A Infrastructuurfonds

A. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2001 afzonderlijk bij wet vastgesteld en ook gewijzigd.

Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2018 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds.

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat, C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk jaar afzonderlijk bij de wet vastgesteld. Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat voor het aangegeven jaar vast te stellen.

Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen in de Miljoenennota.

Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen en ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

A. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 afzonderlijk bij wet vastgesteld en ook gewijzigd.

Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2018 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds.

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat, C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

A. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd.

Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2018 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds.

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat, C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

B. BEGROTINGSTOELICHTING

B. BEGROTINGSTOELICHTING

Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) stelt de begroting van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (begroting Hoofdstuk XII) op van de Rijksbegroting, de begroting van het Infrastructuurfonds en de begroting van het Deltafonds.

Voor u ligt de begroting van het Infrastructuurfonds.

Door een apart fonds voor infrastructuur kan beter invulling worden gegeven aan de doelstellingen zoals genoemd in de wet op het Infrastructuurfonds, te weten het bevorderen van een integrale afweging van prioriteiten en het bevorderen van continuïteit van middelen voor infrastructuur. Zo mag het fonds jaarlijkse saldi (meer of minder uitgaven in enig jaar) overhevelen – in tegenstelling tot de beleidsbegroting van IenM – waardoor (kasmatige) vertragingen en versnellingen van projecten niet hoeven te leiden tot budgettaire knelpunten.

Het Infrastructuurfonds wordt voor het grootste deel gevoed door een bijdrage uit de begroting Hoofdstuk XII (artikelonderdeel 26.01). Daarnaast worden voor een aantal projecten uitgaven doorberekend aan derden, zoals andere departementen, lagere overheden, buitenlandse overheidsinstanties en de Europese Unie.

B. BEGROTINGSTOELICHTING

B. BEGROTINGSTOELICHTING

1. Leeswijzer

Algemeen

De opzet en structuur van de onderliggende Slotwet voor het Infrastructuurfonds is gebaseerd op de rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën.

• – Het opnemen van gedetailleerde projectinformatie in de suppletoire begrotingen conform begroting en jaarverslag (brief van 4 november 2009 naar aanleiding van toezegging verbetering informatievoorziening bij WGO van 24 juni 2009);

• – Het inzicht in de budgetten van de verkenningen en planuitwerkingprogramma’s wordt vergroot door begrotingsmutaties expliciet in de MIRT tabellen zichtbaar te maken op projectniveau (toezegging WGO van 22 juni 2011);

• – Mutaties op de beschikbare budgetten worden in de (niet voorgeschreven) verdiepingsbijlage op artikelonderdeelniveau voor de volledige looptijd tot en met 2032 inzichtelijk gemaakt (in lijn met groeiparagraaf uit de begroting IenM voor 2013);

• – In dit wetsvoorstel zijn alleen technische uitvoeringsmutaties, mutaties van boekhoudkundige aard of mutaties voortvloeiend uit controlebevindingen opgenomen;

• – Uitzonderingen hierop zijn mutaties die door middel van kamerbrieven eerder met de Staten-Generaal zijn gedeeld (Kamerstukken II, 2018–2018, 34 775 XII).

Opbouw

1. Leeswijzer

Algemeen

De opzet en structuur van de onderliggende suppletoire begroting voor het Infrastructuurfonds is gebaseerd op de rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën.

• – Het opnemen van gedetailleerde projectinformatie in de suppletoire begrotingen conform begroting en jaarverslag (brief van 4 november 2009 naar aanleiding van toezegging verbetering informatievoorziening bij WGO van 24 juni 2009);

• – Het inzicht in de budgetten van de verkenningen en planuitwerkingprogramma’s wordt vergroot door begrotingsmutaties expliciet in de MIRT-tabellen zichtbaar te maken op projectniveau (toezegging WGO van 22 juni 2011);

• – Mutaties op de beschikbare budgetten worden in de (niet voorgeschreven) verdiepingsbijlage op artikelonderdeelniveau voor de volledige looptijd tot en met 2031 inzichtelijk gemaakt (in lijn met groeiparagraaf uit de begroting IenM voor 2013).

Opbouw

1. LEESWIJZER

Structuur

De opzet en de structuur van de begroting voor het Infrastructuurfonds zijn gebaseerd op de rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën. De begrotingstoelichting kent een opbouw waarbij afhankelijk van de informatievraag- en behoefte verder kan worden ingezoomd.

• 1. Allereerst is de begroting(wet)staat voor het Infrastructuurfonds voor het jaar 2018 opgenomen. Deze dient ter autorisatie van de budgetten die op artikelniveau in de verplichtingen-, uitgaven- en ontvangstenramingen worden voorgesteld.

• 2. In de infrastructuuragenda is vervolgens inzichtelijk gemaakt welke projecten in 2018 worden opgeleverd en bij welke projecten de uitvoering in 2018 begint.

• 3. Het laatste onderdeel van de agenda, «Begroting op hoofdlijnen», verstrekt inzicht in de belangrijkste budgettaire voorstellen die leiden tot wijziging van de begroting. Hiermee kan snel een indruk worden verkregen van de inhoud van dit wetsvoorstel.

• 4. In de artikelgewijze toelichting bij dit wetsvoorstel zijn de MIRT tabellen met de realisatieprojecten alsmede de verkenningen en planuitwerkingprogramma’s opgenomen waarin de begrotingsmutaties op projectniveau zichtbaar zijn gemaakt. Deze MIRT tabellen zijn in ieder geval voorzien van toelichtingen indien sprake is:

  • • van een wijziging (anders dan door de verwerking van prijsbijstelling) in het taakstellend projectbudget groter dan 10% of meer dan € 10 miljoen;

  • • van een wijziging groter dan 1 jaar in de oplevering van het project.

  De stand «vorig» betreft de stand in de eerste suppletoire begroting 2017.

  Meer gedetailleerde informatie over de projecten die zich thans in de fase van verkenning, planuitwerking en realisatie bevinden, kunt u vinden in de individuele projectbladen van het MIRT Overzicht 2018. Voor de projecten in de MIRT tabellen is waar mogelijk een digitale verwijzing opgenomen naar het projectblad van dat project in het MIRT Overzicht.

• 5. In de verdiepingsbijlage is door middel van een meerjarige mutatietabel op artikelonderdeelniveau de aansluiting gemaakt tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds.

• 6. De overige bijlagen geven voor enkele specifieke onderwerpen inhoudelijk meer toelichting of betreffen overzichtsconstructies.

Mede naar aanleiding van overleg met de Tweede Kamer zijn in aanvulling op de rijksbegrotingsvoorschriften de onderstaande punten in deze begroting verwerkt:

• 1. Naar aanleiding van de motie van de leden Van Helvert en Van Veldhoven (Kamerstukken II 2015–2016 34 475 XII, nr. 12) worden bij alle begrotingsartikelen op het Infrastructuurfonds en Deltafonds groter dan € 1 miljard de begrotingsmutaties boven de € 5 miljoen toegelicht. Dit heeft als praktische uitwerking dat bij de artikelen tussen de € 200 miljoen en € 1 miljard de ondergrens voor technische mutaties ook neerwaarts is bijgesteld. Voor beleidsmatige mutaties was er bij de artikelen van deze omvang reeds sprake van een ondergrens van € 5 miljoen. De norm voor het toelichten van de begrotingsmutaties op het niveau van artikelonderdeel is hiermee als volgt:

  Norm bij te verklaren verschillen

  Omvang begrotingsartikel (stand Ontwerpbegroting in € miljoen)	Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)	Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
  < 50	1	2
  ≥ 50 en < 200	2	4
  ≥ 200 < 1.000	5	5
  ≥ 1.000	5	5

• 2. In bijlage 1 zijn de uitgaven per modaliteit weergegeven. Daarbij is het verschil met artikel 26 Bijdrage Investeringsfondsen van de begroting Hoofdstuk XII uitgewerkt. Dit verschil betreft de overige ontvangsten van het fonds.

