Base description which applies to whole site
+Toon begrotingsfasen

3.2.7 Artikel 7 Investeren in Waterkwaliteit

Maatregelen op het gebied van waterkwaliteit in het hoofdwatersysteem ten behoeve van de Europese Kaderrichtlijn Water worden verantwoord op artikelonderdeel 7.01.

Waterveiligheid en waterkwaliteit vragen specifiek aandacht in de Zuidwestelijke Delta en in delen van de grote wateren. Hierbij is mede aandacht voor ontwikkelingsmogelijkheden en veiligheid van de scheepvaart en voor natuurcompensatie, recreatie en het verbeteren van de habitat van flora en fauna (Natura 2000). Dit is verantwoord op artikel 7.02.

Budgettaire gevolgen van de uitvoering artikel 7 (bedragen x € 1.000)
     

Realisatie

Vastgestelde begroting

Verschil

 
 

2015

2016

2017

2018

2019

2019

2019

 

Verplichtingen

49.028

10.090

14.356

36.514

30.520

112.564

‒ 82.044

1

Uitgaven

34.781

19.090

7.022

19.795

28.408

84.443

‒ 56.035

 

7.01 Realisatieprogramma Kaderrichtlijn Water

24.971

16.317

5.881

16.161

19.877

48.170

‒ 28.293

 

7.01.01 Realisatieprogramma Kaderrichtlijn Water

24.971

16.317

5.881

16.161

19.877

48.170

‒ 28.293

2

7.02 Overige aanlegprojecten Waterkwaliteit

9.810

2.493

284

1.172

3.049

5.324

‒ 2.275

 

7.02.01 Realisatieprogramma overige aanleg waterkwaliteit

9.810

2.493

284

787

805

3.324

‒ 2.519

3

- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

3.749

1.445

282

787

805

789

16

 

7.02.02 Planuitwerking overige aanleg waterkwaliteit

0

0

0

385

2.244

2.000

244

 

- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

0

0

0

385

2.244

0

2244

 

7.03 Studiekosten waterkwaliteit

0

280

857

2.462

5.482

30.949

‒ 25.467

 

7.03.01 Studiekosten waterkwaliteit

0

280

857

2.462

5.482

30.949

‒ 25.467

4

7.09 Ontvangsten investeringen in waterkwaliteit

0

0

91

89

452

0

452

 

7.09.01 Ontvangsten investeringen in waterkwaliteit

0

0

0

0

452

0

452

 

Onderstaand wordt een toelichting gegeven op de verschillen (de mutaties) tussen de begroting en de realisatie, zie voor de gehanteerde norm de toelichting ‘normering jaarverslag’ zoals opgenomen in de leeswijzer.

  • Van het totale saldo van € 82 miljoen is circa € 2,5 miljoen veroorzaakt door vertraging op artikelonderdeel 7.02 Grote wateren en circa € 24,4 miljoen op artikelonderdeel 7.03 Waterkwaliteit schuift door van 2019 naar 2020 met name vanwege latere start van pilots aanvullende zuivering van medicijnresten door waterschappen, vertraging werkzaamheden inzake innovatie op het gebied van aanpak medecijnresten door STOWA en latere start pilot vergunningverlening en opleidingsprogramma. Op artikelonderdeel 7.01 KRW programma zijn in 2019 minder verplichtingen aangegaan dan verwacht (circa ‒ € 55,4 miljoen). Dit betreft het saldo van de vertragingen en versnellingen van een aantal planstudies, aanbestedingen en realisaties van verschillende projecten in de tweede tranche. De vertragingen zijn met name het gevolg de extra tijd benodigd voor voorbereiding realisatie, conform toelichting op de kasmutaties ad 2).

  • De lagere uitgaven zijn het gevolg van een geactualiseerde planning van een aantal planstudies, aanbestedingen en realisatie van projecten in de tweede tranche. In de planning is nu een realistischer doorlooptijd voor voorbereidingen, het uitwerken van ontwerpen, het verkrijgen van de benodigde gronden en het uitwerken van de samenwerkingsovereenkomsten met de regionale partners opgenomen. Voor een deel van het maatregelpakket leidt dit tot een beperkte overschrijding van de mijlpaal voor oplevering van de tweede tranche (eind 2021). Dit heeft echter geen effect op het behalen van de eindmijlpaal van het KRW Programma (eind 2027).

