D Fonds economische structuurversterking

nr. 4 MEMORIE VAN TOELICHTING

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1 (uitgaven en ontvangsten)

De begrotingsstaat die onderdeel uitmaakt van de Rijksbegroting, wordt op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2009 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking.

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zogenaamde begrotingstoelichting).

B. BEGROTINGSTOELICHTING

UITGAVEN

01 Bijdragen van het fonds aan andere begrotingen

Artikel 11 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van verkeer & vervoer

Opbouw uitgavenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in € 1000)

Slotwetmutatie:

1. De mutatie betreft een kasschuif van middelen naar latere jaren voor het project Bijdrage systeemkosten tolheffing van het Infrastructuurfonds welke uit de actuele projectraming volgt.

2. Het project Slimme benuttingsmaatregelen spoor van het Infrastructuurfonds wordt in samenhang met andere projecten/werkzaamheden uitgevoerd. Door de noodzakelijke afstemming met deze werkzaamheden, zijn de middelen niet in 2009 tot besteding gekomen.

3. Dit betreft mutaties voor een aantal projecten van het Infrastructuurfonds voor een bedrag kleiner dan € 5 mln. De mutaties hebben betrekking op de projecten Programma filevermindering, Praktijkproef verbetering doorstroming A10 en Aanpak van knooppunten.

Artikel 12 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van milieu en duurzaamheid

Opbouw uitgavenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in € 1000)

Slotwetmutatie:

1. Voor de Luchtkwaliteit projecten van het Ministerie van VROM is minder subsidie verstrekt dan eerder voorzien doordat minder subsidie is aangevraagd als gevolg van de economische teruggang en de subsidieaanvragen uitvoerig zijn getoetst.

2. De voortgang van de gesubsidieerde projecten in het kader van het project UKR CO₂ afvangtechnologie van het Ministerie van EZ maakt dat het vragen van een (voorschot)betaling nog niet aan de orde is. Het beschikbare bedrag schuift door naar 2010.

3. Het project ADEM van het Ministerie van EZ is enkele maanden later gestart dan eerder aangenomen hetgeen er toe heeft geleid dat er in 2009 geen declaraties zijn ingediend. De eerste declaratie wordt begin 2010 verwacht.

4. De middelen voor het project Internationale campus Eindhoven van het Ministerie van EZ zijn overgeboekt van artikel 12 Milieu en duurzaamheid naar artikel 14 Ruimtelijke ordening.

5. Het tempo van declareren van de subsidieontvangers van het project UKR van het Ministerie van EZ ligt lager dan eerder geraamd. De beschikbare bedragen schuiven door naar 2010.

6. In 2009 zijn geen uitgaven gedeclareerd voor het project Innovatieve energiebesparing en duurzame WGO van het Ministerie van VROM/WWI.

7. Het tempo van declareren van de subsidieontvangers van de 4e tender van het project UKR van het Ministerie van EZ ligt lager dan eerder geraamd. De beschikbare bedragen schuiven door naar 2010.

8. In 2009 zijn geen subsidieaanvragen ingediend voor het project Kas als energiebron (subsidieregeling «aardwarmte 2009–2010») van het Ministerie van EZ. Deze regeling loopt door in 2010 en de bedragen blijven beschikbaar.

9. Dit betreft mutaties voor een groot aantal projecten van verschillende departementen voor een bedrag kleiner dan € 5 mln. De grootste mutaties hebben betrekking op de projecten Energietender in technopartners Seed faciliteit (€ –3,6 mln.) en Energiebesparingstender UKR (€ –3,4 mln.) van het Ministerie van EZ, de projecten Gebouwde omgeving (€ –2,9 mln.) en Europese aanbestedingsregeling CO₂ opslag (€ –2,5 mln.) van het Ministerie van VROM/WWI en het project Westerschelde (€ –2,8 mln.) van het Ministerie van LNV.

Artikel 13 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van kennis en innovatie

Opbouw uitgavenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in € 1000)

Slotwetmutatie:

1. Doordat een aantal consortia (verantwoordelijk voor de uitvoering van Bsik-projecten van het Ministerie van OCW) niet tijdig een voorschot hebben aangevraagd, is in 2009 voor Bsik-projecten van het Ministerie van OCW minder uitgegeven dan voorzien.

2. Voor het project Centre for Translational Molecular Medicine van het Ministerie van EZ zijn meer uitgaven gedaan door de toekenning van de 2e tranche aan middelen uit het Fes voor dit project. Daarnaast vonden de uitgaven voor de 1e tranche eerder plaats dan werd geraamd.

3. Voor het project Topinstituut Farma van het Ministerie van VWS zijn minder uitgaven gedaan dan gepland, doordat in 2009 verrekening heeft plaatsgevonden met te hoge voorschotbetalingen uit voorgaande jaren.

4. Door aanpassing van het voorschotregime zijn meer uitgaven gedaan dan eerder gepland. Daarnaast is voor het deelproject NanoNed in 2009 een nabetaling gedaan op een declaratieverzoek uit 2008 dat in eerste instantie onvoldoende was onderbouwd.

5. Doordat de voorschotverzoeken van de consortia achterblijven bij de verwachtingen, zijn in 2009 minder middelen tot besteding gekomen dan eerder voorzien. Deze middelen schuiven door naar latere jaren.

6. Door vertraging in de uitvoering van de gesubsidieerde projecten uit het Fes-project Onderwijs en ondernemerschap van het Ministerie van EZ, is in 2009 minder uitgegeven dan eerder gepland. De vertraging wordt veroorzaakt doordat meerdere partijen van gesubsidieerde projecten met elkaar moeten samenwerken en de onderlinge afstemming in de opstartfase van projecten tijd vergt.

7. Voor het project Kennis (ICT en onderwijs) van het Ministerie van OCW is minder uitgegeven doordat resterende middelen van succesvol afgeronde projecten zijn teruggevorderd. Deze terugvordering is in mindering gebracht op de declaratie bij het Fes.

8. Dit betreft mutaties voor een groot aantal projecten van verschillende departementen voor een bedrag kleiner dan € 5 mln. De grootste mutaties hebben betrekking op de projecten Sleutelgebieden (€ –4,3 mln.), Innovatievouchers (€ –3,8 mln.) en TTI Watertechnologie (€ – 2,8 mln.) van het Ministerie van EZ, de Bsik-projecten van het Ministerie van VenW (€ –4,1 mln.) en het project TTI Groene Genetica van het Ministerie van LNV (€ –3,2 mln.).

Artikel 14 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van ruimtelijke ordening

Opbouw uitgavenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in €1000)

Slotwetmutatie:

1. Deze mutatie wordt veroorzaakt door voorschotbetalingen op de volgende BIRK projecten van het Ministerie van VROM: Groningen Europapark (€ 5,6 mln), Leeuwarden Nieuw Zaailand (€ 4,7 mln), Vlietproject Hoesche Waard (€ 0,3 mln), Volgermeerpolder (€ 0,3 mln) en Bergen op Zoom Bergse Haven (€ 3,9 mln).

2. Bij de uitvoering van de eerste tender van het innovatieprogramma in het kader van het project Mooi Nederland van het Ministerie van VROM is een lager bedrag aan voorschotten aan de subsidie ontvangers betaald.

3. De betaling voor het nieuwe sleutelproject (NSP) Utrecht van het Ministerie van VROM was € 7,6 mln lager dan geraamd.

4. Voor het project Nijmegen Waalfront van het Ministerie van VROM is € 7,5 mln. minder gerealiseerd. De middelen schuiven door naar latere jaren.

