VI Justitie en Veiligheid

GERAAMDE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN

Figuur 1 Geraamde uitgaven verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (bedragen x € 1 mln.). Totaal € 19.902

Figuur 2 Geraamde ontvangsten verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (bedragen x € 1 mln.). Totaal € 1.593

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting worden, op grond van artikel 2.3 eerste lid van de Comptabiliteitswet 2016, elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld. Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaten voor het aangegeven jaar vast te stellen.Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen in de Miljoenennota.

Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).

Wetsartikel 2

Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en de lasten, het saldo van de baten en de lasten en de kapitaaluitgaven en -ontvangsten van de in de staat opgenomen baten-lastenagentschappen Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB), Nederlands Forensisch Instituut (NFI), Justitiële Uitvoeringsdienst, Toetsing, Integriteit, Screening (Justis), de Justitiële Informatiedienst (Justid) en de Justitiële ICT organisatie (JIO) voor 2027 vastgesteld. De in die begrotingen opgenomen begrotingsartikelen worden toegelicht in onderdeel B (Begrotingstoelichting) van deze memorie van toelichting en wel in B5 Begroting agentschappen.

Wetsartikel 3

De rechtspraak is, mede door de instelling van de Raad voor de rechtspraak en het principe van integraal management bij het besturen van de gerechten, verantwoordelijk voor het eigen beheer. Op grond van de bevoegdheidsverdeling is de Minister niet verantwoordelijk voor de doelmatigheid van de rechterlijke organisatie. Wel heeft de Minister een toezichthoudende verantwoordelijkheid. Conform artikel 93 van de Wet op de rechtelijke organisatie kan Onze Minister algemene aanwijzingen geven ten aanzien van de taken zoals genoemd in artikel 91, voor zover dit noodzakelijk is met het oog op een goede bedrijfsvoering van de rechterlijke organisatie.

In deel B is naast de toelichting op beleidsartikel 32, waarin de beleidsdoelstelling ten aanzien van de rechtspleging wordt toegelicht, een apart hoofdstuk Raad voor de rechtspraak opgenomen. In dit hoofdstuk wordt de feitelijke vertaling van de aan de rechterlijke organisatie ter beschikking gestelde bijdrage in concrete beleidsdoelstellingen en prestaties van de Raad en de gerechten voor het jaar 2027 gegeven.

De Minister van Justitie en Veiligheid,D.M. van Weel

B. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN

1. Leeswijzer

Deze leeswijzer gaat onderstaand kort in op de hoofdonderdelen van de begroting.

Hoofdstuk 2: Beleidsagenda

In de beleidsagenda zijn de hoofddoelen van het ministerie van JenV voor het jaar 2027 opgenomen en waar mogelijk wordt ook ingegaan op risico’s. Op deze manier geeft het kabinet aan welke resultaten het beoogt te bereiken en welke beleidsdoelen worden geprioriteerd. Inzicht in en aandacht voor doelen, resultaten en risico’s is van belang om weloverwogen beleidskeuzes te kunnen maken. De belangrijkste budgettaire mutaties die samenhangen met de keuzes van kabinet zijn opgenomen in tabel belangrijkste beleidsmatige mutaties. Hiermee wordt invulling gegeven aan de moties Van der Lee c.s.1, Hoogeveen2 en Van der Lee c.s. 3 over doelen, resultaten, prioriteiten en risico’s in begrotingsstukken. De hoofddoelen en risico’s zijn nader uitgewerkt in de beleidsartikelen, met daarbij ook nadere toelichting op de voornemens op dat specifieke beleidsterrein.In de beleidsagenda is daarnaast onder andere opgenomen de veiligheidsagenda, een overzicht met de meerjarige planning voor de strategische evaluaties en een overzicht van de risicoregelingen die vallen onder dit ministerie. In de openbaarheidsparagraaf wordt weergegeven hoe het ministerie van Justitie en Veiligheid invulling geeft aan de beleidsvoornemens over de uitvoering van de Wet open overheid (Woo).

Hoofdstuk 3 en 4: Beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen

In de (niet)beleidsartikelen staan de beleids- en de financiële informatie over de voorgenomen uitgaven.Met het Ministerie van Financiën is de afspraak gemaakt dat de apparaatsuitgaven van de Hoge Raad, het Openbaar Ministerie en de Raad voor de Kinderbescherming niet in het centrale apparaatsartikel 91 maar apart in beleidsartikel 32 (Hoge Raad), 33 (Openbaar Ministerie) en 34 (Raad voor de Kinderbescherming) worden opgenomen. 

Hoofdstuk 5: Begroting agentschappen

De begroting van JenV kent een aantal baten-lasten-agentschappen, waarbij in de begroting van een aantal van deze agentschappen een afwijkende lastencategorie is opgenomen, namelijk de categorie «(materiële) programmakosten». Onder deze categorie zijn de kosten opgenomen die samenhangen met de primaire taken van deze agentschappen. De betreffende kosten worden niet als apparaatskosten gekwalificeerd.

Hoofdstuk 6: Raad voor de rechtspraak

In het wetslichaam is een apart wetsartikel opgenomen voor de Raad voor de rechtspraak. In de Wet op de rechterlijke organisatie is de verantwoordelijkheid voor de bedrijfsvoering geattribueerd aan de gerechten en aan de Raad voor de rechtspraak. De Raad kent een bekostigingssystematiek die gebaseerd is op outputfinanciering en het baten-lastenstelsel. In de begroting van JenV is gekozen voor een «bijdrage-constructie». Dit betekent dat op artikel 32 «Rechtspleging en rechtsbijstand» de bijdrage aan de Raad is opgenomen en de Raad voor de rechtspraak niet in de begrotingsstaat inzake agentschappen is opgenomen. Voor de Raad is in de begroting een apart hoofdstuk opgenomen, met daarin de gevolgen van de verstrekte bijdrage op het gebied van de bedrijfsvoering.

Hoofdstuk 7: Wetgevingsprogramma

Het wetgevingsprogramma geeft een overzicht van de fase waarin de totstandkoming van de wetten zich bevindt. Hierbij worden negen fasen onderscheiden van interne voorbereiding tot bekrachtiging, bekendmaking en inwerkingtreding.

Motie Schouw

In juni 2011 is de motie Schouw ingediend en aangenomen. Deze motie zorgt er voor dat de landenspecifieke aanbevelingen van de Raad op grond van de nationale hervormingsprogramma's een eigenstandige plaats krijgen in de departementale begrotingen.

Overzichtsconstructies

Het Ministerie van JenV levert een bijdrage aan de interdepartementale overzichtsconstructies Caribisch Nederland en de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS). De coördinatie voor de eerste overzichtsconstructie is in handen van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De Minister van Buitenlandse Zaken is verantwoordelijk voor de coördinatie van de HGIS.

2. Beleidsagenda

2.1 Beleidsprioriteiten

Inleiding

De politieagent ’s avonds op het uitgaansplein, de BOA in de wijk, de rechter die onafhankelijk rechtspreekt, de reclasseringsmedewerker op gesprek in de gevangenis, zij werken allemaal aan een veilig Nederland. Dat werk gaat dag en nacht door. Het heeft resultaat: Nederland blijft één van de veiligste landen van de wereld met een robuuste rechtsstaat.

Tegelijk mogen we niet achterover leunen. De laatste vijf jaar is sprake van een negatieve ontwikkeling: zowel de criminaliteit als het gevoel van onveiligheid stijgen weer in ons land. Ondermijning erodeert de rechtsstaat. Als we om ons heen kijken vinden er grootschalige oorlogshandelingen plaats op en rond het Europese continent en zien we veel buitenlandse inmenging in Nederland. In onze eigen samenleving loopt de temperatuur op. Instituties van de rechtsstaat worden publiekelijk ter discussie gesteld. Het demonstratierecht wordt aangegrepen om te rellen.

Er is dus werk aan de winkel. Het veiligheidsgevoel moet terugkeren in Nederland. Het gezag moet worden hersteld, ook in kwetsbare wijken. De overheid normeert, beschermt en handhaaft wanneer dat moet. Geweld tegen vrouwen, rellen, vernielingen: we tolereren het niet. Zo simpel is het. We leggen passende straffen op aan mensen die over de schreef gaan. Met het deltaplan voor de strafrechtketen willen we slachtoffers sneller duidelijkheid geven en daders sneller vervolgen. 

Maar daarmee zijn we er niet. Of het nu gaat om het voorkomen van diefstal, respect voor elkaars mening of de zorg voor onze buren bij een ramp: veiligheid en de rechtsstaat gaan ons allemaal aan – en niet alleen de agent of andere hulpverleners. Om die reden werkt JenV samen met andere partijen. Daarbij is voorkomen beter dan genezen. Het is beter om jongeren uit het criminele circuit te houden dan ze te moeten straffen. Het is effectiever om digitale systemen goed te beveiligen dan om de gevolgen van cyberaanvallen te moeten repareren. Gemeenten, maatschappelijke organisaties en bedrijven zijn daarbij cruciaal. We doen het samen.

Tot slot: we leven in een tijd van enorme en snelle maatschappelijke ontwikkelingen met grote impact op ons land. Denk aan de impact van digitalisering op de rechtsstaat of de invloed van buitenlandse actoren op onze veiligheid. JenV kijkt vooruit, om de veiligheid en de rechtsstaat van Nederland ook in de toekomst te borgen.

1.           Veiligheid thuis, op straat en online

Investeren in de politie

De politie zet zich elke dag in voor de veiligheid van ons allemaal, maar wordt te vaak geconfronteerd met geweld. Het kabinet staat voor onze politiemensen en werkt aan het herstel van het gezag. Het is belangrijk dat de hele samenleving hier haar schouders onder zet, ieder vanuit eigen verantwoordelijkheid. Het kabinet investeert extra in een financieel duurzame politieorganisatie. Doel daarbij is om de zichtbaarheid en de operationele slagkracht van de politie te vergroten.

Zichtbare politie

We investeren in meer agenten in de wijk. Bij de gebiedsgebonden politiezorg (GGP) draait het om zichtbaarheid, bereikbaarheid en nabijheid van politie, zowel fysiek als digitaal. De wettelijke norm van één wijkagent op 5.000 inwoners wordt gehaald. De politie richt zich op het beter kennen van de wijk en wat daar speelt, het verbeteren van het contact met de burger, aandacht voor het slachtoffer en het vernieuwen van de incidentafhandeling zodat meer ruimte ontstaat voor proactief lokaal politiewerk. De zichtbaarheid van politie wordt deels gerealiseerd door politieposten en agenten die aanwezig zijn in de wijk. De politie zet daarnaast ook in op alternatieve manieren van dienstverlening, zoals het gebruik van online kanalen (o.a. politie.nl en Chatbot Wout), pilots zoals het Smart Police Station en de uitbreiding van digitale aangifte.

Uitbreiding van ME-middelen en bevoegdheden voor de politie

De Mobiele Eeenheid (ME) krijgt extra middelen om rellen en andere grootschalige verstoringen van de openbare orde te beheersen. De ME-inzet vraagt veel capaciteit. Iedere politieagent die voor de ME moet worden ingezet is weer een politieagent minder op straat.Daarnaast breiden we de bevoegdheden van de politie uit om gegevens te vergaren om de openbare orde te kunnen handhaven. Het wetsvoorstel waarmee de politie – onder gezag van de burgemeester – met het oog op de handhaving van de openbare orde onder voorwaarden gegevens kan vergaren uit publiek toegankelijke bronnen is inmiddels aangeboden aan de Raad van State.

Veiligheidsagenda 2027-2030

JenV stelt in nauw overleg met het Openbaar Ministerie (OM), de regioburgemeesters en de politie landelijke beleidsdoelstellingen vast voor de taakuitvoering van de politie. Op 1 januari 2027 treedt de Veiligheidsagenda 2027-2030 in werking. Inmiddels zijn de volgende thema’s vastgesteld: ondermijning en georganiseerde criminaliteit, cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit (waaronder online seksueel kindermisbruik), relationeel geweld en geweld in afhankelijkheidsrelaties (met name geweld tegen vrouwen, waaronder femicide) en mensenhandel.

Toekomstbestendige organisatieontwikkeling

De operationele slagkracht van de politie moet ook in de toekomst optimaal zijn. Om dat te borgen maken we gedifferentieerde instroom van operationeel politiepersoneel verder mogelijk, ondersteund door passende opleidingen. We werken aan het versterken van het leiderschap binnen de politieorganisatie met een focus op eerstelijns leidinggevenden, dicht op de werkvloer. Tenslotte stimuleren we de doorontwikkeling van de personeelsstrategie van de politie. Een specifiek onderdeel hiervan is de impact van militaire dreiging op politiepersoneel en -organisatie.

Internationale samenwerking

De implementatie van EU wet- en regelgeving, zoals de Interne Veiligheidsstrategie en de Preparedness Union Strategy4, brengen grote opgaven met zich mee voor de politie. Ze behelzen de integratie van politiesystemen met Europese informatiesystemen, de (technische) aanpassing van applicaties en de wijziging van werkprocessen. Dit speelt bijvoorbeeld ook bij de nieuwe Europol Verordening, de herziening van het Kaderbesluit in de strijd tegen Georganiseerde Misdaad en de bestrijding van online seksueel kindermisbruik. Gezien de druk op de politieorganisatie (en specifiek de IV daarvan) zal dit keuzes vragen bij de implementatie van wetgeving.

Doorontwikkeling meldkamers

In 2027 wordt onverminderd ingezet op een robuust stelsel van meldkamers. Veiligheid vereist dat hulpverleners 24/7 snel ter plaatse zijn en hun werk veilig kunnen uitvoeren. Dat vereist continuïteit van de 112-keten en de meldkamervoorzieningen. Daarnaast ontwikkelen we in 2027 een nieuwe koers voor de inrichting van de 112-keten naar 2040. 

Goede communicatievoorzieningen

De politie, brandweer, ambulancezorg en Koninklijke Marechaussee moeten kunnen rekenen op een goede communicatievoorziening. Daarom werken we aan nieuwe contracten voor C2000, zodat de dienstverlening geborgd blijft. Ook blijven we doorgaan met het verbeteren van de radiodekking, en zoeken we innovatieve manieren om het huidige C2000 robuust en betrouwbaar te houden tot de opvolger in gebruik is genomen. 

In het licht van de huidige (geo)politieke en maatschappelijke ontwikkelingen is missiekritische communicatie extra belangrijk. Per januari 2026 is het programma VMX overgegaan naar de ontwerpfase. De afgelopen tijd is een model opgesteld om te starten met de nieuwe missiekritische communicatievoorziening VMX. Dit wordt getoetst bij de verschillende betrokken partijen. Op dit moment is mijn ministerie, met deze kennis, dit model aan het doorrekenen en de consequenties in kaart aan het brengen.

Effectieve aanpak criminaliteit

In 2027 is blijvende inzet nodig voor de bestrijding van criminaliteit met hoge impact op slachtoffers, zoals overvallen, straatroof en geweld, inclusief de aanslagen met explosieven.  Het kabinet werkt in de aanpak van high impact crimes samen met publieke en private partners. Zo gaan we door met het stimuleren van preventie door burgers en bedrijven zelf. We faciliteren trainingen ‘overvallen en geweld’ voor medewerkers bij bedrijven. We informeren senioren over wat zij tegen criminaliteit kunnen doen. Ook nemen we maatregelen om de afzetmarkt voor gestolen goederen te frustreren, zoals bij de aanpak van heling.

Daarnaast ondersteunt het kabinet gemeenten met de aanpak van aanslagen met explosieven en we zorgen dat kennis van het Landelijk Kwaliteitskader beter toepasbaar is. JenV werkt verder aan de (door)ontwikkeling en bredere inzet van kansrijke en bewezen effectieve interventies, van secundaire preventie tot en met re-integratie, en ondersteunt en stimuleert gemeenten deze in te zetten. Een voorbeeld is ‘Alleen jij bepaalt wie bent’: we willen op die manier jaarlijks 3.500 tot 4.000 kinderen een veilige en positieve vrijetijdsbesteding bieden. Deze aanpak hanteren we ook in het Caribisch deel van het Koninkrijk.

