A Infrastructuurfonds

A. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2016 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds.

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

A. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2016 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds.

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

A. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd.

Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2016 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds.

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.

De Minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

A. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk jaar afzonderlijk bij de wet vastgesteld. Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat voor het aangegeven jaar vast te stellen.

Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen in de Miljoenennota.

Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen en ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

B. BEGROTINGSTOELICHTING

B. BEGROTINGSTOELICHTING

B. BEGROTINGSTOELICHTING

B. BEGROTINGSTOELICHTING

Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) stelt de begroting van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (Begroting hoofdstuk XII) op van de Rijksbegroting, de begroting van het Infrastructuurfonds en de begroting van het Deltafonds.

Voor u ligt de begroting van het Infrastructuurfonds.

Door een apart fonds voor infrastructuur kan beter invulling worden gegeven aan de doelstellingen zoals genoemd in de wet op het Infrastructuurfonds, te weten het bevorderen van een integrale afweging van prioriteiten en het bevorderen van continuïteit van middelen voor infrastructuur. Zo mag het fonds jaarlijkse saldi (meer of minder uitgaven in enig jaar) overhevelen – in tegenstelling tot de beleidsbegroting van IenM – waardoor (kasmatige) vertragingen en versnellingen van projecten niet hoeven te leiden tot budgettaire knelpunten.

Het Infrastructuurfonds wordt voor het grootste deel gevoed door een bijdrage uit de begroting van IenM (artikelonderdeel 26.01). Daarnaast wordt voor een aantal projecten uitgaven doorberekend aan derden, zoals andere departementen, lagere overheden, buitenlandse overheidsinstanties en de Europese Unie.

1. LEESWIJZER

Algemeen

De opzet en de structuur van de onderliggende begroting voor het Infrastructuurfonds zijn gebaseerd op de rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën.

Mede naar aanleiding van overleg met de Tweede Kamer zijn in aanvulling op deze regelgeving voor dit fonds de onderstaande punten verwerkt.

• • In de bijlage zijn de uitgaven per modaliteit weergegeven. Daarbij is het verschil met artikel 26 Bijdrage Investeringsfondsen van de Begroting hoofdstuk XII uitgewerkt. Dit verschil betreft de overige ontvangsten van het fonds.

• • Op de productartikelen worden onder de desbetreffende tabel «budgettaire gevolgen van de uitvoering» na de begrotingsperiode extracomptabel de budgetten op het niveau van artikelonderdeel weergegeven voor de looptijd tot en met 2028.

• • Significante kasschuiven en begrotingsmutaties op de beschikbare budgetten worden in de verdiepingsbijlage op hetzelfde detailniveau (artikelonderdeel) tot en met 2028 toegelicht.

• • Bij het toelichten van begrotingsmutaties wordt de volgende normering gehanteerd. Dit houdt in dat (hoofd)producten, waarbij het verschil kleiner is dan de aangegeven norm niet worden toegelicht (tenzij beleidsmatig toch relevant).

• • Voor beheer, onderhoud en vervanging is een aparte bijlage opgenomen. Specifiek voor Spoor (artikelonderdeel 13.02) geldt dat een meer uitgebreide inhoudelijke toelichting is opgenomen op de aanwending van de bijdrage aan ProRail. In deze begroting is een specificatie van de uitgaven opgenomen, die is gelijk getrokken met de specificatie zoals die is opgenomen in het beheerplan en de jaarrekening van ProRail.

• • Er is een zichtbare aansluiting tussen de uitgaven op het Infrastructuurfonds en de uitgaven van ProRail. Dit is gedaan door de middelen voor ProRail apart zichtbaar te maken bij artikelonderdeel Aanleg (artikel 13.03) en door het opnemen van het grafische schema met financiële stromen spoorinfrastructuur.

Inzicht in budgetflexibiliteit

Naar aanleiding van een toezegging om de budgetflexibiliteit voor de periode tot en met 2028 inzichtelijk te maken, bevat deze begroting informatie over de mate van verplichting van het budget.

• • Een groot deel van uitgavenruimte op het Infrastructuurfonds tot en met 2028 is belegd met doorlopende juridische verplichtingen die voortkomen uit langlopende geïntegreerde contractvormen voor het ontwerpen, aanleggen, financieren en onderhouden van infrastructuur (zgn. DBFM-contracten), complementaire verplichtingen voor beheer, onderhoud en vervanging en budgetten die benodigd zijn voor bekostiging van Rijkswaterstaat en Prorail.

• • Met uitzondering van verkenning en planuitwerking, worden de budgetten op de artikelen voor aanleg als juridisch verplicht beschouwd omdat het hier projecten betreft in de realisatiefase. Bij projecten in de realisatiefase zijn er doorgaans juridisch bindende afspraken met aannemers gemaakt.

• • Voor projecten in de verkennings- en planuitwerkingsfase geldt dat er doorgaans in meer of mindere mate concrete bestuurlijke afspraken zijn gemaakt. De tabellen voor programma’s en projecten die zich bevinden in de fase van verkenning of planuitwerking geven inzicht in de concreetheid van deze afspraken en daarmee over de mate van verplichting van de budgetten. Hiermee wordt de budgetflexibiliteit voor de periode tot en met 2028 inzichtelijk gemaakt.

• • Het hele programma voor verkenning en planuitwerking is daartoe per modaliteit ingedeeld in drie categorieën, te weten:

Meer gedetailleerde informatie over de projecten die zich thans in de fase van verkenning, planuitwerking en realisatie bevinden kunt u vinden in de individuele projectbladen van het MIRT Overzicht 20161. Nieuw vanaf de begroting 2016 is dat voor de projecten in de MIRT-tabellen waar mogelijk een digitale verwijzing is opgenomen naar het projectblad van dat project in het MIRT Overzicht. Hiermee is nog nadrukkelijker de koppeling gelegd tussen begroting en MIRT.

Opbouw

Deze begrotingstoelichting kent een opbouw waarbij afhankelijk van de informatievraag- en behoefte verder kan worden ingezoomd. Deze verdiepingsslag is als volgt opgebouwd.

• 1. Allereerst is de begroting(wet)staat voor het Infrastructuurfonds voor het jaar 2016 opgenomen. Deze dient ter autorisatie van de budgetten die op artikelniveau in de verplichtingen-, uitgaven- en ontvangstenramingen worden voorgesteld.

• 2. In de infrastructuuragenda is vervolgens inzichtelijk gemaakt welke projecten in 2016 worden opgeleverd en bij welke projecten de uitvoering in 2016 begint.

• 3. Het laatste onderdeel van de agenda. «Begroting op hoofdlijnen», verstrekt inzicht in de belangrijkste budgettaire voorstellen die leiden tot wijziging van de begroting. Hiermee kan snel een indruk worden verkregen van de inhoud van dit wetsvoorstel.

• 4. In de artikelgewijze toelichting bij dit wetsvoorstel zijn de MIRT projecttabellen met de realisatieprojecten alsmede de verkenningen en planuitwerking programma’s opgenomen waarin de begrotingsmutaties op projectniveau zichtbaar zijn gemaakt. Deze MIRT-tabellen zijn voorzien van toelichtingen indien sprake is van een wijziging in het taakstellend projectbudget (anders dan door de verwerking van prijsbijstelling) en/of als wijzigingen optreden in de oplevering van het project. Dit rekening houdend met de norm zoals eerder met de Tweede Kamer gedeeld.

• 5. In de bijlage is door middel van een meerjarige mutatietabel op artikelonderdeelniveau de aansluiting gemaakt tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds. Ook hier geldt dat bij het toelichten van de verschillen rekening is gehouden met de norm zoals eerder met uw Kamer gedeeld.

• 6. De overige bijlagen geven voor enkele specifieke onderwerpen inhoudelijk meer toelichting of betreffen overzichtsconstructies.

1. Leeswijzer

Algemeen

De opzet en structuur van de onderliggende Slotwet voor het Infrastructuurfonds is gebaseerd op de rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën.

Mede naar aanleiding van overleg met uw Kamer zijn in aanvulling op deze regelgeving voor dit fonds de onderstaande punten verwerkt voor de Slotwet.

• • Naar aanleiding van de motie van de leden Van Helvert en Van Veldhoven (Kamerstukken II 2015–2016 34 475 XII, nr. 12) worden bij alle begrotingsartikelen op het Infrastructuurfonds en Deltafonds groter dan € 1 miljard de begrotingsmutaties boven de € 5 miljoen toegelicht. Dit heeft als praktische uitwerking dat bij de artikelen tussen de € 200 miljoen en € 1 miljard de ondergrens voor technische mutaties ook neerwaarts is bijgesteld. Voor beleidsmatige mutaties was er bij de artikelen van deze omvang reeds sprake van een ondergrens van € 5 miljoen. De norm voor het toelichten van de begrotingsmutaties op het niveau van artikelonderdeel is als volgt:

  Norm bij te verklaren verschillen

  Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen	Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)	Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
  < 50	1	2
  => 50 en < 200	2	4
  => 200 < 1.000	5	5
  => 1.000	5	5

• • Het opnemen van gedetailleerde projectinformatie in de suppletoire begrotingen conform begroting en jaarverslag (brief van 4 november 2009 naar aanleiding van toezegging verbetering informatievoorziening bij WGO van 24 juni 2009);

• • Het inzicht in de budgetten van de planuitwerkingen- en verkenningen programma’s wordt vergroot door begrotingsmutaties expliciet in de MIRT tabellen zichtbaar te maken op projectniveau (toezegging WGO van 22 juni 2011);

• • Mutaties op de beschikbare budgetten worden in de (niet voorgeschreven) Verdiepingsbijlage op artikelonderdeel niveau voor de volledige looptijd tot en met 2030 inzichtelijk gemaakt (in lijn met groeiparagraaf uit de begroting IenM voor 2013).

• • In dit wetsvoorstel zijn alleen technische uitvoeringsmutaties, mutaties van boekhoudkundige aard of mutaties voortvloeiend uit controlebevindingen opgenomen.

• • Uitzonderingen hierop zijn mutaties die door middel van kamerbrieven eerder met de Staten-Generaal zijn gedeeld (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 550 XII, nr. 64 en Kamerstukken II, 2016–2017, 34 550 A, nr. 71).