5. De middelen voor het project Internationale campus Eindhoven van het Ministerie van EZ zijn overgeboekt van artikel 12 Milieu en duurzaamheid naar artikel 14 Ruimtelijke ordening.

6. Het project Noordelijke IJ-oevers van het Ministerie van VROM is voor een deel versneld betaald. Deze betaling was mogelijk omdat de daadwerkelijke projectuitgaven in 2009 hoger zijn geweest dan voor 2009 was geraamd.

7. Dit betreft mutaties voor een groot aantal projecten van verschillende departementen voor een bedrag kleiner dan € 5 mln. De grootste mutaties hebben betrekking op de projecten Greenports (€ –4,0 mln.) en Klavertje 4 (€ 4,0 mln.) van het Ministerie van LNV.

Artikel 15 Projecten in voorbereiding

Opbouw uitgavenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in €1000)

Slotwetmutatie:

Op dit artikel worden bijdragen geraamd voor projecten waarvoor door de Fes-beheerders aan de betrokken departementen nog geen daadwerkelijke toezegging heeft plaatsgevonden omdat deze projecten nog in de voorbereidende fase zijn. Daarnaast worden op dit artikel alle middelen geraamd die wel zijn toegezegd, maar nog niet zijn overgeheveld naar de desbetreffende departementale begrotingen.

Voorzover de uitgaven niet zijn gerealiseerd, worden deze middelen aan het eind van elk jaar doorgeschoven naar latere jaren. De slotwetmutatie betreft voornamelijk de reserveringen voor Integrale gebiedsopgaven (€ –128,9 mln., diverse departementen) en de Coalitieakkoord enveloppe Regionaal economisch beleid (€ –24,0 mln., diverse departementen).

ONTVANGSTEN

Artikel 21 Ontvangsten uit aardgasbaten

Opbouw ontvangstenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in €1000)

Slotwetmutatie:

Voor het jaar 2009 en later is sprake van een vaste Fes-voeding uit gasbaten. De mutatie betreft de aanpassing van de raming die daaruit voortvloeit en die nodig is om de in 2009 voorziene Fes-uitgaven te dekken.

nr. 2MEMORIE VAN TOELICHTING

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking (Fes) voor het jaar 2009 vast te stellen.

Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting voor het jaar 2009. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen in de Miljoenennota 2009.

Met de vaststelling van dit wetsartikel wordt de in de begrotingsstaat opgenomen begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 2009 vastgesteld. De in die begroting opgenomen begrotingsartikelen worden door middel van een algemene toelichting en een toelichting per begrotingsartikel toegelicht in de onderdelen B en C van deze memorie van toelichting.

Wetsartikel 2

In het Coalitieakkoord is afgesproken dat het Fes een vaste voeding krijgt die niet meer fluctueert als gevolg van mutaties in de gasbaten. Daarom wordt in dit artikel bepaald dat – vooruitlopend op een wijziging van de Wet Fonds economische structuurversterking, Stb. 1996, 51 en 52 (Feswet) – in het jaar 2009 de gasbatenvoeding van het fonds wordt gevormd door de niet-belastingontvangsten van de staat uit aardgasbaten voor het bedrag dat daarvoor in de begrotingsstaat is opgenomen. Het in de begrotingsstaat opgenomen bedrag komt overeen met de totale uitgaven in de begroting 2009. De voeding uit aardgasbaten wordt derhalve niet meer berekend als een percentage van de gasbaten.

Door de hierboven toegelichte manier van vaststellen van de gasbatenvoeding van het fonds is de Fes-voeding uit incidentele baten niet meer relevant en is derhalve komen te vervallen.

Wetsartikel 3

In het Coalitieakkoord is afgesproken dat in 2011 minimaal € 500 mln van de investeringen die in het Coalitieakkoord zijn opgenomen Fes-waardig moet zijn. Het betreft o.a. investeringen op het gebied van infrastructuur, kennis en het regionaal economische beleid. Het kabinet zal een voorstel doen om deze investeringsgebieden in de Fes-wet op te nemen. Om te voorkomen dat de voorziene uitgaven in het Fes in 2009 vanwege de tijd die gemoeid is met het wetgevingsproces, geen wettelijke basis hebben, wordt voor dit begrotingsjaar met de Fes-begroting 2009 afgeweken van de Fes-wet. Hierdoor wordt het mogelijk de in het Coalitieakkoord voorziene investeringen in verduurzaming van de energiehuishouding, ruimtelijke investeringen (waaronder bodemsanering, stedelijke hoofdstructuur en ecologische hoofdstructuur en de projecten die genoemd worden in de brief van de Minister van VROM aan de Tweede Kamer d.d. 2 juli 2007 (TK vergaderjaar 2006–2007, 29 435, nr. 192)) en investeringen in waterbeheer uit het Fes te financieren.

Wetsartikel 4

Door de onder wetsartikel 2 toegelichte manier van vaststellen van de gasbatenvoeding van het fonds is het niet meer nodig om de gevolgen van een batig of nadelig eindsaldo van het fonds van het jaar 2007 toe te voegen aan het beginsaldo van het begrotingsjaar 2009 en latere jaren. Dit boekhoudkundige saldo was in beginsel belegd met uitgaven in de jaren na deze kabinetsperiode en was niet beschikbaar om extra uitgaven uit te financieren. Omdat de ontvangsten uit aardgasbaten in het jaar 2009 en later zo zijn vastgesteld dat de uitgaven in enig jaar gedekt kunnen worden is het voordelig eindsaldo 2007 niet meer relevant.

De totale geraamde fondsuitgaven in enig jaar mogen niet hoger zijn dan de totale voor dat jaar geraamde ontvangsten plus het cumulatief eindsaldo van het jaar ervoor. Dit is het zogenaamde kasplafond. Door de nieuwe systematiek wordt de voeding van het Fes afgestemd op de begrote uitgaven en het is niet meer nodig om de geraamde ontvangsten in enig jaar te verminderen met 10 procent (de zogenaamde buffer) bij het bepalen van het kasplafond.

Wetsartikel 5

Door de onder wetsartikel 2 toegelichte manier van vaststellen van de gasbatenvoeding van het fonds is het amendement De Nerèe tot Babberich van oktober 2006, (Kamerstukken II 2006–2007, 30 804, nr. 11) niet meer relevant. Het amendement betreft de verhoging van de ontvangsten in het jaar 2009 met € 1 mld, vermeerderd met rente. De hiervoor bedoelde verhoging diende ter compensatie van de beperking van de voeding van het Fes in het jaar 2007 met € 1 mld ten behoeve van de voorfinanciering van lastenverlichting.

B. ALGEMENE TOELICHTING BIJ DE BEGROTING

1. Inleiding

Bij wet van 21 december 1995 is het Fonds economische structuurversterking (Fes) ingesteld (Wet Fonds economische structuurversterking, Stb. 1996, 51 en 52). Het fonds is een begrotingsfonds conform de Comptabiliteitswet 2001 en heeft als doel het financieren van investeringsprojecten van nationaal belang waarmee beoogd wordt de economische structuur te versterken. Hiertoe worden vanuit het fonds bijdragen toegekend aan andere begrotingshoofdstukken ter financiering van dergelijke projecten. Het Fes is dus een verdeelfonds, de feitelijke projectuitgaven worden onderbouwd, geraamd en verantwoord op de andere begrotingshoofdstukken.

Wijziging van de Fes-systematiek

Dit kabinet hecht waarde aan investeringen in de economische structuur. Daarom is in het Coalitieakkoord afgesproken dat in 2011 minimaal € 500 mln van de intensiveringen die in het Coalitieakkoord zijn opgenomen Fes-waardig moet zijn. Het betreft o.a. investeringen op het gebied van infrastructuur, kennis en het regionaal economische beleid.