• 3. Op de productartikelen worden onder de desbetreffende tabel «budgettaire gevolgen van de uitvoering» na de begrotingsperiode extracomptabel de budgetten op het niveau van artikelonderdeel weergegeven voor de looptijd tot en met 2031.

• 4. Significante kasschuiven en begrotingsmutaties op de beschikbare budgetten worden in de verdiepingsbijlage op hetzelfde detailniveau (artikelonderdeel) tot en met 2031 toegelicht. Dit rekening houdend met de norm zoals hierboven is aangegeven.

• 5. Voor beheer, onderhoud en vervanging is een aparte bijlage opgenomen. Specifiek voor Spoor (artikelonderdeel 13.02) geldt dat een meer uitgebreide inhoudelijke toelichting is opgenomen op de aanwending van de bijdrage aan ProRail. In deze begroting is een specificatie van de uitgaven opgenomen, conform de specificatie zoals opgenomen in het beheerplan en de jaarrekening van ProRail.

• 6. Er is een zichtbare aansluiting tussen de uitgaven op het Infrastructuurfonds en de uitgaven van ProRail. Dit is gedaan door de middelen voor ProRail apart zichtbaar te maken bij artikelonderdeel 13.03 Aanleg en door het opnemen van het grafische schema met de financiële stromen (bijlage 5 ProRail).

In het Wetgevingsoverleg begrotingsonderzoek van 12 oktober 2016 is uitgebreid met uw Kamer gesproken over kasschuiven op de fondsbegrotingen. In het kader van de informatievoorziening wordt hieronder aangegeven waarom deze kasschuiven worden doorgevoerd op de fondsbegrotingen en op welke plek de in de begroting 2018 doorgevoerde kasschuiven worden toegelicht.

Op de begrotingen van het Infrastructuurfonds en het Deltafonds vinden jaarlijks kasschuiven plaats. Middels kasschuiven wordt ervoor gezorgd dat de beschikbare kas per jaar en per modaliteit blijft aansluiten op de in de begroting geactualiseerde programmering. Kasschuiven zijn altijd budgetneutraal, hetgeen betekent dat de hoeveelheid middelen die meerjarig beschikbaar is niet wijzigt als gevolg van de kasschuif. In de verdiepingsbijlage van de begrotingen van het Infrastructuurfonds en Deltafonds zijn de significante kasschuiven in de begroting 2018 over de gehele looptijd van de begroting inzichtelijk gemaakt en toegelicht. Indien sprake is van politiek relevante kasschuiven dan worden deze tevens opgenomen en toegelicht in de begroting op hoofdlijnen. De begroting op hoofdlijnen treft u op pagina 9 van deze begroting.

Groeiparagraaf

In de groeiparagraaf worden de belangrijkste verbeteringen in de begroting beschreven ten opzichte van het voorgaande jaar.

Verbeteringen informatievoorziening via de begrotingscyclus

In aanloop naar de begroting 2017 is er door de rapporteurs mw. Visser en dhr. Hoogland namens de vaste Kamercommissie IenM voor de begrotingscyclus samengewerkt met vertegenwoordigers vanuit IenM om tot verbetervoorstellen voor de informatievoorziening via de begrotingscyclus te komen. In het Wetgevingsoverleg Jaarverslagen op 30 juni 2016 hebben zij over hun aanbevelingen gerapporteerd. Naar aanleiding van deze aanbevelingen zijn er reeds in de begroting 2017, het MIRT Overzicht 2017 en het jaarverslag 2016 verbeteringen aangebracht. Deze verbeteringen zijn toegelicht in de groeiparagraaf van de begroting 2017 en het jaarverslag 2016.

Met de doorgevoerde verbeteringen zijn alle aanbevelingen van de rapporteurs mw. Visser en dhr. Hoogland verwerkt. Het komende jaar zal de nadruk liggen op het bevorderen van de kwaliteit van de doorgevoerde verbeteringen.

Naast de bovengenoemde verbeteringen in de informatievoorziening is er in deze begroting ook opvolging gegeven aan de Kabinetsreactie op het IBO «flexibiliteit in de infrastructurele planning». Op pagina 15 van deze begroting treft u de verbeteringen in de informatievoorziening die hieruit voortvloeien op de Infrastructuurfonds- en Deltafondsbegroting.

Instandhoudingsbijlage

In deze begroting zijn de onderstaande punten opgenomen in de bijlage 4 Instandhouding:

• • Conform de toezegging uit de voorgaande begroting, en zoals bevestigd in het wetgevingsoverleg van 17 juni 2017, wordt inzicht geboden in de beschikbare budgetten en budgetbehoefte voor instandhouding;

• • Er is invulling gegeven aan de motie Belhaj (Kamerstukken II 2016–2017 34 550, nr. 48). Deze verzoekt om inzicht te bieden in de stand van zaken van het beheer en onderhoud van de grote strategische bruggen op het hoofdwegennet;

• • Er wordt invulling gegeven aan de toezegging uit de eerste suppletoire begroting 2017 om nader inzicht te geven in de balanspost «nog uit te voeren werkzaamheden».

Tolbijlage

In bijlage 7 wordt met ingang van de begroting 2018 inzicht geboden in de financiële stromen die samenhangen met de (voorbereiding op de) beoogde tolheffing op de trajecten Blankenburgverbinding en ViA15.

2. De producten

Dit wetsvoorstel sluit aan bij de Slotwet 2018 van het Ministerie van Financiën en bevat alleen begrotingsmutaties die betrekking hebben op de uitvoering van reeds ingezet beleid. De mutaties zijn hieronder in tabelvorm weergegeven en toegelicht. De budgettaire gevolgen van de begrotingsmutaties zijn verder onder 2.2 op de productartikelen zichtbaar gemaakt.

2. De producten

Dit wetsvoorstel sluit aan bij de Voorjaarsnota 2018 van het Ministerie van Financiën en bevat alleen begrotingsmutaties die betrekking hebben op de uitvoering van reeds ingezet beleid. De mutaties zijn hieronder in tabelvorm weergegeven en toegelicht. De budgettaire gevolgen van de begrotingsmutaties zijn verder onder 2.2 op de productartikelen zichtbaar gemaakt.

2. INFRASTRUCTUURAGENDA

In de infrastructuuragenda wordt de agenda op projectniveau gepresenteerd, met aandacht voor de mijlpalen in het lopende infrastructuurprogramma. Zo wordt inzichtelijk gemaakt welke projecten in 2018 worden opgeleverd en bij welke projecten de uitvoering in 2018 begint. Daarna volgt een toelichting op begroting op hoofdlijnen.

Mijlpalen en resultaten 2018

Beheer, onderhoud en vervanging

In 2018 wil IenM onder meer de volgende activiteiten in het kader van beheer, onderhoud en vervanging uitvoeren:

Voor een nadere toelichting op de stand van zaken van beheer, onderhoud en vervanging wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen en naar het MIRT Overzicht 2018.

Aanleg

Hieronder volgen de mijlpalen die IenM in 2018 wil halen per modaliteit.

Voor een nadere toelichting over de stand van zaken voor het lopende programma wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen en naar het MIRT Overzicht 2018.

Regionale/lokale infrastructuur

Voor de grote regionale en lokale infrastructuurprojecten (kosten van de meest kosteneffectieve oplossing hoger dan € 112,5 miljoen respectievelijk € 225 miljoen) ligt de verantwoordelijkheid voor voorbereiding, aanleg, beheer en onderhoud en exploitatie bij de betreffende regionale of lokale overheid. IenM is dus niet zelf verantwoordelijk, maar kan een bijdrage leveren in de aanlegkosten van een dergelijk project als nut en noodzaak zijn aangetoond en het project van (boven)regionaal belang is. Op artikelonderdeel 14.01 zijn de grote regionale/lokale projecten nader aangeduid.

Voor een nadere toelichting over de stand van zaken voor de lopende programma’s wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen, de voortgangsrapportages aan de Tweede Kamer en het MIRT Overzicht 2018.