  • De lagere realisatie wordt voor € 2 miljoen veroorzaakt door vertraging in start van werkzaamheden met betrekking tot Eems-Dollard en door vertraagde oprichting van de Beheer Autoriteit Wadden. Daarnaast is € 0,5 miljoen in 2019 niet tot betaling gekomen met betrekking tot een aantal projecten voor Opkomende Stoffen (data-mining en effectgerichte monitoring) en middelen die gereserveerd zijn voor de pilot medicijnresten.

  • De lagere uitgaven zijn voornamelijk veroorzaakt door vertraging in de uitvoering van de waterkwaliteitsmaatregelen voor € 22,9 miljoen, door gefinancierde opdrachten die in uitvoering zijn gegeven bij RWS, zoals voor opkomende stoffen, handboek vergunningverlening lozingen en microplastics voor in totaal € 0,9 miljoen, door opdrachten aan LNV, RIVM en VWS voor in totaal € 1,5 miljoen en financiering voor het programma Kies de Beste Band voor € 0,4 miljoen.

7.01 Investeringen waterkwaliteit

Motivering

Het op orde krijgen en houden van een duurzaam watersysteem tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten, waardoor Nederland schoon (drink)water heeft.

Producten

Verbeterprogramma Kaderrichtlijn Water

Het Verbeterprogramma Kaderrichtlijn Water bestaat uit maatregelen in de Rijkswateren die zijn geclusterd tot projecten. De projecten richten zich op het herstel van natuurlijkere overgangen tussen land en water, zoet en zout en van verbindingen, waaronder die tussen het hoofd- en regionaal watersysteem. Het betreft vooral aanlegprojecten om een meer natuurlijke inrichting van de watersystemen te bewerkstelligen. Dit moet bijdragen aan het bereiken van een goede ecologische en chemische toestand van de watersystemen, zoals de Kaderrichtlijn Water vraagt. Tevens draagt dit bij aan de doelen voor Natura 2000 en de Kaderrichtlijn Mariene Strategie.

Meetbare gegevens

De uitvoering van het verbeterprogramma is in een drietal tranches verdeeld. De tranches zijn zoveel mogelijk gekoppeld aan de planperiodes van de Kaderrichtlijn Water. De eerste tranche (vanaf 2009) bestond uit circa 250 maatregelen. In de loop van 2017 zijn de laatste maatregelen opgeleverd. Eind 2017 is decharge verleend voor de eerste tranche. De tweede tranche is gestart in 2016. De tweede tranche bestaat op dit moment uit 16 projecten (circa 242 maatregelen). Eind 2021 wordt de tweede tranche afgerond. De verkenning voor de derde tranche (2021–2027) is in 2017 opgestart.

Tweede tranche Kaderrichtlijn Water

Bron: Rijkswaterstaat, 2019

Tweede tranche KRW (16 projecten in totaal)
 

2017

2018

2019

Getemporiseerd

0

0

3

Verkenning & Planuitwerking

6

5

2

Realisatie

9

10

10

Gereed

1

1

1

Totaal

16

16

16

Bron: Rijkswaterstaat, 2019

Bovenstaande tabel en figuur geven inzicht in de voortgang van de projecten van de tweede tranche. De projecten vormen een clustering voor de in totaal 242 maatregelen. Binnen drie projecten zijn maatregelen vertraagd of niet uitgevoerd omdat ze technisch niet uitvoerbaar bleken, er geen vergunning werd verleend en door een nieuwe aanbesteding voor de maatregelen in de regio Oost-Nederland. Hier is gekozen voor een aanpak die beter aansluit op de uitbreiding en groeiende complexiteit van de KRW opgave met derde tranche maatregelen. De betreffende projecten zijn in het overzicht weergegeven als ‘getemporiseerd’. In 2019 staat het aantal afgeronde maatregelen op 77, in 2018 was dit 66. Voor een deel van het maatregelpakket (ca 20%) van de tweede tranche zal naar verwachting sprake zijn van een geringe vertraging ten opzichte van de geplande oplevering (eind 2021). Dit heeft geen effect op het behalen van de eindmijlpaal van het volledige KRW Programma (eind 2027). Het KRW programma omvat ook de derde tranche, die start in 2021.

Anders dan in de eerste tranche, zijn vanaf de tweede tranche geen projecten meer opgenomen die de migratie van vissen tussen het hoofdwatersysteem en de regionale wateren moeten bevorderen. De uitvoering hiervan is overgedragen aan de waterschappen, die hiervoor een bijdrage ontvangen.