In het Coalitieakkoord is tevens afgesproken dat er een nieuwe voedingssystematiek wordt geformuleerd met meer stabiliteit (vaste voeding) en goede criteria gericht op investeringen die de economische structuur versterken.

Op deze wijze is de voeding van het Fes niet meer afhankelijk van de veranderlijke olieprijs. In voorgaande jaren heeft de sterk fluctuerende olieprijs geleid tot een korte aanloop naar de besluitvorming over Fes-uitgaven. De vaste voeding leidt ertoe dat mee- en tegenvallers in de aardgasbaten niet direct leiden tot aanpassing van de voeding van het Fes. Dit voorkomt bij hoge meevallers het risico op een te korte aanloop naar de besluitvorming en bij tegenvallers het risico van bezuinigingen op lopende projecten. Dit sluit aan bij het advies dat de Studiegroep Begrotingsruimte in 2006 uitbracht over het Fes.

Vooruitlopend op de wijziging van de Fes-wet heeft dit kabinet met ingang van de begroting 2008 een vaste voeding ingevoerd. De voeding van het fonds is voor deze kabinetsperiode vastgesteld op het bedrag dat daarvoor in de begrotingsstaat van artikel 21 Ontvangsten uit aardgasbaten is opgenomen.

Met de wijziging van de Fes-wet wil het kabinet de vaste voeding voor de resterende jaren van deze kabinetsperiode, de nieuwe lange termijn voedingssystematiek voor de jaren daarna en de aangepaste Fes-domeinen integraal in één wijziging van de wet vastleggen. Deze wetswijziging wordt momenteel voorbereid. Een brief van de Ministers van EZ en van Financiën inzake de wijziging van de Fes-wet is reeds aan de Tweede Kamer verstuurd (brief d.d. 1 juli 2008, Kamerstukken II 2007–2008, 31 200 D, nr. 11). In deze brief wordt, zoals in de Miljoenennota 2008 is toegezegd, op hoofdlijnen uitgewerkt hoe het kabinet de Fes-voeding op de langere termijn wil vormgeven.

2. Uitgaven

In deze paragraaf wordt een overzicht gegeven van alle uitgaven die reeds uit het Fes zijn gefinancierd of waarvoor middelen zijn geraamd binnen het Fes. In paragraaf 2.1 (Besluitvorming) wordt kort ingegaan op alle besluitvorming die heeft plaatsgevonden over Fesuitgaven. In paragraaf 2.2 (Toezeggingen) en in de bijlage bij deze begroting wordt ingegaan op alle formele toezeggingen die tot nu toe door de Fesbeheerders zijn gedaan voor een bijdrage uit het Fes aan een departementale begroting, aansluitend bij de besluitvorming.

2.1 Besluitvorming

2.1.1 Besluitvorming tot 2007

Voor de Investeringsimpuls 1994 is binnen het Fes in totaal € 3 117 mln geraamd en gerealiseerd. Aan deze impuls is later het investeringsplan voor het Maritiem Research Instituut Nederland (MARIN) toegevoegd, dat ook geheel is afgerond (€ 45 mln).

Voor de Betuweroute en de Hogesnelheidslijn is binnen het Fes op artikel 11 Verkeer en vervoer in totaal € 4 525 mln geraamd en gerealiseerd. Daarnaast is als onderdeel van de reeks Bereikbaarheid/voorfinanciering, Investeringsimpuls 1998, € 1 784 mln aan voorfinanciering en gemaximeerde prijsbijstelling geraamd voor de Betuweroute en de Hogesnelheidslijn.

Het project Samen Werken Aan Bereikbaarheid (SWAB) is ultimo 2000 geheel afgerond. Hieraan is € 549 mln bijgedragen uit het Fes.

Voor de extra impuls voor de ruimtelijk-economische structuur uit 1998 is in totaal € 899 mln geraamd in het Fes ten behoeve van een aantal verkeer- en vervoerprojecten. De middelen zijn volledig gerealiseerd.

Voor de Investeringsimpuls 1998 is in totaal € 6 363 mln binnen het Fes gereserveerd voor de periode tot en met 2012 (daarnaast is op het artikel 11 Verkeer en vervoer als onderdeel van de reeks Bereikbaarheid/ voorfinanciering € 1 784 mln aan voorfinanciering geraamd voor de Betuweroute en de Hogesnelheidslijn). Daarvan is tot en met 2007 in totaal € 4 663 mln gerealiseerd.

Voor de Hubertustunnel is vanuit het Fes € 11,4 mln beschikbaar gesteld en gerealiseerd. Het gaat hierbij om gemaakte kosten voor de Industriële Tunnelbouw-Methode (ITM), die uiteindelijk niet is toegepast bij de ondertunneling van het Hubertusduin.

Voor de Investeringsimpuls 2001 is binnen het Fes in totaal € 5 621 mln gereserveerd voor investeringen in de clusters Bereikbaarheid, Natuur, Milieu en vitaliteit steden en Kennis voor de periode tot en met 2013 (€ 5 634 mln voor de gehele impuls). Hiervan is tot en met 2007 € 4 336 mln gerealiseerd.

Via de zogenaamde Fes-brug werden in de jaren 2000 tot en met 2006 Fes-waardige projecten in het Infrastructuurfonds die voorheen werden gefinancierd uit de reguliere Rijksbegroting, gefinancierd uit het Fes. Hierdoor viel ruimte vrij op de reguliere Rijksbegroting. Het gaat in totaal om € 1 540 mln geraamd en gerealiseerd in de periode 2000 tot en met 2006.

Voor het project Kenniswijk is € 33,7 mln beschikbaar gesteld binnen het Fes. Hiervan is tot en met 2007 € 29,5 mln gerealiseerd.

In het kader van het Fileplan Zichtbaar, Slim en Meetbaar (ZSM) is in de jaren 2004 tot en met 2006 € 492 mln aan extra middelen uitgetrokken voor mobiliteit en bereikbaarheid. De middelen zijn volledig gerealiseerd in de bovengenoemde periode.

Voor het Besluit subsidies investeringen kennisinfrastructuur (Bsik) is binnen het Fes in totaal € 801 mln gereserveerd voor de periode tot en met 2012. Daarvan is tot en met 2007 € 412 mln gerealiseerd.

Voor de Investeringsimpuls 2005 is binnen het Fes in totaal € 2 095 mln gereserveerd voor de periode tot en met 2013 (€ 2 128 mln voor de gehele impuls). Daarvan is tot en met 2007 € 936 mln gerealiseerd.

Daarnaast is er in 2005 besloten bepaalde investeringen voor duurzame energie (bijvoorbeeld windmolens op zee) te financieren uit het Fes (MEP). Het gaat om een bedrag van in totaal ca. € 1 miljard aan investeringen. Hiervan is tot en met 2007 € 3 mln gerealiseerd.

Voor de Investeringsimpuls 2006 is binnen het Fes in totaal € 1 630 mln gereserveerd voor de periode tot en met 2013 (€ 1 907 mln voor de gehele impuls). Hiervan is tot en met 2007 € 170 mln gerealiseerd.

2.1.2 Besluitvorming huidige kabinetsperiode

Een deel van de uitgavenenveloppen uit het Coalitieakkoord en de doorwerking daarvan in het jaar 2013 wordt verdeeld via het Fes. Het gaat om een bedrag van in totaal € 2 323 mln in de periode 2007–2013. Hiervan is tot en met 2007 € 1 mln gerealiseerd.