Begroting op hoofdlijnen

Verlenging looptijd investeringsfondsen tot en met 2031

Mede ingegeven door de motie van het lid Harbers c.s. (Kamerstukken II 2015–2016 34 300, nr. 50) is vorig jaar besloten om het Infrastructuurfonds en het Deltafonds met ingang van de begroting 2018 jaarlijks met een jaar te gaan verlengen. Bij de begroting 2018 betekent dit dat de looptijd van de investeringsfondsen wordt verlengd tot en met 2031.

Met de verlenging tot en met 2031 komt in totaal – inclusief structurele ontvangsten – een ruimte van circa € 5,5 miljard beschikbaar op het Infrastructuurfonds. Deze ruimte wordt bij voorrang ingezet voor het dekken van de doorlopende verplichtingen, zoals de uitgaven die zijn benodigd voor de instandhouding van het huidige areaal. Hiervoor is in 2031 circa € 3,7 miljard benodigd.

De ruimte die in 2031 resteert na aftrek van de doorlopende verplichtingen betreft investeringsruimte en bedraagt circa € 1,8 miljard.

Belangrijkste wijzigingen

De onderstaande tabel geeft de belangrijkste wijzigingen in de uitgaven en inkomsten aan ten opzichte van de eerste suppletoire begroting 2017. Een volledig overzicht van de mutaties is terug te vinden in verdiepingsbijlage.

Ad 1. Aan de lagere ontvangsten van per saldo € 15,6 miljoen ligt een viertal oorzaken ten grondslag. De bijdrage vanuit de regio voor N33 Assen–Zuidbroek valt lager uit als gevolg van meevallende uitgaven (– € 7,1 miljoen). Tevens vallen de ontvangsten lager uit wegens het niet doorgaan van de bestuursovereenkomst voor hoogwaardig openbaar vervoer A27/A1 (– € 1,1 miljoen) en een aanbestedingsmeevaller op A4/A9 Badhoevedorp (– € 14,4 miljoen). Daarnaast zijn er extra ontvangsten vanuit de regio voor de aanleg van een fiets- en voetgangerstunnel met betrekking tot de A28/A1 knooppunt Hoevelaken (+ € 7,0 miljoen).

Ad 2. Van de projecten A27–A1 Utrecht–Eemnes–Bunschoten, Capaciteitsuitbreiding Sluis Eefde, N18 Varsseveld–Enschede, en SAA A6 Almere is de DBFM-aanbesteding afgerond. De budgettaire reeksen van de aanlegbudgetten worden technisch omgezet om aan de beschikbaarheidsvergoedingen te kunnen voldoen. Zie voor een nadere toelichting op deze wijze van verwerking bijlage 6 DBFM-conversies.

Ad 3. Bij de begroting 2018 wordt de looptijd van het Infrastructuurfonds met een jaar verlengd tot en met 2031. Het niveau van extrapolatie is gelijk aan het jaar 2030 stand begroting 2017 na verwerking van structurele begrotingsmutaties. Daarnaast zijn de structurele bijdragen van derden doorgetrokken.

Ad 4. Dit betreft de verwerking van de loon- en prijsbijstelling 2017 en de verhoging van de pensioenpremie van het ABP. De middelen die bij de eerste suppletoire begroting 2017 voor de loon- en prijsbijstelling en ter compensatie van de pensioenpremiestijging aan de begroting Hoofdstuk XII zijn toegevoegd, worden toebedeeld naar diverse artikelen op de begroting Hoofdstuk XII en de investeringsfondsen.

Ad 5. Dit betreft het effect op de uitgavenramingen van bijdragen van derden die in de tijd verschuiven. Onder meer ontvangsten vanuit het EU-fonds Connecting Europe Facility for Transport (CEF Transport) voor ERTMS en bijdragen van derden voor A7 Zuidelijke Ringweg Groningen liggen hieraan ten grondslag.

Ad 6. Bij de begroting 2018 worden op het Infrastructuurfonds en Deltafonds middelen vrijgemaakt voor Basisregistratie Ondergrond (BRO). De vrijgemaakte middelen worden gereserveerd op het Deltafonds en worden tranchegewijs naar de begroting HXII overgeheveld waar de uitgaven voor BRO worden verantwoord.

Ad 7. Voor de stelselkosten van het programma elektronisch identificeren (eID) is structureel € 16 miljoen benodigd vanaf 2018. IenM levert hieraan een structurele bijdrage van € 2 miljoen. Dit betreft de budgettaire verwerking van het aandeel van het Infrastructuurfonds. Dekking vindt plaats uit artikelonderdeel 18.11 Investeringsruimte.

Ad 8. De ministeries van IenM, VenJ, EZ, Financiën en Defensie investeren in een Maritiem Operatiecentrum (MOC) voor de Kustwacht. Dit betreft de budgettaire verwerking van het aandeel van IenM. Dekking vindt plaats uit artikelonderdeel 18.11 Investeringsruimte.

Ad 9. Dit betreft overboekingen naar het Provinciefonds, het Gemeentefonds en het BTW-compensatiefonds in het kader van Grensoverschrijdend Spoorvervoer (€ 9 miljoen) en het Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn (RSP) (€ 147 miljoen).

Ad 10. Dit betreft de uitvoering van de tijdelijke tolheffing op Blankenburgverbinding en ViA15. De dekking van het daarvoor benodigde budget komt uit de tolopbrengsten.

Ad 11. Bij begroting 2017 is de looptijd van het Infrastructuurfonds met twee jaar verlengd tot en met 2030. Bij deze verlenging is besloten om een deel van de vrijkomende middelen volledig vrij beschikbaar te houden voor toekomstige kabinetten, hetgeen is aangemerkt als beleidsruimte.

In de begroting 2017 is aangegeven dat de beleidsruimte nog kan wijzigen, indien in aanloop naar de begroting 2018 blijkt dat de omvang van de doorlopende verplichtingen voor de jaren 2029 en 2030 moet worden bijgesteld. Om dit vast te kunnen stellen, is in de begroting 2017 aangekondigd dat deze budgetten in aanloop naar de begroting 2018 nader zullen worden bezien. Aanleiding hiervoor is dat de omvang van de doorlopende verplichtingen bij de verlenging tot en met 2030 technisch is bepaald door de omvang van de doorlopende verplichtingen in het begrotingsjaar 2028 als uitgangspunt te hanteren. In het afgelopen jaar is gebleken dat het hanteren van dit uitgangspunt niet voor alle budgetten heeft geresulteerd in het juiste benodigde bedrag in de jaren 2029 en 2030.

Voor de jaren 2029 en 2030 is per saldo per jaar € 253 miljoen meer benodigd voor het dekken van de doorlopende verplichtingen. In deze begroting zijn derhalve deze budgetten voor de jaren 2029 en 2030 bijgesteld ten laste van de beleidsruimte op artikel 18 Overige uitgaven.

Ad 12. Op basis van de budgettaire prognose is bij de eerste suppletoire begroting 2017 een kasschuif van € 250 miljoen van 2017 naar 2018 (€ 60 miljoen) en 2019 (€ 190 miljoen) verwerkt. Deze kasschuif is bij de eerste suppletoire begroting 2017 doorgevoerd op artikelonderdeel 18.15 Ramingsbijstelling en Kasschuif. Zoals aangekondigd in de eerste suppletoire begroting 2017 wordt deze kasschuif – op basis de geactualiseerde programmering – bij begroting 2018 over de artikelen verdeeld. De kasschuif is bij begroting 2018 volledig ingepast op artikel 13 Spoorwegen, aangezien met name op dit artikel sprake is van diverse autonome vertragingen in de programmering.

Ad 13. Bij begroting 2017 is een kasschuif van € 100 miljoen van 2017 naar 2020 toegepast ten behoeve van het rijksbrede financiële beeld. Deze kasschuif is bij begroting 2017 doorgevoerd op artikelonderdeel 18.15 Ramingsbijstelling en Kasschuif. De meerjarige programmering is hiervoor niet aangepast en derhalve is de kasschuif bij begroting 2017 nog niet verdeeld over de artikelen. Bij begroting 2018 wordt deze kasschuif ingepast op artikel 13 Spoorwegen (€ 80 miljoen) en artikel 15 Hoofdvaarwegennet (€ 20 miljoen).