Opbouw

1. Leeswijzer

Algemeen

De opzet en structuur van de onderliggende suppletoire begroting voor het Infrastructuurfonds is gebaseerd op de rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën.

Mede naar aanleiding van overleg met uw Kamer zijn in aanvulling op deze regelgeving voor dit fonds de onderstaande punten verwerkt voor de tweede suppletoire begroting.

Opbouw

Dit wetsvoorstel kent een opbouw waarbij afhankelijk van de informatievraag- en behoefte verder kan worden ingezoomd. Deze verdiepingsslag is als volgt opgebouwd.

1. Leeswijzer

Algemeen

De opzet en structuur van de onderliggende suppletoire begroting voor het Infrastructuurfonds is gebaseerd op de rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën. Naar aanleiding van de aanbevelingen van de BOR zijn in de rijksbegrotingsvoorschriften 2016 de onderstaande uniforme ondergrenzen opgenomen, welke worden gehanteerd bij het toelichten van begrotingsmutaties op het niveau van artikelonderdeel.

Mede naar aanleiding van overleg met uw Kamer zijn in aanvulling op deze regelgeving voor dit fonds de onderstaande punten verwerkt voor de eerste suppletoire begroting.

• • Het opnemen van gedetailleerde projectinformatie in de suppletoire begrotingen conform begroting en jaarverslag (brief van 4 november 2009 naar aanleiding van toezegging verbetering informatievoorziening bij WGO van 24 juni 2009);

• • Het inzicht in de budgetten van de planuitwerkingen- en verkenningen programma’s wordt vergroot door begrotingsmutaties expliciet in de MIRT tabellen zichtbaar te maken op projectniveau (toezegging WGO van 22 juni 2011);

• • Mutaties op de beschikbare budgetten worden in de (niet voorgeschreven) Verdiepingsbijlage op artikelonderdeel niveau voor de volledige looptijd tot en met 2028 inzichtelijk gemaakt (in lijn met groeiparagraaf uit de begroting IenM voor 2013).

Opbouw

Dit wetsvoorstel kent een opbouw waarbij afhankelijk van de informatievraag- en behoefte verder kan worden ingezoomd. Deze verdiepingsslag is als volgt opgebouwd.

• 1. Allereerst is de begroting(wet)staat voor het Infrastructuurfonds voor het jaar 2016 opgenomen. Deze dient ter autorisatie van de mutaties die op artikelniveau in de verplichtingen-, uitgaven- en ontvangstenramingen worden voorgesteld.

• 2. Daarna is eerst op hoofdlijnen (paragraaf 2.1) inzicht verstrekt in de belangrijkste budgettaire voorstellen die leiden tot wijziging van de begroting. Hiermee kan snel een indruk worden verkregen van de inhoud van dit wetsvoorstel.

• 3. Via de artikelgewijze toelichting (paragraaf 2.2) worden alle beleidsmatig relevante mutaties op het niveau van het artikelonderdeel zichtbaar gemaakt, en waar zinvol en relevant, ook toegelicht. Dit rekening houdend met de norm zoals hierboven is aangegeven.

• 4. Als onderdeel van de artikelgewijze toelichting is in de verdiepingsbijlage (paragraaf 2.3 deel A) door middel van een meerjarige mutatietabel op artikelonderdeelniveau de aansluiting gemaakt tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds.

• 5. Tenslotte zijn in de verdiepingsbijlage (paragraaf 2.3 deel B) van dit wetsvoorstel de MIRT projecttabellen met de realisatieprojecten alsmede de verkenningen en planuitwerking programma’s opgenomen waarin de begrotingsmutaties op projectniveau zichtbaar zijn gemaakt. Deze MIRT- tabellen zijn in ieder geval voorzien van toelichtingen indien sprake is:

  • • van een wijziging (anders dan door de verwerking van prijsbijstelling) in het taakstellend projectbudget groter dan 10% of meer dan € 10 miljoen;

  • • van een wijziging groter dan 1 jaar in de oplevering van het project.

Groeiparagraaf: wat is nieuw in deze begroting

Tabel instandhouding netwerken

Door middel van de motie van de leden Smaling en de Rouwe (34 000 XII, 2014–2015, nr. 50) is ondermeer verzocht jaarlijks bij de begroting in beeld te brengen wat de voortgang, aard en omvang is van het onderhoud van de infrastructuur van Nederland. Hiertoe is in bijlage 4 een overzichtstabel opgenomen, zoals vorig jaar met uw Kamer gedeeld (34 000 A, 2014–2015, nr. 15).

Geïntegreerde contractvormen: DBFM-conversies

In aanloop naar deze begroting zijn er diverse DBFM-contracten afgesloten, omdat is aangetoond dat er bij deze projecten met deze contractvorm efficiencyvoordelen te behalen zijn. Door het afwijkende betaalritme van DBFM-contracten wordt de kasraming van deze projecten bij deze begroting in lijn gebracht met de verplichtingenreeks. In bijlage 6 is een algemene toelichting opgenomen over de budgettaire verwerking van DBFM-contracten.

Raming modaliteiten

Op artikel 18 Overige uitgaven en ontvangsten van het Infrastructuurfonds zijn budgetten beschikbaar voor verschillende modaliteiten. De ambitie is om – op termijn – alle uitgaven per modaliteit te ramen op de desbetreffende artikelen, opdat alle uitgaven die verband houden met een modaliteit op de betreffende artikelen zijn geraamd. Hiertoe is in de begroting 2014 een eerste aanzet gedaan.

In de ontwerpbegroting 2016 zijn aanvullende mutaties doorgevoerd om het eindbeeld te bereiken. Dit betreft onder meer het toedelen van de middelen op artikelonderdeel 18.12 «Nader toe te wijzen Beheer en Onderhoud en vervanging» en artikelonderdeel 18.08 «Netwerkoverstijgende kosten» aan artikel 12 Hoofdwegennet, artikel 15 Hoofdvaarwegennet en het Deltafonds.

Indicatoren

Nieuw op artikel 12 Hoofdwegennet en artikel 15 Hoofdvaarwegennet is dat de indicatoren bij Verkeersmanagement en Beheer, Onderhoud en Vervanging in meerjarig perspectief zijn gezet.

2. INFRASTRUCTUURAGENDA

De infrastructuuragenda beperkt zich tot het presenteren van de agenda op projectniveau, met aandacht voor de mijlpalen in het lopende infrastructuurprogramma. Zo wordt inzichtelijk gemaakt welke projecten in 2016 worden opgeleverd en bij welke projecten de uitvoering in 2016 begint.

Mijlpalen en resultaten 2016

Beheer, onderhoud en vervanging

In 2016 wil IenM onder meer de volgende activiteiten in het kader van beheer, onderhoud en vervanging uitvoeren:

Voor een nadere toelichting op de stand van zaken van beheer, onderhoud en vervanging wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen, het MIRT Overzicht 2016 en bijlage 4 Instandhouding van deze begroting.

Aanleg

Hieronder volgen de mijlpalen die IenM in 2016 wil halen per modaliteit.

Voor een nadere toelichting over de stand van zaken voor het lopende programma wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen en naar het MIRT Overzicht 2016.

Regionale/lokale infrastructuur (> € 112,5 miljoen / > € 225 miljoen)

Voor de grote regionale en lokale infrastructuurprojecten (kosten van de meest kosteneffectieve oplossing hoger dan € 112,5 miljoen respectievelijk € 225 miljoen) ligt de verantwoordelijkheid voor voorbereiding, aanleg, beheer en onderhoud en exploitatie bij de betreffende regionale of lokale overheid. IenM is dus niet zelf verantwoordelijk, maar kan een bijdrage leveren in de aanlegkosten van een dergelijk project als nut en noodzaak zijn aangetoond en het project van (boven)regionaal belang is. In artikelonderdeel 14.01 van het Infrastructuurfonds van de Rijksbegroting zijn de grote regionale/lokale projecten nader aangeduid.

Begroting op hoofdlijnen

Belangrijkste wijzigingen

De onderstaande tabel geeft de belangrijkste wijzigingen in de uitgaven en inkomsten aan ten opzichte van de eerste suppletoire begroting 2015. Een volledig overzicht van de mutaties is terug te vinden in bijlage 2: Verdiepingsbijlage.

Ad 1. Sinds enige jaren wordt er op de artikelen bij Wegen en Vaarwegen met een overprogrammering gewerkt om zeker te stellen dat de beschikbare middelen ook jaarlijks worden uitgeput. Bij deze begroting wordt het gebruik van dit instrument verder uitgebreid naar het Spoorartikel en het Deltafonds. Over de periode 2016–2020 wordt zo eenmalig € 100 miljoen per jaar vrijgespeeld. Via een kasschuif worden deze middelen in de periode 2021–2025 weer aan de fondsbegrotingen toegevoegd. Dit was mogelijk zonder consequenties op het lopende programma. Vanaf 2026 zal er een structurele ramingsbijstelling van € 100 miljoen per jaar worden toegepast.

Ad 2. Dit betreft een kasschuif ten behoeve van het rijksbrede financiële beeld. De meerjarige programmering wordt hierop niet aangepast.

Ad 3. Dit betreft de toevoeging van de aan het Infrastructuurfonds uitgekeerde loon- en prijsbijstelling 2015.

Ad 4. Dit betreft de verwerking van een oude afspraak met betrekking tot de PHS Leenfaciliteit. In deze afspraak was geregeld dat er voor de investeringen van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer geleend kon worden. Deze constructie wordt voor de periode 2021–2027 vervangen door een toevoeging van € 675 miljoen aan het Infrastructuurfonds. Dit leidt niet tot extra investeringen.

Ad 5. Van deze projecten is de DBFM-aanbesteding afgerond. De budgettaire reeksen worden omgezet om aan de beschikbaarheidsvergoedingen te kunnen voldoen.

Ad 6. Voor de in 2016 op te starten activiteiten Topsector Logistiek wordt in totaal € 23,5 miljoen vanuit de voeding van het Infrastructuurfonds overgeboekt naar beleidsartikel 18 Scheepvaart en Havens op de begroting Hoofdstuk XII. De beschikbare investeringsruimte op het Infrastructuurfonds neemt hierdoor met € 23,5 miljoen af.