Zoals aangekondigd in de kabinetsnota «De Kenniseconomie in zicht» zal bij Voorjaarsnota 2009 besluitvorming plaatsvinden over selectieve continuering van aflopende Fes-projecten in het domein kennis, innovatie en onderwijs (TK Vergaderjaar 2007–2008, 27 406, nr. 120). Ter voorbereiding hiervan zal op korte termijn een traject – op basis van gebruikelijke Fes-criteria en Fes-procedures – worden opgestart. Voor deze impuls wordt door het kabinet in totaal maximaal € 500 mln beschikbaar gesteld. Omdat het aangaan van verplichtingen met kasgevolgen in deze kabinetsperiode – zonder nadere maatregelen – leidt tot een kastekort in het Fes zal binnen het Fes naar kasruimte worden gezocht, bijvoorbeeld door een tegengestelde kasschuif of onderuitputting als gevolg van vertraging van projecten. Randvoorwaarde is dat binnen het huidige meerjarige uitgaventotaal van het Fes wordt gebleven. Per jaar moet de kas sluiten. Een en ander zal bij Voorjaarsnota 2009 worden bezien.

2.2 Toezeggingen

De fondsbeheerders kunnen ten laste van het fonds toezeggingen doen voor bijdragen aan begrotingshoofdstukken. In de hiertoe opgestelde toezeggingsbrieven is aangegeven onder welke voorwaarden de bijdragen beschikbaar worden gesteld en hoe de verantwoording dient te geschieden. Tot nu toe zijn op deze wijze voor een totaalbedrag van ongeveer € 26,8 mrd toezeggingen geformaliseerd. In Bijlage I bij deze begroting vindt u een overzicht van de afzonderlijke toezeggingsbrieven.

3. Ontvangsten

Met ingang van 2008 kent het Fes conform de afspraken in het Coalitieakkoord een vaste voeding uit gasbaten, die derhalve niet meer fluctueert als gevolg van de hoogte van de gasbaten. Voor de begroting 2009 wordt deze vaste voeding bij begrotingswet vastgesteld. Een wijziging van de Fes-wet zelf wordt door het kabinet voorbereid.

Omdat de ontvangsten uit aardgasbaten in het jaar 2009 en later zo zijn vastgesteld dat de uitgaven in enig jaar gedekt kunnen worden is de Fes-voeding uit incidentele baten niet meer relevant en is derhalve komen te vervallen.

4. Totaaloverzicht van het fonds

De totale geraamde fondsuitgaven in enig jaar mogen niet hoger zijn dan de totale voor dat jaar geraamde ontvangsten plus het cumulatief eindsaldo van het jaar ervoor. Dit is het zogenaamde kasplafond. In onderstaande tabel worden de in deze ontwerpbegroting opgenomen uitgaven geconfronteerd met het kasplafond.

C. TOELICHTING PER BEGROTINGSARTIKEL

1. UITGAVEN

Bijdragen van het fonds aan andere begrotingen

Artikel 11. Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van verkeer en vervoer

Op dit artikel worden de volgende bijdragen ten behoeve van het onderdeel verkeer en vervoer geraamd:

• De bijdragen aan projecten van het Infrastructuurfonds uit de investeringsimpuls 1998, de investeringsimpuls 2001, de investeringsimpuls 2005, de investeringsimpuls 2006 en het Coalitieakkoord voorzover deze voldoende zijn uitgewerkt.

• De uitgaven voor de gestegen kosten van de geluidsisolatie rond Schiphol (GIS) zijn op dit artikel opgenomen (totaal € 169 mln). Het betreft hier uitgaven in de jaren 2002 tot en met 2004. Terugbetaling van de voorfinanciering uit het Infrastructuurfonds wordt gedekt door een verlenging van de bestaande heffingen in het kader van het Heffingenbesluit Geluidhinder Burgerluchtvaart (Stb. 82(284)) met ingang van 2008.

• De bijdrage aan het Infrastructuurfonds ten behoeve van het versneld aanpakken van zwakke schakels in de Nederlandse kust en dijkversterking (amendement van het lid Snijder-Hazelhoff).

• De bijdragen aan het Infrastructuurfonds ten behoeve van het project Mainport Rotterdam (PMR) en Infrastructuur Noordvleugel.

Toelichting op de mutatie:

De mutatie betreft de overboeking van middelen van artikel 15 Projecten in voorbereiding naar artikel 11 Verkeer en vervoer (en naar de begroting van het Infrastructuurfonds) ten behoeve van de Fes-projecten PMR, Infrastructuur Noordvleugel en Bijdrage systeemkosten tolheffing (Anders betalen voor mobiliteit).

Daarnaast wordt met de mutatie in het kader van de Bereikbaarheid/voorfinanciering 12 mld pakket de raming ten behoeve van dit project in overeenstemming gebracht met de financieringsbehoefte binnen het Infrastructuurfonds.

Ten slotte betreft de mutatie de terugbetaling van de voorfinanciering GIS uit het Infrastructuurfonds in het jaar 2013.

Artikel 12 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van milieu en duurzaamheid

Op dit artikel worden de bijdragen geraamd voor de projecten in het kader van milieu en duurzaamheid voorzover deze voldoende zijn uitgewerkt.

Toelichting op de mutatie:

De mutatie betreft de overboeking van middelen van artikel 15 Projecten in voorbereiding naar artikel 12 Milieu en duurzaamheid (en naar de VROM-begroting) voor de projecten Milieutechnologie PromT, Europese aanbestedingsregeling CO₂ opslag en Luchtkwaliteit van het Ministerie van VROM.

Daarnaast betreft de mutatie het overboeken van middelen ten behoeve van de projecten Innovatieve Energiebesparing en Duurzame WGO van het Ministerie van VROM/WWI, de MEP van het Ministerie van EZ, Innovatie KRW en Synergie KRW van het Infrastructuurfonds en het project Luchtkwaliteit van het Ministerie van LNV.

Artikel 13 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van kennis en innovatie

Op dit artikel worden de bijdragen geraamd voor de projecten in het kader van kennis en innovatie voorzover deze voldoende zijn uitgewerkt.

In Bijlage II bij deze begroting vindt u een uitgebreide specificatie van artikel 13 Kennis en innovatie.

Toelichting op de mutatie:

De mutatie is in de eerste plaats het gevolg van gewijzigde inzichten in het kasverloop van diverse projecten, waardoor de middelen anders over de jaren verdeeld worden. Het gaat hierbij om met name de volgende projecten:

• Kennis Bsik, Holst Center, Technostarters, Sleutelgebieden, Scheidingstechnologie PPS en TTI Watertechnologie van het Ministerie van EZ.

• Projecten in het kader van Beroepsonderwijs in bedrijf van het Ministerie van OCW.

Daarnaast betreft de mutatie de overboeking van reeds toegezegde middelen van artikel 15 Projecten in voorbereiding naar artikel 13 Kennis en innovatie (en naar de OCW-begroting) voor het project Genomics van het Ministerie van OCW.

De overige mutaties betreffen het verwerken van de extrapolatiecijfers in het jaar 2013.

Artikel 14 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van ruimtelijke ordening

Op dit artikel worden de bijdragen geraamd in het kader van ruimtelijke ordening voor zover deze voldoende zijn uitgewerkt.

Toelichting op de mutatie:

De mutaties zijn in de eerste plaats het gevolg van gewijzigde inzichten in het kasverloop van de NSP-projecten Arnhem en Rotterdam en diverse BIRK-projecten van het Ministerie van VROM, waardoor de middelen anders over de jaren verdeeld worden.

Daarnaast betreffen de mutaties de overboeking van middelen van artikel 15 Projecten in voorbereiding naar artikel 14 Ruimtelijke ordening (en naar de begroting van VROM en LNV) voor de Nota Ruimte projecten Mooi Nederland, Klimaatbuffers en Geluidskaarten van het Ministerie van VROM en de projecten Primaviera, Greenports, Klavertje 4 (Greenport Venlo) en Natuurpilot van het Ministerie van LNV.