Ad 14. Op de verschillende modaliteiten treden diverse autonome wijzigingen van de programmering op. Om een betere verdeling van de overprogrammering over de verschillende modaliteiten te verkrijgen, zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren tussen alle modaliteiten in het Infrastructuurfonds noodzakelijk.

Ad 15. In de begroting 2017 is vermeld dat binnen het totale beschikbare ERTMS-budget € 250 miljoen wordt vrijgemaakt om de capaciteit van de multimodale knoop station Schiphol te vergroten. Middels deze mutatie wordt € 250 miljoen overgeheveld vanuit artikelonderdeel 17.07 ERTMS naar artikelonderdeel 13.03 Aanleg.

Ad 16. Op basis van het tweejaarlijks Vervanging en Renovatie (VenR)-prognoserapport blijkt tot en met 2030 sprake te zijn van een tekort op de vervanging- en renovatiebudgetten op artikel 15 Hoofdvaarwegennet. Dit gewijzigde beeld is ontstaan doordat voor het hoofdvaarwegennet de VenR-behoefte op middellange termijn beter in beeld is gekomen, waarbij de toegenomen kosten voor issues als bruggen (stalen bruggen/draagkracht) en het opnemen van damwandenproblematiek een belangrijk deel van de toename veroorzaken. Het tekort op artikel 15 Hoofdvaarwegennet zorgt op fondsniveau niet voor een verhoging van de benodigde middelen voor VenR, aangezien het VenR-prognoserapport tegelijkertijd een overschot liet zien op de vervanging- en renovatieopgave op artikel 12 Hoofdwegennet. In bijlage 4 wordt de vervanging en renovatieopgave nader toegelicht.

Overprogrammering

De in de begroting 2014 geïntroduceerde overprogrammering wordt gebruikt om te zorgen dat de budgetten voor aanleg van infrastructuur ook daadwerkelijk tot besteding komen in de jaren waarin deze beschikbaar zijn gesteld. Doordat met overprogrammering wordt gewerkt leiden vertragingen bij individuele projecten niet automatisch tot onderuitputting van het beschikbare budget.

De overprogrammering wordt uitsluitend gedurende de begrotingsperiode (de begroting tot en met het jaar 2022) toegepast op de artikelen voor aanleg. In de totale periode tot en met 2031 is het volledige programma altijd gedekt. Overprogrammering wordt hoofdzakelijk gebruikt op de budgetten voor verkenning- en planuitwerking. In deze projectfases is de onzekerheid rondom de planningen – en daarmee het risico op vertraging – namelijk het hoogst. In de onderstaande tabel is de omvang van deze overprogrammering weergegeven.

Op de artikelen voor realisatie is er sprake van een beperktere overprogrammering. Zowel de omvang als het ritme hiervan is inzichtelijk gemaakt in de projecttabellen bij de realisatieartikelen van de modaliteiten. Over de begrotingsperiode (de begroting tot en met het jaar 2022) genomen is het volledige programma gedekt op de artikelen voor realisatie (oftewel de overprogrammering is per saldo nul).

Gemiddelde uitgaven

Onderstaand zijn de gemiddelde jaarlijkse uitgaven per productartikel in de periode 2017–2031 gepresenteerd.

Gemiddelde jaarlijkse uitgaven van het Infrastructuurfonds 2017–2031 (bedragen x € 1 miljoen; gemiddeld per jaar: € 5.903 miljoen)

IBO Flexibiliteit in infrastructurele planning

In het afgelopen jaar heeft het kabinet de IBO Flexibiliteit in infrastructurele planning (Kamerstukken II 2016–2017 34 550 A, nr. 5) aan de Tweede Kamer verzonden. In de kabinetsreactie heeft het kabinet de behoefte aan flexibilisering in het Infrastructuurfonds en Deltafonds en opgave gericht werken in het MIRT onderschreven. Eén van de aangekondigde verbeteringen is de introductie van een flexnorm, waarmee het inzicht in de meerjarige hardheid van de bestuurlijke afspraken wordt aangescherpt.

In de begroting 2018 wordt een eerste stap genomen om de flexnorm toe te passen in de begroting. De flexnorm is een percentage dat aangeeft welk aandeel van de aanlegbudgetten (inclusief investeringsruimte) naar mening van het kabinet flexibel is om bij nieuwe planvorming te betrekking. Het betreft de ruimte binnen de begroting waar nog geen definitieve oplossing is bepaald en gekozen kan worden voor een alternatieve aanwending of oplossing.

Overigens geldt ook dat waar wél bestuurlijke afspraken zijn gemaakt, maar er nog geen juridische verplichtingen zijn aangegaan, de budgetten nog altijd onverminderd door de Tweede Kamer te amenderen zijn.

Met de introductie van de flexnorm komen de termen bestemd, gebonden en verplicht die tot op heden werden gehanteerd om een indicatie te geven van de hardheid van de bestuurlijke afspraken in de huidige memorie van toelichting te vervallen. In de kabinetsreactie bij het IBO is aangeven dat naar mening van het kabinet dit onderscheid niet in voldoende mate scherpte aanbracht in de hardheid van de onderliggende bestuurlijke afspraken.

In onderstaande tabel is weergegeven welke budgetten in de begroting 2018 conform hierboven geschetste flexnorm flexibel zijn om bij nieuwe planvorming te betrekken.

U wordt middels een brief apart geïnformeerd over de vervolgstappen die ik voornemens ben om de flexnorm beter te verankeren middels een nieuw artikel. Zoals aangekondigd in de kabinetsreactie op het IBO «flexibiliteit in infrastructurele planning» zullen vanaf de begroting 2018 alle nieuwe verkenningen op een algemeen begrotingsartikel worden opgenomen. Hiervoor is bij deze begroting het artikelonderdeel 18.17 (verkenningen nieuwe stijl) aangemaakt. Er zijn nog geen nieuwe verkenningen gestart.

2.1 Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties

Toelichting

1. Saldo 2018

De Slotwet 2018 laat een nadelig saldo zien van € 79,5 miljoen; dit saldo wordt gevormd door € 39,3 miljoen aan lagere uitgaven en € 118,8 miljoen aan lagere ontvangsten. Opgeteld met het reeds in de tweede suppletoire begroting (Kamerstukken II, 35 095 A 2) opgenomen voordelig saldo van € 272,4 miljoen bedraagt het voordelig saldo over 2018 € 192,9 miljoen. Het voordelig saldo wordt in 2018 aan het Infrastructuurfonds toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft. Voor een toelichting wordt verwezen naar de artikelgewijze toelichting (paragraaf 2.2).

2. Overboekingen begroting Hoofdstuk XII

De verantwoording van bepaalde uitgaven voor de uitvoering van het programma Beter Benutten, programma ERTMS en de subsidieregeling spoorgoederenvervoer voor bijzondere omleidingskosten vindt plaats op de begroting Hoofdstuk XII. Hiertoe zijn in het verleden vanuit het Infrastructuurfonds middelen overgeheveld naar de begroting Hoofdstuk XII. Op de naar de begroting HXII overgehevelde budgetten doen zich lagere uitgaven voor. De niet-bestede budgetten op de begroting Hoofdstuk XII worden derhalve weer overgeheveld naar het Infrastructuurfonds.

2.1 Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties

Toelichting

1. Verhoging van het Infrastructuurfonds

Dit betreft de verhoging van het Infrastructuurfonds volgend uit het regeerakkoord van het kabinet-Rutte III. Het kabinet-Rutte III stelt aanvullende middelen beschikbaar voor het infrastructuur. In de jaren 2018 tot en met 2020 wordt eenmalig € 2 miljard toegevoegd aan het Infrastructuurfonds. Vanaf 2021 wordt het budget structureel met € 100 miljoen verhoogd.