Ad 7. De afgelopen jaren is de druk op het gebruik van de Generieke Digitale Infrastructuur (GDI) sterk toegenomen. Hierdoor zijn er tekorten ontstaan in de financiering. Om deze problematiek van een oplossing te voorzien is in 2014 de Nationaal Commissaris Digitale Overheid (NCDO) benoemd. Onder regie van de NCDO is onder andere besloten tot interdepartementale versleuteling van de tekorten op de bestaande voorzieningen binnen de GDI. Conform dat besluit heeft IenM bij eerste suppletoire begroting 2015 middelen overgeboekt naar het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties vanuit de begroting Hoofdstuk XII. Voor de verrekening binnen IenM wordt in totaal € 39,2 miljoen vanuit de voeding van het Infrastructuurfonds overgeboekt naar artikel 99 Nominaal en Onvoorzien op de begroting Hoofdstuk XII. De beschikbare investeringsruimte op het Infrastructuurfonds neemt hierdoor met € 39,2 miljoen af.

Ad 8. Voor de stelselherziening van het omgevingsrecht en de implementatie van de Omgevingswet (uitvoeringsregelgeving) wordt er in 2016 € 16,0 miljoen vanuit de voeding van het Infrastructuurfonds overgeboekt naar diverse (beleids)artikelen op de begroting Hoofdstuk XII. De beschikbare investeringsruimte op het Infrastructuurfonds neemt hierdoor met € 16,0 miljoen af.

Ad 9. Op het artikelonderdeel Netwerkoverstijgende Kosten (18.08) werden de netwerkoverstijgende apparaatskosten (inclusief afschrijving en rente) en overige netwerkoverstijgende kosten van RWS verantwoord. Het gaat hierbij om zowel de kosten die met de overhead van RWS gemoeid zijn als bepaalde onderdelen van Landelijke taken die een netwerk overstijgend karakter kennen. Deze kosten hebben zowel betrekking op de activiteiten die worden verricht voor het Infrastructuurfonds, als voor activiteiten op het Deltafonds. Deze middelen worden nu verdeeld over artikel 12 Hoofdwegennet en artikel 15 Hoofdvaarwegennet van het Infrastructuurfonds en het Deltafonds.

Ad 10. Dit betreft het effect op de uitgavenramingen van bijdragen op de fondsbegroting die in de tijd verschuiven.

Ad 11. Dit betreft de verwerking van technische overboekingen naar het Provinciefonds, het Gemeentefonds en het BTW-compensatiefonds. Zie voor een verdere toelichting het gestelde in het verdiepingsbijlage bij artikel 14.

Ad 12. Het betreft hier de verwerking van diverse bijdragen van derden. Het gaat enerzijds om het opnemen van de bijdragen van de regio aan de aansluiting Ooij – knooppunt Diemen, oostelijke aansluiting IJburg (€ 9,3 miljoen), voor afspraken over de extra onderdoorgang van de A6 in het kader van Stedelijke Bereikbaarheid Almere (€ 5,1 miljoen) en voor Almere Weerwater (€ 5,3 miljoen). Anderzijds is de scope en bijdrage in het kader van Stedelijke Bereikbaarheid Almere bijgesteld (– € 86 miljoen).

Ad 13. Het betreft hier diverse overboekingen naar Hoofdstuk XII/Brede Doeluitkering in het kader van decentralisatie van middelen voor Heerlen-Aken, Lenteakkoord, Limburg, Maaslijn en Zwolle-Enschede. Zie voor een meer uitvoerige toelichting het verdiepingsbijlage bij de artikelen 13 en 14.

Ad 14. Op het artikelonderdeel Nader toe te wijzen BenO en Vervanging (18.12) waren de noodzakelijke middelen voor Vervanging en Renovatie opgenomen. Deze middelen konden nog niet worden toegewezen aan de afzonderlijke netwerken. Deze middelen worden nu toegewezen aan artikel 12 Hoofdwegennet en artikel 15 Hoofdvaarwegennet. De toewijzing van deze middelen is gedaan op grond van een nadere onderbouwing van de onderhouds- en vervangingsbehoefte per netwerk. Dit door onder meer een inventarisatie van RWS van de ouderdom en de te verwachten restlevensduur van de infrastructurele objecten.

Ad 15. De minregels in 2015, als gevolg van de (gedeeltelijk) ingehouden prijsbijstelling 2013 en 2014, worden op het gehele Infrastructuurfonds middels een kasschuif via het aanlegprogramma ingepast. Voor Spoorwegen en Regionaal/lokale infrastructuur wordt dit eveneens gedaan voor de jaren 2017 en verder.

Ad 16. Een deel van de dekking voor de uitvoering van het beheer en onderhoud op het Hoofdvaarwegennet in de periode 2017–2020 staat gereserveerd in de periode na 2020. Het gaat in totaal om € 232 miljoen. Deze middelen worden via het aanlegprogramma naar de juiste jaren geschoven.

Ad 17. De beschikbaarheid van het IV-areaal («IV» staat voor Informatievoorziening), waaronder het landelijke IV-netwerk is een structurele randvoorwaarde voor het functioneren van RWS en de interdepartementale dienstverlening. Het IV-landschap is verouderd, een situatie die zich bij meerdere grote uitvoeringsorganisaties van de Rijksoverheid voordoet. Voor onder meer de vervanging van verouderde netwerkcomponenten wordt budget overgeheveld van artikelonderdeel 18.12 Nader toe te wijzen BenO en Vervanging naar artikel 12 Hoofdwegennet en artikel 15 Hoofdvaarwegennet van het Infrastructuurfonds en het Deltafonds. Deze middelen worden via het aanlegprogramma naar de jaren 2015 en 2016 geschoven.

Ad 18. Het in 2014 gestarte Programma «Beveiligd Werken» richt zich op het «in control» brengen en houden van de missiekritieke systemen (MKS) en Industriële Automatisering ter ondersteuning van de maatschappelijk vitale en primaire processen van RWS. MissieKritieke Systemen zijn ICT systemen die een essentiële rol spelen in een informatieketen (mensen, processen en techniek). Onderdeel hiervan is het voldoen aan de eisen ten aanzien van informatiebeveiliging (Cyber Security). De benodigde middelen voor Cyber Security worden gedekt uit de reservering voor Vervanging en Renovatie op artikel 12 Hoofdwegennet en artikel 15 Hoofdvaarwegennet en via het aanlegprogramma naar de periode 2015–2017 geschoven.

Overprogrammering

De in de begroting 2014 geïntroduceerde overprogrammering wordt uitsluitend gedurende de begrotingsperiode (de begroting tot en met het jaar 2020) toegepast op de artikelen voor aanleg. In de totale periode tot en met 2028 is het volledige programma altijd gedekt. Hoofdzakelijk is de overprogrammering geplaatst op de artikelen voor verkenning- en planuitwerking. In deze projectfases is de onzekerheid rondom de planningen – en daarmee het risico op vertraging – namelijk het hoogst. In de onderstaande tabel is de omvang van deze overprogrammering weergegeven.

Op de artikelen voor realisatie is er in de eerste jaren sprake van een beperktere overprogrammering. Zowel de omvang als het ritme hiervan is inzichtelijk gemaakt in de projecttabellen bij de realisatieartikelen van de modaliteiten. Over de begrotingsperiode (de begroting tot en met het jaar 2020) genomen is het volledige programma gedekt op de artikelen voor realisatie (oftewel de overprogrammering is per saldo nul).

2. De producten

2. De producten

2. De producten

2.1 Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties

Toelichting

1. Saldo 2016

De Slotwet 2016 laat een voordelig saldo zien van € 50,9 miljoen; dit saldo wordt gevormd door € 81,4 miljoen aan lagere uitgaven en € 30,5 miljoen aan lagere ontvangsten. Opgeteld met het reeds in de tweede suppletoire begroting (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 620 A, nr. 2) opgenomen voordelig saldo van € 499,9 miljoen bedraagt het voordelig saldo over 2016 € 550,8 miljoen. Het voordelig saldo wordt in 2017 aan het Infrastructuurfonds toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft. Voor een toelichting wordt verwezen naar de artikelgewijze toelichting (paragraaf 2.2).

2. Afrekening ProRail 4e kwartaal 2015

De technisch/boekhoudkundige overschrijding van de uitgaven wordt veroorzaakt doordat terug ontvangen voorschotten met ingang van het boekjaar 2016 bruto worden geboekt.

2.1 Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties

Toelichting

1. Saldo 2016

Op het Infrastructuurfonds is sprake van een voordelig saldo van € 499,9 miljoen; dit saldo wordt gevormd door € 497,7 miljoen aan lagere uitgaven en € 2,2 miljoen aan hogere ontvangsten. Het voordelig saldo wordt in 2017 aan het Infrastructuurfonds toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft. Voor een toelichting wordt verwezen naar de artikelgewijze toelichting (paragraaf 2.2).

2. Overboekingen naar Provinciefonds, Gemeentefonds en BTW-compensatiefonds

Dit betreft overboekingen naar het Provinciefonds, het Gemeentefonds en het BTW-compensatiefonds in het kader van OV-SAAL middellange termijn (€ 11,3 miljoen), het programma Beter Benutten (€ 7,0 miljoen), A12/A20 Parallelstructuur Gouwe (€ 6,6 miljoen), Vleuten-Geldermalsen (€ 5,0 miljoen), A58 Aansluiting Goes (€ 4,5 miljoen) en overige overboekingen (€ 2,7 miljoen). Voor een toelichting wordt verwezen naar de artikelgewijze toelichting (paragraaf 2.2).

2.1 Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties

Toelichting

1. Saldo 2015

De begroting van het Infrastructuurfonds vertoont over het jaar 2015 een voordelig saldo van circa € 207,6 miljoen. Dit saldo wordt gevormd door de saldering van de in dat jaar gerealiseerde uitgaven en ontvangsten. Het voordelig saldo wordt in 2016 als verhoging van de ontvangsten geboekt op het artikelonderdeel 18.10 Saldo van de afgesloten rekeningen. In dit wetsvoorstel is naast deze ontvangstenverhoging ook het volledige voordelig saldo op de juiste uitgaven- en ontvangstenartikelen (producten) begrotingtechnisch verwerkt.