Artikel 15 Projecten in voorbereiding

Op dit artikel worden alle middelen geraamd die binnen het Fes worden gereserveerd voor projecten die in voorbereiding zijn. Zodra de projecten voldoende zijn uitgewerkt, worden de middelen overgeheveld naar de desbetreffende artikelen van de Fes-begroting en de departementale begrotingen.

In Bijlage III bij deze begroting vindt u een uitgebreide specificatie van artikel 15 Projecten in voorbereiding.

Toelichting op de mutaties:

• De mutatie betreft op de eerste plaats de overboeking van middelen van artikel 15 Projecten in voorbereiding naar de desbetreffende uitgaven artikelen (respectievelijk de desbetreffende departementale begroting) voor diverse projecten uit de enveloppen Luchtkwaliteit (Ministerie van VROM en LNV) en de enveloppe Nota Ruimte (Ministerie van VROM en LNV). Daarnaast betreft de mutatie de projecten Milieutechnologie PromT van het Ministerie van VROM en de projecten Bijdrage systeemkosten tolheffing, Innovatie KRW, Synergie KRW en Infrastructuur Noordvleugel van het Infrastructuurfonds.

• Voor de jaren 2012–2020 zijn binnen het Fes middelen gereserveerd die bestemd zijn voor de Noordvleugel, de Nota Mobiliteit en de Nota Ruimte. Daarnaast zijn middelen gereserveerd voor Kennis, innovatie en onderzoek en voor ruimtelijk economische investeringen en middelen in het kader van de Coalitieakkoordenveloppen. Deze projecten/enveloppen zullen nader uitgewerkt worden alvorens middelen aan de departementale begrotingen worden toegevoegd. De mutatie betreft het verwerken van de reservering voor het jaar 2013.

• De reserveringen voor enveloppen, die nog niet verdeeld zijn en/of waarover nog geen besluitvorming heeft plaats gevonden en voor projecten die nog niet voldoende zijn uitgewerkt en nog niet overgeboekt kunnen worden naar de desbetreffende departementale begroting, worden geraamd op artikel 15 Projecten in voorbereiding en krijgen jaarlijks prijscompensatie binnen het Fes (voorzover hierover geen afwijkende afspraken gemaakt zijn).

De mutatie betreft het verdelen van de prijscompensatie tranche 2008 voor de bovengenoemde categorieën.

2. ONTVANGSTEN

Ontvangsten van het fonds

Artikel 21 Ontvangsten uit aardgasbaten

Op dit artikel zijn de voor het fonds bestemde ontvangsten uit aardgas geraamd. Vanaf 2008 is conform de afspraken in het Coalitieakkoord sprake van een vaste Fes-voeding waarbij de voeding uit gasbaten bij begrotingswet wordt vastgesteld.

Toelichting op de mutatie

Voor het jaar 2008 en later is sprake van een vaste Fes-voeding uit gasbaten. De mutatie betreft de aanpassing van de raming die daaruit voortvloeit en die nodig is om de voorziene Fes-uitgaven te dekken.

Artikel 22 Voeding uit incidentele baten

Toelichting op de mutatie

Vanaf 2008 is conform de afspraken in het Coalitieakkoord sprake van een vaste Fes-voeding waarbij de voeding uit gasbaten bij begrotingswet wordt vastgesteld.

Het in de begrotingsstaat (artikel 21) opgenomen bedrag is toereikend om alle uitgaven in de begroting 2009 te dekken. Door deze manier van vaststellen van de gasbatenvoeding van het fonds is de Fes-voeding uit incidentele baten niet meer relevant en is derhalve komen te vervallen.

Saldi

Artikel 31 Voordelig eindsaldo/beginsaldo

Voordelig eindsaldo

Op dit artikel wordt het voordelig eindsaldo geraamd. Het voordelig eindsaldo is gelijk aan het positieve verschil in enig jaar tussen de ontvangsten inclusief batig beginsaldo en de uitgaven inclusief nadelig beginsaldo.

Door de onder wetsartikel 2 toegelichte manier van vaststellen van de gasbatenvoeding van het fonds is het niet meer nodig om de gevolgen van een batig of nadelig eindsaldo van het fonds van het jaar 2007 toe te voegen aan het beginsaldo van het begrotingsjaar 2008 en latere jaren. Dit boekhoudkundige saldo was in beginsel belegd met uitgaven in de jaren na deze kabinetsperiode en was niet beschikbaar om extra uitgaven uit te financieren. Omdat de ontvangsten uit aardgasbaten in het jaar 2008 en later zo zijn vastgesteld dat de uitgaven in enig jaar gedekt kunnen worden is het voordelig eindsaldo 2007 niet meer relevant.

Toelichting op de mutatie

De nieuwe mutatie is per saldo het gevolg van de mutaties in de bijdragen aan de begrotingshoofdstukken en bij de ontvangsten. Een neerwaartse mutatie in de bijdragen leidt tot een opwaartse mutatie bij het voordelig eindsaldo. Een opwaartse mutatie bij de ontvangsten (inclusief het voordelig beginsaldo) heeft hetzelfde effect. De nieuwe mutatie is als volgt opgebouwd (de raming in 2013 vloeit voort uit de extrapolatie van de uitgaven en ontvangsten):

De technische correctie betreft de hierboven toegelichte afwijking van artikel 4, lid 1 en 2 van de Wet Fonds economische structuurversterking ten aanzien van het gerealiseerde batig of nadelig eindsaldo van het fonds van het jaar 2007.

Voordelig beginsaldo

Op dit artikel wordt het voordelig eindsaldo van het voorafgaande jaar geraamd, welk saldo op grond van het eerste lid van artikel 4 van de Wet Fes ten gunste van de begroting van het fonds in enig jaar komt (zie ook de toelichting bij uitgavenartikel 31 Voordelig eindsaldo). Het voordelig eindsaldo van jaar t is het voordelig beginsaldo van jaar t+1.

Toelichting op de mutatie

De nieuwe mutatie sluit aan op de mutatie in het voordelig eindsaldo van het voorafgaande jaar en is bij dat artikelonderdeel nader toegelicht.

nr. 2MEMORIE VAN TOELICHTING

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2009 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking.

De in die begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de begrotingstoelichting).

Wetsartikel 2

In het Coalitieakkoord is afgesproken dat het Fes een vaste voeding krijgt die niet meer fluctueert als gevolg van mutaties in de gasbaten. Daarom wordt in dit artikel bepaald dat – vooruitlopend op een wijziging van de Wet Fonds economische structuurversterking, Stb. 1996, 51 en 52 (Feswet) – in het jaar 2009 de gasbatenvoeding van het fonds wordt gevormd door de niet-belastingontvangsten van de staat uit aardgasbaten voor het bedrag dat daarvoor in de begrotingsstaat is opgenomen. Het in de begrotingsstaat opgenomen bedrag komt overeen met de totale uitgaven geraamd in het jaar 2009. De voeding uit aardgasbaten wordt derhalve niet meer berekend als een percentage van de gasbaten.

Door de hierboven toegelichte manier van vaststellen van de gasbatenvoeding van het fonds is de Fes-voeding uit incidentele baten niet meer relevant en is derhalve komen te vervallen.