Over de uitvoering van alle maatregelen, ook die uitgevoerd door de waterschappen, gericht op de ecologische en chemische kwaliteit van de oppervlaktewateren in de stroomgebieden van de Rijn, Maas, Schelde, Eems en de uitvoering gericht op een goede chemische en kwantitatieve toestand van de grondwateren in de vier stroomgebieden wordt de Tweede Kamer jaarlijks geïnformeerd via «De Staat van ons Water». Daarnaast wordt over de voortgang en uitvoering van de maatregelen in de Rijkswateren gerapporteerd in de KRW jaarrapportages1. De ecologische- en chemische toestand van de waterlichamen wordt zesjaarlijks gerapporteerd in stroomgebiedbeheerplannen, conform de rapportageverplichting onder de KRW.

Projectoverzicht Realisatieprogramma Kaderrichtlijn water (7.01.01) (bedragen x € 1 miljoen)
 

Kasbudget 2019

Projectbudget

Openstelling

Toelichting

Projectomschrijving

Begroting2019

Realisatie

Verschil

Begroting2019

Huidig

Begroting2019

Huidig

 

Hoofdwatersystemen

        

Projecten Nationaal

        

KRW 1e tranche

1

0

‒ 1

40

30

  

1

KRW 2e en 3e tranche

47

20

‒ 27

590

615

  

2

Programma

48

20

‒ 28

630

645

   

Begroting (DF 7.01.01)

48

20

‒ 28

     

Toelichting

  • Deze overboeking van projectbudget van KRW eerste tranche naar KRW 2e en 3e tranche (- € 10,7 miljoen) ziet op de financiële afhandeling van enkele restpunten uit de eerste tranche, omdat de kosten met betrekking tot KRW worden verantwoord in de tweede en derde tranche. 

  • De lagere uitgaven zijn het gevolg van een geactualiseerde planning van een aantal planstudies, aanbestedingen en realisatie van projecten in de tweede tranche. In de planning is nu een realistischer doorlooptijd voor voorbereidingen, het uitwerken van ontwerpen, het verkrijgen van de benodigde gronden en het uitwerken van de samenwerkingsovereenkomsten met de regionale partners opgenomen. Voor een deel van het maatregelpakket leidt dit naar verwachting tot een beperkte overschrijding van de mijlpaal voor oplevering van de tweede tranche (eind 2021). Dit heeft echter geen effect op het behalen van de eindmijlpaal van het KRW Programma (eind 2027).

    De toename in het projectbudget is het gevolg van prijsbijstelling (€ 11,5 miljoen) en de overboekingen van projectbudget van de KRW eerste tranche (€ 10,7 miljoen) en van € 2,2 miljoen vanuit het Deltaprogramma Zoetwater ten behoeve van de actualisatie Zoetwater en IJsselmeer peilbesluit.

7.02 Overige investeringen waterkwaliteit

Motivering

Naast het Verbeterprogramma Waterkwaliteit Rijkswateren ten behoeve van de KRW zijn hieronder de overige aanlegprojecten inzake waterkwaliteit opgenomen.

Producten

Realisatieprogramma

Projectoverzicht Realisatieprogramma Kaderrichtlijn water (7.01.01) (bedragen x € 1 miljoen)
 

Kasbudget 2019

Projectbudget

Openstelling

Toelichting

Projectomschrijving

Begroting2019

Realisatie

Verschil

Begroting2019

Huidig

Begroting2019

Huidig

 

Waterkwaliteit

        

Projecten Nationaal

        

Verruiming vaargeul Westersschelde

1

0

‒ 1

25

26

   

Grote Wateren

3

0

‒ 3

16

14

2021

2021

 

afrondingen

‒ 1

1

2

     

Programma

3

1

‒ 2

41

40

   

Begroting (DF 7.02.01)

3

1

‒ 2

     

Grote wateren

In 2017 is een verkenning uitgevoerd naar de opgaven voor natuur en waterkwaliteit in de grote wateren. De verkenning grote wateren laat zien dat er goede mogelijkheden zijn om de waterkwaliteit te verbeteren en de natuur te versterken, bijvoorbeeld door het terugbrengen van getij.