Met uitzondering van eenmalig € 100 miljoen voor fietsinfrastructuur en structureel € 5 miljoen voor de exploitatie van infrastructuur op Caribisch Nederland, worden de middelen conform de bestaande verdeelsleutel tussen hoofdwegennet, spoorwegen en hoofdvaarwegennet verdeeld. Vanaf het jaar 2030 wordt de jaarlijkse ophoging niet meer verdeeld naar modaliteit, maar toegevoegd aan de generieke investeringsruimte op artikel 18 Overige uitgaven en ontvangsten ten behoeve van de vorming van het Mobiliteitsfonds.

De middelen worden bij de Eerste suppletoire begroting conform bovengenoemde verdeling toegevoegd aan de investeringsruimte. De investeringsruimte betreft de budgettaire ruimte waarvoor nog geen bestuurlijke of juridische verplichtingen zijn aangegaan. De aanwending van de middelen aan nieuwe projecten en programma’s geschiedt via het MIRT-spelregelkader. Middels het MIRT-overzicht en de Ontwerpbegroting 2019 wordt aanvullende informatie gegeven over de besteding van de middelen.

2. Saldo 2017

De begroting van het Infrastructuurfonds vertoont over het jaar 2017 een voordelig saldo van € 78,7 miljoen. Dit saldo wordt gevormd door de saldering van de in dat jaar gerealiseerde uitgaven en ontvangsten. Het voordelig saldo wordt in 2018 als verhoging van de ontvangsten geboekt op het artikelonderdeel 18.10 Saldo van de afgesloten rekeningen. In dit wetsvoorstel is naast deze ontvangstenverhoging ook het volledige voordelig saldo op de juiste uitgaven- en ontvangstenartikelen (producten) begrotingstechnisch verwerkt.

3. Beter Benutten

Voor de uitvoering van het programma Beter Benutten wordt het Infrastructuurfonds in 2018 met € 49,4 miljoen verlaagd. Hieraan liggen de volgende overboekingen ten grondslag: een overboeking naar artikel 25 Brede Doeluitkering op de begroting Hoofdstuk XII (€ 26,4 miljoen); diverse overboekingen naar het Provinciefonds, het Gemeentefonds en het BTW-compensatiefonds (€ 20,2 miljoen); en een overboeking naar artikel 14 Wegen en Verkeersveiligheid op de begroting Hoofdstuk XII (€ 2,7 miljoen).

4. Afrekening ProRail derde tertaal 2017

ProRail ontvangt voor de in uitvoering zijnde aanlegprojecten ieder tertaal voorschotten. Deze voorschotten worden het daaropvolgende tertaal per project afgerekend op basis van de werkelijke gemaakte kosten. De technische afrekening over het derde tertaal van 2017 van te hoog bevoorschotte projecten aan ProRail bedraagt € 40,7 miljoen.

5. Herverkaveling Omgevingswet

De Omgevingswet valt sinds het kabinet Rutte-III onder verantwoordelijkheid van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De middelen bestemd voor de Omgevingswet die in 2017 niet tot besteding zijn gekomen, worden via de werking van het saldo in 2018 overgeheveld naar het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

6. Afroming eigen vermogen Rijkswaterstaat

Het eigen vermogen van een baten-lastenagentschap is via de Regeling agentschappen gebonden aan een maximumomvang van 5 procent van de gemiddelde jaaromzet, berekend over de laatste drie jaar. De maximale omvang van het eigen vermogen wordt door Rijkswaterstaat overschreden. Conform de Regeling agentschappen wordt het surplus eigen vermogen uiterlijk bij de eerstvolgende suppletoire begrotingswet afgedragen aan de eigenaar (IenW). Voor het surplus eigen vermogen van Rijkswaterstaat geldt dat – in lijn met het zwaartepunt van de herkomst – deze middelen vooralsnog toegevoegd worden aan het kader van het Infrastructuurfonds.

7. Bijdragen derden

8. Topsector Logistiek

Voor de uitvoering van maatregelen voor de Topsector Logistiek wordt meerjarig € 32,8 miljoen overgeheveld naar de begroting Hoofdstuk XII, waarvan € 9,7 miljoen in 2018.

9. Kustwacht

Dit betreft een overboeking naar het Ministerie van Defensie. In het kader van de Kustwacht draagt IenW bij aan de instandhouding van de kustwachtvliegtuigen, betonning en noodsleephulp op de Noordzee. In totaal wordt € 23,9 miljoen overgeheveld, waarvan € 6,1 miljoen in 2018.

10. Brede Doeluitkering Blankenburgverbinding

De bijdrage van IenW aan het Kwaliteitsprogramma Blankenburgverbinding wordt via de Brede Doeluitkering (BDU) verstrekt. Het Kwaliteitsprogramma is een pakket aan maatregelen boven op de wettelijk verplichte maatregelen die bij de aanleg van de A24 Blankenburgverbinding gelden. Hiertoe wordt € 3,1 miljoen overgeheveld naar de begroting Hoofdstuk XII.

2.2 De productartikelen

Hieronder worden alle beleidsmatig relevante mutaties op het niveau van het artikelonderdeel zichtbaar gemaakt, en waar zinvol en relevant, ook toegelicht (zie leeswijzer). In de verdiepingsbijlage is een meerjarige mutatietabel opgenomen op artikelonderdeelniveau met daarbij de aansluiting tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds.

Artikel 12 Hoofdwegennet

Verplichtingen

De verplichtingenophoging van € 939,2 miljoen in 2018 is voornamelijk het gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017 (€ 699,9 miljoen), de verhoging van het Infrastructuurfonds volgend uit het regeerakkoord van het kabinet-Rutte III (€ 287,6 miljoen) en bijstellingen op diverse projecten om aan te sluiten bij de actuele projectplanningen en uitgavenramingen (– € 35,7 miljoen). Tot slot leiden overige mutaties tot een verlaging van het verplichtingenbudget (– € 12,2 miljoen).

12.02 Beheer, onderhoud en vervanging

Dit artikelonderdeel wordt in 2018 met € 19,2 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017. Dit betekent dat in 2017 € 19,2 miljoen minder is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Het saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

12.03 Aanleg

Dit artikelonderdeel wordt in 2018 per saldo met € 29,1 miljoen verlaagd. Het artikelonderdeel wordt verlaagd als gevolg van overboekingen voor het programma Beter Benutten (– € 39,9 miljoen), meerjarig budgetneutrale kasschuiven tussen modaliteiten (– € 33,0 miljoen, waarvan de terugboeking in de jaren 2019, 2020 en 2021 plaatsvindt), overboekingen naar de begroting Hoofdstuk XII (– € 8,3 miljoen), en een overboeking naar artikelonderdeel 12.04 voor de A24 Blankenburgverbinding (– € 7,7 miljoen). Hiertegenover staan verhogingen als gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017 (€ 56,0 miljoen), een overboeking vanuit artikelonderdeel 12.04 voor N18 Varsseveld (€ 2,4 miljoen), en bijdragen van derden (€ 1,8 miljoen). Tot slot leiden overige mutaties tot een verlaging van het artikelonderdeel (– € 0,4 miljoen).

Saldo 2017

Dit artikelonderdeel wordt in 2018 met € 56,0 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017. Dit betekent dat in 2017 € 56,0 miljoen minder is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Het saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Bijdragen derden

Overboekingen naar de begroting Hoofdstuk XII

Programma Beter Benutten

Kasschuiven tussen modaliteiten

Dit artikelonderdeel wordt verlaagd als gevolg van meerjarig budgetneutrale kasschuiven tussen modaliteiten (– € 33,0 miljoen, waarvan de terugboeking in de jaren daarop plaatsvindt). Om voor alle modaliteiten tot een sluitende programmering te komen, zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren tussen alle modaliteiten in het Infrastructuurfonds noodzakelijk.