2. Overboekingen naar Provinciefonds, Gemeentefonds BTW-compensatiefonds

Dit betreft overboekingen naar het Provinciefonds, het Gemeentefonds en het BTW-compensatiefonds in het kader van het programma Beter Benutten (€ 64,8 miljoen) en het Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn (RSP) (€ 64,2 miljoen).

3. Overboekingen naar BDU

Dit betreft overboekingen naar de BDU in het kader van het programma Beter Benutten (€ 24,1 miljoen) en voor de uitvoering van het vervoersknooppunt BleiZo (€ 8,7 miljoen, waarvan € 5,2 miljoen in 2016).

4. Bijdragen derden

Deze post bestaat uit diverse bijdragen van derden. De belangrijkste bijdragen zijn:

• – Een compensatie die de NS aan IenM moet betalen in verband met het niet halen van alle geluidseisen (€ 10,0 miljoen);

• – Een bijdrage van de provincie Zuid-Holland en de gemeente Dordrecht ter verbetering van de aansluiting A16/N3 op het bedrijventerrein Dortsekil. Vanwege een scopewijziging is de bijdrage in 2016 verlaagd (– € 7,6 miljoen) en de bijdrage in de periode 2017–2020 verhoogd (€ 21,6 miljoen).

• – Een lagere gebruikersvergoeding van de High Speed Alliance vanwege extra onderhoudswerkzaamheden en de daarmee gepaarde lagere beschikbaarheid van het spoor rondom Schiphol in de jaren 2013 en 2014 (– € 4,0 miljoen);

• – Een vergoeding van het Havenbedrijf Rotterdam voor de kosten van het onderhoud van de sporen op de Tweede Maasvlakte (€ 17,5 miljoen, waarvan € 4,4 miljoen in 2016);

• – Een extra bijdrage voor de berging van de Baltic Ace in 2016 (€ 4,7 miljoen).

• – Een Europese subsidie (TEN-T) voor het project Zeetoegang IJmond (€ 3,6 miljoen);

• – De afrekening van ProRail voor het vierde kwartaal van 2015 (€ 2,6 miljoen);

• – Een niet noodzakelijk gebleken compensatie voor de NS voor exploitatieverlies op de treindiensten van en naar Antwerpen (€ 2,5 miljoen).

5. Taakstelling Veiligheid en Justitie en Migratie

Dit betreft het aandeel van het Infrastructuurfonds in het extra budget dat beschikbaar wordt gesteld aan de begroting van Veiligheid en Justitie en voor de budgettaire gevolgen van de migratieproblematiek. Het aandeel bedraagt € 4,2 miljoen per jaar in 2016 en 2017 en € 1,4 miljoen in 2018.

2.2 De productartikelen

Hieronder worden alle beleidsmatig relevante mutaties op het niveau van het artikelonderdeel zichtbaar gemaakt, en waar zinvol en relevant, ook toegelicht (zie leeswijzer). In de verdiepingsbijlage is een meerjarige mutatietabel opgenomen op artikelonderdeelniveau met daarbij de aansluiting tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds.

Artikel 12 Hoofdwegennet

12.02 Beheer, onderhoud en vervanging

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn in grote lijnen opgebouwd uit twee mutaties die per saldo leiden tot een verhoging van € 10,3 miljoen. Een verhoging als gevolg van de verwerking van het saldo 2016 (€ 10,4 miljoen), met daartegenover een verlaging als gevolg van overige mutaties (€ 0,1 miljoen).

Saldo 2016

Op dit artikelonderdeel is sprake van een nadelig saldo van € 10,4 miljoen. De hogere uitgaven in 2016 binnen het programma Vervanging en Renovatie worden veroorzaakt bij de brug bij Ewijk door meer geconstateerde rijdekschades dan gecontracteerd. Daarnaast zijn de financiële effecten van de gewijzigde aanpak uitgewerkt met de aannemer. Ook bij de Galecopperbrug was sprake van meer rijdekschades. Het nadelig saldo wordt in 2017 op dit artikelonderdeel in mindering gebracht, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

12.03 Aanleg

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft verlagingen van in totaal € 171,2 miljoen als gevolg van de verwerking van het saldo 2016 (€ 156,6 miljoen), overboekingen in het kader van het programma Beter Benutten (€ 9,6 miljoen), een overboeking naar het Gemeentefonds / BTW-Compensatiefonds voor de A58 Aansluiting Goes (€ 4,5 miljoen) en overige mutaties (€ 0,5 miljoen).

Saldo 2016

Op dit artikelonderdeel is in 2016 sprake van een onderprogrammering van € 113,8 miljoen. Ten opzichte van de programmering wordt er € 42,8 miljoen minder gerealiseerd, wat leidt tot een voordelig saldo van € 156,6 miljoen. De lagere realisatie ten opzichte van de programmering is het saldo van projecten met een hogere en een lagere realisatie. De projecten met een hogere realisatie zijn onder andere:

• – A4 Delft-Schiedam (€ 42,7 miljoen): om de tunnel eind 2015 veilig te kunnen openstellen is er meerwerk verricht en zijn er aanvullende beheersmaatregelen getroffen. Dit heeft geleid tot extra uitgaven van € 15 miljoen. Na de openstelling zijn de restpunten aan de tunneltechnische installatie en de aansluiting op de verkeerscentrale Rhoon opgepakt. Hier is € 28 miljoen mee gemoeid.

• – A9 Badhoevedorp (€ 14,1 miljoen): de hogere uitgaven worden veroorzaakt door een versnelling van de uitvoering door de aannemer, hogere uitgaven voor het verwijderen van niet gesprongen explosieven en door hogere grondprijzen in enkele onteigeningszaken.

• – A28 Knooppunt Hoevelaken (€ 7,9 miljoen): de hogere uitgaven worden veroorzaakt doordat dit jaar al voorbereidende werkzaamheden worden uitgevoerd door de opdrachtnemer.

De projecten met een lagere realisatie zijn onder andere:

• – N18 Varsseveld-Enschede (€ 42,5 miljoen): voor dit project is de DBFM-conversie in 2017 in plaats van 2016 voorzien.

• – Beter Benutten (€ 24,0 miljoen): de kasmiddelen worden op basis van de voortgang en liquiditeitsbehoefte van de maatregelen ter beschikking gesteld. De liquiditeitsvraag bleef achter bij de verwachting.

• – A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere (€ 20,7 miljoen): meerkosten als gevolg van de veilige verplaatsing van de spoorbrug over de A1 worden niet meer voorzien en de bestuurlijke besluitvorming over de bomencompensatie bij Amstelveen duurt langer dan gepland. Daarnaast verloopt de vastgoedverwerving en nadeelcompensatie langzamer dan gepland.

• – Lucht-Weg (Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit) (€ 6,0 miljoen): de lagere uitgaven worden veroorzaakt doordat er dit jaar geen aanvragen voor maatregelen luchtkwaliteit zijn ontvangen.

Het voordelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Programma Beter Benutten

In het kader van het programma Beter Benutten wordt dit artikelonderdeel in 2016 met € 9,6 miljoen verlaagd, met name door:

• – Diverse overboekingen naar het Provinciefonds, het Gemeentefonds en het BTW-compensatiefonds voor het project multimodale haven, het programma I centrale, Intelligente Transport Systemen (ITS), Tour de Force (agenda fiets 2020) en de showcase zelfsturende bussen (€ 7,0 miljoen).

• – Op de begroting Hoofdstuk XII wordt bij de 2e suppletoire begroting budget binnen artikel 98 overgeheveld van ERTMS naar Beter Benutten. Om de projectbudgetten ongewijzigd te houden vindt op het Infrastructuurfonds een overboeking plaats van Beter Benutten naar ERTMS (€ 2,7 miljoen).

Gemeentefonds / BTW compensatiefonds: A58 Aansluiting Goes

Voor de aansluiting Goes op de A58 draagt IenM in totaal € 9,0 miljoen bij, waarvan € 4,5 miljoen in 2016 (€ 50%). Het BTW-deel hiervan is overgeboekt naar het BTW-compensatiefonds.

12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn in grote lijnen opgebouwd uit twee mutaties die per saldo leiden tot een verlaging van € 23,4 miljoen. Een verlaging als gevolg van de verwerking van het saldo 2016 (€ 24,0 miljoen) met daartegenover een verhoging als gevolg van overige mutaties (€ 0,6 miljoen).

Saldo 2016

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 24,0 miljoen. De lagere uitgaven in 2016 worden veroorzaakt door de volgende projecten:

• – A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere, deeltraject A1/A6 (€ 7,8 miljoen): er wordt rekening mee gehouden dat een aantal uitgaven niet in dit jaar zullen plaatsvinden.

• – A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere, deeltraject A9 Gaasperdammerweg (€ 7,8 miljoen): in 2016 is minder budget nodig als gevolg van het opschuiven van watercompensatie Bijlmerweide en het later afrekenen van het verleggen van kabels en leidingen.

• – Aflossing tunnels (€ 6,9 miljoen): de aflossing Wijkertunnel is bijgesteld voor de op 11 juli 2016 nieuw vastgestelde tarieven.

• – A10 2e Coentunnel (€ 1,4 miljoen): de lagere uitgaven in 2016 worden veroorzaakt door vertraging bij de onderhandelingen over nadeelcompensatie.

Het voordelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

12.09 Ontvangsten

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft de verwerking van het saldo 2016.

Saldo 2016

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 25,0 miljoen. De hogere ontvangsten in 2016 worden veroorzaakt door ontvangsten van de gemeente Zoeterwoude met betrekking tot de A4 Burgerveen-Leiden (€ 4,8 miljoen) en een vooruitontvangst van de gemeente Amstelveen A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere (€ 19,1 miljoen). Het voordelig saldo wordt in 2017 op dit artikelonderdeel in mindering gebracht, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Verplichtingen

De lagere verplichtingen in 2016 worden met name veroorzaakt door:

• – A7 Zuidelijke Ringweg Groningen, fase 2 (€ 205,9 miljoen): de verplichtingenruimte schuift door voor de onderdelen die buiten het hoofdcontract vallen waaronder verantwoording en toezicht en risicoreservering.