In de jeugdstrafrechtketen staat voorkomen van recidive centraal. Samen met de ketenpartners (Halt, politie, OM, rechtspraak, Raad voor de Kinderbescherming, jeugdreclassering en Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI)) werken we aan het zo effectief mogelijk inzetten van de beschikbare interventies. Op basis van wetenschappelijk onderzoek is de pedagogische aanpak effectiever gebleken in het voorkomen van verder afglijden in criminele activiteiten of terugvallen in oud gedrag dan vergelding. We focussen daarbij specifiek op het - vanuit het belang van het kind - optimaliseren van het huidige systeem van buitenstrafrechtelijke afdoeningen, naar aanleiding van het advies van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) hierover. DJI zoekt daarbij - in het licht van het capaciteitstekort – naar een nieuwe en realistische balans voor de justitiële jeugdinrichtingen tussen kwaliteit (zorg en veiligheid) en de benodigde randvoorwaarden om deze te garanderen.

Geweld tegen vrouwen, huiselijk geweld en kindermishandeling

Het tegengaan van geweld tegen vrouwen, huiselijk geweld en kindermishandeling is één van de grootste prioriteiten van dit kabinet. We gaan slachtoffers beter beschermen en pakken daders aan om escalatie en dodelijk geweld te voorkomen. Het kabinet heeft hiervoor structureel € 10 mln. extra beschikbaar gemaakt in het Coalitieakkoord. Dit hangt samen met de inzet van het kabinet om de hulp en bescherming van kinderen en volwassenen sneller te verbeteren met het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming.Vanaf 2027 krijgt dit bij de politie extra prioriteit in de Veiligheidsagenda 2027-2030. Ook het OM versterkt de inzet om dodelijk geweld tegen vrouwen tegen te gaan. Bovendien worden landelijke maatregelen doorgevoerd, zoals het aanpassen van wet- en regelgeving: psychisch geweld wordt strafbaar gesteld, de EU-richtlijn geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld wordt geïmplementeerd en in 2027 werken we (wets)voorstellen uit om een Nederlandse variant van Clare’s Law in te voeren. Verder werken we gefaseerd toe naar de landelijke inzet van het slachtofferdevice in 2027 en verkennen we preventieve beschermingsmaatregelen tegen vrouwelijke genitale verminking, huwelijksdwang en andere schadelijke praktijken. Ook doen we in 2027 op basis van nu uitgevoerde pilots concrete voorstellen hoe het tijdelijk huisverbod beter kan worden ingezet. We bereiden daar wijziging van wet- en regelgeving op voor.

We werken aan de veiligheid van vrouwen op straat door samenwerking met gemeenten en kennisbundeling. Ook geven we de handhaving van de strafbaarstelling van seksuele intimidatie verder vorm. 

Aanpak cybercrime en digitale rechtshandhaving

Online criminaliteit groeit en maakt veel slachtoffers. Een op de twee jongeren tussen 12 en 25 jaar krijgt ooit te maken met online seksueel misbruik of online seksuele intimidatie. De impact op burgers en het bedrijfsleven is groot, net als de maatschappelijk schade. Bovendien kan cybercrime, waaronder ransomware en datadiefstal, een bedreiging vormen voor de nationale veiligheid en de maatschappij ernstig ontwrichten. Daarom helpen we burgers en bedrijven om weerbaarder te worden, bijvoorbeeld door voorlichtingscampagnes. Daarnaast werken we aan de inrichting van een Anti-Phishing Shield, een technische vorm van preventie waardoor klikken op frauduleuze links geen gevolgen meer heeft. Ook zal een deel van de middelen voor de politie worden geïnvesteerd in de aanpak van online criminaliteit.

We zetten verdere stappen in de aanpak van bad hosting, onder andere door de problematiek op EU niveau te agenderen (bijvoorbeeld via een verplicht Know Your Customer beleid). Conform het coalitieakkoord zetten we in op verhoging van de strafmaxima voor ernstige cyberdelicten. Daarnaast worden cybercriminelen vaker op de EU sanctielijst geplaatst. Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit worden als landelijke prioriteit in de Veiligheidsagenda 2027-2030 opgenomen.

Internationale regelgeving voor het grensoverschrijdend verkrijgen van digitaal bewijs wordt geïmplementeerd. Daarnaast treffen we voorbereidingen om het VN Cybercrime verdrag te ratificeren. In EU verband dragen we bij aan de totstandkoming van regels ter verbetering van digitale rechtshandhaving. We ondersteunen onderzoek naar schadelijke online gedragingen en zetten in op gestroomlijnde handhaving van strafrechtelijke en niet-strafrechtelijke online gedragingen.

Discriminatie en racisme

Discriminatie en racisme zijn onaanvaardbaar. Voor het tegengaan van antisemitisme heeft het kabinet, in afstemming met de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding (NCAB), de Strategie Bestrijding Antisemitisme 2024–2030 geformuleerd: een integrale en samenhangende aanpak. De minister van JenV is de coördinerende bewindspersoon. De aanpak wordt in 2027 geëvalueerd. JenV is vanuit de beleidsverantwoordelijkheid ook in 2027 nauw betrokken bij diverse lopende anti-discriminatietrajecten.Op dit moment wordt gewerkt aan de uitvoering van de versterkte aanpak Lhbtiq+ veiligheid door de betrokken departementen, waaronder JenV en OCW. Daarnaast zet het departement zich in voor de veiligheid van alle minderheden in Nederland. Voor de uitvoering van het plan van aanpak voor online discriminatie zijn er structureel extra middelen beschikbaar gesteld aan het OM en de politie. Daarnaast wordt momenteel gewerkt aan het onderbrengen van het Meldpunt Online Discriminatie (MOD) binnen het nieuwe stelsel van antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s). 

Sekswerk

De minimumleeftijd voor sekswerk wordt stapsgewijs wettelijk verhoogd naar 21 jaar. Hiermee trachten we te voorkomen dat jongvolwassen personen in de sekswerkbranche worden blootgesteld aan misstanden. Ook onderzoeken we de mogelijkheden om met een zogeheten «pooierverbod» malafide exploitanten in de (illegale) sekswerkbranche strafrechtelijk te vervolgen. We bespreken dit met betrokken partijen, waaronder het Openbaar Ministerie, gemeenten en sekswerkers. Doel daarbij is ook mensenhandel tegen te gaan.

Om het toezicht op de sector door gemeenten te verbeteren wordt het Wetsvoorstel gemeentelijk toezicht seksbedrijven (Wgts) ingediend bij de Tweede Kamer. Dit regelt onder meer dat gemeenten gegevens van sekswerkers kunnen verwerken ten behoeve van de naleving van vergunningsvoorschriften door exploitanten, het toezicht daarop en de handhaving daarvan. Het is de verwachting dat dit wetsvoorstel in 2027 in werking treedt.

Ook bezien we met betrokken partijen hoe we de rechtspositie van sekswerkers verder kunnen versterken. Daarbij betrekken we de WODC-evaluatie van de Aanpak versterking sociale en juridische positie sekswerkers. Die wordt begin 2027 verwacht.

Verbetering kind- en gezinsbescherming

Iedereen moet veilig kunnen opgroeien en leven in de eigen thuissituatie. Het kabinet zet zich met het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming in om de hulp en bescherming van kinderen en volwassenen sneller te verbeteren. In 2027 werken we samen met lokale teams, Veilig Thuis, gecertificeerde instellingen, Raad voor de Kinderbescherming en andere organisaties aan de doorbraakacties uit de veranderstrategie Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. De strategie richt zich op verandering in de cultuur, de werkwijze en de organisatie van de kind- en gezinsbescherming.  We versterken bijvoorbeeld de lokale teams met de kennis en expertise van de veiligheidspartners, we ontwikkelen eenduidige werkwijzen waarin (complexe) onveiligheid door verschillende disciplines gezamenlijk en beter kan worden beoordeeld. Ook werken we aan de harmonisatie van werkwijzen en een gedeelde basis in grondhouding, vakkennis en rechtsbescherming. De acties worden in de praktijk ontwikkeld. In 2027 gaan we deze landelijke aanpak verbreden van de proeftuinen naar alle 25 regio’s. Daarnaast werken we de centralisering van de jeugdreclassering uit. Bij dit alles bewaken we de samenhang met de acties uit de Hervormingsagenda Jeugd. Het wetsvoorstel Verbetering rechtsbescherming in de jeugdbescherming wordt in 2027 in de Kamer behandeld.

Risico’s van kansspelen

Het kabinet wil mensen beschermen tegen de risico’s van kansspelen, met in het bijzonder aandacht voor minderjarigen en jongvolwassenen. Daarbij zijn de nieuwe visie op kansspelen uit 2025 en de meerjarenagenda gokschadepreventie belangrijke richtsnoeren. We blijven investeren in het verhinderen van deelname aan illegaal gokken en het bestrijden van illegaal aanbod. We brengen een nieuw wetsontwerp voor kansspelen op afstand in consultatie. Daarin verstevigen we, in lijn met het coalitieakkoord, de zorgplicht van online gokaanbieders en komen er instrumenten om illegale goksites harder aan te pakken en stellen we een reclameverbod in voor online gokken. Op basis van daartoe strekkend onderzoek wordt beslist of het aantal vergunningen voor online goksites moet worden beperkt.

2. Sterke rechtsstaat

De rechtsstaat vormt het fundament van onze democratische samenleving. Het vertrouwen van burgers in de overheid en in elkaar is ook afhankelijk van het goed functioneren van instituties. De doorlooptijden in de strafrechtketen zijn daarbij al enkele jaren een zorg. De capaciteitsproblemen in gevangenissen zijn dat ook. Daarnaast stelt de toegenomen digitalisering van de samenleving en de overheid ons voor nieuwe vraagstukken. Het kabinet investeert daarom extra in de rechtsstaat en de toegang tot het recht. Het doel daarbij is om de rechtsstaat te versterken, rechten verder te waarborgen en de rechtsstaat weerbaarder te maken.

Deltaplan voor de strafrechtketen

De doorlooptijden bij de afhandeling van strafzaken zijn te lang en de werkvoorraden zijn groot. We willen slachtoffers sneller duidelijkheid geven en daders sneller vervolgen. Dit heeft niet alleen de aandacht van de Tweede Kamer, maar ook van de Algemene Rekenkamer, die hier in recente verantwoordingsonderzoeken kritisch over heeft gerapporteerd, met name op de coördinatie en regie binnen de keten.

We werken aan een deltaplan voor de gehele strafrechtketen. Daarbij wordt het functioneren van de strafrechtketen breder bekeken dan alleen doorlooptijden, om knelpunten en mogelijke oplossingen beter in beeld te brengen. Hierover werd in juni een brief5 aan de Tweede Kamer gestuurd. Met deze aanpak is de verwachting dat de prestaties op termijn zullen verbeteren.

Een prioriteit binnen de strafrechtketen is de implementatie van het nieuwe Wetboek van Strafvordering. Dit is een omvangrijk wetgevingsprogramma, bestaande uit vaststellingswetten en aanvullingswetten. De vaststellingswetgeving, met daarin de nieuwe Boeken 1 tot en met 8, is in maart 2026 gepubliceerd6. De noodzakelijke aanvullingswetten bevatten wijzigingen en aanvullingen op die vaststellingswetgeving. De eerste aanvullingswet is in maart 2026 ingediend bij de Tweede Kamer7. Het streven is om de tweede aanvullingswet en de invoeringswet in 2027 aan de Tweede Kamer aan te bieden.

Onafhankelijke rechtspraak

We versterken de rechtspraak en de borging van zijn onafhankelijkheid. We bereiden een wijziging voor van de benoemingsprocedure van leden van de Raad voor de rechtspraak waarbij we de benoeming onafhankelijk maken van de minister. We verwachten het wetsvoorstel eind 2026 in consultatie te kunnen brengen.

De rechtspraak krijgt een aparte begroting. We verkennen de vormgeving daarvan. We zullen de Kamer informeren over verschillende scenario’s.

Het demonstratierecht

Het demonstratierecht is een fundamenteel onderdeel van onze democratie. We moeten dit recht waarborgen. Tegelijk mag het demonstratierecht niet misbruikt worden. Om dit te waarborgen wordt samen met het ministerie BZK onder andere gewerkt aan een aanpassing van de Gemeentewet. Zo is het kabinet voornemens om voor burgemeesters een bevoegdheid te creëren voor het verplaatsen van demonstranten en andere groepen van personen die de wet overtreden.

Vereenvoudiging van regelgeving en goede rechtsbescherming

De tweede editie van de Staat van de Wetgeving is gepland voor het najaar van 2026 en focust op de toenemende complexiteit van wetgeving. In het voorjaar van 2027 ontvangt uw Kamer de kabinetsbrede Agenda wetgevingskwaliteit met initiatieven van verschillende bewindspersonen voor het versterken van de kwaliteit van wetgeving. Deze Agenda geeft invulling aan ambities uit het coalitieakkoord. 

Wat betreft bestuursrecht is het van belang snelle besluitvorming te realiseren voor uitvoering van urgente maatschappelijke behoeften, zoals woningbouw, zonder de rechtsbescherming uit te hollen. Dit vergt een goede balans tussen de betrokken belangen. Er wordt een interdepartementaal afwegingskader ingevoerd om inzicht te geven in de effecten van alternatieve vormen van bestuursrechtspraak. We breiden het aantal bestuursrechtzaken waarvoor een verkorte afdoening mogelijk is uit om de behandeltijd van enkele bestuursrechtelijke beroepen in te korten. Tevens wordt het werk voortgezet om te zorgen voor transparantie bij  het gebruik van algoritmes door bestuursorganen bij het nemen van een besluit.

Constitutionele toetsing

We versterken de rechtsbescherming door constitutionele toetsing aan klassieke grondrechten in onze Grondwet mogelijk te maken. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met het Ministerie van BZK, dat verantwoordelijk is voor de wijziging van artikel 120 van de Grondwet. Het grondwetsvoorstel is voor advies bij de Afdeling advisering van de Raad van State van het Koninkrijk aanhangig gemaakt.

Toegang tot het recht

Iedereen in Nederland moet toegang tot het recht hebben - ongeacht afkomst, inkomen of positie. Iedereen moet daarbij kunnen beschikken over objectieve en betrouwbare informatie, advies en ondersteuning, waaronder rechtshulp en rechtsbijstand. Dat doen we bijvoorbeeld door de griffierechten te verlagen, met uitzondering van de griffierechten voor hoge vorderingen. Zo blijft de stap naar de rechter toegankelijk.

Voor de toegang tot het recht is het voor burgers met een kleine portemonnee van groot belang dat ze aanspraak kunnen maken op een sociaal advocaat. In aanvulling op eerder genomen maatregelen werken we verder aan plannen voor het behoud van de sociale advocatuur, door hier vanaf 2027 structureel € 10 mln. extra per jaar voor vrij te maken. Dit doen we in afstemming met de NOvA en de Raad voor Rechtsbijstand.

Inmiddels heeft het visietraject voor de toekomst van de sociale advocatuur tot een pakket met aanvullende maatregelen geleid zoals opgenomen in de brief8 aan de Tweede Kamer van 24 april 2026.

Rechtzoekenden ervaren het procederen bij de civiele rechter nu als ingewikkeld. Daarom zetten wij in op vereenvoudiging van het procesrecht. In 2027 onderzoeken we waar de complexiteit voor burgers in zit. Zo komen we tot een gedegen basis voor verbeteringen. Waar mogelijk, wordt het digitaal procederen in civielrechtelijke procedures verder gefaciliteerd. De E-justice verordening geeft hieraan een impuls. We implementeren bovendien een vernieuwd kader voor buitengerechtelijke geschillenbeslechting voor consumenten (de herziene ADR-richtlijn).