A24 Blankenburgverbinding

In het najaar van 2017 is het DBFM-contract voor het project A24 Blankenburgverbinding getekend. Als gevolg van het afsluiten van een DBFM-contract heeft in 2017 een betaling van € 7,7 miljoen plaatsgevonden vanaf artikelonderdeel 12.04 Geïntegreerde contractvormen. Omdat de DBFM-conversie nog niet heeft plaatsgevonden staat het projectbudget nog op artikelonderdeel 12.03 Aanleg. Daarom wordt er nu € 7,7 miljoen overgeheveld van artikelonderdeel 12.03 Aanleg naar artikelonderdeel 12.04 Geïntegreerde contractvormen.

N18 Varsseveld

Op het project N18 Varsseveld heeft bij de begroting 2018 een DBFM-conversie plaatsgevonden. In 2017 heeft nog een betaling van € 2,4 miljoen plaatsgevonden vanaf 12.03 Aanleg voor restwerkzaamheden die geen onderdeel uitmaken van het DBFM-contract. Dit bedrag wordt bij de eerste suppletoire begroting overgeheveld vanaf artikelonderdeel 12.04 Geïntegreerde contractvormen naar artikelonderdeel 12.03 Aanleg.

12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS

De verlaging van het artikelonderdeel van € 14,0 miljoen is hoofdzakelijk het gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017 (– € 18,7 miljoen), en overboekingen tussen artikelonderdeel 12.03 Aanleg en 12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS voor de A24 Blankenburgverbinding (€ 7,7 miljoen) en de N18 Varsseveld (– € 2,4 miljoen). Tot slot leiden overige mutaties tot een verlaging van het artikelonderdeel (– € 0,6 miljoen).

Saldo 2017

Dit artikelonderdeel wordt in 2018 met € 18,7 miljoen verlaagd als gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017. Dit betekent dat in 2017 € 18,7 miljoen meer is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Het saldo wordt in 2018 op dit artikelonderdeel in mindering gebracht, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

A24 Blankenburgverbinding

In het najaar van 2017 is het DBFM-contract voor het project A24 Blankenburgverbinding getekend. Als gevolg van het afsluiten van een DBFM-contract heeft in 2017 een betaling van € 7,7 miljoen plaatsgevonden vanaf artikelonderdeel 12.04 Geïntegreerde contractvormen. Omdat de DBFM-conversie nog niet heeft plaatsgevonden staat het projectbudget nog op artikelonderdeel 12.03 Aanleg. Daarom wordt er nu € 7,7 miljoen overgeheveld van artikelonderdeel 12.03 Aanleg naar artikelonderdeel 12.04 Geïntegreerde contractvormen.

N18 Varsseveld

Op het project N18 Varsseveld heeft in 2017 een DBFM-conversie plaatsgevonden, waarmee het projectbudget is overgeheveld van artikelonderdeel 12.03 Aanleg naar artikelonderdeel 12.04 Geïntegreerde contractvormen. In 2017 heeft echter nog een betaling van € 2,4 miljoen plaatsgevonden vanaf 12.03 Aanleg voor restwerkzaamheden voor de N18 Varsseveld die geen onderdeel uitmaken van het DBFM-contract. Dit bedrag wordt bij de eerste suppletoire begroting overgeheveld vanaf artikelonderdeel 12.04 Geïntegreerde contractvormen naar artikelonderdeel 12.03 Aanleg, waar de betaling heeft plaatsgevonden.

12.06 Netwerkgebonden kosten HWN

Op dit artikelonderdeel worden de aan het netwerk te relateren apparaatskosten van Rijkswaterstaat en de overige netwerkgebonden kosten geraamd. De verhoging van het Infrastructuurfonds volgend uit het Regeerakkoord kabinet-Rutte III heeft apparaatsconsequenties voor Rijkswaterstaat. De apparaatsconsequenties zijn reeds in beeld en resulteren in een ophoging van het artikelonderdeel 12.06 Netwerkgebonden kosten HWN in 2019 en 2020.

12.07 Investeringsruimte

De verhoging van dit artikelonderdeel is het gevolg van de verhoging van het Infrastructuurfonds zoals opgenomen in het regeerakkoord van het kabinet-Rutte III.

12.09 Ontvangsten

Bij de Voorjaarsnota 2018 vinden twee mutaties plaats die per saldo leiden tot € 1,8 miljoen lagere ontvangsten. Het artikelonderdeel wordt verlaagd als gevolg van de verwerking van het saldo 2017 (€ 3,4 miljoen). Hiertegenover staat een verhoging als gevolg van bijdragen derden (€ 1,6 miljoen).

Saldo 2017

De begrotingstand in 2018 wordt met € 1,8 miljoen verlaagd als gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017. Dit betekent dat in 2017 € 1,8 miljoen meer is ontvangen dan oorspronkelijk begroot.

Bijdragen derden

Artikel 13 Spoorwegen

Verplichtingen

De verplichtingenophoging van € 896,6 miljoen in 2018 is voornamelijk het gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017 (€ 700,4 miljoen), de verhoging van het Infrastructuurfonds volgend uit het regeerakkoord van het kabinet-Rutte III (€ 212,3 miljoen) en bijstellingen op diverse projecten om aan te sluiten bij de actuele projectplanningen en uitgavenramingen (– € 9,0 miljoen). Tot slot leiden overige mutaties tot een verlaging van het verplichtingenbudget (– € 7,1 miljoen).

13.02 Beheer, onderhoud en vervanging

De verlaging van het artikelonderdeel in 2018 van € 70,7 miljoen is hoofdzakelijk het gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017 (– € 70,2 miljoen) en overige mutaties (– € 0,5 miljoen)

Saldo 2017

Dit artikelonderdeel wordt in 2018 met € 70,2 miljoen verlaagd als gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017. Dit betekent dat in 2017 € 70,2 miljoen meer is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Het saldo wordt in 2018 op dit artikelonderdeel in mindering gebracht, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Intercity Brussel

Vanaf 9 april 2018 rijdt de Intercity Brussel over de HSL-Zuid. Als gevolg hiervan ontvangt IenW een lagere concessievergoeding voor het gebruik van de HSL-Zuid. Hiertegenover staat dat ProRail een hogere gebruikersvergoeding ontvangt. De hogere gebruikersvergoeding wordt in mindering gebracht op de subsidie die IenW verstrekt aan ProRail voor beheer, onderhoud en vervanging. Hiertoe wordt dit artikelonderdeel vanaf 2019 meerjarig met € 72,4 miljoen verlaagd.

13.03 Aanleg

Het artikelonderdeel wordt in 2018 per saldo met € 47,8 miljoen verhoogd. Het artikelonderdeel wordt verhoogd als gevolg van de afrekening van ProRail over het derde tertaal 2017 (€ 40,4 miljoen), de technische verwerking van het saldo over 2017 (€ 27,0 miljoen), bijdragen derden (€ 4,4 miljoen), perronaanpassing Rotterdam Centraal (€ 3,8 miljoen) en geluidsmaatregelen HSL-Zuid (€ 1,7 miljoen). Hiertegenover staan verlagingen als gevolg van meerjarig budgetneutrale kasschuiven tussen modaliteiten (– € 16,0 miljoen), overboekingen voor het programma Beter Benutten (– € 9,5 miljoen) en een overboeking naar de begroting Hoofdstuk XII (– € 3,8 miljoen). Tot slot leiden overige mutaties tot een verlaging van het artikelonderdeel (– € 0,2 miljoen). Voorts wordt in de jaren 2020 tot en met 2022 in totaal € 60 miljoen aan dit artikelonderdeel toegevoegd voor prestatieverbeteringen van de HSL-Zuid.

Afrekening ProRail derde tertaal 2017

ProRail ontvangt voor de in uitvoering zijnde aanlegprojecten ieder tertaal voorschotten. Deze voorschotten worden het daaropvolgende tertaal per project afgerekend op basis van de werkelijke gemaakte kosten. De technische afrekening over het derde tertaal van 2017 van te hoog bevoorschotte projecten aan ProRail bedraagt € 40,4 miljoen.