• – A15 Maasvlakte-Vaanplein (€ 62,2 miljoen): de verplichtingen vallen lager uit vanwege het doorschuiven van verplichtingenruimte voor nadeelcompensatie, resterende werkzaamheden na de voltooiing en risicoreservering.

• – A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere (€ 34,6 miljoen): de verplichtingen vallen lager uit voornamelijk als gevolg van een administratieve correctie van € 58,0 miljoen, een verlaging op het deeltraject A9 Gaasperdammerweg van € 25,8 miljoen als gevolg van het doorschuiven van de risicoreservering en een verhoging van € 49,2 miljoen met name als gevolg van de contract close van het deeltraject A6 Almere.

• – N33 Assen-Zuidbroek (€ 32,1 miljoen): dit project is opengesteld en verkeert in de exploitatiefase, het verplichtingenbudget is derhalve niet meer benodigd.

• – Programma Aansluitingen (€ 21,4 miljoen): de lagere verplichtingen worden veroorzaakt door het doorschuiven van de gunning van de A15-N3 van 2016 naar 2017.

• – Programma Vervanging en Renovatie (€ 20,0 miljoen): de onderuitputting op de verplichtingen komt doordat in 2016 geen verplichtingen meer worden aangegaan met betrekking tot de Wantijbrug.

Hier tegenover staan hogere verplichtingen op:

• – N18 Varsseveld-Enschede (€ 97,4 miljoen) en A27/A1 Utrecht Noord – knooppunt Eemnes – aansluiting Bunschoten (€ 121,5 miljoen): in 2016 zijn de contracten van deze DBFM-projecten gesloten.

Artikel 13 Spoorwegen

13.03 Aanleg

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn in grote lijnen opgebouwd uit vier mutaties die per saldo leiden tot een verlaging van € 184,8 miljoen. Verlagingen als gevolg van de verwerking van het saldo 2016 (€ 170,0 miljoen) en overboekingen naar het Provinciefonds, Gemeentefonds en het BTW-compensatiefonds voor OV-SAAL middellange termijn (€ 11,3 miljoen) en Vleuten-Geldermalsen (€ 5,0 miljoen), met daartegenover een verhoging als gevolg van overige mutaties (€ 1,5 miljoen). Daarnaast vinden een aantal fasewisselingen plaats.

Saldo 2016

Op dit artikelonderdeel is in 2016 sprake van een onderprogrammering van € 26,5 miljoen. Ten opzichte van de programmering wordt er € 143,5 miljoen minder gerealiseerd, wat leidt tot een voordelig saldo van € 170,0 miljoen. De lagere realisatie ten opzichte van de programmering wordt met name veroorzaakt door de volgende projecten:

• – Vleuten-Geldermalsen (€ 20,9 miljoen): de lagere uitgaven in 2016 hangen samen met een geactualiseerd termijnschema van de aannemer op een deelproject van Vleuten-Geldermalsen. Daarnaast zijn vanuit de regio in 2016 minder aanvragen ingediend voor specifieke maatregelen en is in 2016 een deel van het projectbudget onvoorzien niet benodigd.

• – PHS (€ 20,7 miljoen): de lagere uitgaven in 2016 worden met name veroorzaakt doordat de grondverwerving bij de deelprojecten Rijswijk-Rotterdam, Den Bosch-Vught, en Spooromgeving Geldermalsen trager verloopt dan gepland. Daarnaast is bij het deelproject Doorstroomstation Utrecht (DSSU) in 2016 sprake van een gunstige kostenontwikkeling en worden de geplande betalingen voor de uitvoering van ondergrondse trillingsreducerende constructies volgens een ander ritme gerealiseerd.

• – Beter Benutten Decentraal Spoor (€ 13,3 miljoen): de voor dit programma gereserveerde middelen worden aan de medeoverheden beschikbaar gesteld op basis van getekende plannen van aanpak. In 2016 zijn minder plannen van aanpak getekend dan verwacht.

• – Grensoverschrijdend Spoorvervoer (€ 10,2 miljoen): de lagere uitgaven in 2016 worden veroorzaakt doordat de IenM bijdrage aan het regionale project Hengelo-Bielefeld vertraagt. Pas in 2017 wordt duidelijk of aan de door IenM gestelde voorwaarden (met name de inpasbaarheid in de dienstregeling) wordt voldaan.

• – Utrecht Centraal (€ 9,1 miljoen): de lagere uitgaven in 2016 worden veroorzaakt doordat vertraging is opgetreden in de voortgang van het gemeentelijke deel van het project.

• – Goederenroute Elst-Deventer-Twente (€ 7,1 miljoen): bij het deelproject Zutphen is een vertraging opgetreden doordat de benodigde buitendienststelling later plaatsvindt dan verwacht. Daarnaast heeft de aanbesteding van de onderdoorgang Oostriklaan in Deventer vertraging opgelopen. Hierdoor vertraagt een deel van de uitgaven naar 2017.

• – Toegankelijkheid Stations (€ 6,7 miljoen): vanwege noodzakelijke aanpassingen in de diverse bestemmingsplannen en het combineren van meerdere activiteiten op de locaties, verschuift een deel van de uitgaven naar 2017.

• – Intensivering Spoor in Steden (€ 6,7 miljoen): in 2016 zijn minder uitkeringen aangevraagd door gemeenten dan geraamd.

Het voordelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Provinciefonds / Gemeentefonds / BTW-compensatiefonds: OV-SAAL middellange termijn

Voor de uitvoering van het programma OV SAAL middellange termijn wordt € 11,3 miljoen overgeboekt naar het Provinciefonds (provincie Noord-Holland), Gemeentefonds (gemeente Weesp) en het BTW-compensatiefonds.

Provinciefonds / BTW-compensatiefonds: Vleuten-Geldermalsen

Dit betreft een overboeking naar het Provinciefonds en het BTW-compensatiefonds van € 5 miljoen ten behoeve van een bijdrage aan de provincie Utrecht voor het project Vleuten-Geldermalsen voor de spoorkruising Amersfoort.

Fasewisseling projecten

De deelprojecten PHS Ede en LVO Aftellers zijn overgegaan van de planuitwerkingsfase (13.03.04) naar de realisatiefase (13.03.01).

13.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft de verwerking van het saldo 2016.

Saldo 2016

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 9,3 miljoen. De lagere uitgaven in 2016 worden veroorzaakt door lagere betalingen aan Infraspeed. Infraspeed heeft voor de aanleg van de HSL-Zuid een lening afgesloten waarvan IenM het renterisico draagt. Als gevolg van de lage rentestand vallen de beschikbaarheidsvergoedingen aan Infraspeed lager uit. Het voordelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

13.08 Investeringsruimte

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn in grote lijnen opgebouwd uit twee mutaties die per saldo leiden tot een verlaging van € 10,0 miljoen, namelijk een verhoging als gevolg van de definitieve vaststelling BOV-subsidie 2015 (€ 3,3 miljoen) en een verlaging als gevolg van de verwerking van het saldo 2016 (€ 13,3 miljoen).

Definitieve vaststelling BOV-subsidie 2015

Uit de definitieve vaststelling van de BOV-subsidie ProRail over het jaar 2015 blijkt dat bij een aantal werkzaamheden meevallers zijn opgetreden in plaats van vertragingen. Hierdoor is in 2016 € 3,3 miljoen minder BOV-subsidie nodig. Dit bedrag wordt toegevoegd aan de Investeringsruimte Spoorwegen.

Saldo 2016

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 13,3 miljoen. Dit bedrag bestaat voor € 3,3 miljoen uit de terugbetaling van de BOV-subsidie door ProRail. Daarnaast wordt er in 2016 geen nieuwe dekking meer vanuit de investeringsruimte Spoorwegen voorzien, waardoor de resterende middelen ook naar 2017 schuiven (€ 10,0 miljoen). Het voordelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

13.09 Ontvangsten

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn in grote lijnen opgebouwd uit twee mutaties die per saldo leiden tot een verlaging van € 12,8 miljoen. Een verlaging als gevolg van de verwerking van het saldo 2016 (€ 14,0 miljoen), met daartegenover een verhoging als gevolg van overige mutaties (€ 1,2 miljoen).

Saldo 2016

Op dit artikelonderdeel is sprake van een nadelig saldo van € 14,0 miljoen. De lagere ontvangsten in 2016 worden veroorzaakt doordat de definitieve afrekening van de HSL-heffing over het jaar 2015 vertraagt naar 2017 (€ 7,4 miljoen), een bijdrage van provincies in het kader van decentrale lijnen verschuift naar 2017 (€ 2,2 miljoen), en doordat het nog af te sluiten convenant met Havenbedrijf Rotterdam over de onderhoudskosten van de sporen op de Tweede Maasvlakte naar verwachting niet meer dit jaar wordt gesloten (€ 4,4 miljoen). Het nadelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Verplichtingen

De lagere verplichtingen in 2016 worden met name veroorzaakt door:

• – PHS (€ 266,8 miljoen): de lagere verplichtingen in 2016 worden veroorzaakt door een vertraging van het tracébesluit van het vierde kwartaal van 2016 naar de eerste helft van 2017 van het deelproject Rijswijk-Delft Zuid. Hierdoor verschuift ook de subsidieaanvraag voor de realisatie van 2016 naar 2017.

• – Spooraansluitingen Tweede Maasvlakte (€ 74,9 miljoen): de planstudie van het deelproject herinrichting van de emplacement Waalhaven Zuid vertraagt waardoor in 2016 minder verplichtingenbudget nodig is.

• – Sporendriehoek Noord Nederland (€ 45,6 miljoen): de lagere verplichtingen in 2016 worden veroorzaakt door vertragingen van de deelprojecten Spoorknoop Groningen en Blokverdichting Meppel.

• – Opstellen reizigerstreinen (€ 41,2 miljoen): om tot een optimale invulling van de beschikbare middelen te komen wordt momenteel een verkenning doorlopen die naar verwachting eind 2016 gereed is. Hierna zullen realisatiebeschikkingen worden afgegeven.

• – Infraspeed (€ 19,9 miljoen): de lagere verplichtingen in 2016 worden veroorzaakt door lagere betalingen aan Infraspeed. Infraspeed heeft voor de aanleg van de HSL-zuid een lening afgesloten waarvan IenM het renterisico draagt. Als gevolg van de lage rentestand vallen de beschikbaarheidsvergoedingen aan Infraspeed lager uit.

Artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur

14.01 Grote regionaal/lokale projecten

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn in grote lijnen opgebouwd uit drie mutaties die per saldo leiden tot een verlaging van € 0,9 miljoen. Een verhoging als gevolg van de verwerking van het saldo 2016 (€ 6,5 miljoen), met daartegenover verlagingen als gevolg van een overboeking naar het BTW-compensatiefonds voor de A12/A20 Parallelstructuur Gouwe (€ 6,6 miljoen) en overige mutaties (€ 0,8 miljoen).

Saldo 2016

Op dit artikelonderdeel is sprake van een nadelig saldo van € 6,5 miljoen. De hogere uitgaven in 2016 worden met name veroorzaakt doordat het project A12/A20 Parallelstructuur Gouwe voorspoediger verloopt dan verwacht. Hierdoor wordt een mijlpaalbetaling in 2016 gerealiseerd in plaats van in 2017. Het nadelig saldo wordt in 2017 op dit artikelonderdeel in mindering gebracht, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

BTW-compensatiefonds: A12/A20 Parallelstructuur Gouwe

Dit betreft een overboeking naar het BTW-compensatiefonds voor de uitvoering van het project A12/A20 Parallelstructuur Gouwe.

14.03 RSP-ZZL: Pakket Bereikbaarheid

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft de verwerking van het saldo 2016.

Saldo 2016

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 8,8 miljoen. De lagere uitgaven in 2016 worden veroorzaakt door vertragingen bij twee RSP-projecten. Het project Sporen in Assen is vertraagd vanwege een herziene planning van treinvrije periodes (€ 3,3 miljoen). Daarnaast vertragen de voorbereidende werkzaamheden van het project Leeuwarden Werpsterhoek vanwege een uitgelopen grondonderzoek (€ 5,4 miljoen). Het voordelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Verplichtingen

De lagere verplichtingen in 2016 worden met name veroorzaakt door:

• – A12/A20 Parallelstructuur Gouwe (€ 6,3 miljoen): de lagere verplichtingen in 2016 worden voornamelijk veroorzaakt door een overboeking naar het BTW-compensatiefonds voor de uitvoering van het project A12/A20 Parallelstructuur Gouwe.

• – RSP-ZZL (€ 82,9 miljoen): de lagere verplichtingen in 2016 worden veroorzaakt door vertraging van het ontwerp-tracébesluit voor het RSP-project Groningen-Leeuwarden (€ 67,7 miljoen). Daarnaast vertraagt het RSP-project Sporen in Assen vanwege een herziene planning van de treinvrije periodes (€ 15,2 miljoen).

Artikel 15 Hoofdvaarwegennet

15.02 Beheer, onderhoud en vervanging

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft de verwerking van het saldo 2016.

Saldo 2016

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 18,7 miljoen. De lagere uitgaven in 2016 worden veroorzaakt doordat het groot onderhoud van stuwen binnen het project RINK Limburg is getemporiseerd ten gunste van andere prioritaire projecten (€ 14,4 miljoen). Daarnaast is sprake van vertraging bij de realisatie van de maatregelen van twee bruggen (de Postbrug en de Vlakebrug) binnen de Modernisering Objecten Bediening Zeeland (MOBZ) (€ 3,1 miljoen). Het voordelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

15.03 Aanleg

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn in grote lijnen opgebouwd uit drie mutaties die per saldo leiden tot een verlaging van € 76,7 miljoen. Verlagingen als gevolg van de verwerking van het saldo 2016 (€ 83,8 miljoen) en een overboeking naar het Gemeentefonds voor Lekkanaal-Het Klooster (€ 2,5 miljoen), met daartegenover een verhoging als gevolg van correcties op de DBFM-conversies van Zeetoegang IJmond en 3e Kolk Beatrixsluis (€ 9,6 miljoen).

Saldo 2016

Op dit artikelonderdeel is in 2016 sprake van een onderprogrammering van € 12,4 miljoen. Ten opzichte van de programmering wordt er € 71,4 miljoen minder gerealiseerd, wat leidt tot een voordelig saldo van € 83,3 miljoen. De lagere realisatie ten opzichte van de programmering wordt met name veroorzaakt door de volgende projecten:

• – Twentekanalen, verruiming fase 2 (€ 6,4 miljoen): het betreft een actualisatie van de kasreeks op basis van de met de regio overeengekomen bestuursovereenkomst.

• – Nieuwe Sluis Terneuzen (€ 62,8 miljoen): de onderuitputting komt doordat meer tijd nodig is voor het bereiken van overeenstemming over grondverwerving (€ 17,1 miljoen) en verschuivingen in de kasplanning (€ 45,7 miljoen).

Het voordelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Gemeentefonds: Lekkanaal-Het Klooster

Naar het Gemeentefonds is € 2,5 miljoen overgeboekt voor een bijdrage aan de gemeente Nieuwegein voor de landschappelijke inpassing van de Nieuwe Hollandse Waterlinie op het bedrijvenpark «Het Klooster» in Nieuwegein. Hierin begrepen is de bijdrage vanuit de Rijksdienst voor het Cultureel erfgoed.

Correcties DBFM-conversies Zeetoegang IJmond en 3e Kolk Beatrixsluis

In de ontwerpbegroting 2017 hebben de DBFM-conversies Zeetoegang IJmond en 3e Kolk Beatrixsluis plaatsgevonden en zijn de budgetten vanaf 2016 overgeboekt van 15.03 Aanleg naar 15.04 Geïntegreerde Contractvormen. Deze overboekingen worden in 2016 voor in totaal € 9,6 miljoen teruggedraaid, omdat de uitgaven voor het niet-DBFM gedeelte in 2016 nog op 15.03 Aanleg worden verantwoord.

15.04 Geïntegreerde contractvormen

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft verlagingen van in totaal € 29,0 miljoen als gevolg van de verwerking van het saldo 2016 (€ 19,4 miljoen) en correcties op de DBFM-conversies van Zeetoegang IJmond en 3e Kolk Beatrixsluis (€ 9,6 miljoen).

Saldo 2016

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 19,4 miljoen. De lagere uitgaven komen voornamelijk door wijzigingen in de kasplanning met betrekking tot de DBFM-conversie van het project Zeetoegang IJmond (€ 14,8 miljoen). Daarnaast loopt bij het project Derde Kolk Beatrixsluis de verrekening met betrekking tot een tweetal posten (conditionering en gronden) vertraging op (€ 3,7 miljoen). Het voordelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Correcties DBFM-conversies Zeetoegang IJmond en 3e Kolk Beatrixsluis

In de ontwerpbegroting 2017 hebben de DBFM-conversies Zeetoegang IJmond en 3e Kolk Beatrixsluis plaatsgevonden en zijn de budgetten vanaf 2016 overgeboekt van 15.03 Aanleg naar 15.04 Geïntegreerde Contractvormen. Deze overboekingen worden in 2016 voor in totaal € 9,6 miljoen teruggedraaid, omdat de uitgaven voor het niet-DBFM gedeelte in 2016 nog op 15.03 Aanleg worden verantwoord.

15.09 Ontvangsten

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft de verwerking van het saldo 2016.

Saldo 2016

Op dit artikelonderdeel is sprake van een nadelig saldo van € 7,9 miljoen. De lagere ontvangsten hangen voornamelijk samen met de lagere uitgaven met betrekking tot het project verbreding Wilhelminakanaal (€ 10,3 miljoen). De uitgaven worden niet meer in 2016 gedaan waardoor ook de ontvangsten doorschuiven naar 2017. Daarnaast zijn er hogere ontvangsten in het kader van verkeersbegeleidingstarief op scheepvaart (€ 4,0 miljoen). Het nadelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Verplichtingen

De hogere verplichtingen in 2016 worden met name veroorzaakt door:

• – 3e Kolk Beatrixsluis (€ 71,4 miljoen): in 2016 is het contract van dit DBFM-project gesloten.

• – Vaarweg Lemmer-Delfzijl, fase 1 (€ 50,7 miljoen): het verplichtingenbudget van dit project is eenzijdig opgehoogd om de totale verplichtingen in lijn te brengen met de totale uitgaven.

Hier tegenover staan lagere verplichtingen op:

• – Nieuwe Sluis Terneuzen (€ 46,1 miljoen): de verschuivingen in de kasplanning hebben ook lagere verplichtingen tot gevolg.

• – Programma Vervanging en Renovatie (€ 37,3 miljoen): het groot onderhoud van stuwen binnen het project RINK Limburg is getemporiseerd ten gunste van andere prioritaire projecten (€ 27,7 miljoen). Daarnaast is sprake van vertraging bij de realisatie van de maatregelen van twee bruggen (de Postbrug en de Vlakebrug) binnen de Modernisering Objecten Bediening Zeeland (€ 9,6 miljoen).

• – Zeetoegang IJmond (€ 12,9 miljoen): de wijzigingen in de kasplanning met betrekking tot de DBFM conversie hebben ook lagere verplichtingen tot gevolg.

Artikel 17 Megaprojecten verkeer en vervoer

17.02 Betuweroute

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn in grote lijnen opgebouwd uit twee mutaties die per saldo leiden tot een verlaging van € 4,0 miljoen. Een verlaging als gevolg van de verwerking van het saldo 2016 (€ 4,5 miljoen) en een verhoging als gevolg van overige mutaties (€ 0,5 miljoen).

Saldo 2016

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 4,5 miljoen. Op de Betuweroute worden maatregelen getroffen in het kader van brandveiligheid. De lagere uitgaven in 2016 worden veroorzaakt doordat de uitvoering van deze zogenoemde plasbrandverkleinende maatregelen minder snel verloopt dan verwacht. Het voordelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

17.03 Hogesnelheidslijn-Zuid

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft verlagingen van in totaal € 5,1 miljoen als gevolg van de verwerking van het saldo 2016 (€ 5,0 miljoen) en overige mutaties (€ 0,1 miljoen).