Uitvoering van sancties

De samenleving en in het bijzonder slachtoffers mogen van de overheid verwachten dat daders niet alleen worden opgespoord, vervolgd en berecht, maar ook dat zij de straf die de rechter heeft opgelegd volledig ondergaan. Het is van fundamenteel belang voor het rechtssysteem dat die verwachting waar wordt gemaakt. Volgens het Prognosemodel Justitiële Ketens (PMJ) is de verwachting dat de komende jaren meer plaatsen voor TBS en gevangeniswezen nodig zijn. Daarnaast staat DJI voor een grote uitdaging om bestaande capaciteit te renoveren, teneinde deze veilig, leefbaar en werkbaar te houden. Voor het beschikbaar houden en uitbreiden van celcapaciteit wordt geld beschikbaar gesteld vanuit het Coalitieakkoord: € 75 mln. in 2027 en € 100 mln. vanaf 2028. Daarnaast zal oplopend tot € 50 mln. structureel beschikbaar komen vanuit het amendement van het lid Coenradie.

Samen met DJI en andere ketenpartners voeren we het «Ruimte voor recht: meerjarig actieplan gevangenissen» uit om perspectief te bieden om uit de capaciteitsproblematiek te komen. Gelet op de omvang van het tekort en de verschillende oorzaken ervan, zetten we in op een samenhangend pakket aan maatregelen, waarbij we enerzijds investeren in extra capaciteit en een doelmatiger inzet van personeel, en anderzijds straffen effectiever uitvoeren en meer ruimte voor re-integratie scheppen. Het pakket is opgebouwd langs zes actielijnen. We zetten in op 1) de vergroting en behoud van capaciteit en 2) een doelmatiger inzet van personeel door de introductie van twee nieuwe detentieconcepten. Dit betreft een sober regime voor de eerste fase in detentie en een apart regime voor beperkt risico gedetineerden. Ook de doorstroom naar de forensische zorg krijgt een plek. Verder werken we aan 3) het bevorderen van de doorstroom door in te zetten op detentiefasering en re-integratie voor langer gestraften. Ook wordt met het actieplan gewerkt aan 4) maatregelen die gericht zijn op een toereikend personeelsbestand, en 5) maatregelen die het capaciteitstekort op korte termijn opvangen. Maatregelen die 6)  de instroom beperken zullen we monitoren – we hebben daar vaak geen invloed op maar andersom hebben deze wel invloed op de capaciteit.

Rechtvaardig stelsel van civiele invordering

In lijn met het Interdepartementale Beleidsonderzoek (IBO) Problematische schulden «Naar een beter werkende schuldenketen» stellen we debiteuren en schuldeisers in staat om in een vroege fase een betalingsachterstand op te lossen door het verder uitwerken van het collectief afbetalingsplan. We veranderen de rol van de gerechtsdeurwaarder door hen een verwijzende rol te geven in de schuldenproblematiek en hen instrumenten van de-escalatie te geven. Beide maatregelen worden in wetgeving geformaliseerd. Daarnaast werken we aan de governance van de Stichting Netwerk Gerechtsdeurwaarders (SNG) en verbetering van de Wet kwaliteit incassodienstverlening (Wki). Uit de invoeringstoets blijkt dat deze in de praktijk complex werkt. We verkennen mogelijke oplossingen in 2027.

Gegevensbescherming

Bescherming van persoonsgegevens is een grondrecht. Sinds mei 2018 geldt de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), met als doel de bescherming van persoonsgegevens en het waarborgen van het vrije verkeer van gegevens binnen de EU. In Nederland zijn nationale keuzes nader uitgewerkt in de Uitvoeringswet AVG (UAVG). Naast de AVG is er een aparte Europese richtlijn voor gegevensbescherming door politie en justitie (RGR).

Het kabinet werkt aan een herziening en vereenvoudiging van de AVG in Europees verband en in de toepassing van de huidige AVG in Nederland. Daarbij voorzien wij een revisie van de Nederlandse Uitvoeringswet AVG (UAVG). Een belangrijk aandachtspunt daarbij is de gegevensdeling tussen organisaties. In de praktijk bestaat soms handelingsverlegenheid waardoor de mogelijkheden die de AVG biedt, onvoldoende worden benut en noodzakelijke gegevensdeling niet tot stand komt. Naar aanleiding van een aangenomen motie9wordt onderzocht waar de knelpunten zitten en hoe deze kunnen worden geadresseerd.

Gegevensdeling in de strafrechtketen

Het ministerie werkt in 2027 met alle partijen in de strafrechtketen aan het borgen van rechtmatige, zorgvuldige en effectieve gegevensdeling. Waar nodig passen we de wetgeving aan, zoals de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens (WJSG). Ketenpartijen werken gezamenlijk aan het herstellen van fouten uit het verleden en een gedragen afsprakenstelsel voor gegevensdeling en -kwaliteit. Dit speelt specifiek bij onjuiste tenaamstelling van vonnissen, bij persoonsverwisseling of als gevolg van identiteitsfraude. Onze prioriteit ligt bij ernstige zaken en zaken waarin onschuldige burgers zijn benadeeld of daders mogelijk aan straf ontkomen. Ook bij actuele gegevensdelingen worden fouten opgespoord, gecorrigeerd en hersteld.

Het departement helpt de organisaties binnen en buiten de keten, zoals de IND, met het toegang krijgen tot het justitieel documentatiesysteem  (JDS), tot de strafrechtketen databank (SKDB) en/of de basisvoorziening identiteitsvaststelling (BVID). Voor de Politie en buitengewoon opsporingsambtenaren maken we een mobiele identificatie mogelijk. Voor reclasserings-organisaties realiseren we een vernieuwde verificatie-oplossing. Er worden ook functionaliteiten ontwikkeld om de communicatie met de burger te verbeteren. 

We brengen naast landelijke ook regionale afspraken, oplossingen en voorzieningen tot stand. Dit met implementatie-ondersteuning van bijvoorbeeld een regio- of ketencoördinator. We zetten daarbij de kennis en kunde van de mensen in de regio zelf centraal, ook als dit Caribisch Nederland betreft.

3.           Ondermijning door georganiseerde criminaliteit

We moeten de georganiseerde misdaad hard aanpakken. Ondermijning heeft nu al grote gevolgen voor onze veiligheid. Op lange termijn is het als betonrot: het tast de fundamenten van onze samenleving en rechtsstaat aan. Nederland is daarbij extra kwetsbaar door onze open economie. Het Dreigingsbeeld Ondermijning Nederland (DON) geeft inzicht in de schade die ondermijning door georganiseerde criminaliteit in ons land berokkent en de manier waarop criminelen kwetsbaarheden in onze maatschappij misbruiken. Het DON laat zien dat de huidige integrale aanpak op de juiste punten ingrijpt en dat we extra kunnen inzetten op de dreigingen die het DON identificeert10. In mei 2026 jl. is de Tweede Kamer geïnformeerd over de meerjarige koers van het kabinet.

Taskforce Ondermijning

De Taskforce Ondermijning vervult een agenderende en aanjagende rol, waarin relevante partijen de krachten bundelen om iedereen te activeren die een rol en verantwoordelijkheid heeft bij de bestrijding van ondermijning. Om criminelen hard te raken en een vuist te maken tegen ondermijning, wordt binnen de Taskforce Ondermijning ingezet op een aantal thema’s die het verschil maken, zoals de brede inzet op preventie, de aanpak van corruptie, een integere economie en een krachtig internationaal offensief.

Prioriteit 1: Veilige en integere economie

De economische schade door georganiseerde, ondermijnende criminaliteit is groot. Het DON laat zien dat criminelen kwetsbaarheden in onze infrastructuren misbruiken en uitbuiten. Dit gebeurt bij medeoverheden, bedrijven en burgers. Het is daarom essentieel dat we deze kwetsbaarheden structureel zien en reduceren. Dat vergt gerichte samenwerking tussen overheden onderling en met het bedrijfsleven. We mobiliseren actoren in het (economische) speelveld en stimuleren dat zij hun verantwoordelijkheid nemen. Zo is met de mainportsaanpak crimineel misbruik van een belangrijk onderdeel van de Nederlandse logistieke infrastructuur onaantrekkelijker gemaakt voor criminelen. In de mainport Rotterdam wordt bijvoorbeeld gewerkt met het Gatekeeper-protocol. Hiermee kunnen bedrijven onder strenge voorwaarden incidenten melden bij Stichting Gatekeeper, om ervoor te zorgen dat criminelen niet elders weer aan de slag gaan. In 2027 wordt dit landelijk uitgerold. De lessen uit de Italiaanse aanpak nemen wij mee in de aanpak. Zo versterken we de weerbaarheid en integriteit van organisaties en hun werknemers, om te voorkomen dat zij slachtoffer worden van criminelen.

Het is cruciaal om ondermijning snel te signaleren en te bestrijden.  Daarom werkt het kabinet aan een (wets)voorstel om de rol van de Kamer van Koophandel te versterken. Ook verhogen we de weerstand tegen crimineel geld, onder andere door de implementatie van het Europese anti-witwaspakket medio 2027.  Wij pakken ondergronds bankieren aan en brengen de rol van cryptovaluta in het verplaatsen en verhullen van crimineel geld in kaart. Daarnaast versterken we de internationale samenwerking om criminele geldstromen en vermogen in het buitenland te traceren en af te pakken.

Prioriteit 2: Het tegengaan van corruptie

Het DON laat zien hoe belangrijk corrupte handlangers, bij de overheid en het bedrijfsleven, voor criminelen zijn bij het bemachtigen van informatie of producten. Samen met de minister van BZK pakken wij de grootste kwetsbaarheden aan: bij de Rijksoverheid, bij medeoverheden maar ook in de private sector. Dan gaat het om maatregelen zoals het uitvoeren van risicoanalyses, autorisatiebeheer en het bewust maken van medewerkers. In 2027 implementeren we de Europese anti-corruptierichtlijn.

Prioriteit 3: Internationale aanpak

Het kabinet zet de internationale aanpak van ondermijning door georganiseerde criminaliteit onverkort door. Door nauw samen te werken met bron-en transitlanden van cocaïne en het weerbaar maken van de havens binnen de EU voorkomen we dat deze drugs via ons land naar afzetmarkten elders kunnen worden gesmokkeld.

Nederland speelt een prominente rol bij de verdere ontwikkeling van de coalitie van acht Europese landen tegen georganiseerde criminaliteit (C8).  In 2027 gaan we verder met het ontwikkelen van deze coalitie en organiseren we in Nederland een ministeriële bijeenkomst. Samen hebben wij meer impact in Latijns-Amerika (o.a. in EL-PACCTO11), de Cariben en de West-Afrikaanse regio. Wij leren van onze partnerlanden en delen onze best practices met hen, bijvoorbeeld onze mainportsaanpak. Specifiek in West-Afrika speelt Nederland samen met Ghana een aanjagende rol bij het versterken van de nodige regionale samenwerking tegen georganiseerde drugscriminaliteit. Alle landen in de regio sloegen eind 2025 de handen in elkaar met de ‘Accra-call-to-action’, hetgeen in 2027 verder moet worden opgevolgd met concrete activiteiten. Naast de gezamenlijke aanpak wordt er strategisch ingezet op het verbeteren van de bilaterale strafrechtelijke samenwerking met prioritaire derde landen om rechtshulp en uitlevering te bevorderen.

Ondermijning door georganiseerde criminaliteit in de grensregio’s pakken wij aan in diverse verbanden, waaronder de Regionale Informatie- en Expertisecentra (RIEC’s), het Euregionaal Informatie- en Expertisecentrum (EURIEC) en uitvoeringspartners van de buurlanden. Essentieel hierin is de inzet van de bestuurlijke aanpak. Wij spannen ons bij de Europese Commissie en andere Europese landen in om de grensoverschrijdende informatie-uitwisseling voor bestuurlijke doeleinden te bevorderen.

Brede maatschappelijke aanpak

De bestrijding van ondermijning door georganiseerde criminaliteit ontwikkelt zich tot een steeds bredere maatschappelijke aanpak, waarin we georganiseerde criminaliteit en de schadelijke gevolgen die daarbij horen van alle kanten bestrijden. Met de inzet van het programma Preventie met Gezag voorkomen we dat jongeren afglijden of doorgroeien in de georganiseerde criminaliteit of slachtoffer worden van criminele uitbuiting. In 2027 gaan we door met deze preventieve en wijkgerichte aanpak om jongeren een beter toekomstperspectief en bestaanszekerheid te bieden. We helpen mensen in kwetsbare posities om criminele verleidingen te weerstaan. Dat doen we onder andere door jongerenwerk, een veilige schoolomgeving en specialistische gedragsinterventies. Zo wordt in de jeugdstrafrechtketen in het kader van (recidive)preventie door de jeugdreclassering gewerkt met de werkwijze Straatkracht. Daarnaast verstevigen we het gezag in de wijk, dat schrikt criminelen af.

Wij blijven inzetten op preventie van drugsgebruik. Dit de vraag terug te dringen, het verdienmodel van drugscriminelen te verstoren en de schade aan maatschappij en volksgezondheid te beperken. In 2027 zetten we de campagne over de negatieve gevolgen van drugsgebruik door.

Gegevensdeling tussen partners is belangrijk bij de bestrijding van ondermijning door georganiseerde criminaliteit. We werken aan een structurele verbetering van de gegevensdeling tussen de partners in het justitie-domein. In 2027 zorgen we voor structurele borging van deze samenwerking.

De inzet van het strafrecht is belangrijk om te normeren wanneer strafrechtelijke grenzen overschreden worden. Samen met partners werken wij aan de invoering van de kroongetuigenregeling. In 2027 wordt gestart met de invoeringstoets naar de in 2025 geïmplementeerde aanvullende maatregelen tegen georganiseerde criminaliteit tijdens detentie12 . Daarbij kijken we ook of er aanvullende maatregelen nodig zijn om risico’s vanuit deze doelgroep verder te verminderen. We investeren in het tegengaan van voortgezet crimineel handelen vanuit detentie. DJI treft maatregelen om dreigingen van buiten de Penitentiaire Inrichting (PI) tegen te gaan, zoals apparatuur om contrabande en drones te detecteren en onschadelijk te maken. Daarbij streven we ernaar dat DJI in 2027 beschikt over de bevoegdheid om zelf drones neer te halen. In 2027 gaan we door met de werkzaamheden rondom de uitbreiding van het aantal plekken op de Afdeling Intensief Toezicht (Lelystad ‒ 2029 / Vlissingen 2030) en de tweede EBI in Vlissingen (2030).

Op lokaal niveau gaan wij door met het beschermen van politieke ambtsdragers door hen weerbaarder te maken. We versterken het bestuurlijk instrumentarium, de kennis en slagkracht van gemeenten om ondermijning tegen te gaan.

4. Nationale veiligheid

Vrede en veiligheid zijn in de huidige geopolitieke context niet meer vanzelfsprekend. Nederland moet goed voorbereid zijn op militaire en hybride dreigingen, maar ook op andere crises of rampen zoals overstromingen of pandemieën. Ons doel is om Nederland weerbaarder te maken tegen digitale, hybride en maatschappelijke veiligheidsdreigingen.

Maatschappelijke weerbaarheid tegen militaire en (statelijke) hybride dreigingen

In 2027 blijven we ons inzetten voor het verhogen van de maatschappelijke weerbaarheid tegen militaire en hybride dreigingen. Daarbij richten we ons onder andere op de weerbaarheid van vitale processen, op het verhogen van de weerbaarheid en zelf-en samenredzaamheid van het algemene publiek en het bevorderen van sociaal-maatschappelijke cohesie en veerkracht. Dat doen we onder meer door intensieve overheidscommunicatie en de publiekscampagne ‘Denk vooruit’ en het versterken van onze economische veiligheid.

