V Buitenlandse Zaken

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikelen 1 tot en met 3

De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Buitenlandse Zaken,T.B.W. Berendsen

B. BEGROTINGSTOELICHTING

1 Leeswijzer

De voorliggende suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de Eerste suppletoire begroting 2026 van hoofdstuk V van de begroting van het Rijk.

Hoofdstuk 2 bevat per beleidsartikel een tabel budgettaire gevolgen van beleid. Na de tabel ‘budgettaire gevolgen van beleid’ wordt een toelichting op de mutaties gegeven. Hierbij worden per artikel de mutaties die groter of gelijk zijn aan de ondergrenzen in onderstaande staffel (tabel 1) conform de Rijksbegrotingsvoorschriften toegelicht. De wijzigingen van de verplichtingen worden alleen toegelicht wanneer ze groter zijn dan 10% ten opzichte van de vorige stand op artikelniveau.

2 Beleidsartikelen

2.1 Artikel 1 Versterkte Internationale Rechtsorde

Budgettaire gevolgen van beleid

Toelichting

Op artikel 1 zijn geen significante mutaties die groter of gelijk zijn aan de ondergrenzen conform de staffel van de Rijksbegrotingsvoorschriften.

2.2 Artikel 2 Veiligheid en Stabiliteit

Budgettaire gevolgen van beleid

Toelichting

Artikelonderdeel 2.6

Voor accountability Oekraïne wordt er een kasschuif verwerkt voor een beperkt deel (EUR 2,7 mln) van de programmamiddelen van 2026 naar 2027. Dit sluit beter aan op de verwachte liquiditeitsbehoefte voor meerjarige projecten in het kader van capaciteitsversterking.

De bijdrage van EUR 5 mln voor humanitaire ontmijning is overgeheveld vanuit de BHO-begroting. Het budget blijft ODA.

2.3 Artikel 3 Effectieve Europese Samenwerking

Budgettaire gevolgen van beleid

Toelichting

Uitgaven

Artikelonderdeel 3.1

Actualisatie grondslagen eigen middelen

De nationale afdrachten en invoerrechten worden conform de afspraken in het eigenmiddelenbesluit (EMB) geactualiseerd voor het jaar t en t+1 op basis van de meest recente macro-economische ontwikkelingen. Het betreft een technische jaarlijkse exercitie, waarbij de grondslagen voor de eigen middelen (ofwel de nationale afdrachten en invoerrechten) worden geactualiseerd en vastgesteld in het Advisory Committee on Own Resources (ACOR). Ook wordt de meerjarige economische ontwikkeling geactualiseerd waarop de Nederlandse raming van de afdrachten voor de latere jaren is gebaseerd. Hiermee gaat het op EU-niveau niet om meer afdrachten voor de EU-begroting. Het betreft een herverdeling van afdrachten tussen lidstaten.

Het Nederlandse bni-aandeel daalt van 6,4% naar 6,2% in de jaren 2026 en 2027. Daarnaast stijgen de geraamde douanerechten op EU-niveau wat een dempend effect heeft op de bni-afdracht omdat de bni-afdracht de sluitpost van de Europese begroting is. Dit tezamen zorgt voor een daling van de bni-afdracht van circa EUR 402 miljoen in 2026.

De btw- en plastic-afdracht vallen iets hoger uit dan eerder in de Nederlandse raming voorzien. De toename op de btw-afdracht is EUR 15 miljoen in 2026. De toename in de plastic-grondslag bedraagt circa EUR 2 miljoen in 2026. Daarnaast is er een technische correctie van EUR 21 miljoen op de plastic-afdracht omdat de mutatie als gevolg van de nacalculatie bij de 1e suppletoire begroting 2026 per abuis onder BNI-afdrachten was opgenomen.

DAB 1/2026 en DAB 2/2026

In de eerste aanvullende begroting (DAB 1/2026) verwerkt de Commissie het verschil tussen de inkomsten en uitgaven (het surplus) van 2025 in de Europese begroting van 2026. Voor Nederland leidt het surplus tot circa EUR 134 miljoen lagere EU-afdrachten in 2026.