Saldo 2016

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 5,0 miljoen. De lagere uitgaven in 2016 worden veroorzaakt doordat de planuitwerkingfase voor de geluidsmaatregelen HSL-Zuid nog niet is afgerond. Voorts zijn de onderzoeken naar zettingsproblematiek nog niet afgerond. Hierdoor vertragen de maatregelen om de geluidshinder en de zettingsproblematiek te mitigeren. Het voordelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

17.07 ERTMS

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel zijn in grote lijnen opgebouwd uit twee mutaties die per saldo leiden tot een verlaging van € 15,8 miljoen. Een verlaging als gevolg van de verwerking van het saldo 2016 (€ 18,5 miljoen) en een verhoging als gevolg van een overboeking in het kader van het programma Beter Benutten (€ 2,7 miljoen).

Saldo 2016

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 18,5 miljoen. De lagere uitgaven in 2016 worden met name veroorzaakt door het later op gang komen van de inhoudelijke werkzaamheden van het programma en daarmee ook het moment waarop specifieke werkzaamheden bij ProRail, NS en externe expertise volop van start zijn gegaan. Het voordelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Programma Beter Benutten

Op de begroting Hoofdstuk XII wordt bij de 2e suppletoire begroting budget binnen artikel 98 overgeheveld van ERTMS naar Beter Benutten. Om de projectbudgetten ongewijzigd te houden vindt op het Infrastructuurfonds een overboeking plaats van Beter Benutten naar ERTMS (€ 2,7 miljoen).

17.08 ZuidasDok

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft de verwerking van het saldo 2016.

Saldo 2016

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 21,8 miljoen. De lagere uitgaven in 2016 worden veroorzaakt doordat de factuur voor de aankoop van de autoparkeergarage niet meer in 2016 wordt verwacht. De voorgenomen aankoop bevindt zich in de afrondende fase. De daadwerkelijke betaling zal echter pas plaatsvinden als de omgevingsvergunning voor de vervangende parkeergarage verleend is. De afgifte van de omgevingsvergunning wordt – gezien de doorlooptijd van deze procedure – niet eerder dan in 2017 verwacht. Hierdoor schuift de betaling voor de parkeergarage ook door naar 2017. Het voordelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Verplichtingen

De lagere verplichtingen in 2016 worden met name veroorzaakt door:

• – Hogesnelheidslijn-Zuid (€ 75,1 miljoen): de lagere verplichtingen in 2016 worden veroorzaakt doordat de planuitwerkingfase voor de geluidsmaatregelen HSL-Zuid nog niet is afgerond. Daarnaast zijn de onderzoeken naar zettingsproblematiek nog niet afgerond. Hierdoor vertragen de maatregelen om de geluidshinder en de zettingsproblematiek te mitigeren.

• – ZuidasDok (€ 75,5 miljoen): de verplichting voor de tunnel en de A-10 wordt naar verwachting grotendeels in 2017 aangegaan in plaats van voor een deel in 2016 (€ 50,0 miljoen). Verder is de verplichting met betrekking tot de projectorganisatiekosten 2016 (€ 22,2 miljoen) neerwaarts bijgesteld.

Artikel 18 Overige uitgaven en ontvangsten

18.06 Externe veiligheid

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft de verwerking van het saldo 2016.

Saldo 2016

Op dit artikelonderdeel is sprake van een voordelig saldo van € 1,8 miljoen. De lagere uitgaven in 2016 worden veroorzaakt doordat er dit jaar minder woningen worden aangekocht dan voorzien. Naar verwachting worden dit jaar drie woningen voor een totaalbedrag van € 1,8 miljoen aangekocht. Het voordelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

18.15 Ramingsbijstelling en kasschuif

De overige mutaties 2e suppletoire begroting op dit artikelonderdeel betreft de verwerking van het saldo 2016.

Saldo 2016

Op dit artikelonderdeel is sprake van een nadelig saldo van € 40 miljoen, welke wordt veroorzaakt door het inpassen van de minregel van € 40 miljoen. Deze minregel is het gevolg van de in de begroting 2016 verwerkte kasschuif van 2016 naar 2017 van € 40 miljoen ten behoeve van het rijksbrede financiële beeld. De meerjarige programmering is hierop toen niet aangepast, met een minregel in 2016 als gevolg. Het nadelig saldo wordt in 2017 op dit artikelonderdeel in mindering gebracht, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Verplichtingen

De lagere verplichtingen worden met name veroorzaakt door het programma Externe Veiligheid, waar een deel van het budget in 2016 niet benodigd is voor de aankoop van woningen.

Artikel 19 Bijdragen ten laste van begroting Hoofdstuk XII

19.09 Ontvangsten

De neerwaartse bijstelling van de ontvangsten is het gevolg van de overboekingen met de begroting Hoofdstuk XII. De belangrijkste overboekingen worden toegelicht in paragraaf 2.1. Overzicht uitgaven- en ontvangsten mutaties.

2.2 De productartikelen

Hieronder worden alle beleidsmatig relevante mutaties op het niveau van het artikelonderdeel zichtbaar gemaakt, en waar zinvol en relevant, ook toegelicht (zie leeswijzer). In de verdiepingsbijlage is een meerjarige mutatietabel opgenomen op artikelonderdeelniveau met daarbij de aansluiting tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds.

Artikel 12 Hoofdwegennet

12.02 Beheer, onderhoud en vervanging

De verhoging bij Slotwet van € 6,3 miljoen wordt veroorzaakt door de verwerking van het saldo 2016.

Saldo 2016

De Slotwet 2016 laat een nadelig saldo zien van € 6,3 miljoen. Deze hogere uitgaven worden met name veroorzaakt door de voorspoedig verlopen renovatie van de Velsertunnel. Het nadelig saldo wordt in 2017 op dit artikelonderdeel in mindering gebracht, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS

De verlaging bij Slotwet van € 24,0 miljoen wordt veroorzaakt door de verwerking van het saldo 2016.

Saldo 2016

De Slotwet 2016 laat een voordelig saldo zien van € 24,0 miljoen. De lagere uitgaven worden met name veroorzaakt op het project A15 Maasvlakte – Vaanplein door een korting opgelegd op de beschikbaarheidsvergoeding alsmede niet gerealiseerde nadeelcompensatie en niet (tijdig) ingediende eindafrekeningen met betrekking tot kabels en leidingen (€ 20,2 miljoen). Ook op het project A10 Coentunnel (€ 1,5 miljoen) en het project A1/A6/A9 SAA Schiphol – Amsterdam – Almere (€ 1,9 miljoen) is sprake van lagere uitgaven als gevolg van niet gerealiseerde nadeelcompensatie respectievelijk facturen voor het verleggen van kabels en leidingen die niet tijdig zijn ontvangen. Het voordelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

12.09 Ontvangsten

De verlaging bij Slotwet van € 25,8 miljoen wordt veroorzaakt door de verwerking van het saldo 2016.

Saldo 2016

De Slotwet 2016 laat een nadelig saldo zien van € 25,8 miljoen. Deze lagere ontvangsten worden met name veroorzaakt doordat in overleg met de Stadsregio en de provincie Noord-Holland de bijdragen voor het project A9 omlegging Badhoevedorp in 2017 worden ontvangen. Het nadelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Verplichtingen

Artikel 13 Spoorwegen

13.03 Aanleg

Op dit artikelonderdeel vinden bij Slotwet in grote lijnen twee mutaties plaats die per saldo leiden tot een verhoging van € 49,6 miljoen. Een verhoging als gevolg van de afrekening ProRail 4e kwartaal 2015 (€ 59,5 miljoen) en met daartegenover een verlaging als gevolg van het saldo 2016 (€ 9,9 miljoen).

Afrekening ProRail 4e kwartaal 2015

De technisch/boekhoudkundige overschrijding van de uitgaven wordt veroorzaakt doordat terug ontvangen voorschotten met ingang van het boekjaar 2016 bruto worden geboekt.

Saldo 2016

De Slotwet 2016 laat een voordelig saldo zien van € 9,9 miljoen. Deze lagere uitgaven worden met name veroorzaakt doordat op het programma Intensivering Spoor in Steden door gemeenten minder uitkeringen zijn aangevraagd dan geraamd (€ 5,2 miljoen). Daarnaast hebben zich vertragingen voorgedaan op de programma's Verbeteraanpak trein (€ 2,8 miljoen), Kleine Projecten Personenvervoer (€ 2,0 miljoen), en Kleine Projecten Goederenvervoer (€ 1,6 miljoen). Daartegenover staan hogere uitgaven op het project Utrecht Centraal (€ 2,4 miljoen) doordat de bij de Najaarsnota vermelde vertraging uiteindelijk maar deels is opgetreden. Het voordelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

13.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS

De verlaging bij Slotwet van € 25,4 miljoen wordt veroorzaakt door de verwerking van het saldo 2016.

Saldo 2016

De Slotwet 2016 laat een voordelig saldo zien van € 25,4 miljoen. Deze lagere uitgaven worden met name veroorzaakt door een vertraging in de afwikkeling van de zogenaamde tax-adjustments tussen IenM, Infraspeed en de Belastingdienst. De afwikkeling wordt nu in 2017 voorzien. Het voordelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

13.09 Ontvangsten

Op dit artikelonderdeel vinden bij Slotwet in grote lijnen twee mutaties plaats die per saldo leiden tot een verhoging van € 59,4 miljoen. Een verhoging als gevolg van de afrekening ProRail 4e kwartaal 2015 (€ 59,5 miljoen) met daartegenover een verlaging als gevolg van het saldo 2016 (€ 0,1 miljoen).

Afrekening ProRail 4e kwartaal 2015

De technisch/boekhoudkundige overschrijding van de ontvangsten wordt veroorzaakt doordat terug ontvangen voorschotten met ingang van het boekjaar 2016 bruto worden geboekt.

Verplichtingen

De lagere verplichtingen bij Slotwet worden met name veroorzaakt door een vertraging van de subsidieaanvraag voor het project Zwolle-Herfte. Hierdoor is € 163,5 miljoen aan verplichtingen niet meer in 2016 aangegaan. Daarnaast is sprake van lagere verplichtingenrealisaties op de programma's Verbeteraanpak trein (€ 44,5 miljoen), PHS (€ 32,1 miljoen), Goederenroute Elst-Deventer-Twente (€ 16,9 miljoen), en Verbeteraanpak Stations (€ 10,1 miljoen).

Artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur

14.01 Grote regionale/lokale projecten

Fasewisseling projecten

Het project Amstelveenlijn is overgegaan van de planuitwerkingsfase (14.01.02) naar de realisatiefase (14.01.03).

Artikel 15 Hoofdvaarwegennet

Verplichtingen

Het verplichtingenbudget is met € 57,3 miljoen overschreden. Middels een brief aan de Staten-Generaal (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 550 A, nr. 71) is eerder een overschrijding van € 47,3 miljoen gemeld met de volgende toelichting:

De resterende overschrijding van € 10,0 miljoen wordt met name veroorzaakt door het project overdracht Brokx-Nat.

Artikel 17 Megaprojecten verkeer en vervoer

17.07 ERTMS

Op dit artikelonderdeel vinden bij Slotwet in grote lijnen drie mutaties plaats die per saldo leiden tot een verlaging van € 7,2 miljoen. Verhogingen als gevolg van de afrekening ProRail 4e kwartaal 2015 (€ 4,8 miljoen) en EU subsidies (€ 1,0 miljoen) met daartegenover een verlaging als gevolg van de verwerking van het saldo 2016 (€ 13,0 miljoen).

Afrekening ProRail 4e kwartaal 2015

De technisch/boekhoudkundige overschrijding van de uitgaven wordt veroorzaakt doordat terug ontvangen voorschotten met ingang van het boekjaar 2016 bruto worden geboekt.

EU-subsidie

ERTMS heeft een aantal subsidies toegekend gekregen vanuit het EU-fonds Connecting Europe Facility for Transport (CEF Transport). In 2016 zijn reeds enkele voorschotten van de subsidies ontvangen (€ 1,0 miljoen).

Saldo 2016

De Slotwet 2016 laat een voordelig saldo zien van € 13,0 miljoen. Deze lagere uitgaven worden met name veroorzaakt door een vertraging van de planuitwerkingsfase van ERTMS. Daarnaast hebben de hierboven beschreven ontvangen voorschotten van de EU geleid tot aanvullende onderuitputting in 2016. Het voordelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

17.08 ZuidasDok

De verlaging bij Slotwet van € 3,4 miljoen wordt veroorzaakt door de verwerking van het saldo 2016.

Saldo 2016

De Slotwet 2016 laat een voordelig saldo zien van € 3,4 miljoen. Dat is het gevolg van facturen die te laat zijn ontvangen om nog in 2016 tot betaling te kunnen komen. Het voordelig saldo wordt in 2017 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Verplichtingen

De lagere verplichtingen bij Slotwet worden met name veroorzaakt door de vertraging van de planuitwerkingsfase van ERTMS, waardoor verplichtingen van een aantal voorbereidende werkzaamheden niet meer in 2016 zijn aangegaan.

Artikel 18 Overige uitgaven en ontvangsten

Artikel 19 Bijdragen ten laste van begroting Hoofdstuk XII

2.2 De productartikelen

Hieronder worden alle beleidsmatig relevante mutaties op het niveau van het artikelonderdeel zichtbaar gemaakt, en waar zinvol en relevant, ook toegelicht (zie leeswijzer). In de verdiepingsbijlage is een meerjarige mutatietabel opgenomen op artikelonderdeelniveau met daarbij de aansluiting tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds.

Artikel 12 Hoofdwegennet

12.02 Beheer, onderhoud en vervanging

Op dit artikelonderdeel vinden bij Voorjaarsnota in grote lijnen drie mutaties plaats die per saldo leiden tot een verlaging van € 70,6 miljoen. Verlagingen als gevolg van de verwerking van het saldo 2015 (– € 70,3 miljoen) en een overboeking naar de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) voor het toezicht op overbelading (– € 2,5 miljoen) met daartegenover een verhoging als gevolg van bijdragen van derden (€ 2,2 miljoen).

Saldo 2015

De begrotingstand in 2016 wordt met € 70,3 miljoen verlaagd als gevolg van de technische verwerking van het saldo 2015. Dit betekent dat in 2015 € 70,3 miljoen meer aan de projecten van dit artikelonderdeel is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Om de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd te laten is deze verlaging in 2016 nodig.

Toezicht overbelading

De ILT houdt toezicht op overbelading van wegverkeer. Hiervoor werd de ILT jaarlijks middels facturering door Rijkswaterstaat (RWS) gecompenseerd. De samenwerking is nu structureel in de begroting verwerkt door desbetreffende middelen (€ 2,5 miljoen per jaar) over te hevelen naar de begroting Hoofdstuk XII artikel 24 Handhaving en Toezicht.

Bijdragen derden

De provincie Noord-Brabant levert een bijdrage aan de kosten voor de werkzaamheden aan het Kunstwerk Drongelenskanaal binnen het programma Vervanging en Renovatie (€ 3,7 miljoen, waarvan € 2,2 miljoen in 2016).

12.03 Aanleg

Op dit artikelonderdeel vinden bij Voorjaarsnota in grote lijnen zes mutaties plaats die per saldo leiden tot een verlaging van € 126,0 miljoen. Verlagingen als gevolg van de verwerking van het saldo 2015 (– € 109,0 miljoen), overboekingen in het kader van het programma Beter Benutten (– € 9,9 miljoen), een wijziging in de regionale bijdrage voor het programma aansluitingen (– € 7,6 miljoen) en de verwerking van de taakstelling Veiligheid en Justitie en migratie (– € 2,2 miljoen). Hier tegenover staan verhogingen als gevolg van bijdragen van derden (€ 1,6 miljoen) en overige mutaties (€ 1,1 miljoen).

Saldo 2015

De begrotingstand in 2016 wordt met € 109,0 miljoen verlaagd als gevolg van de technische verwerking van het saldo 2015. Dit betekent dat in 2015 € 109,0 miljoen meer aan de projecten van dit artikelonderdeel is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Om de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd te laten is deze verlaging in 2016 nodig.

Programma Beter Benutten

In het kader van het programma Beter Benutten wordt dit artikelonderdeel in 2016 met € 9,9 miljoen verlaagd, te weten:

• – Een overboeking naar de BDU (€ 3,2 miljoen) en diverse overboekingen naar het Provinciefonds, het Gemeentefonds en het BTW-compensatiefonds (€ 3,8 miljoen).

• – Een overboeking naar de begroting Hoofdstuk XII artikel 14 Wegen en Verkeersveiligheid ten behoeve van Intelligente Transport Systemen (€ 4,3 miljoen waarvan € 2,3 miljoen in 2016).

• – Een overboeking naar artikelonderdeel 12.01 Verkeersmanagement ten behoeve van Connecting Mobility en de National Data Warehouse (NDW) (€ 0,6 miljoen).

Programma aansluitingen

De provincie Zuid-Holland en de gemeente Dordrecht leveren een bijdrage ter verbetering van de aansluiting A16/N3 op het bedrijventerrein Dortsekil. Vanwege een scopewijziging is de bijdrage in 2016 verlaagd (– € 7,6 miljoen) en de bijdrage in de periode 2017–2020 verhoogd (€ 21,6 miljoen).

Taakstelling Veiligheid en Justitie en Migratie

Dit betreft het aandeel van het Hoofdwegennet in het extra budget dat beschikbaar wordt gesteld aan de begroting van Veiligheid en Justitie en voor de budgettaire gevolgen van de migratieproblematiek. Het aandeel bedraagt € 2,2 miljoen per jaar in 2016 en 2017 en € 0,7 miljoen in 2018.

Bijdragen derden

Deze post bestaat uit geringe wijzigingen in de bijdragen van derden aan diverse aanlegprojecten.

12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS

Op dit artikelonderdeel vinden bij Voorjaarsnota in grote lijnen twee mutaties plaats die per saldo leiden tot een verhoging van € 13,4 miljoen. Een verhoging als gevolg van de verwerking van het saldo 2015 (€ 14,4 miljoen) met daartegenover een verlaging als gevolg van overige mutaties (– € 1,0 miljoen).

Saldo 2015

De begrotingstand in 2016 wordt met € 14,4 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo 2015. Dit betekent dat in 2015 € 14,4 miljoen minder aan de projecten van dit artikelonderdeel is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Om de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd te laten is deze verhoging in 2016 nodig.

12.09 Ontvangsten

Op dit artikelonderdeel vinden bij Voorjaarsnota in grote lijnen drie mutaties plaats die per saldo leiden tot een verhoging van € 73,5 miljoen. Verhogingen als gevolg van de verwerking van het saldo 2015 (€ 77,3 miljoen) en bijdragen van derden (€ 3,8 miljoen) met daartegenover een verlaging als gevolg van een wijziging in de regionale bijdrage voor het programma aansluitingen (– € 7,6 miljoen).

Saldo 2015

De begrotingstand in 2016 wordt met € 77,3 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo 2015. Dit betekent dat in 2015 € 77,3 miljoen minder is ontvangen dan oorspronkelijk begroot.

Programma aansluitingen

De provincie Zuid-Holland en de gemeente Dordrecht leveren een bijdrage ter verbetering van de aansluiting A16/N3 op het bedrijventerrein Dortsekil. Vanwege een scopewijziging is de bijdrage in 2016 verlaagd (– € 7,6 miljoen) en de bijdrage in de periode 2017–2020 verhoogd (€ 21,6 miljoen).

Bijdragen derden

De provincie Noord-Brabant levert een bijdrage aan de kosten voor de werkzaamheden aan het Kunstwerk Drongelenskanaal binnen het programma Vervanging en Renovatie (€ 3,7 miljoen, waarvan € 2,2 miljoen in 2016). Daarnaast is sprake van geringe wijzigingen in de bijdragen van derden aan diverse aanlegprojecten (€ 1,6 miljoen).

Verplichtingen

De verplichtingenmutatie heeft voor een bedrag van € 1.296,5 miljoen betrekking op de bovenstaande toegelichte kasmutaties en de overloop uit 2015. Daarnaast wordt voor een bedrag van € 285,5 miljoen de verplichtingenramingen van diverse projecten naar beneden bijgesteld om aan te sluiten bij de actuele projectplanningen en uitgavenramingen.

Artikel 13 Spoorwegen