Uitval, verstoring of manipulatie van onze kritieke infrastructuur heeft grote gevolgen voor het functioneren van onze samenleving en economie. Daarom verhogen we de weerbaarheid ervan met de uitvoering van de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke) en het versterken van de ondersteuning aan kritieke entiteiten, onder coördinerende verantwoordelijkheid van JenV.

Ook in 2027 blijft het verkleinen van de scheefgroei tussen de digitale dreiging en de weerbaarheid voor het kabinet een belangrijke opgave. We zetten in op de coördinatie van het cybersecuritystelsel op het gebied van incidenten, beleidsontwikkeling- en implementatie, waaronder die rondom de Cyberbeveiligingswet. Om digitale dreigingen van staten en criminelen (meer) proactief tegen te kunnen gaan werken we de beleidsaanpak van actieve cyberverdedigingsmaatregelen verder uit. Daarnaast zorgen we voor een snelle en gerichte uitwisseling van informatie tussen publieke en private partners, onder andere met het programma Cyclotron en de oprichting van het House of Cyber.

Het versterken van de civiel-militaire samenwerking is en blijft een belangrijk speerpunt voor het kabinet. Nederland hanteert hierin een ‘whole-of-society’ en whole-of government’ benadering.  Dat betekent een verbeterde samenwerking tussen Defensie, overheden, het bedrijfsleven en maatschappelijke middenveld.

Als maatschappij moeten we ervoor zorgen dat we militaire operaties en de NAVO kunnen ondersteunen wanneer dat nodig is. Dit betekent dat we onze planvorming, structuren en capaciteiten goed op elkaar moeten afstemmen. In 2027 wordt deze verbeterde samenwerking geoefend tijdens de grote NAVO Crisis Management Excercise (CMX). Daarnaast zetten we in 2027 in op opbouw van een breder schaarste-instrumentarium met een stevigere inzet op crisispreparatie en capaciteitsmanagement. Dat doen we onder andere door het opbouwen van een kennisbasis gericht op kansrijke en proportionele handelingsopties. Ook sluiten we aan bij Europese initiatieven waaronder de Europese stockpiling-strategie.

Daarnaast blijft de opdracht om statelijke inmenging (ook wel: ongewenste buitenlandse inmenging, OBI) tegen te gaan. Met de oprichting van de Vertrouwenslijn Buitenlandse Inmenging wordt de mogelijkheid gecreëerd om veilig en anoniem signalen te delen over statelijke inmenging. Niet alleen kan hiermee handelingsperspectief worden geboden aan burgers, maar ook wordt de effectiviteit en integraliteit in de aanpak van statelijke inmenging bevorderd door centrale en tijdige (fenomeen)signalering en informatie-uitwisseling tussen samenwerkingspartners.

Het versterken van een weerbare samenleving en van de crisisbeheersing in den brede is ook een van de drie pijlers in de Landelijke agenda Crisisbeheersing. Belangrijk onderdeel is het versterken van de voorbereiding en paraatheid door de realisatie en actualisatie van landelijke crisisplannen (LCP’s). In 2027 wordt mede op basis van de komende Rijksbrede Risicoanalyse gewerkt aan een inhoudelijke actualisatie van de Landelijke Agenda.

Contraterrorisme

Het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN) van juni 2026 laat zien dat de terroristische dreiging in Nederland nog steeds substantieel is en de kans op een terroristische aanslag reëel is. Zowel nationaal als internationaal moet de veiligheidsketen voortdurend scherp blijven. Ondanks dat er minder aanslagen in Nederland en Europa plaatsvinden, geven diverse arrestaties aan dat Jihadisten Nederland nog steeds als doelwit zien. Geopolitieke ontwikkelingen kunnen de kans op een aanslag in Nederland vergroten, zoals de oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran. Snelle online radicalisering blijft een groeiende trend in het dreigingsbeeld. Er zijn toenemende zorgen over nihilistisch geweld vanuit een internationaal online milieu en de normalisering van rechts-extremistisch gedachtegoed.

Het voorkomen en aanpakken van terrorisme en gewelddadig extremisme in Nederland vraagt om samenwerking tussen alle betrokken partners. Komend jaar zal de Nationale Contraterrorismestrategie in werking treden voor de periode 2027 ‒ 2030.

Radicalisering vindt grotendeels online plaats, verloopt zeer snel en betreft steeds vaker jongeren. We zetten in op preventie en het zo vroeg mogelijk signaleren van radicaliseringsprocessen. De Versterkte Aanpak Online wordt doorontwikkeld. De dialoog en samenwerking met online platforms is daarbij belangrijk. Daarnaast breiden we het wettelijk instrumentarium uit. We versterken de (lokale) aanpak en investeren in het faciliteren van professionals, zowel op lokaal als landelijk niveau. Deze intensivering maakt vroegtijdige signalering en ingrijpen mogelijk. Bovendien kunnen we jeugd- en adolescenteninterventies verbeteren voor terrorismeverdachten in en na detentie.

Terrorisme en gewelddadig extremisme vormen een structurele bedreiging voor de democratische rechtsorde en de nationale veiligheid. In 2027 ligt de beleidsmatige focus op het versterken van het juridisch instrumentarium. We zetten in op het wetsvoorstel tot strafbaarstelling van verheerlijking van terrorisme en het openlijk betuigen van steun aan terroristische organisaties, de permanentmaking van de Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding en de permanentmaking van de bevoegdheid tot intrekking van het Nederlanderschap in het belang van de nationale veiligheid (artikel 14, vierde lid Rijkswet op het Nederlanderschap). Ten aanzien van de mogelijkheden om organisaties, die een bedreiging vormen voor onze democratische rechtsorde door banden te hebben met terroristische organisaties, door extremisme en terrorisme te bevorderen en door geweld te verheerlijken, in een zo vroeg mogelijk stadium te verbieden, onderzoekt het kabinet de mogelijkheden om een ‘bestuurlijk model’ in te voeren met concrete en duidelijke gronden. Naast het juridisch instrumentarium dient maximaal zicht gehouden te worden op de terroristische dreiging en de groep die daarvoor verantwoordelijk wordt geacht. Ook in 2027 zullen er per jaar enkele vrijlatingen volgen van terrorismeveroordeelden met een hoog risicoprofiel. De NCTV zal in samenwerking met ketenpartners een coördinerende rol opnemen wanneer de dreiging daarnaar vraagt.

Bewaken en beveiligen

De afgelopen jaren is hard gewerkt aan het vernieuwen van het taakveld  bewaken en beveiligen, wat onder meer het stelsel Beveiligen van Personen bevat. Deze veranderingen zijn inmiddels geborgd in de Circulaire Bewaken en Beveiligen 2026.

Binnen het stelsel Beveiligen van Personen heeft de NCTV de rol in de uitvoering van het gezag in de uitvoering en voor het opstellen van zgn. Geïntegreerde Dreigingsbeelden, gebaseerd op informatie van de politie en inlichtingen- en veiligheidsdiensten. In 2027 worden de wettelijke verankering en gefaseerde implementatie verder afgerond. Dan is onder andere de Dreigingsanalysefunctie ingericht en zijn de versterkingstrajecten bij politie en Defensie grotendeels geëffectueerd. In het nieuwe stelsel kan het werk efficiënter en effectiever worden vormgegeven, zodat de operationele druk op dit domein verlicht wordt.  

Regionale en lokale crisisbeheersing

We verhogen de regionale en lokale weerbaarheid door de stapsgewijze ontwikkeling van een landelijk netwerk van noodsteunpunten. Het netwerk heeft onder meer tot doel om de samenredzaamheid van burgers te verhogen door informatie te verschaffen als dat via de normale manieren niet meer mogelijk is. In 2026 heeft in elke veiligheidsregio een pilot plaatsgevonden. Op basis van de opgedane ervaringen vindt in 2027 besluitvorming plaats over de inrichting en verdere ontwikkeling van het landelijk netwerk. Ook werken we in 2027 verder aan de vormgeving van georganiseerde burgerhulp bij rampenbestrijding en crisisbeheersing. We denken daarbij bijvoorbeeld aan buurtcrisisteams.

In 2027 zetten we in op doorontwikkeling van de mogelijkheden om de bevolking te alerteren, ter voorbereiding op rampen en crises van de toekomst, waaronder (hybride) militaire dreiging. In aanvulling op NL-Alert werken we aan de ontwikkeling van een nieuw (centraal en decentraal te bedienen) sirenenetwerk dat onder andere onderdeel zal zijn van een in te richten civiel militaire waarschuwingsketen, passend bij de wensen van tegenwoordig. Het huidige waarschuwings- en alameringssysteem (WAS) is end-of-life en zal worden uitgefaseerd. De Noodcommunicatievoorziening (NCV) blijft een belangrijke voorziening voor communicatie tussen publieke en private partijen bij uitval van reguliere telecommunicatienetwerken. In 2027 staat de continuïteit van de NCV centraal. De in 2026 nieuw ingevoerde functies, waaronder de beveiligde videofunctie, worden verder uitgerold. Samen met crisispartners verkennen we een voorkeursoplossing voor noodcommunicatie na 2030.

We ontwikkelen een Knooppunt Coördinatie Rijk Regio (KCR2). Dit KCR2 verzorgt de coördinatie en ondersteuning van operaties in Nederland, inclusief Bonaire, Sint-Eustatius en Saba, en ondersteunt waar nodig de Caribische landen van het Koninkrijk. In 2026 wordt gewerkt aan de besluitvorming over de status van de rechtspersoon met een wettelijke taak (RWT-status). Daarbij wordt ook bezien hoe de doorontwikkeling van de landelijke voorziening crisisbeheersing (LVCb) en het landelijk crisismanagementsysteem (LCMS) beter bij kan dragen aan de uitvoering van de KCR2-taken zodat bestaande middelen slimmer en efficiënter worden ingezet. Bij een positief besluit in juni starten twee parallelle trajecten: parlementaire goedkeuring en instemming van de 25 veiligheidsregio’s. Als deze stappen succesvol worden doorlopen, kan KCR2 naar verwachting in 2027 formeel van start gaan als rechtspersoon met een wettelijke taak.

Het kabinet moderniseert de  Wet Veiligheidsregio’s. Voor de eerste tranche van de herziening van de Wet Veiligheidsregio’s en de Veiligheidswet BES is de internetconsultatie afgerond. Tevens wordt voor de eerste tranche een beperkte Uitvoerbaarheidstoets Decentrale Overheden (UDO) uitgevoerd waarin de impact van het wetsvoorstel voor de veiligheidsregio’s en de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba wordt bezien. De inbreng van deze consultatie wordt op dit moment verwerkt in het wetsvoorstel. De verwachting is dat dit wetsvoorstel in de loop van 2026 aan Raad van State en vervolgens aan de Tweede Kamer zal worden aangeboden. Parallel wordt er in 2026 en 2027 gewerkt aan de tweede tranche wetgeving.

In 2027 wordt verder gewerkt aan de modernisering van het staatsnoodrecht. Gelet op het huidige dreigingsbeeld is ervoor gekozen om de nadruk te leggen op de Coördinatiewet uitzonderingstoestanden  en de Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag. De laatste wordt in 2027 in consulatie gebracht. Met de beleidsagenda JenV Beleidsagenda Caribisch Nederland wordt richting gegeven aan de verdere versterking van JenV-beleid in Caribisch Nederland.  

5. Risico’s in het JenV-domein

De Tweede Kamer heeft gevraagd om meer zicht op de risico’s voor de effectieve en doelmatige inzet van middelen13. Onderstaande selectie van risico’s heeft verder plaatsgevonden aan de hand van het jaarverslag van JenV, de jaarplannen van de onderliggende organisaties, de rode draden die hieruit naar voren zijn gekomen en incidenten die in 2025 hebben plaatsgevonden.

ICT-kwetsbaarheden

De ICT-inbreuk bij het OM heeft niet alleen de kwetsbaarheid van overheidsorganisaties laten zien, maar ook de afhankelijkheid van ICT om werkprocessen doorgang te laten vinden. Het sharen van ICT maakt organisaties kwetsbaar bij een inbreuk bij een andere organisatie. Om deze kwetsbaarheid te mitigeren wordt door ICT-dienstverleners compartimentering toegepast. Afhankelijk van het type inbreuk bestaat het risico van uitval van systemen of beschadigde of corrupte data. Dit risico doet zich voor bij alle beleidsdoelen op de JenV-begroting. Andere risico’s op dit terrein zijn hacks waarbij personeelsgegevens worden gestolen, data wordt gegijzeld, gecorrumpeerd of gestolen. We beperken de kans daarop door tijdige installatie van patches en het vergroten van het bewustzijn bij medewerkers van de gevaren.

Legacy en arbeidsmarkt

Veel organisaties hebben verouderde systemen voor informatievoorziening. Dit vraagt vaak specialistische kennis. Vanwege de krappe arbeidsmarkt is het een uitdaging deze specifieke functies in te vullen. We zetten in op verambtelijking om minder afhankelijk te zijn van externe inhuur. Dit leidt tot een verschuiving van externe inhuur naar eigen personeel en daarmee tot verlaging van de kosten. Het risico van de krappe arbeidsmarkt is dat noodzakelijke vernieuwing van IV-systemen vertraagt en leidt tot uitval van systemen.

Complexiteit regelgeving

De uitvoering van de taken door JenV-organisaties is in de afgelopen jaren complexer en in sommige gevallen meer belastend geworden. Eén van de oorzaken daarvan is EU-regelgeving. Er zijn diverse EU-richtlijnen die implementatie behoeven en EU-verordeningen waar wij ons aan te houden hebben, zoals de Implementatiewet voorkoming witwassen en terrorismefinanciering en de EU-richtlijn Huiselijk geweld. Veelal blijkt pas bij implementatie in de Nederlandse regelgeving welke financiële en personele capaciteit dit vraagt. Hoewel het belang van regulering vanuit de eigen JenV-opgaven van cybersecurity, gegevensbescherming en rechtvaardige AI en digitalisering onomstreden is, wordt de uitvoering in het algemeen complexer door aanvullende regelgeving. Voorbeelden hiervan zijn regelgeving op het gebied van AI en digitalisering, gegevensbescherming en cyberweerbaarheid (zoals de AI-verordening, Prüm-II en NIS2). Het risico hierbij is dat dit leidt tot oplopende doorloop- en wachttijden waardoor burgers langer moeten wachten op een besluit. 

Bovenstaande drie risico’s zijn belangrijk, maar het zijn niet de enige die zich voordoen binnen het JenV-domein. Nationale en internationale ontwikkelingen zijn lange tijd niet zo spannend en ook dreigend geweest. De temperatuur in onze samenleving loopt op, en ook statelijke actoren buiten onze grenzen ondermijnen onze veiligheid. Om die reden werkt JenV samen met andere departementen aan grotere alertheid op nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen. Zodat we snel kunnen handelen als dat nodig is. De veiligheid, rechtsstaat en weerbaarheid van Nederland vragen actie nu, en zicht op de toekomst. Aan de slag.

2.2 Veiligheidsagenda

De minister van JenV stelt eenmaal in de vier jaar landelijke beleidsdoelstellingen vast ten aanzien van de taakuitvoering van de politie. Dat doet hij in afstemming met het College van procureurs-generaal en de regioburgemeesters. Deze landelijke doelstellingen worden opgenomen in de Veiligheidsagenda. In de huidige Veiligheidsagenda zijn de landelijke doelstellingen voor de periode 2023 t/m 2026 opgenomen. In maart 2026 is de Kamer geïnformeerd14 over de thema’s waarop landelijke doelstellingen voor de periode 2027 t/m 2030 zullen worden geformuleerd. Momenteel wordt gewerkt aan het formuleren van die doelstellingen en aan de tekst van de nieuwe Veiligheidsagenda. In het najaar van 2026 wordt de Kamer over de uitkomst daarvan separaat geïnformeerd.  