Wetsartikel 3

Door de onder wetsartikel 2 toegelichte manier van vaststellen van de gasbatenvoeding van het fonds is het niet meer nodig om de gevolgen van een batig of nadelig eindsaldo van het fonds van het jaar 2008 toe te voegen aan het beginsaldo van het begrotingsjaar 2009 en latere jaren. Dit boekhoudkundige saldo was in beginsel belegd met uitgaven in de jaren na deze kabinetsperiode en was niet beschikbaar om extra uitgaven uit te financieren. Omdat de ontvangsten uit aardgasbaten in het jaar 2009 en later zo zijn vastgesteld dat de uitgaven in enig jaar gedekt kunnen worden is het voordelig eindsaldo 2008 niet meer relevant.

De totale geraamde fondsuitgaven in enig jaar mogen niet hoger zijn dan de totale voor dat jaar geraamde ontvangsten plus het cumulatief eindsaldo van het jaar ervoor. Dit is het zogenaamde kasplafond. Door de nieuwe systematiek wordt de voeding van het Fes afgestemd op de begrote uitgaven en het is niet meer nodig om de geraamde ontvangsten in enig jaar te verminderen met 10 procent (de zogenaamde buffer) bij het bepalen van het kasplafond.

B. ALGEMENE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSSTAAT

In aansluiting op de eerste suppletore begroting 2009 (de wet van 25 september 2009, Stb. 2009, 435) wordt door middel van het onderhavige wetsvoorstel voorgesteld de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking (Fes) voor het jaar 2009 voor de uitgaven en de ontvangsten met € 424,2 mln te verlagen. De in de tweede suppletore begroting opgenomen mutaties zijn deels reeds verwerkt in de Miljoenennota 2010 (Kamerstukken II, 2009/2010, 32 123, nr. 2) en betreffen verder de nadere wijzigingen, die in de Najaarsnota 2009 zijn verwerkt.

Samenvattend ontstaat het volgende beeld voor de uitgavenbegroting (bedragen in € mln):

Aansluiting met de tweede suppletore begroting

Samenvatting uitgavenmutaties in de begrotingen

Samenvattend ontstaat het volgende beeld voor de ontvangstenbegroting (bedragen in € mln):

Aansluiting met de tweede suppletore begroting

Samenvatting ontvangstenmutaties in de begrotingen

TOELICHTING PER BEGROTINGSARTIKEL

Bijdragen van het fonds aan andere begrotingen

Artikel 11. Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van verkeer en vervoer

Opbouw uitgavenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in € 1000)

Toelichting mutatie

1. De reeds bij Miljoenennota verwerkte mutatie is het gevolg van gewijzigde inzichten in het kasverloop van de projecten Quick wins wegen/Aanpak knooppunten en Praktijkproef verbetering doorstroming A10 Amsterdam van het Infrastructuurfonds.

2. Voor het project Infrastructuur Noordvleugel worden middelen uit latere jaren naar voren gehaald, omdat de voorbereiding voorspoediger loopt dan eerder aangenomen.

3. Het project Praktijkproef verbetering doorstroming A10 van het Infrastructuurfonds heeft vertraging opgelopen vanwege de afstemming tussen de diverse projecten die worden uitgevoerd in de regio Amsterdam.

4. De geraamde middelen in 2009 voor het project Quick Wins vaarwegen komen voor een deel niet tot besteding, omdat de subsidie trager wordt opgevraagd dan verwacht.

5. De verwachte uitgaven voor het Programma Filevermindering van het Infrastructuurfonds zijn hoger dan eerder geraamd. Het betreft hier geen feitelijke versnelling van de uitvoering van het programma, maar een verandering in het uitgavenpatroon.

6. Door vertraging bij de aanbesteding van de bewegwijzering worden middelen voor het project Quick Wins wegen/Aaanpak knooppunten van het Infrastructuurfonds doorgeschoven naar latere jaren.

7. Voor het project Dynamisch verkeersmanagement van het Infrastructuurfonds worden middelen uit latere jaren naar voren gehaald.

Artikel 12. Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van milieu en duurzaamheid

Opbouw uitgavenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in € 1000)

Toelichting mutatie

1. De reeds bij Miljoenennota verwerkte mutatie hangt samen met de overboeking van middelen van artikel 15 Projecten in voorbereiding naar artikel 12 Milieu en duurzaamheid voor diverse projecten. Daarnaast betreft de mutatie het gewijzigde inzicht in het kasverloop van het project Luchtkwaliteit van het Ministerie van LNV.

2. Voor het project Innovatie KRW van het Infrastructuurfonds zijn de uitgaven vertraagd, vanwege het later publiceren van de tenderregeling. De verwachting is dat deze in 2010 tot besteding zullen komen.

3. Deze mutatie betreft de overboeking van middelen van het project WABO naar het project Luchtkwaliteit (roetfilters) van het Ministerie van VROM. Omdat de middelen voor het project WABO nog niet zijn opgevraagd betekent dit per saldo dat middelen worden overgeboekt van artikel 15 Projecten in voorbereiding (Nota Ruimte budget).

4. Voor het project Biobrandstoffen van het Ministerie van VenW zijn de uitgaven vertraagd. Dit wordt veroorzaakt door het aangetekende bezwaar tegen een verleende beschikking, waardoor de betaling wordt uitgesteld.

5. Het project Gebouwde omgeving van het Ministerie van WWI is vertraagd, omdat de ontwikkeling en implementatie van het beleidsinstrumentarium meer tijd vergt dan voorzien.

6. Het project Duurzame mobiliteit van het Ministerie van VenW is vertraging als gevolg van het moeizaam verlopen van de aanbesteding.

7. Voor het project Bodemsanering van het Ministerie van VROM worden uitgaven vertraagd, vanwege de nadere analyse van de te saneren locaties om een doelmatige inzet van de middelen te waarborgen. De verwachting is dat deze in 2010 tot besteding zullen komen.

8. Het kasritme voor het project Synergie KRW van het Infrastructuurfonds is aangepast op basis van de getekende bestuursovereenkomsten met de provincies.

9. Het project Kas als energiebron van het Ministerie van LNV heeft vertraging opgelopen in de onderzoeks- en voorbereidingsfase, waardoor in 2009 minder uitgaven worden gedaan.

10. Voor het project Ketenefficiency worden naar verwachting in 2009 minder middelen besteed dan eerder voorzien.

Artikel 13. Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van kennis en innovatie

Opbouw uitgavenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in € 1000)

Toelichting mutatie

1. De reeds bij Miljoenennota verwerkte mutatie hangt samen met de overboeking van middelen van artikel 15 Projecten in voorbereiding naar artikel 13 Kennis en innovatie en gewijzigde inzichten in het kasverloop voor diverse projecten.

2. Het project RSV van het Ministerie van VWS is vertraagd door de overname van één van de bij de uitvoering betrokken marktpartijen.

3. Voor het project Leren door te experimenteren van het Ministerie van OCW zijn de uitgaven vertraagd. Voor dit project kunnen scholen en onderzoeksinstellingen voorstellen indienen. De organisatie hiervan kost meer tijd dan voorzien, waardoor betaling pas in 2010 zal plaatsvinden.

4. De BSIK-projecten Habiforum en Klimaat voor Ruimte van het Ministerie van VROM zijn vertraagd. De middelen voor het BSIK-project Habiforum (€ 1,5 mln.) komen naar verwachting in 2010 tot besteding, omdat de einddeclaratie van de stichting Habiforum later wordt ontvangen waardoor afhandeling pas in 2010 kan plaatsvinden. Voor het BSIK-project Klimaat voor Ruimte worden de middelen over meerdere jaren uitgesmeerd wegens verlenging van de looptijd van het project, waardoor in 2009 minder uitgaven worden gedaan (€ 4,171 mln.).

5. Het project Beroepsonderwijs in bedrijf van het Ministerie van OCW is vertraagd doordat ondermeer de afhandeling van subsidieaanvragen langer duurde dan voorzien en de gesubsidieerde projecten langer doorlopen om hun ambities te kunnen realiseren.