Saldo 2017

Dit artikelonderdeel wordt in 2018 met € 27,0 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017. Dit betekent dat in 2017 € 27,0 miljoen minder is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Het saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Bijdragen derden

Perronaanpassing Rotterdam Centraal

IenW doet een bijdrage voor de perronaanpassing op Rotterdam Centraal. In totaal wordt € 6,5 miljoen beschikbaar gesteld, waarvan € 3,8 miljoen in 2018. De dekking vindt plaats uit artikelonderdeel 13.08 Investeringsruimte. Het project heeft als doel een directe Eurostar service naar Londen, zonder overstap in Brussel, mogelijk te maken.

Geluidsmaatregelen HSL-Zuid

Bij de ontwerpbegroting 2016 zijn middelen vrijgemaakt voor het verminderen van de geluidshinder door de HSL-Zuid. Gezien de geluidsmaatregelen geen relatie hebben met de restpunten van de constructie van de HSL-Zuid, worden deze middelen overgeheveld van artikelonderdeel 17.03 HSL-Zuid naar planuitwerking en verkenning op artikelonderdeel 13.03 Aanleg. Bij de tweede suppletoire begroting 2017 is reeds het bedrag dat in 2017 geraamd stond (€ 1,7 miljoen) overgeheveld naar artikelonderdeel 13.03 Aanleg.

Kasschuiven tussen modaliteiten

Het artikelonderdeel wordt verlaagd als gevolg van meerjarig budgetneutrale kasschuiven tussen modaliteiten (– € 16,0 miljoen, waarvan de terugboeking in de jaren daarop plaatsvindt). Om voor alle modaliteiten tot een sluitende programmering te komen, zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren tussen alle modaliteiten in het Infrastructuurfonds noodzakelijk.

Programma Beter Benutten

Voor de uitvoering van het programma Beter Benutten wordt het artikelonderdeel in 2018 met € 9,5 miljoen verlaagd door diverse overboekingen naar het Provinciefonds en het BTW-compensatiefonds.

Overboeking naar de begroting Hoofdstuk XII

Het artikelonderdeel wordt in 2018 met € 8,3 miljoen verlaagd als gevolg van een overboeking naar de begroting Hoofdstuk XII voor de uitvoering van de Topsector Logistiek (– € 12,9 miljoen, waarvan – € 3,8 miljoen in 2018)

Prestatieverbetering HSL-Zuid

In de 40e voortgangsrapportage van de HSL-zuid is aangekondigd € 60 miljoen vrij te maken voor infrastructurele maatregelen ter verbetering van de prestaties op de HSL-Zuid (Kamerstukken, 2017–2018, 22 026, nr. 498). In 2017 heeft reeds een verplichtingenoverboeking plaatsgevonden. Dit betreft de meerjarige doorwerking voor de periode 2020–2022.

13.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS

Het artikelonderdeel wordt in 2018 met € 17,2 miljoen verhoogd als gevolg van de verwerking van het saldo over 2017 (€ 14,2 miljoen) en een opdracht aan het consortium Infraspeed in het kader van de HSL-Zuid (€ 3,0 miljoen).

Saldo 2017

Dit artikelonderdeel wordt in 2018 met € 14,2 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017. Dit betekent dat in 2017 € 14,2 miljoen minder is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Het saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Opdracht Infraspeed HSL-Zuid

Het nemen van maatregelen tegen de zettingenproblematiek op de HSL-Zuid, verloopt via het consortium Infraspeed. Hiertoe worden middelen overgeheveld vanuit artikelonderdeel 17.03 HSL-Zuid naar artikelonderdeel 13.04 Geïntegreerde contractvormen (€ 7,4 miljoen, waarvan € 3,0 miljoen in 2018).

13.08 Investeringsruimte

Het artikelonderdeel wordt in 2018 per saldo met € 225,6 miljoen verhoogd. Het artikelonderdeel wordt verhoogd als gevolg van de verhoging van het Infrastructuurfonds volgend uit het regeerakkoord van het kabinet-Rutte III (€ 212,3 miljoen) en de verwerking van het saldo over 2017 (€ 19,1 miljoen). Daartegenover staan verlagingen als gevolg van een perronaanpassing op Rotterdam Centraal (– € 3,8 miljoen) en zettingsproblematiek op de HSL-Zuid (– € 2,1 miljoen). Voorts wordt in de jaren 2020 tot en met 2022 in totaal € 60 miljoen uit de investeringsruimte onttrokken voor prestatieverbeteringen van de HSL-Zuid.

Saldo 2017

Dit artikelonderdeel wordt in 2018 met € 19,1 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017. Dit betekent dat in 2017 € 19,1 miljoen minder dekking uit de investeringsruimte heeft plaatsgevonden dan oorspronkelijk begroot. Het saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Perronaanpassing Rotterdam Centraal

IenW doet een bijdrage voor de perronaanpassing op Rotterdam Centraal. In totaal wordt € 6,5 miljoen beschikbaar gesteld, waarvan € 3,8 miljoen in 2018. De dekking vindt plaats uit artikelonderdeel 13.08 Investeringsruimte. Het project heeft als doel een directe Eurostar service naar Londen, zonder overstap in Brussel, mogelijk te maken.

Zettingenproblematiek HSL-Zuid

De verwachte kosten voor het oplossen van de zettingenproblematiek op de HSL-Zuid valt € 6,4 miljoen hoger uit dan tot nu toe verwacht. Hiertoe wordt € 6,4 miljoen, waarvan € 2,1 miljoen in 2018 overgeheveld vanuit artikelonderdeel 13.08 Investeringsruimte naar artikelonderdeel 17.03 HSL-Zuid.

Prestatieverbetering HSL-Zuid

In de 40e voortgangsrapportage van de HSL-zuid is aangekondigd € 60 miljoen vrij te maken voor infrastructurele maatregelen ter verbetering van de prestaties op de HSL-Zuid (Kamerstukken, 2017–2018, 22 026, nr. 498). In 2017 heeft reeds een verplichtingenoverboeking plaatsgevonden. Dit betreft de meerjarige doorwerking voor de periode 2020–2022.

13.09 Ontvangsten

De hogere ontvangsten bij Eerste suppletoire begroting 2018 van € 55,9 miljoen is het gevolg van de afrekening van ProRail over het derde tertaal 2017 (€ 40,4 miljoen), de verwerking van het saldo over 2017 (€ 11,6 miljoen), en bijdragen van derden (€ 3,9 miljoen).

Afrekening ProRail derde tertaal 2017

ProRail ontvangt voor de in uitvoering zijnde aanlegprojecten ieder tertaal voorschotten. Deze voorschotten worden het daaropvolgende tertaal per project afgerekend op basis van de werkelijke gemaakte kosten. De technische afrekening over het derde tertaal van 2017 van te hoog bevoorschotte projecten aan ProRail bedraagt € 40,4 miljoen.

Saldo 2017

De begrotingstand in 2018 wordt met € 11,6 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017. Dit betekent dat in 2017 € 11,6 miljoen minder is ontvangen dan oorspronkelijk begroot.

Bijdragen van derden

Intercity Brussel

Vanaf 9 april 2018 rijdt de Intercity Brussel over de HSL-Zuid. Als gevolg hiervan ontvangt IenW een lagere concessievergoeding voor het gebruik van de HSL-Zuid. Hiertegenover staat dat ProRail een hogere gebruikersvergoeding ontvangt. De hogere gebruikersvergoeding wordt in mindering gebracht op de subsidie die IenW verstrekt aan ProRail voor beheer, onderhoud en vervanging. Hiertoe wordt dit artikelonderdeel vanaf 2019 meerjarig met € 72,4 miljoen verlaagd.

Artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur

Verplichtingen

De hogere verplichtingen worden veroorzaakt door meerjarig budgetneutrale kasschuiven tussen modaliteiten (€ 48,9 miljoen) de technische verwerking van het saldo over 2017 (– € 22,4 miljoen).

14.03 RSP-ZZL: Pakket Bereikbaarheid

Het artikelonderdeel wordt per saldo met € 43,4 miljoen verlaagd als gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017 (– € 92,4 miljoen) en meerjarig budgetneutrale kasschuiven tussen modaliteiten (€ 49,0 miljoen).