2.3 Belangrijkste beleidsmatige mutaties

De onderstaande tabellen bevatten de belangrijkste mutaties voor respectievelijk de uitgaven en ontvangsten sinds de begroting 2026. De mutaties die groter zijn dan € 10 mln. worden toegelicht en indien politiek relevant worden ook kleinere mutaties toegelicht.

Toelichting Voorjaarsnota 2026 / eerste suppletoire begroting 2026

• 1. Maatregel 26 Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI)

  Bij het coalitieakkoord zijn middelen beschikbaar gesteld voor de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) voor het beschikbaar houden van cellencapaciteit. Deze post betreft de overheveling van een deel van deze middelen vanaf de Aanvullende Post op de Rijkbegroting naar de begroting van het ministerie van JenV. Dit geldt wordt nu beschikbaar gesteld zodat DJI de opdracht kan geven voor diverse renovaties en hier geen vertraging wordt opgelopen. Dit betreft € 30 mln. in 2027 en € 40 mln. structureel. Uw Kamer ontvangt voorafgaand aan de begrotingsbehandeling de integrale onderbouwing van de DJI‑uitgaven behorend bij mutaties 1, 30 en 40, conform de werkwijze Beleidskeuzes uitgelegd (CW 3.1).

• 2. Maatregel 61 Efficiencytaakstelling

  Een efficiencytaakstelling wordt doorgevoerd binnen de rijksoverheid, naar rato van de apparaatsuitgaven per departement en uitvoeringsor-ganisatie, met als doel de structurele vermindering van de apparaatsuitgaven. De volgende begrotingsonderdelen op de JenV-begroting zijn uitgezonderd van deze taakstelling: de politie, DJI, het Openbaar Ministerie, de Raad voor de Rechtspraak, de Raad voor Rechtsbijstand, de Hoge Raad der Nederlanden, het College voor de Rechten van de Mens en de NAVO-toerekenbare uitgaven.

• 3. Maatregel 62 Vernieuwing rijksdienst / slagvaardige overheid Aanvullend op de efficiencytaakstelling wordt een extra taakstelling doorgevoerd in het kader van de vernieuwing van de rijksdienst en een slagvaardige overheid. Deze taakstelling wordt op dezelfde manier verdeeld als de efficiencytaakstelling.

• 4. Maatregel 63 Subsidietaakstelling

  De subsidiebudgetten bij de departementen worden structureel verlaagd met € 189 mln. Deze taakstelling wordt verdeeld naar rato van de subsidie-uitgaven per departement. Voor JenV betekent dit een structurele verlaging van € 1,7 mln. per jaar.

• 5. Recherche Samenwerkingsteam (RST) ondermijningsgelden

  Op basis van het Convenant Financieringssystematiek recherchesamen-werkingsteam d.d. 4 juli 2019 worden de voor het Recherche Samen-werkingsteam beschikbare ondermijningsmiddelen overgeheveld van begrotingshoofdstuk IV Koninkrijksrelaties naar begrotingshoofdstuk VI Justitie en Veiligheid. In aanvulling op de reeds beschikbare middelen ontvangt JenV in 2026 een bedrag van € 16,3 mln. voor het tegengaan van ondermijning en in 2028 en 2029 € 22,7 mln. regulier budget voor het RST.

• 6. Raad voor Rechtsbijstand

  Vanuit begrotingshoofdstuk XX Asiel en Migratie worden middelen overgeheveld voor de Rechtsbijstand van asielzaken, deels vanuit de Coalitieakkoord-middelen voor stabiele financiering en aanvullend ten behoeve van de Meerjaren Productie Prognose. Het budget voor Raad voor Rechtsbijstand wordt in 2026 verlaagd met € 8,8 mln, in 2027 verhoogd met € 1,8 mln. en vanaf 2028 meerjarig verhoogd met € 8 mln.

• 7. Raad voor de rechtspraak

  Vanuit de begroting Asiel en Migratie (begrotingshoofdstuk XX) worden middelen overgeheveld naar de Raad voor de rechtspraak, deels vanuit de Coalitieakkoord-middelen voor stabiele financiering en aanvullend ten behoeve van de Meerjaren Productie Prognose. Het budget wordt in 2026 verhoogd met € 17,8 mln, in 2027 met € 28,2 mln. en vanaf 2028 meerjarig met € 28 mln.

• 8. Ramingsbijstelling

  Op basis van de onderuitputting van de afgelopen jaren wordt een ramingsbijstelling doorgevoerd om kosten van EU-verordeningen en stijgende ICT-kosten binnen de JenV-begroting te dekken.

• 9. Kasschuif uitwerking dreigingsbeeld ondermijning Nederland

  Op basis van de risicoschatting uit de uitwerking van het dreigingsbeeld ondermijning Nederland, zal JenV het ondermijningsbeleid bijsturen via multidisciplinaire samenwerking. Een deel van de middelen die in 2026 voor deze samenwerking zijn gereserveerd, zal pas in latere jaren tot uitgaven leiden. Het budget wordt door middel van een kasschuif in de jaren gezet waarin de uitgaven zullen plaatsvinden.

• 10. Kasschuif incidentele kosten invoering AML-pakket

  De gereserveerde incidentele middelen voor de implementatie van

  het nieuwe Europese Anti-Money Laundering (AML) wetgevingspakket zullen niet geheel in 2026 besteed worden. Via deze kasschuif worden de middelen in het juiste kasritme geplaatst.

• 11. Kasschuif Preventie met Gezag (PmG)

  Per 1 juni 2026 start de nieuwe SPUK (specifieke uitkering) Preventie met Gezag die loopt tot en met december 2029. Omdat hiermee halverwege het jaar wordt gestart, is een kasschuif benodigd om het budget weer aan te sluiten op de benodigde middelen. Deze middelen worden gebruikt voor het bieden van handelingsperspectief aan de partners in de aanpak van ondermijnende criminaliteit, waaronder het (door) ontwikkelen van interventies. Daarnaast worden ze ingezet voor het borgen van de werkwijze van PmG in de bestaande structuren van JenV en de partners.

• 12. Kasschuif Beslag Informatie Systeem (BIS)

  Het Beslag Informatie Systeem (BIS) is een project van het Openbaar Ministerie (OM) voor het beheer en de registratie van in beslag genomen goederen. Het budget voor het project beslag informatiesysteem wordt door middel van deze kasschuif in overeenstemming gebracht met de uitgaven.

• 13. Kasschuif Vlissingen

  Vanwege de vertraging in de oplevering van Justitieel Complex Vlissingen worden de middelen via een kasschuif doorgeschoven van de jaren 2028 en 2029 naar 2030 en 2031.

• 14. Kasschuif Expertisecentrum Interlandelijke adoptie

  Ten behoeve van het expertisecentrum interlandelijke adoptie zijn extra middelen beschikbaar gesteld op basis van de aanbevelingen van de commissie Joustra. De middelen worden via een kasschuif beschikbaar

  gesteld in de jaren waarin de uitgaven naar verwachting zullen plaatsvinden.

• 15. Regeling tegemoetkoming waterschade (WTS)

  Om financiële verstrekkingen te kunnen bieden aan gedupeerden die onvoldoende middelen hebben om de kosten te dragen, die het gevolg zijn van de extreme wateroverlast in juli 2021 in Limburg (zogenaamde schrijnende gevallen), zijn middelen vrijgemaakt. Voor de uitvoering van de Regeling tegemoetkoming waterschade (WTS) wordt € 11,5 mln. aan het budget toegevoegd via de eindejaarsmarge in verband met de afrekening met de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, die de regeling uitvoert.

• 16. Computer Security Incident Response Team (CSIRT)

  Het NCSC voert in opdracht van diverse departementen (BZK, FIN, IenW, EZK, LVVN en KGG) de sectorale CSIRT-taken uit in het kader van de NIS2-richtlijn/ Cyberbeveiligingswet. Hiervoor wordt in 2026 totaal € 22 mln. en in 2027 totaal € 28,4 mln. door de departementen overgeheveld naar de begroting van JenV.

• 17. EU-regelgeving

  Binnen de JenV-begroting worden middelen vrij gemaakt voor de implementatie van diverse EU-verordeningen, waaronder voor het Europese Anti-Money Laundering (AML) wetgevingspakket.

• 18. Kasschuif incidentele problematiek

  Om de JenV-problematiek te dekken wordt het kasritme aangepast via een kasschuif. Dit betreft de in 2026 gereserveerde incidentele middelen op de JenV-begroting.

• 19. Diverse ICT- problematiek

  Er zijn middelen beschikbaar gesteld voor noodzakelijke investeringen om de ICT en Informatievoorziening (IV) op orde te brengen.

• 20. Vervanging systeem Leonardo

  Er zijn middelen beschikbaar gesteld voor de vervanging van het financieel informatiesysteem Leonardo.

• 21. Kasschuif artikel 92

  Om de middelen in de juiste jaren beschikbaar te stellen, wordt het kasritme aangepast via een kasschuif.

• 22. Eindejaarsmarge 2025

  De eindejaarsmarge 2025 is met deze mutatie aan de begroting van JenV toegevoegd.

• 23. Loonbijstelling 2026

  De tranche loonbijstelling 2026 is met deze mutatie aan de begroting van JenV toegevoegd.

• 24. Prijsbijstelling 2026

  De jaarlijkse prijsbijstelling wordt met deze mutatie toegevoegd aan de JenV-begroting.

• 25. Dekking uit eindejaarsmarge

  De eindejaarsmarge 2025 is ingezet ter dekking van de kaseffecten van overlopende verplichtingen en overige tekorten.

• 26. Extrapolatie Dit zijn de standen van het jaar 2030 die nu ook voor 2031 zijn opgenomen (ook wel extrapolatiestanden genoemd).Toelichting Miljoenennota 2027 / Ontwerpbegroting 2027

• 27. Klimaatfonds Rijksvastgoed Vanuit de begroting Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening wordt voor 2027 € 24,1 mln. overgeboekt naar de JenV-begroting ten behoeve van de klimaatfonds Rijksvastgoed tranche III.

• 28. Terugvordering bijdragen 2025 Dit betreft de terugvordering van verschillende bijzondere bijdragen aan de politie over het jaar 2025 die niet volledig zijn besteed. Het gaat hierbij om niet-bestede middelen als gevolg van projecten die inmiddels zijn afgerond, of van projecten waarvan wordt ingeschat dat de kosten op termijn niet meer worden gemaakt. Deze middelen worden via desaldering toegevoegd aan het uitgavenbudget en deels teruggestort op onder andere het budget ‘Aanpak ondermijning’.

• 29. Kasschuif middelen Vernieuwing Missie Kritische Communicatie (VMX) Door vertraging in het programma Vernieuwing Missie Kritische Communicatie worden de middelen via een kasschuif doorgeschoven van de jaren 2026 en 2027 naar de jaren 2028, 2029 en 2030, om ze in het juiste kasritme te plaatsen.

• 30. Middelen CoalitieakkoordDe resterende in het coalitieakkoord voor JenV beschikbaar gestelde middelen voor 25 (Nationale) veiligheid, 26 DJI en 27 Rechtsstaat die tijdelijk geparkeerd waren op de Aanvullende Post van de Rijksbegroting worden overgeheveld naar de begroting van Justitie en Veiligheid. Voor 26 DJI is met de Eerste Suppletoire Begroting 2026 al € 30 mln. overgeheveld voor 2027 en vanaf 2028 structureel € 40 mln. Voor overig veiligheidsbeleid is hiervoor incidenteel € 20 miljoen gedekt uit een ramingsbijstelling die bij Voorjaarsnota is verwerkt.De middelen uit het Coalitieakkoord worden ingezet voor diverse uitgaven. Voor de uitgaven waarvoor een onderbouwing conform Beleidskeuzes uitgelegd (CW 3.1) is vereist, ontvangt uw Kamer de onderbouwingen voorafgaand aan de begrotingsbehandeling. Dit betreft: 1) de financiële problematiek bij de politie, 2) meer agenten in de wijk, 3) de aanpak van online criminaliteit, 4) DJI actieplan (integrale onderbouwing van de DJI‑uitgaven behorend bij mutaties 1, 30 en 40) en 5) rechtsstaat.

  Figuur 3

  

• 31. Kasschuif Law DeltaDe middelen voor Law Delta Zeeland zijn vanaf 2025 structureel toegevoegd aan het budget van de Raad voor de rechtspraak. Naar verwachting wordt het Justitieel Complex Vlissingen pas in 2030 opgeleverd en de EBZ (Extra Beveiligde Zittingslocatie) in Lelystad in 2031. Gelet op de langere doorlooptijd en de begrotingshorizon wordt een kasschuif doorgevoerd van 2028 en 2029 naar 2030 en 2031 om het budget in overeenstemming te brengen met de verwachte uitgaven.

• 32. Productie vreemdelingenzakenHet aantal vreemdelingenzaken bij de Raad voor de Rechtspraak wordt vanaf 2027 hoger ingeschat dan eerder was begroot. Daarom wordt het budget in 2027 opgehoogd met € 23,2 mln. aflopend naar € 17,8 miljoen. Deze middelen worden overgeheveld vanuit de begroting van AenM

• 33. EU -regelgevingEr wordt in 2026 € 12,5 mln. vrijgemaakt voor het dekken van de kosten van EU-regelgeving. De middelen worden onder andere ingezet voor de nieuwe Europese anti-witwaswetgeving (het Anti-Money Laundering -wetgevingspakket (voorkoming witwassen en terrorisme financiering), hierna: AML-pakket), de implementatie van de EU-richtlijn inzake het bestrijden van huiselijk geweld en de implementatie van de EU-richtlijn over openbaarmaking winstbelasting.

• 34. ICT/IV-problematiek Er is in 2026 € 12,5 mln. vrijgemaakt voor problematiek op het gebied van ICT/IV (informatievoorziening). De middelen worden aangewend voor het uitfaseren van oude (legacy) systemen, de vernieuwing van verouderde IT-infrastructuur en implementatie van logging en monitoring.

• 35. Dekking Van de Meer II maatregelenEr vindt vanaf 2027 een structurele budgetoverheveling van € 15 mln. plaats van artikel 92 naar het budget Toevoegingen Rechtsbijstand, ter uitvoering van de maatregelen van de Commissie Van der Meer. Dit betreft het restantbedrag van de bijdrage voor de effecten die voortvloeien uit de Commissie Van der Meer.

• 36. ICT-middelen OM Met deze mutatie wordt het ICT-budget bij het Openbaar Ministerie aangevuld uit de eindejaarsmarge om het tekort in het ICT-plan van het OM te dekken.

• 37. Kasschuif AML-pakket en confiscatierichtlijnBetreft de dekking van de implementatiekosten van de nieuwe Europese verordening AML-pakket en de incidentele IT-kosten voor de implementatie van de Europese richtlijn inzake bevriezing en confiscatie. Het budget wordt door middel van een kasschuif verschoven naar de jaren waarin de uitgaven naar verwachting zullen plaatsvinden.

• 38. Kasschuif extra plekken licht beveiligde afdelingOm het budget voor extra plekken op licht beveiligde afdelingen (amendement 36600-VI, nr. 121) in lijn te brengen met het verwachte uitgavenpatroon, vindt een kasschuif plaats van 2027 naar 2028, 2029 en 2030.

• 39. Kasschuif middelen amendement 36800-VI, nr. 128 CoenradieDe middelen uit amendement 36800, VI, nr. 128 Coenradie (capaciteit DJI) komen in 2026 niet tot besteding. Via een kasschuif worden deze middelen doorgeschoven naar 2029, waarin naar verwachting ook de uitgaven zullen plaatsvinden.