6. Het project Kennis, ICT en onderwijs van het Ministerie van OCW is afgerond. Door efficiencyverbeteringen en het niet doorgaan van één van de deelprojecten zijn niet alle toegekende middelen uit het Fes besteed. Deze middelen vloeien terug in het Fes.

7. Voor het project Kennis voor klimaat vindt een deel van de uitgaven plaats in 2010, omdat de afrekening hiervan volgend jaar plaats vindt.

8. Het project VMBO/Funderend onderwijs van het ministerie van OCW loopt om uiteenlopende redenen vertraging op. Hierbij gaat het om ondermeer inspraakprocedures van omwonenden en het wijzigen van bestemmingsplanprocedures.

9. Middelen voor het project Rendement en Excellentie van het Ministerie van OCW worden naar verwachting in 2010 opgevraagd op basis van de gerealiseerde subsidietoekenningen.

10. Voor diverse BSIK-projecten van het Ministerie van VWS wordt het kasritme aangepast.

11. Voor het project Haaglanden van het Infrastructuurfonds komen in 2009 minder middelen tot besteding dan eerder voorzien.

12. Deze mutatie betreft het aanpassen van het kasritme voor diverse projecten (minder dan € 1 mln. verschuiving per project) in het kader van kennis en innovatie.

Artikel 14. Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van ruimtelijke ordening

Opbouw uitgavenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in € 1000)

Toelichting mutatie

1. De reeds bij Miljoenennota verwerkte mutatie hangt samen met de overboeking van middelen van artikel 15 Projecten in voorbereiding naar artikel 14 Ruimtelijke ordening voor diverse projecten. Daarnaast betreft de mutatie de gewijzigde inzichten in het kasverloop voor het project Malta van het Ministerie van OCW en het project Mooi Nederland van het Ministerie van VROM.

2. Voor het project Sleutelprojecten van het Ministerie van VROM komt een groot deel van de geraamde uitgaven naar verwachting niet in 2009 tot besteding. Dit wordt veroorzaakt doordat besluitvorming tussen Rijk en provincies langer duurt dan voorzien.

3. Het project BIRK en saneringsregeling van het Ministier van VROM is vertraagd als gevolg van uitvoeringsproblemen bij een aantal gesubsidieerde projecten. Er zijn brieven verstuurd naar de uitvoerders om de voortgang in beeld te krijgen en de spoedige uitvoering verder te stimuleren.

4. De mutatie betreft het overboeken van middelen van artikel 15 Projecten in voorbereiding naar artikel 14 Ruimtelijke ordening ten behoeve van het project Internationale Campus Eindhoven van het Ministerie van EZ.

5. Middelen voor het project Nieuwe Hollandse Waterlinie (die deel uitmaken van het ILG) van het Ministerie van LNV worden opgevraagd in latere jaren om aan te sluiten op de bestuursovereenkomst ILG.

6. Het project Waalfront Nijmegen van het Ministerie van VROM wordt versneld uitbetaald in het kader van de snelle uitvoering Fes-projecten uit het Aanvullend Beleidsakkoord.

7. De middelen voor het project Klavertje 4 van het Ministerie van LNV worden opgevraagd in latere jaren om aan te sluiten op de bestuursovereenkomst ILG.

8. De middelen voor het project Klimaatbuffers van het Ministerie van VROM zijn toegekend onder voorbehoud van voorafgaand toezicht. Dit leidt tot vertraging, waardoor de middelen naar verwachting in 2010 worden opgevraagd.

9. Voor het project Geluidskaarten van het Ministerie van VROM worden middelen opgevraagd in 2010. De wens bestaat de middelen via een decentralisatie-uitkering te verstrekken aan gemeenten. Dit is echter pas naar verwachting in 2010 mogelijk bij inwerkingtreding van de nieuwe Fes-wet.

10. Het project Spoorzone Den Bosch van het Ministerie van VROM wordt versneld uitbetaald in het kader van de snelle uitvoering Fes-projecten uit het Aanvullend Beleidsakkoord.

11. Het project Maastricht Belvedere van het Ministerie van VROM wordt versneld uitbetaald in het kader van de snelle uitvoering Fes-projecten uit het Aanvullend Beleidsakkoord.

12. Het project archeologisch bodemonderzoek (Malta) van het Ministerie van OCW is vertraagd, omdat in 2009 minder subsidieaanvragen zijn ingediend dan voorzien.

Artikel 15. Projecten in voorbereiding

Opbouw uitgavenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in €1000)

Toelichting mutatie

1. De reeds bij Miljoenennota verwerkte mutatie betreft grotendeels de overboeking van middelen van artikel 15 Projecten in voorbereiding naar de desbetreffende uitgaven artikelen (en de desbetreffende departementale begroting) voor diverse projecten.

2. In afwachting van de besluitvorming omtrent de financiering van het project Zuid-as blijven de gereserveerde middelen in 2009 op artikel 15 staan.

3. De gereserveerde middelen voor de impuls spoorambitie blijven op artikel 15 staan. De reden hiervoor is dat de voorbereiding van het PHS meer tijd in beslag neemt dat aanvankelijk was aangenomen.

4. De mutatie betreft het blijven staan van gereserveerde middelen in de CA enveloppe Infra en vaarwegen (investeren in vaarwegen) van het Ministerie van VenW aangezien de voorbereiding van het PHS meer tijd in beslag neemt dan aanvankelijk was aangenomen.

5. De mutatie betreft de overboeking van middelen van artikel 15 Projecten in voorbereiding naar artikel 14 Ruimtelijke ordening ten behoeve van het project Internationale campus Eindhoven van het Ministerie van EZ.

6. De mutatie betreft het terugboeken van niet bestede middelen naar het Fes van het project Kennis, ICT en onderwijs van het Ministerie van OCW.

7. Voor de uitvoering van de MS&ICT projecten Edu-game en Game-IIENS van het Ministerie van OCW en de MS&ICT projecten Versterken buurtcommunity, Kijk mijn wijk, Next en Welkom in onze wijk van het Ministerie van VROM/WWI worden middelen overgeboekt naar artikel 13 Kennis en innovatie.

8. De mutatie betreft het aanpassen van de kasraming aan de verwachte besluitvorming binnen de CA enveloppe Infrastructuur en vaarwegen (investeren in wegen).

Ontvangsten van het fonds

Artikel 21. Ontvangsten uit aardgasbaten

Opbouw ontvangstenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in €1000)

Toelichting mutatie

Het kasritme en de omvang van de uitgavenraming binnen het FES zijn leidend voor de voeding van het fonds. Deze mutatie betreft de aanpassing van de voeding van het FES die nodig is om de geraamde uitgaven van de FES-uitgaven te dekken.

nr. 2MEMORIE VAN TOELICHTING

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2009 te wijzigen.

De in die begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zogenaamde begrotingstoelichting).

B BEGROTINGSTOELICHTING

ALGEMEEN

Na het onderhavige wijzigingsvoorstel komt het totaal van de uitgavenbegroting 2009 van het Fes er als volgt uit te zien:

Na het onderhavige wijzigingsvoorstel komt het totaal van de ontvangstenbegroting 2009 van het Fes er als volgt uit te zien:

TOELICHTING PER BEGROTINGSARTIKEL

UITGAVEN

Bijdragen van het fonds aan andere begrotingen

Artikel 11 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van verkeer en vervoer

Opbouw uitgavenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in € 1000)

Toelichting mutatie eerste suppletore begroting

De mutatie op dit artikel betreft de doorwerking van de in het Aanvullend Beleidsakkoord opgenomen «snelle uitvoering» FES-projecten Infrastructuur. Dit betreft de aanwending in 2009 en 2010 van de bij Najaarsnota 2008 en Slotwet 2008 vermelde lagere uitgaven van de projecten Bijdrage systeemkosten tolheffing, Programma filevermindering, Dynamisch verkeersmanagement, Quick wins wegen/aanpak knooppunten, Praktijkproef doorstroming A10 Amsterdam en Infrastructuur Noordvleugel van het Infrastructuurfonds.