In de tweede aanvullende begroting (DAB 2/2026) is het betalingenniveau in de EU-begroting voor 2026 met EUR 8 miljard naar boven bijgesteld naar in totaal EUR 198,1 miljard. De verhoging zit met name in de toename van cohesiebetalingen die in de laatste twee weken van 2025 zijn aangevraagd door de lidstaten. Daarnaast wordt ook de landbouwreserve opgehoogd om boeren tegemoet te komen die tegen liquiditeitsproblemen aanlopen door de hogere kosten van meststoffen (EUR 300 miljoen). De Nederlandse raming hield rekening met een marge van EUR 7 miljard in het betalingenniveau. Door de toename van betalingen in DAB 2/2026 komt het betalingenniveau circa EUR 1 miljard hoger uit dan de raming. Hiermee leidt het hogere betalingenniveau tot een stijging van de bni-afdrachten van circa EUR 63 miljoen in 2026.

In de DAB 2/2026 actualiseert de Commissie ook de verwachte VK-bijdrage uit hoofde van het Terugtrekkingsakkoord en de overige ontvangsten (inclusief boete-inkomsten). Dit valt voor 2026 hoger uit dan waar in de raming van de Nederlandse EU-afdrachten rekening mee hield. Dit leidt tot een lagere bni-afdracht van circa EUR 65 miljoen in 2026.

Op basis van beschikbare informatie lijkt het aannemelijk dat de Europese begroting in 2026 verder omhoog wordt bijgesteld. Voor het restant van 2026 wordt een marge in de raming van de Nederlandse EU-afdrachten verwerkt van 2,7 miljard om mogelijke ophogingen van het betalingenniveau op te vangen. Dit resulteert in een tegenvaller van 168 miljoen euro.

Artikel 3.3

Zoals gemeld in de eerste suppletoire begroting is een deel van de gereserveerde middelen voor het Nederlandse Voorzitterschap van het comité van Ministers van de Raad van Europa in 2027 ook voor het ministerie van Justitie en Veiligheid. Van dit budget wordt daarom EUR 242.000 overgeheveld naar de begroting van het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Artikelonderdeel 3.6

Als gevolg van een bijstelling van de raming van de invoerrechten op basis van de MEV-cijfers is de raming voor de EU-invoerrechten met EUR 224 miljoen naar boven bijgesteld voor 2026. Deze bijstelling heeft ook een meerjarig effect dat verwerkt is in de begroting. Daarnaast zijn er enkele nabetalingen gedaan voor de Traditionele Eigen Middelen (TEM). Dit leidt tot een opwaartse bijstelling van de raming met EUR 6,6 miljoen in 2026.

Ontvangsten

Artikelonderdeel 3.10

Als gevolg van een bijstelling van de raming van de invoerrechten op basis van de MEV-cijfers stijgt de perceptiekostenvergoeding en daarmee de ontvangsten met EUR 56 miljoen in 2026. De bijstelling van de raming heeft ook een meerjarig effect dat verwerkt is in de begroting. De nabetalingen TEM zoals toegelicht bij artikelonderdeel 3.6 zorgt voor een verhoging van de perceptiekosten van EUR 1,6 miljoen.

Op enkele casussen heeft Nederland EUR 0,1 miljoen aan TEM terug ontvangen omdat een onjuist inhoudingspercentage was gehanteerd. Deze bedragen zijn in mindering gebracht op de maandelijkse afdrachten.

2.4 Artikel 4 Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse waarden

Budgettaire gevolgen van beleid

Toelichting

Op artikel 4 zijn geen significante mutaties die groter of gelijk zijn aan de ondergrenzen conform de staffel van de Rijksbegrotingsvoorschriften.

3 Niet-beleidsartikelen

3.1 Artikel 6 Onverdeeld (HGIS)

Toelichting

Op dit artikel worden uitgaven verantwoord die samenhangen met de HGIS-indexering en HGIS-besluitvorming bij Voorjaarsnota. Op basis van de prijsontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product (BBP) wordt het HGIS non-ODA budget volgens de rijksbrede Loon- en Prijsbijstelling (LPO) geïndexeerd. De indexatie wordt verwerkt op dit artikel. Het geraamde budget op dit artikel is met name bedoeld voor het uitkeren van loon- en prijsbijstelling binnen de HGIS en voor incidentele initiatieven of tegenvallers binnen de HGIS.

3.2 Artikel 7 Apparaat

Toelichting

De uitgaven op apparaat stijgen in 2026 met EUR 7,6 miljoen. Dit wordt met name veroorzaakt door een kasschuif van EUR 6 miljoen van 2030 en 2031 naar 2026 op het huisvestingsbudget. Daarnaast nemen de uitgaven toe door het onderhandelingsresultaat van CAO Rijk 2026. Dit resulteerde in een brede loonsverhoging van 2,7% en een compensatie van 0,3% (EUR 1,1 miljoen).