• 40. DJI Actieplan sanctiecapaciteitDeze middelen worden ingezet om de maatregelen uit het meerjarig actieplan gevangeniswezen te dekken. De maatregelen die hierin genoemd staan betreffen o.a. het verruimen van het penitiair programma, werving personeel en het verruimen van de criteria van de BBA (Beperkt Beveiligde Afdeling). Uw Kamer ontvangt voorafgaand aan de begrotingsbehandeling de integrale onderbouwing van de DJI‑uitgaven behorend bij mutaties 1, 30 en 40, conform de werkwijze Beleidskeuzes uitgelegd (CW 3.1).

• 41. Toekomstscenario jeugd en gezinMet deze mutatie wordt voor de jaren 2027 tot en met 2029 jaarlijks € 15 mln. beschikbaar gesteld. Deze middelen worden ingezet voor de veranderstrategie van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming.

• 42. Pilot crisisteam kindveiligheid

  Voor een driejarige pilot met een crisisteam kindveiligheid wordt € 5 mln. beschikbaar gesteld in 2027, 2028 en 2029.

• 43. Civiel Militaire WaarschuwingsketenNederland krijgt een nieuw sirenenetwerk, als onderdeel van een keten die militaire dreigingen kan detecteren en burgers kan waarschuwen. Het sirenenetwerk vervangt het huidige waarschuwingssysteem, dat aan vervanging toe is. Het nieuwe systeem wordt gekoppeld aan een detectiesysteem van Defensie. Hiervoor wordt € 50 mln. overgeboekt van de begroting van Defensie naar de begroting van Justitie en Veiligheid (JenV). Voor deze mutatie ontvangt uw Kamer voorafgaand aan de begrotingsbehandeling de onderbouwing conform de werkwijze Beleidskeuzes uitgelegd (CW3.1).

• 44. Kasschuif middelen Civiel Militaire WaarschuwingsketenDe middelen voor de civiel-militaire waarschuwingsketen (zie post 43) komen in 2026 niet tot besteding. Er wordt € 50 mln. van 2026 doorgeschoven en verdeeld over de jaren 2028 en 2029.

• 45. EU-voorzitterschap 2029Op basis van de begrotingsafspraken worden voor het EU-voorzitterschap in 2029 de uitgaven over de departementen verdeeld. De uitgaven voor bewaken en beveiligen lopen via het ministerie van JenV en maken deel uit van de organisatiekosten voor het EU-voorzitterschap van het ministerie van BZ.

• 46. Weerbaarheid: LuchtbeveiligingHet kabinet stelt vanaf 2028 tot en met 2035 incidenteel 12 miljoen euro beschikbaar voor luchtbeveiliging.

• 47. Herverkaveling apparaatsuitgaven AenM naar JenVAls gevolg van het besluit om het Ministerie van AenM op te heffen^[1], zijn de apparaatsuitgaven van het kerndepartement van het voormalige Ministerie van AenM met ingang van 2027 structureel overgeheveld naar de begroting van Justitie en Veiligheid (JenV), als onderdeel van de uitgaven kerndepartement Ministerie van JenV.

• 48. Vervanging financiële systeem Leonardo Deze middelen worden in de periode 2029-2030 ingezet voor de uitvoering van het programma Toekomst Financiële Administratie, ten behoeve van de migratie naar een ERP (Enterprise Resource Planning) oplossing.

• 49. Kasschuif ramingsbijstelling t.b.v. vervanging Civiel Militaire WaarschuwingsketenOm de gereserveerde middelen voor de vervanging van het luchtalarm in de juiste jaren beschikbaar te stellen, wordt via een kasschuif het kasritme aangepast.

• 50. Desalderingen Rechtsbijstand, OPF DJI- De Raad voor Rechtsbijstand betaalt (€ 108,1) over het boekjaar 2025, conform de afspraak met JenV, het liquiditeitsoverschot terug aan het moederdepartement. - Conform de outputfinancieringssystematiek wordt een bedrag van € 28 mln. over 2025 door DJI terugbetaald aan het moederdepartement.

• 51. Kasschuif artikel 92Om de middelen in de juiste jaren beschikbaar te stellen, wordt het kasritme met een kasschuif aangepast.

• 52. Verdeling loon- en prijsbijstellingDe toegekende loon- en prijsbijstelling tranche 2026 wordt met deze mutatie verdeeld over de desbetreffende budgetten.

• 53. Aanvullende taakstelling Rijk 2031 tot en met 2035De efficiencytaakstelling op de Rijksoverheid uit het coalitieakkoord (maatregel 61) loopt op tot en met 2030. In aanvulling daarop wordt vanaf 2031 een aanvullende, oplopende taakstelling opgelegd. De aanvullende taakstelling wordt naar rato van de apparaatsuitgaven per departement en uitvoeringsorganisatie verdeeld, met als doel de structurele vermindering van de apparaatsuitgaven. De volgende begrotingsonderdelen op de JenV-begroting zijn uitgezonderd van deze taakstelling: de politie, DJI, het Openbaar Ministerie, de Raad voor de Rechtspraak, de Raad voor Rechtsbijstand, de Hoge Raad der Nederlanden, het College voor de Rechten van de Mens, de NAVO-toerekenbare uitgaven.

• 54. Versnellen taakstelling vernieuwing rijksdienst en slagvaardige overheidIn het coalitieakkoord is afgesproken dat een taakstelling wordt doorgevoerd in het kader van de vernieuwing van de rijksdienst en een slagvaardige overheid. Deze taakstelling wordt versneld ingevoerd. Deze taakstelling wordt op dezelfde manier verdeeld als de aanvullende taakstelling (zie post 53).

• 55. Overige mutatiesDe post ‘overige mutaties’ bestaat voornamelijk uit technische mutaties en mutaties van minder dan € 10 mln. De grootste mutatie betreft de tegenboeking van de mutatie ‘verdeling loon- en prijsbijstelling’ op artikel 92.

Toelichting voorjaarsnota 2026 / eerste suppletoire begroting 2026

• 1. Afpakraming

  De raming afpakken wordt meerjarig neerwaarts bijgesteld op basis van realisaties van de afgelopen jaren. De raming afpakken ziet op de incassoresultaten van Strafrechtelijk afpakken. De raming was gebaseerd op een aantal eenmalige grote schikkingen die in het verleden zijn gerealiseerd.

• 2. Boeten en Transacties

  De Boeten en Transacties ontvangsten zijn geraamd voor de periode 2026-2031. De raming laat voor deze periode een daling zien van de geraamde ontvangsten in het kader van de WAHV ten opzichte van de begroting 2026. Hierbij is rekening gehouden met de benodigde

  vervangingen van flitspalen en het gegeven dat enkele trajectcontroles komende jaren aan het eind van hun levensduur komen.

• 3. Extrapolatie Dit zijn de standen van het jaar 2030 die nu ook voor 2031 zijn opgenomen (ook wel extrapolatiestanden genoemd).Toelichting miljoenennota 2027 / Ontwerpbegroting 2027

• 4. Terugvordering bijdragen 2025Dit betreft de terugvordering van verschillende bijzondere bijdragen aan de politie over het jaar 2025 die niet volledig zijn besteed. Het gaat hierbij om niet-bestede middelen als gevolg van projecten die inmiddels zijn afgerond, of van projecten waarvan wordt ingeschat dat de kosten op termijn niet meer worden gemaakt. Deze middelen worden via desaldering toegevoegd aan het uitgavenbudget en deels teruggestort op onder andere de artikelonderdelen ‘Aanpak ondermijning’ en NCTV. Zie ook de uitgaven.

• 5. Desaldering RechtsbijstandOp basis van de afspraken met het moederdepartement wordt de niet-benodigde liquiditeit van de Raad voor Rechtsbijstand via desaldering toegevoegd aan het budget van het moederdepartement.

• 6. Desaldering outputfinanciering DJI Conform de outputfinancieringssystematiek wordt een bedrag van € 28 miljoen over 2025 door DJI terugbetaald aan het moederdepartement.

• 7. Overige mutaties

  De post ‘Overige mutaties’ bestaat voornamelijk uit technische mutaties en uit mutaties van minder dan 10 miljoen euro, waaronder taakstellingen met een saldo van minder dan een miljoen euro.

2.4 Openbaarheidsparagraaf

Openbaarheidsparagraaf JenV

Met de Wet open overheid (hierna: Woo) is sinds 2022 een belangrijke stap gezet naar een open en transparantere overheid. Hoofdonderdelen van de Woo zijn: openbaarmaking op verzoek, openbaarmaking uit eigen beweging en het op orde brengen van de informatiehuishouding. Openbaarmaking op verzoek wordt ook wel ‘passieve’ openbaarmaking genoemd: de documenten waar om is gevraagd, worden openbaar gemaakt. Openbaarmaking uit eigen beweging, of wel ‘actieve’ openbaarmaking, houdt in dat het ministerie zelf proactief informatie openbaar maakt - ook als daar (nog) niet om is gevraagd.

Om dit te kunnen doen, is een adequate en toegankelijke informatievoorziening nodig; en die leunt op zijn beurt op een gezonde informatiehuishouding. Het in de begroting aandacht schenken aan de beleidsvoornemens over de uitvoering van de Woo is ook één van de verplichtingen. In deze paragraaf wordt weergegeven hoe het ministerie van Justitie en Veiligheid (hierna JenV) hier invulling aan geeft.

Openbaarmaking

Sinds 2024 zorgt de centrale directie Openbaarmaking (DO) voor een tijdige en kwalitatief hoogwaardige afhandeling van Woo-verzoeken. Deze directie adviseert ook de taakorganisaties van JenV op het gebied van de Woo, zowel op het gebied van openbaarmaking op verzoek als openbaarmaking uit eigen beweging. Hiervoor worden er verschillende beleidsproducten ontwikkeld. Zo is er voor het Bestuursdepartement een visie op openbaarmaking opgesteld en wordt er verder toegewerkt naar het leggen van een solide fundering voor kwalitatief hoogwaardige openbaarmaking; nu nog voor het Bestuursdepartement en in de toekomst ook voor de taakorganisaties.

De afhandeling van Woo-verzoeken, het implementeren van de verplichte informatiecategorieën als ook het vormgeven en uitvoeren van de inspanningsverplichting én de ondersteuning van de Parlementaire Enquête Corona (ook ondergebracht bij DO) worden uitgevoerd met de huidige capaciteit op het Bestuursdepartement. Omdat de vraag om (actieve) openbaarmaking toeneemt, is het belangrijk om voldoende te investeren in digitale hulpmiddelen en mogelijk ook AI-toepassingen.

JenV zet hiermee niet alleen in op een adequate uitvoering van de Woo maar wil zo ook de transparantie van de organisaties in het JenV-domein verder bevorderen. Tenslotte participeert JenV vanuit haar Woo-deskundigheid in de interdepartementale overleggen, waaronder het onderzoek naar de uitvoerbaarheid, kosten en (benodigde) capaciteit van de Woo en de wetsevaluatie van de Woo.

Verbetering informatiehuishouding

Het JenV-programma Open op Orde startte in 2021, met als scope het (inmiddels) JenV-brede concern en de opdracht om gestructureerd te werken aan een verbetering van de informatiehuishouding (hierna: IHH). Daarbij hebben de Politie en Rechtspraak op basis van hun rechtstatelijke positie een eigen programma. Sindsdien zijn flinke stappen gezet met het oplossen van een aantal generieke uitdagingen bij de JenV-organisaties. Het volwassenheidsniveau is verder gestegen van 2,4 naar 2,515.Het geactualiseerde transitieplan richt zich op hoe JenV in de volle breedte kan blijven groeien in volwassenheid. Het streven blijft om eind 2026 volwassenheidsniveau 3 te bereiken.

Meerjarig portfolio met vier actielijnen

Het programma werkt aan een meerjarig portfolio dat is opgebouwd langs de vier rijksbrede actielijnen ‘Professionals’, ‘Volume en aard van informatie’, ‘Systemen’ en ‘Sturing en naleving’:

Actielijn 1 Professionals

JenV geeft invulling aan de structurele uitbreiding van capaciteit en het vergroten van het ambtelijk vakmanschap. De pilot voor een strategisch ontwikkelplan ter bevordering van de IHH-deskundigheid is succesvol gebleken en opgeschaald. In lijn hiermee wordt ook in 2026 en 2027 begeleiding aangeboden bij het opzetten van Strategische Personeelsplanningen voor IHH. Het stimuleren van het Digitaal Vakmanschap is ondergebracht in de lijn, als thema onder de JenV i-Strategie.Het Traineeship Gegevensmanagement is in volle gang en inmiddels is ook de tweede lichting gestart waarbij ook andere departementen hebben ingeschreven voor het afnemen van een trainee. De jaren 2026 en 2027 zullen worden gebruikt om te zien of het traineeship elders kan worden ondergebracht zodat het voor nog meer departementen toegankelijker is.

Actielijn 2 Volume en aard van de informatie

JenV zet de inspanningen voort op het digitaliseren van de papieren archieven. Voor het verder wegwerken van de papieren achterstanden voorziet het programma in middelen om onder andere de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te continueren bij de scanstraten van de Justitiële Informatiedienst en het Nederlands Forensisch Instituut.Door onder andere inzet van recordmanagement tools wordt het inzicht in de informatie op netwerkschijven vergroot. Om deze informatie structureel beter en sneller toegankelijk te maken voor een grotere groep medewerkers wordt gebruik gemaakt van een op AI gebaseerde digitale archivaris die grote verzamelingen informatieproducten voorziet van de juiste metadata. Door het toevoegen van deze metadata is de informatie duurzaam toegankelijk en is JenV beter in staat om te voldoen aan de eisen van het selectiebeleid.

Actielijn 3 Informatiesystemen

In het kader van rationalisatie en uniformiteit bij de JenV-organisaties stimuleert het programma (ook financieel) de eenduidige inrichting en de aansluiting op bestaande documentmanagement- en recordmanagementsystemen. Zo worden organisaties financieel gestimuleerd om aan te sluiten op het digitale depot van JenV (CDD+). Hierbij is ook aandacht voor de beheerste ontsluiting van informatie conform de Woo via CDD+ o.a. door - samen met Justid - te werken aan een technische oplossingen om toegang derden mogelijk te maken. Door middel van quick scans wordt in kaart gebracht wat JenV-organisaties zowel organisatorisch als technisch moeten doen om op de centrale Woo-voorziening van de overheid aan te kunnen sluiten.Ook is er aandacht voor de kwaliteit van gegevens. In dit licht is door JenV een eigen gegevensboekhouding ontwikkeld. Hieraan worden nieuwe functionaliteiten toegevoegd en bij meerdere organisatieonderdelen worden geïmplementeerd.

Actielijn 4 Sturing en naleving

De overdracht naar en inbedding van het programma en de programmaresultaten in de staande organisatie heeft voortdurend aandacht. Er is een dashboard ontwikkeld en alle werkzaamheden zijn zorgvuldig vastgelegd in een portfolio applicatie. In 2026 - het laatste jaar van het programma - wordt de programmaorganisatie verder afgebouwd en wordt de regie overgedragen aan het IHH-Office. Steeds meer initiatieven die het programma in gang heeft gezet worden naar staande organisatieonderdelen overgebracht.

Rijksbrede en JenV-brede prioriteiten

Vanuit de Regeringscommissaris Informatiehuishouding zijn prioriteiten meegegeven aan alle departementen. JenV werkt hier aan door onder andere door zoveel als mogelijk aan te sluiten op de rijksbreed ontwikkelde voorzieningen, zoals voor de archivering van websites en chatberichten. Jaarlijks wordt de IHH-volwassenheidsmeting uitgevoerd en wordt daarover gerapporteerd. De volwassenheidsmetingen worden gebruikt om prioritering aan te brengen bij de uitvoering van de verbeteracties en de actualisatie van het al eerder genoemde JenV-eigen transitieplan.