Daarnaast betreft de mutatie de aanpassing van de raming aan de verwachte realisatie van het project Bereikbaarheid/voorfinanciering 12 mrd pakket van het Infrastructuurfonds. Deze FES-middelen zijn reeds overgeboekt naar het Infrastructuurfonds en worden met een kasschuif van 2009 naar 2011 geschoven.

Specificatie mutatie artikel 11 (in € 1 000)

Artikel 12 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van milieu en duurzaamheid

Opbouw uitgavenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in € 1000)

Toelichting mutatie eerste suppletore begroting

De mutatie op dit artikel betreft de doorwerking van de in het Aanvullend Beleidsakkoord opgenomen «snelle uitvoering» FES-projecten Milieu en duurzaamheid. Dit betreft de aanwending in 2009 en 2010 van de bij Najaarsnota 2008 en Slotwet 2008 vermelde lagere uitgaven van diverse projecten.

Daarnaast betreft de mutatie de overboeking van middelen van artikel 15 Projecten in voorbereiding naar artikel 12 Milieu en duurzaamheid voor de projecten Biobrandstoffen, Enveloppe luchtkwaliteit en Innovatie Agenda Energie Gebouwde omgeving van het Ministerie van VROM, het project Synergie KRW van het Infrastructuurfonds, het project Innovatieprogramma duurzaam openbaar busvervoer van het Ministerie van VenW en de projecten Energietender technopartners SEED faciliteit, Energie Efficiency bedrijfsleven en Innovatieve energiebesparing en duurzame WGO van het Ministerie van EZ.

Specificatie mutatie artikel 12 (in € 1 000)

Artikel 13 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van kennis en innovatie

Opbouw uitgavenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in € 1000)

Toelichting mutatie eerste suppletore begroting

De mutatie op dit artikel betreft de doorwerking van de in het Aanvullend Beleidsakkoord opgenomen «snelle uitvoering» FES-projecten Innovatie van diverse projecten. Dit betreft de aanwending in 2009 en 2010 van de bij Najaarsnota 2008 en Slotwet 2008 vermelde lagere uitgaven van diverse projecten.

Daarnaast betreft de mutatie de overboeking van middelen van artikel 15 Projecten in voorbereiding naar artikel 13 Kennis en innovatie voor het project Kennis Technocentra van het Ministerie van OCW en diverse projecten uit de Enveloppe maatschappelijke Sectoren en ICT (diverse departementen).

Verder is de mutatie het gevolg van de bundeling van de deelprojecten EVC trajecten en procedures en beroepsonderwijs in bedrijf – Leren en werken in het project beroepsonderwijs in bedrijf.

Specificatie mutatie artikel 13 (in € 1 000)

Artikel 14 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van ruimtelijke ordening

Opbouw uitgavenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in € 1000)

Toelichting mutatie eerste suppletore begroting

Ten eerste betreft de mutatie op dit artikel de doorwerking van de in het Aanvullend Beleidsakkoord opgenomen «snelle uitvoering» FES-projecten Ruimtelijke ordening. Dit betreft de aanwending in 2009 en 2010 van de bij Najaarsnota 2008 en Slotwet 2008 vermelde lagere uitgaven van de projecten Sleutelprojecten, BIRK en saneringsregeling, Mooi Nederland en Noordelijke IJ-oevers van het Ministerie van VROM, het project Malta van het Ministerie van OCW en het project Greenports van het Ministerie van LNV.

Ten tweede heeft de mutatie betrekking op de overboeking van middelen van artikel 15 Projecten in voorbereiding naar artikel 14 Ruimtelijke ordening voor de Nota Ruimte projecten Planvormingskosten, Den Bosch, Nijmegen Waalfront, Maastricht Belvedere en Waterdunen van het Ministerie van VROM.

Ten derde is de mutatie het gevolg van het overhevelen van middelen van de projecten Sleutelprojecten en BIRK + saneringsregeling van het Ministerie van VROM naar respectievelijk het project Sleutelprojecten Rotterdam en het project BIRK Ijsseldelta van het Infrastructuurfonds (geraamd in 2014).

Specificatie mutatie artikel 14 (in € 1 000)

Artikel 15 Projecten in voorbereiding

Opbouw uitgavenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in € 1000)

Besluit invulling Fes enveloppes kennis, innovatie en onderwijs

De Ministerraad heeft op 13 maart jl. een besluit genomen over de invulling van twee Fes-enveloppes voor kennis, innovatie en onderwijs. Voor de enveloppe van € 111 mln voor de maatschappelijke innovatieprogramma’s zijn de voorstellen STARS en Scheidingstechnologie gehonoreerd met Fes-bijdragen van respectievelijk € 18 mln en € 17 mln. Voor de Fes enveloppe van € 168 mln voor grootschalige research-infrastructuur en het oplossen van toekomstige lerarentekorten zijn de voorstellen Lifelines, Surfnet 7 en (een gedeelte van) NanoLab gehonoreerd met Fes-bijdragen van respectievelijk € 40 mln, € 32 mln en € 15 mln. Voor het oplossen voor toekomstige lerarentekorten wordt uit deze enveloppe € 20 mln gereserveerd voor experimenten/pilots voor bevordering van innovatie van het onderwijsproces. De resterende FES-middelen blijven beschikbaar voor mogelijk verbeterde voorstellen die opnieuw ingediend kunnen worden.

Toelichting mutatie eerste suppletore begroting

De mutatie op dit artikel betreft in de eerste plaats de doorwerking van de in het Aanvullend Beleidsakkoord opgenomen «snelle uitvoering» FES-projecten Infrastructuur, Milieu en duurzaamheid, Innovatie en Ruimtelijke ordening. Dit betreft het doorschuiven naar 2009 en 2010 van de middelen voor projecten in voorbereiding die in 2008 niet daadwerkelijk zijn toegezegd aan de uitvoerende departementen of die wel zijn toegezegd, maar nog niet zijn overgeheveld naar de desbetreffende departementale begrotingen.

In de tweede plaats betreft de mutatie de meerjarige overboeking van middelen van artikel 15 Projecten in voorbereiding naar de desbetreffende uitgavenartikelen voor diverse projecten. Het gaat onder andere om projecten in het kader van de Duurzaamheidsenveloppe, de enveloppe Maatschappelijke sectoren en ICT en de enveloppe Nota Ruimte.

In de derde plaats hangt de mutatie samen met het naar voren halen van middelen voor de verlenging van aflopende innovatieprogramma’s.

Specificatie mutatie artikel 15 (in € 1 000)

ONTVANGSTEN

Ontvangsten van het fonds

Artikel 21 Ontvangsten uit aardgasbaten

Opbouw ontvangstenamingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in € 1000)

Toelichting mutatie eerste suppletore begroting

Conform de Fes-Begrotingswet 2009 is voor het jaar 2009 en in de ramingen voor latere jaren sprake van een vaste Fes-voeding uit gasbaten, die niet meer fluctueert als gevolg van mutaties in de gasbaten. De mutatie betreft de aanpassing van de raming die nodig is om de voorziene Fes-uitgaven te dekken.

BIJLAGE I

BIJLAGE II

BIJLAGE III