Op grond hiervan is de ambitie ontwikkeld om tot 2050 diverse maatregelen te treffen die gericht zijn op het voorkomen van achteruitgang van ecologische kwaliteit van de grote wateren, het bevorderen van een stabiel en samenhangend ecologisch netwerk en het creëren van ruimte voor ruimtelijk-economische ontwikkeling.

Met de besteding van de enveloppe Natuur en Waterkwaliteit wordt een betekenisvolle stap gezet in de realisering van deze ambitie. Om deze ambitie verder te brengen wordt een programmatische aanpak gestart die nauw aansluit op lopende gebiedsprocessen, waarbij overheden, marktpartijen, natuurorganisaties en stakeholders worden uitgenodigd te komen met gezamenlijke voorstellen voor samenwerking, programmering en cofinanciering.

In 2019 hebben IenW en LNV, in de vorm van de Programmatische Aanpak Grote Wateren, samen met de Gebiedsagenda’s voor de Grote Wateren, Rijkswaterstaat en de regio in kaart gebracht welke maatregelen tot en met 2032 worden uitgevoerd. De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd (Kamerstuk 27 625, nr. 488).

Verkenningen- en Planuitwerkingsprogramma

Het verkenningen- en planuitwerkingsprogramma dient om een probleem of een initiatief met een maatschappelijke meerwaarde te verkennen en om daarna, indien nodig, uit alternatieven de beste oplossing voor het probleem te zoeken en voor te bereiden voor de uitvoering.

Dit artikelonderdeel geeft inzicht in de stand van zaken van diverse projecten en programma’s op het gebied van zoetwatervoorziening die zich in de fasen van voorbereiding tot realisatie bevinden.

Projectoverzicht Verkenningen- en planuitwerkingsprogramma (bedragen in € miljoenen)
 

Projectbudget

 

Planning

 

Oplevering

 

Toelichting

   

PB of TB

    

Projectomschrijving

Begroting 2019

Huidig

Begroting 2019

Huidig

Begroting 2019

Huidig

 

EPK Planuitwerking en verkenningen Waterkwaliteit

 

2

     

Projecten Zuid-Nederland

       

Grevelingen

99

100

2019

2023

2023

2025

1

Totaal programma planuitwerking en verkenning

99

102

     

Begroting DF 7.02.02

99

102

     

Toelichting

  • De planuitwerking krijgt naar verwachting begin 2020 een officieel startsein en zal drie jaar duren. Daarop volgt nog 2 jaar realisatie. De oorzaak van de bijgestelde planning is dat eind 2018 een verlengde opdracht is gegeven voor de verkenningsfase. Dit om de kosten voor Natura2000 beter in te kunnen schatten en het project klimaatrobuust te ontwerpen. Uit het lan van aanpak dat nu aan de voorfase van de planuitwerkingsfase wordt opgesteld blijkt dat de planuitwerking 3 jaar duurt. Specifieke onderzoeken die nodig zijn om eventueel een marktpartij te interesseren voor de bouw en exploitatie van de getijdencentrale is hier de oorzaak van. De realisatiefase duurt vervolgens naar inschatting 2 jaar. De openstelling Grevelingen schuift op naar 2025.

7.03 studiekosten waterkwaliteit

Motivering

Dit betreft enerzijds studie- en onderzoekskosten voor het Deltaprogramma (MIRT-onderzoeken) en daarnaast de overige studiekosten op het gebied van waterkwaliteit.

Producten

De Delta-aanpak Waterkwaliteit geeft een extra impuls aan het realiseren van de doelen van de Kaderrichtlijn Water (KRW) en nieuwe uitdagingen om ons water chemisch schoon en ecologisch gezond te krijgen en te houden voor duurzaam gebruik. De prioriteiten daarbij zijn mest, gewasbeschermingsmiddelen, opkomende stoffen en medicijnresten. In 2019 heeft het Planbureau voor de Leefomgeving de tussentijdse resultaten van de nationale analyse waterkwaliteit opgeleverd. De nationale analyse brengt in beeld in hoeverre op de verschillende plekken in Nederland de doelen van de KRW gehaald kunnen worden met de beoogde maatregelen van Rijk, waterschappen en provincies. Begin 2019 is de Kennisimpuls Waterkwaliteit van start gegaan. Dit is een vraaggestuurd onderzoeksprogramma, waarin rijk, provincies, waterschappen, drinkwaterbedrijven en kennisinstituten samenwerken aan meer inzicht in de kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater en de factoren die deze kwaliteit beïnvloeden.

Licence