Naast de Rijksbrede prioriteiten heeft JenV eigen prioriteiten: het verwerken van papieren en digitale achterstanden, de ontwikkeling van selectiebeleid en het toepassen van de selectielijst, en het verbeteren van de gegevenskwaliteit in nauwe samenwerking met het CDO Office.

2.5 Strategische Evaluatie Agenda (SEA)

De Strategische Evaluatie Agenda (SEA) is in 2021 geïntroduceerd als één van de instrumenten van het herziene Rijksbrede evaluatiestelsel. Sindsdien werkt het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) aan het verbeteren van de kwaliteit ervan. Daarbij heeft het in de loop van de jaren het accent op verschillende zaken gelegd. Dit jaar is gestart met het hanteren van een format voor de SEA om de uniformiteit en kwaliteit te bevorderen. Ook is er sinds 2025 aandacht voor het versterken van de onderbouwing van de benodigde inzichten. Om deze inzichtsbehoeften zo nauwkeurig mogelijk vast te stellen, is het essentieel om de beleidstheorie in kaart te brengen. Hiermee zijn diverse beleidsdirecties aan de slag gegaan. Dit is een intensief proces waarvoor JenV een groeimodel hanteert. De komende jaren zal het reconstrueren van de beleidstheoriën verder worden doorgezet, wat de kwaliteit van de evaluatieagenda verder zal verbeteren.

In «Bijlage 4: Uitwerking Strategische Evaluatie Agenda» worden de thema's en bijbehorende subthema's op de Strategische Evaluatie Agenda toegelicht en wordt een overzicht gegeven van alle geplande onderzoeken en evaluaties per thema. Voor het meest recente overzicht van de realisatie van periodieke rapportages (voorheen beleidsdoorlichtingen) klik op deze link: Status periodieke rapportages.

2.6 Overzicht risicoregelingen

Faillissementscuratoren

De garantstellingsregeling faillissementscuratoren (GSR) biedt curatoren de mogelijkheid om in faillissementen waarin sprake lijkt te zijn van kennelijk onbehoorlijk bestuur, maar in de boedel onvoldoende middelen aanwezig zijn, toch onderzoek te kunnen doen of een procedure te starten om onrechtmatig aan de boedel onttrokken gelden en goederen terug te halen. Bij de uitgaven in het «overzicht uitgaven en ontvangsten garanties» betreft het de opdrachten tot betaling.

Hypothecaire leningen aan JJI's

Het feitelijk risico van de verleende garanties aan particuliere jeugdinrichtingen betreft borgstellingen ten behoeve van het restantbedrag van leningen die particuliere inrichtingen zijn aangegaan ter financiering van de gebouwen. Zonder garantieverlening was het niet mogelijk tegen gunstige condities dergelijke leningen bij externe financiers af te sluiten. Omdat DJI de kapitaallasten van de betreffende leningen bovennormatief vergoedt aan de inrichtingen was het uit efficiencyoverwegingen van belang dat de leningen tegen een zo gunstig mogelijk rentepercentage konden worden afgesloten.

Garantieregeling Forensische Zorg

Om tbs-klinieken te stimuleren om capaciteit in stand te houden danwel uit te breiden, wordt een garantieregeling ingericht. De garantieregeling voor FPC’s (Forensisch psychiatrisch centra) is bedoeld voor leningen die particuliere FPC’s nodig hebben om capaciteit uit te breiden, dan wel in stand te houden. Door als overheid garant te staan voor een deel van de lening, kunnen deze FPC’s naar verwachting tegen een lagere rente een lening afsluiten voor de beoogde uitbreiding. Dat maakt het voor particuliere FPC’s aantrekkelijker om te investeren in uitbreiding en/of renovatie. Ten behoeve van de garantieregeling is in 2025 ten laste van artikel 34 een bedrag van € 24 mln. gestort in een begrotingsreserve bij het ministerie van Financien.Als de garantieregeling gereed is (schatting ultimo 2026) kan een realistische inschatting van het jaarlijkse te verlenen en te vervallen garantiebedrag worden gemaakt. Tevens kan dan ook een samenhangende raming van de provisie-inkomsten/disagio in de begroting worden opgenomen.

2.7 Slagvaardige Overheid

Aan de invulling van de taakstelling wordt op dit moment gewerkt. Daarbij is sprake van Rijksbrede samenwerking en uitwerking onder leiding van de Taskforce slagvaardige overheid. Daarnaast worden de gevolgen van de taakstelling ook uitgewerkt door de budgethouders die de taakstelling opgelegd hebben gekregen. Daarbij wordt in lijn met het CA gekeken naar vereenvoudiging van bedrijfsprocessen, bedrijfsvoering en de regelgeving. Ook zetten we in op het gebruik van AI. Tegelijkertijd is duidelijk dat er ook keuzes nodig zijn in de taakuitvoering door de diverse organisaties. Deze worden de komende periode verder uitgewerkt. In onderstaande tabel is de taakstelling weergegeven uitgaande van de maatregelen uit het coalitieakkoord.

3. Beleidsartikelen

3.1 Artikel 31 Politie

Een veilige samenleving met behulp van een goed functionerende politie.

De Minister heeft ten aanzien van het politiekorps en brandweerkorps Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Caribisch Nederland) een financierende en regisserende rol. De beheersverantwoordelijkheid voor het politie- en brandweerkorps Bonaire, Sint Eustatius en Saba, berust bij hem.17

Veiligheidsagenda 2027-2030

Elke vier jaar worden door de Minister van Justitie en Veiligheid, in nauw overleg met OM, regioburgemeesters en politie, landelijke beleidsdoelstellingen vastgesteld ten aanzien van de taakuitvoering van de politie. Op 1 januari 2027 moeten nieuwe landelijke beleidsdoelstellingen in werking treden.

Coalitieakkoord «Aan de slag»

In het coalitieakkoord «Aan de slag» is voor nationale veiligheid extra geld gereserveerd vanaf 2027. Vanuit de envelop voor nationale veiligheid in het coalitieakkoord is een bedrag dat oploopt naar structureel € 462 mln. vanaf 2030 bestemd voor de politie.

Budgetflexibiliteit

Het juridisch verplichte deel van de bijdragen aan ZBO’s/RWT’s heeft betrekking op uitgaven voor de politie en de Politieacademie op grond van wetgeving, de beheersovereenkomst met de politie voor de jaarlijkse exploitatiekosten van C2000 en de uitgaven voor internationale samenwerking. De juridisch verplichte opdrachten omvatten onder andere de meerjarige contracten met de telecomaanbieders in verband met tapkosten.

31.2 Bekostiging politie

Bijdragen aan ZBO’s en RWT’s

Politie

De politie levert een belangrijk aandeel aan het handhaven en vergroten van de veiligheid in Nederland. De politie ontvangt daartoe, op basis van artikel 33 van de Politiewet 2012, algemene en bijzondere bijdragen. De doelstelling is het beschikbaar stellen van personeel en materieel ten behoeve van een effectieve taakuitvoering en adequaat beheer van de politie.

De algemene bijdrage wordt jaarlijks als lumpsumbedrag ter beschikking gesteld aan de politie en komt volledig ten gunste van de reguliere politietaken. Het beleid is erop gericht de politie de nodige flexibiliteit te geven om de middelen zo doelmatig en doeltreffend als mogelijk in te zetten en de afgesproken doelstellingen te realiseren.

Bron: Begroting en beheerplan politie 2027-2031

Bijzondere bijdragen worden toegekend voor specifiek omschreven doelen, bijvoorbeeld het versterken van het stelsel bewaken en beveiligen, de digitalisering en cybercrime.

Daarnaast heeft de politie nog andere taken zoals het uitzenden van politiefunctionarissen naar crisisgebieden of het beheer van de meldkamerorganisatie. Deze en verdere taken worden apart begroot en verantwoord als onderdeel van het artikelonderdeel 31.3 «Kwaliteit, arbeidsvoorwaarden en beheer meldkamers».

Besteding bijdragen

De bijdragen vanuit de JenV-begroting worden door de politie aangewend voor de in de Politiewet opgenomen taken. Tabel 10 geeft op hoofdlijnen een meerjaig inzicht in de bestedingsrichting van de aan de politie ter beschikking gestelde middelen.

De volledige begroting van de politie is als separate bijlage met de JenV-begroting meegezonden. In de begroting van de politie wordt per post nader ingegaan op de wijze waarop de aan de politie beschikbaar gestelde middelen worden ingezet.

In onderstaande tabellen is informatie opgenomen over de meerjarige formatie en over de lasten voor 2027 (tabel 11), de bezetting voor 2027 (tabel 12) en de meerjarige formatie per werksoort (tabel 13) die in algemene zin te relateren is aan de beleidsdoelstellingen. De bezetting en formatie van de politie en de opleidingen zijn belangrijke onderwerpen. Deze zijn onder de tabel kort toegelicht.

De verstrekte bijdragen vanuit de JenV-begroting zijn primair ter financiering van de formatie. De formatie is binnen de politie conform het Inrichtingsplan en 'Besluit verdeling sterkte en middelen politie' verdeeld over de regionale eenheden, landelijke eenheid, de ondersteunende dienst Politieacademie, Politie Dienstencentrum en staf korpsleiding. Het is de verantwoordelijkheid van de korpschef om de bezetting van de formatie te realiseren.

De FIU-Nederland maakt onderdeel uit van de rechtspersoon de Staat der Nederlanden en is beheersmatig ondergebracht bij de Nationale Politie als een zelfstandige en operationeel onafhankelijke opererende entiteit. Beleidsmatig valt de FIU-Nederland onder het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Politieacademie - Politieonderwijs

Het zelfstandig bestuursorgaan Politieacademie is verantwoordelijk voor het verzorgen van het politieonderwijs, de examinering daarvan en de uitvoering van wetenschappelijk onderwijs waarmee invulling wordt gegeven aan de kennisfunctie. De ZBO Politieacademie ontvangt een eigen budget waarmee onder andere de personele kosten van de directeur en zijn plaatsvervanger worden betaald en de kosten voor extern wetenschappelijk onderzoek. De bekostiging van het personeel en de middelen die door de korpschef om niet ter beschikking worden gesteld aan de Politieacademie, voor de uitvoering van haar wettelijke taken, vindt plaats via een bijzondere bijdrage politieacademie waarmee voor de Politieacademie een bedrag binnen de begroting van de politie voor de Politieacademie wordt gealloceerd. De aanwending van de bijzondere bijdrage legt de Minister van JenV jaarlijks vast in een brief Sterkte en Middelen.

Bijdragen medeoverheden

Brandweerkorps en Politiekorps Caribisch Nederland

De Minister is korpsbeheerder van het brandweer- en politiekorps Caribisch Nederland. Ter bekostiging van de personele en materiële uitgaven van deze korpsen wordt een bijdrage verstrekt. De jaarlijks vastgestelde begroting vormt de wettelijke grondslag voor de bekostiging van de beide korpsen van Caribisch Nederland.

31.3 Kwaliteit, arbeidsvoorwaarden en beheer meldkamers

Bijdragen aan ZBO’s en RWT’s

Internationale samenwerkingsoperaties

In opdracht van de Minister voert de politie activiteiten uit in het kader van internationale politiesamenwerking en de uitzending van politiefunctionarissen naar internationale (civiele) missies en operaties. Die activiteiten zijn voor een groot deel gebaseerd op de visie internationale politiesamenwerking en de bijbehorende strategische agenda.

Beheer meldkamers

Voor het beheer van de meldkamers ten behoeve van de hulpdiensten van politie, brandweer, ambulance en KMar, wordt jaarlijks een bijzondere bijdrage aan de politie verstrekt. Dit is een multidisciplinaire financiële bijdrage die tot stand is gekomen uit een bijdrage van alle hulpdiensten. Het beheer is ondergebracht bij het organisatieonderdeel Landelijke Meldkamer Samenwerking (LMS) van de politie. Het beheer heeft betrekking op facilitaire dienstverlening, huisvesting en het beheer van de ICT voorzieningen voor de meldkamers, waaronder het C2000 netwerk en het gemeenschappelijk meldkamersysteem. In de regeling hoofdlijnen van beleid en beheer meldkamers is de multidisciplinaire governance en de beleids- en beheercyclus beschreven. Binnen deze multidisciplinaire governance vinden aan de hand van het jaarlijks vast te stellen beleids- en bestedingsplan voor het beheer van de meldkamers integrale afwegingen plaats over de inzet van het beschikbare budget.

Programma Nieuw Missiekritisch Communicatiesysteem

Het C2000-systeem is aan vervanging toe. Hiervoor wordt een nieuw missiekritisch communicatiesysteem ontwikkeld.

Subsidies

Meld Misdaad Anoniem

Deze subsidie wordt verstrekt aan de onafhankelijke Stichting Meld Misdaad Anoniem voor de exploitatie van de meldlijn Meld Misdaad Anoniem, zodat burgers makkelijker een bijdrage kunnen leveren aan de bestrijding van criminaliteit in Nederland.

Stichting Arbeidsmarkt en Opleidingsfonds Politie (SAOP)

SAOP, het AO fonds voor de sector politie, subsidieert, adviseert en registreert scholings-, arbeidsmarkt- en werkgelegenheidsprojecten. Het primaire doel van SAOP is het bevorderen van het goed functioneren van de arbeidsmarkt van de politie en het stimuleren van opleidingsactiviteiten. Dit doet SAOP met behulp van een financiële bijdrage die zij op basis van arbeidsvoorwaardelijke afspraken ontvangt van de Minister van JenV. Daarnaast wordt de vakbondsbijdrage gefinancierd. Er wordt jaarlijks gekeken of de bijdrage die wordt verstrekt nog wel voldoet aan de eisen die hiervoor door de Minister zijn gesteld. Op deze wijze houdt de Minister controle op de juistheid (rechtmatigheid e.d.) van de toekenning.

Opdrachten

Providers

De Staat heeft, op grond van de Regeling kosten aftappen en gegevensverstrekking, een overeenkomst gesloten met de grote telecomaanbieders. Deze overeenkomst wordt periodiek vernieuwd.

Op grond van hoofdstuk 13 Telecommunicatiewet zijn telecomaanbieders verplicht om hun netwerken en diensten aftapbaar te maken en mee te werken aan aftappen en gegevensverstrekkingen over hun klanten. De Staat vergoedt bepaalde kosten die aanbieders in dit verband maken.

3.2 Artikel 32 Rechtspleging en rechtsbijstand

Een doeltreffend en doelmatig rechtsbestel.

Budgetflexibiliteit

Juridisch verplicht zijn de bijdragen aan ZBO’s en RWT’s. Dat geldt ook voor de bijdrage voor de kosten voor de rechtsbijstand en de bijdrage aan de Raad voor de rechtspraak. Ook de opdrachten in het kader van de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP) zijn volledig juridisch verplicht.

De subsidies die op dit artikel worden verantwoord zijn geheel juridisch verplicht. Dit heeft in hoofdzaak betrekking op de subsidierelaties met Stichting de Geschillencommissie (SdG), het Juridisch Loket (hJL), de Nederlandse Vereniging voor de rechtspraak (NVvR), de Academie voor Overheidsjuristen en de Academie voor Wetgeving.

De bestuurlijk gebonden uitgaven hebben voor het grootste gedeelte betrekking op de toevoegingen rechtsbijstand.

