering door menselijke beïnvloeding.

Instrumenten