32.1 Apparaatsuitgaven Hoge Raad

Hoge Raad (HR)

De Hoge Raad der Nederlanden is het hoogste rechtscollege in het Koninkrijk op het gebied van het civiele-, straf- en fiscale recht. De Hoge Raad bevordert de rechtseenheid en de rechtsontwikkeling. Ook kan hij rechtsbescherming bieden in de individuele zaken die aan hem worden voorgelegd. Hij doet dit door te beslissen op cassatieberoepen, die worden ingesteld om de raad te laten beoordelen of het gerechtshof — en in voorkomende gevallen de rechtbank — in zijn uitspraak het recht juist heeft toegepast en of de gegeven motivering deugdelijk is. Aan deze taken wordt tevens invulling gegeven door te beslissen op prejudiciële vragen in het civiele en fiscale recht en op vorderingen van de procureur-generaal bij de Hoge Raad tot cassatie in het belang der wet. De Hoge Raad en de procureur-generaal hebben daarnaast nog enkele bij wet opgedragen bijzondere taken.

32.2 Adequate toegang tot het rechtsbestel

Bijdragen aan ZBO’s en RWT’s

Raad voor Rechtsbijstand (RvR)

Het betreft hier de financiering voor apparaatsuitgaven van de Raad voor Rechtsbijstand. De RvR is belast met de uitvoering van de Wet op de rechtsbijstand, die ervoor zorgt dat on- en mindervermogenden verzekerd zijn van toegang tot het rechtsbestel.

Bureau Financieel Toezicht (BFT)

Het Bureau Financieel Toezicht houdt financieel toezicht op notarissen en gerechtsdeurwaarders. Ook is het belast met het toezicht op de naleving van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (WWFT).

Subsidies

Stichting de Geschillencommissie Stichting de Geschillencommissie (SdG) behandelt klachten van consumenten tegen ondernemers door middel van bindende adviezen. Onder de SdG vallen in totaal 85 verschillende geschillencommissies, waaronder 47 die consumentenzaken behandelen in vele sectoren, en 8 klachtenloketten. De SdG ontvangt voor een deel van de kosten van de koepelorganisatie een subsidie van JenVen levert met de laagdrempelige werkwijze een belangrijke bijdrage aan duurzame geschiloplossing.

Stichting het Juridisch LoketHet Juridisch Loket (hJL) verleent rechtshulp zoals omschreven in de Wet op de rechtsbijstand. Rechtzoekenden kunnen hier terecht voor informatie, advies en hulp bij juridische vragen en problemen. Hiermee draagt het Juridisch Loket bij aan een goede toegang tot het recht.

Overige subsidies

Dit betreffen subsidie uitgaven in het kader van Toegang tot het Recht en groene boa's.

Opdrachten

Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP)

Het bureau WSNP coördineert de uitvoering van de Wet schuldsanering en reguleert de kwaliteit van de bewindvoering, onder andere door het register WSNP en een helpdesk. Via het bureau WSNP wordt een bijdrage verstrekt aan de WSNP-bewindvoerder die een schuldsanering naar behoren afwikkelt.

Toevoegingen Rechtsbijstand

De Raad voor Rechtsbijstand verstrekt toevoegingen aan een advocaat of mediator voor de verlening van rechtsbijstand aan rechtzoekenden met een laag inkomen en vermogen.

In tabel 17 is een uitsplitsing in uitgaven en in aantallen weergegeven van de productiegegevens van de Raad voor Rechtsbijstand en van het Juridisch Loket over de verschillende onderdelen binnen de rechtsbijstand.

De begrotingsraming is gebaseerd op de verwachte uitgaven na opvolging per 2026 van de aanbevelingen van de commissie-Van der Meer II op het terrein van puntenaantallen en toeslagen, het punttarief en de reiskostenvergoeding voor mediators.

Overige opdrachten

De post overige opdrachten bestaat voornamelijk aan uitgaven omvattende de incidentele gelden Toegang tot het Recht (€ 1,4 mln.) en de implementatie van de conclusies interdepartementaal beleidsonderzoek Problematische schulden (€ 7,3 mln.). De Toegang tot het Recht-gelden worden verstrekt aan verscheidene uitvoeringsorganisaties, ketenpartners en beroepsorganisaties om de toegang tot het recht in brede zin te verbeteren. De IBO Problematische Schulden-gelden worden ingezet onder andere voor het versterken van de zorgplicht van deurwaarders en het implementeren van een sociaal tarief.

32.3 Optimale randvoorwaarden voor een doelmatig en doeltreffend rechtsbestel

Bijdragen aan ZBO’s en RWT’s

Autoriteit Persoonsgegevens (AP)

In de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en de Europese Richtlijn voor gegevensbescherming bij rechtshandhaving (RGR) staat dat elke lidstaat van de Europese Unie (EU) een gegevensbeschermingsautoriteit heeft die onafhankelijk toezicht houdt op de verwerking van persoonsgegevens. In Nederland is dat de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). De taken en bevoegdheden van de AP staan in de AVG respectievelijk de RGR en zijn verder uitgewerkt in de Uitvoeringswet AVG (UAVG) alsmede de Wet politiegegevens (Wpg) en de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens (Wjsg). De AP houdt toezicht, doet onderzoek, geeft adviezen (bijvoorbeeld over nieuwe wet- en regelgeving die gaat over de verwerking van persoons­gegevens), geeft voorlichting, verstrekt informatie en verschaft helderheid over de uitleg van wettelijke normen. De AP is bij de uitvoering van haar taken gehouden aan de bepalingen van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Binnen de AP is in een aparte directie de coördinerend algoritmetoezichthouder ondergebracht. Deze directie werkt aan vroegtijdige, overkoepelende risicosignalering en heeft de coördinatie van het toezicht op algoritmes en AI met bijzondere aandacht voor transpa­rantie, discriminatie en willekeur. De Minister van BZK is politiek verantwoordelijk voor dit specifieke onderdeel. Daarnaast wordt de AP in de uitvoeringswet AI-verordening aangewezen als markttoezichtautoriteit voor verboden AI-praktijken, de transparantieverplichtingen voor bepaalde AI-systemen en het grootste deel van de bijlage III AI-systemen. Het markttoezicht op de AI-verordening zal binnen de AP op een zelfstandige, nevengeschikte en zichtbare manier ingericht worden ten opzichte van de bestaande taken van de AP.

College voor de Rechten van de Mens

Het College voor de Rechten van de Mens (hierna: het College) is het nationale mensenrechteninstituut van Nederland. Als onafhankelijke toezichthouder belicht, beschermt en bevordert het College de mensen-rechten in zowel Europees als Caribisch Nederland. Daartoe voert het College de taken uit die bij de Wet College voor de rechten van de mens zijn opgedragen. Het College doet onderzoek, adviseert de regering en het parlement, rapporteert aan internationale comités, geeft voorlichting, bevordert mensenrechteneducatie en oordeelt in individuele gevallen over discriminatie. Het College is tevens toezichthouder voor het VN-verdrag handicap. Het rapporteert jaarlijks over de manier waarop dat verdrag in Nederland wordt uitgevoerd en nageleefd.

Nederlands Register Gerechtelijke Deskundigen (NRGD)

Het NRGD waarborgt en bevordert de kwaliteit van de inbreng van deskundigen in de rechtsgang. Indien een deskundige, zoals een psycholoog, toxicoloog of orthopedagoog, zich als gerechtelijk deskundige wil laten registreren, dient de aanmelding getoetst te worden door het NRGD. Het NRGD heeft een wettelijke basis (Wet deskundigen in strafzaken) en is onafhankelijk.

Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (StAB)

De StAB adviseert, door middel van deskundigenberichten, op verzoek van de Raad van State en de rechtbanken over geschillen op het terrein van de fysieke leefomgeving zoals milieu, ruimtelijke ordening, water, bouw en schade.

Bijdrage medeoverheden

Caribisch Nederland (BES)

Nederland draagt op verschillende manieren bij aan het rechtsbestel in Caribisch Nederland en de andere landen van het Koninkrijk. Naast een jaarlijkse bijdrage vanuit Nederland ten behoeve van het Gemeenschappelijk Hof van Justitie (via de Beheerraad) en het OM wordt onder andere gestimuleerd dat het aantal rechters en officieren van justitie zowel kwantitatief als kwalitatief op goed niveau blijft. Bijzonderde aandacht gaat uit naar de Koninkrijksbrede aanpak van ondermijnende criminaliteit.De juridische dienstverlening op de BES is geborgd door de juridische beroepsgroepen, zoals door advocaten, notarissen en gerechtsdeurwaarders. Via Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN) en de Raad voor Rechtsbijstand wordt kosteloze rechtsbijstand verleend aan onvermogenden. Er is eind 2025 een laagdrempelige fysieke faciliteit ingericht voor het verschaffen van kosteloze rechtsbijstand aan onvermogenden op alle drie de eilanden in Caribisch Nederland. Voorts wordt een subsidie beschikbaar gesteld voor een notaris van Sint Maarten ten behoeve van de beschikbaarheid van het notariaat op Saba en Sint-Eustatius. Ook is er een Commissie bescherming persoonsgegevens BES die toezicht houdt op de uitvoering van de Wet persoonsgegevens BES. Tot slot wordt de Raad voor de rechtshandhaving in staat gesteld zijn taak, als vastgelegd in de Rijkswet Raad voor de Rechtshandhaving, op een goed niveau uit te kunnen voeren.

Raad voor de rechtspraak (Rvdr)De Minister bekostigt de rechtspraak via de Raad voor de rechtspraak. De Rvdr is het landelijk orgaan van de Rechtspraak, die verder bestaat uit de rechtbanken, de gerechtshoven, de Centrale Raad van Beroep en het College van Beroep voor het Bedrijfsleven. De Raad bevordert de kwaliteit en eenheid van de rechtspraak, verzorgt de financiën, houdt toezicht en ondersteunt de bedrijfsvoering bij de gerechten. De Raad spreekt zelf geen recht. In dit artikelonderdeel wordt de totstandkoming van de bijdrage van de Minister aan de Raad voor de rechtspraak toegelicht.

Prijsafspraken

In het besluit Financiering Rechtspraak 2005 is bepaald dat de prijzen voor de Rechtspraak voor een periode van drie jaar worden vastgesteld en opgenomen in de begroting van JenV. Er zijn met de Rvdr prijsafspraken gemaakt voor de periode 2026-2028.

Instroom, financiering en productie

Conform de Wet op de rechterlijke organisatie heeft de Rvdr zijn begro­tingsvoorstel ingediend bij de Minister voor Rechtsbescherming op basis van de in- en uitstroomramingen uit onder andere het Prognosemodel Justitiële ketens, op basis van de prijzen zoals zijn vastgelegd in het Prijsakkoord 2026-2028.

Met deze bijdrage is onderstaande productieafspraak met de Raad voor de rechtspraak gemaakt.

Toelichting

In de mutatie in de bijdrage aan de Rvdr zijn onder meer compensatie voor loon- en prijsontwikkeling (loon- en prijsbijstelling) verwerkt en een verhoging vanwege een geraamde toename van het aantal vreemdelingenzaken (Meerjaren Productie Prognoses (MPP) Vreemdelingenketen). De financiering bij belastingzaken blijft achter bij de instroomverwachtingen van de Rechtspraak. Dit kan leiden tot hogere doorlooptijden van zaken.

Subsidies

Subsidie Rechtspleging

De subsidie Rechtspleging betreft met name een subsidie aan de Nederlandse Vereniging voor de Rechtspraak (NVvR).

Subsidie Wetgeving

De subsidie Wetgeving betreft een subsidie aan de Stichting Recht en Overheid (Academie voor Wetgeving en Academie voor Overheidsjuristen) en aan het Nederlandse Juristencomité voor de mensenrechten (NJCM).

Ontvangsten

Griffierechten

Het Ministerie van JenV ontvangt griffierechten van burgers, overheden, bedrijven en ander rechtspersonen die civiele of bestuursrechtelijke procedures starten.

3.3 Artikel 33 Veiligheid en criminaliteitsbestrijding

Een veiligere samenleving door een doelmatige en effectieve rechtshandhaving en criminaliteitsbestrijding, en door versterking van de bestuurlijke aanpak van criminaliteit door de decentrale overheden.

Opsporing en vervolging

Het Ministerie van JenV bevordert en draagt bij aan een rechtvaardige, effectieve en integrale rechtshandhaving en criminaliteitsbestrijding (preventief en repressief) op lokaal, regionaal, landelijk en internationaal niveau. Binnen de rechtstatelijke kaders stelt het Ministerie van JenV het opsporings- en vervolgingsapparaat zo goed als mogelijk in staat om zijn taak uit te oefenen. Doel is een veiliger Nederland, met structureel dalende criminaliteitscijfers.

De Minister heeft een regisserende rol en is beleidsverantwoordelijk voor het landelijke opsporings- en vervolgingsbeleid en financiert daartoe onder andere het Openbaar Ministerie (OM) en het Nationaal Forensisch Instituut (NFI).

Het OM is belast met de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde (Wet op de rechterlijke organisatie). Het voert het gezag over de opsporing door politie en bijzondere opsporingsdiensten, beslist over de vervolging van strafbare feiten en ziet erop toe dat de opgelegde straf naar behoren wordt uitgevoerd.

Veiligheid en lokaal bestuur

Op het gebied van veiligheid en lokaal bestuur heeft de Minister een stimulerende rol en is hij belast met het ontwikkelen van visie, beleid en samen­werkingsvormen op het terrein van de bestuurlijke aanpak van onveiligheid en criminaliteit. Dat doet hij in nauwe samenwerking met de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, die verantwoordelijk is voor de versterking van de weerbaarheid van decentrale politieke ambtsdragers, ambtenaren en hun organisaties tegen (online) agressie, intimidatie, bedreiging en ondermijning (programma weerbaar bestuur).

Inspanningen zijn erop gericht het lokaal bestuur en het bedrijfsleven zo effectief en efficiënt als mogelijk in staat te stellen de veiligheid te vergroten en weerbaar te maken tegen onveiligheid en criminaliteit met een integrale en preventieve aanpak. Het Ministerie van JenV is verantwoordelijk voor de (wettelijke) toerusting van de burgemeester en de gezaghebbers in Caribisch Nederland ten aanzien van zijn openbare orde taak en ondersteunt publieke en private partners bij het tegengaan van criminaliteit. Onder andere door het beschikbaar stellen van instrumenten voor het bewaken van de bestuurlijke integriteit (Bibob).

Het Ministerie van JenV faciliteert en ondersteunt de aanpak van de meest voorkomende vormen van overlast, zoals overlast gerelateerd aan gastvrij en veilig betaald voetbal en de jaarwisseling. Dit wordt ingevuld samen met het lokale bestuur, onder andere via structureel overleg met de VNG en gemeenten.

Binnen het Nationaal Platform Criminaliteitsbeheersing wordt door overheid en bedrijfsleven intensief samengewerkt om criminaliteit te voorkomen en terug te dringen. Het Ministerie van JenV stimuleert deze publiek-private samenwerking op nationaal, regionaal en lokaal niveau met een sleutelrol voor de Platforms Veilig Ondernemen. Daarbij ligt de focus op de aanpak van criminaliteit tegen het bedrijfsleven en het (on)bewust faciliteren van criminaliteit door het bedrijfsleven. In dit actieprogramma staan geprioriteerd: de aanpak preventie cybercrime voor het bedrijfsleven, de aanpak georganiseerde ondermijnende criminaliteit en de gebiedsgerichte aanpak van (vermogens)criminaliteit.

Vervolging en berechting van verdachten van het neerhalen van vlucht MH17

De vervolging en berechting van de verdachten van het neerhalen van de vlucht MH17 heeft in Nederland plaatsgevonden onder de Nederlandse wet, ingebed in internationale steun en samenwerking. Hiertoe is nauw samengewerkt met het Ministerie van Buitenlandse Zaken. In 2027 worden de laatste internationale juridische procedures afgerond en wordt de afronding van de evaluatie van de politionele taken in de MH17-zaak verwacht.