Saldo 2017

Dit artikelonderdeel wordt in 2018 met € 92,4 miljoen verlaagd als gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017. Dit betekent dat in 2017 € 92,4 miljoen meer is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Het saldo wordt in 2018 op dit artikelonderdeel in mindering gebracht, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Kasschuiven tussen modaliteiten

Het artikelonderdeel wordt verlaagd als gevolg van meerjarig budgetneutrale kasschuiven tussen modaliteiten (€ 49,0 miljoen, waarvan de terugboeking in de jaren daarop plaatsvindt). Om voor alle modaliteiten tot een sluitende programmering te komen, zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren tussen alle modaliteiten in het Infrastructuurfonds noodzakelijk.

Artikel 15 Hoofdvaarwegennet

Verplichtingen

De verplichtingenophoging van € 135,3 miljoen in 2018 is voornamelijk het gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017 (€ 29,6 miljoen), de verhoging van het Infrastructuurfonds volgend uit het regeerakkoord van het kabinet-Rutte III (€ 37,6 miljoen) en bijstellingen op diverse projecten om aan te sluiten bij de actuele projectplanningen en uitgavenramingen (€ 68,7 miljoen). Tot slot leiden overige mutaties tot een verlaging van het verplichtingenbudget (– € 0,7 miljoen).

15.02 Beheer, onderhoud en vervanging

De verhoging van dit artikelonderdeel van per saldo € 20,7 miljoen is het gevolg van drie mutaties, te weten de technische verwerking van het saldo over 2017 (€ 23,2 miljoen), bijdragen derden (€ 3,6 miljoen), en overboekingen naar het Ministerie van Defensie (– € 6,1 miljoen).

Saldo 2017

Dit artikelonderdeel wordt in 2018 met € 23,2 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017. Dit betekent dat in 2017 € 23,2 miljoen minder is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Het saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Bijdragen derden

Voor de renovatie van de Waalbrug wordt een bijdrage van de gemeente Nijmegen ontvangen van € 6,1 miljoen, waarvan € 3,6 miljoen in 2018.

Overboekingen Ministerie van Defensie

Dit betreft een overboeking naar het Ministerie van Defensie. In het kader van de Kustwacht draagt IenW bij aan de instandhouding van de kustwachtvliegtuigen, betonning en noodsleephulp op de Noordzee. In totaal wordt € 23,9 miljoen overgeheveld, waarvan € 6,1 miljoen in 2018.

15.03 Aanleg

Het artikelonderdeel wordt per saldo met € 8,6 miljoen verlaagd als gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017 (– € 10,9 miljoen) en bijdragen derden (€ 2,2 miljoen). Tot slot leiden overige mutaties tot een verhoging van het artikelonderdeel (€ 0,1 miljoen).

Saldo 2017

Dit artikelonderdeel wordt in 2018 met € 10,9 miljoen verlaagd als gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017. Dit betekent dat in 2017 € 10,9 miljoen meer is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Het saldo wordt in 2018 op dit artikelonderdeel in mindering gebracht, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Bijdragen derden

Dit betreft een bijdrage van Vlaanderen voor het programma Walradarsystemen voor de radartoren Ossenisse en Capfiller radarsysteem (€ 0,7 miljoen) en een bijdrage van de provincie Groningen voor het ontwikkelen van een vogelbroedeiland binnen het project verruiming vaarweg Eemshaven-Noordzee (€ 1,5 miljoen).

15.04 Geïntegreerde contractvormen

De verlaging van het artikelonderdeel met € 9,1 miljoen is met name het gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017 (– € 8,3 miljoen). Dit betekent dat in 2017 € 8,3 miljoen meer is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Het saldo wordt in 2018 op dit artikelonderdeel in mindering gebracht, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft. Tot slot leiden overige mutaties tot een verlaging van het artikelonderdeel (– € 0,8 miljoen).

15.07 Investeringsruimte

De verhoging van dit artikelonderdeel is het gevolg van de verhoging van het Infrastructuurfonds volgend uit in het regeerakkoord van het kabinet-Rutte III.

Artikel 17 Megaprojecten verkeer en vervoer

Verplichtingen

De hogere verplichtingen worden met name veroorzaakt door de technische verwerking van het saldo over 2017 (€ 442,2 miljoen).

17.07 ERTMS

De verhoging van dit artikelonderdeel met € 24,6 miljoen is het gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017 (€ 26,6 miljoen) en een overboeking naar de begroting Hoofdstuk XII (– € 2,0 miljoen).

Saldo 2017

Dit artikelonderdeel wordt in 2018 met € 26,6 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017. Dit betekent dat in 2017 € 26,6 miljoen minder is uitgegeven aan het programma ERTMS dan oorspronkelijk begroot. Het saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Overboeking begroting Hoofdstuk XII

De apparaatsuitgaven ten behoeve van het programma ERTMS worden verantwoord op artikel 98 Apparaatsuitgaven Kerndepartement op de begroting Hoofdstuk XII. Op de apparaatsuitgaven hebben zich in 2017 vertragingen voorgedaan. Het niet-uitgeputte apparaatsbudget is in 2017 teruggeboekt naar het Infrastructuurfonds, zodat het budget voor ERTMS in stand blijft. Een deel van deze overgehevelde budgetten (€ 2,0 miljoen) vloeien bij de Eerste suppletoire begroting terug naar de begroting Hoofdstuk XII.

17.08 ZuidasDok

Dit artikelonderdeel wordt in 2018 met € 29,1 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017. Dit betekent dat in 2017 € 29,1 miljoen minder is uitgegeven aan het project ZuidasDok dan oorspronkelijk begroot. Het saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Artikel 18 Overige uitgaven en ontvangsten

Verplichtingen

De verplichtingenophoging van € 54,2 miljoen in 2018 is voornamelijk het gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017 (€ 56,7 miljoen), een overboeking naar het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het kader van de Omgevingswet (– € 22,7 miljoen), afroming van eigen vermogen van Rijkswaterstaat (€ 12,4 miljoen) en de verhoging van het Infrastructuurfonds volgend uit het regeerakkoord van het kabinet-Rutte III (€ 5,0 miljoen). Tot slot leiden overige mutaties tot een verhoging van het verplichtingenbudget (€ 2,9 miljoen).

18.06 Externe veiligheid

Dit artikelonderdeel wordt met € 4,6 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017. Dit betekent dat in 2017 € 4,6 miljoen minder aan Externe veiligheid is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Het saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

18.08 Netwerkoverstijgende kosten

De verhoging van dit artikelonderdeel is het gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017 (€ 32,5 miljoen) en afroming van het eigen vermogen van Rijkswaterstaat (€ 12,4 miljoen).

Saldo 2017

Dit artikelonderdeel wordt in 2018 met € 32,5 miljoen verhoogd als gevolg van de technische verwerking van het saldo over 2017. Dit betekent dat in 2017 € 32,5 miljoen minder is uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Het saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Afroming eigen vermogen Rijkswaterstaat

Het eigen vermogen van een baten-lastenagentschap is via de Regeling agentschappen gebonden aan een maximumomvang van 5 procent van de gemiddelde jaaromzet, berekend over de laatste drie jaar. De maximale omvang van het eigen vermogen wordt door Rijkswaterstaat overschreden. Conform de Regeling agentschappen wordt het surplus eigen vermogen uiterlijk bij de eerstvolgende suppletoire begrotingswet afgedragen aan de eigenaar (IenW). Voor het surplus eigen vermogen van Rijkswaterstaat geldt dat – in lijn met het zwaartepunt van de herkomst – deze middelen vooralsnog toegevoegd worden aan het kader van het Infrastructuurfonds.

18.11 Investeringsruimte

De verhoging van dit artikelonderdeel is het gevolg van de verhoging van het Infrastructuurfonds volgend uit het regeerakkoord van het kabinet-Rutte III.

18.16 Reservering Omgevingswet

De Omgevingswet valt sinds het kabinet Rutte-III onder verantwoordelijkheid van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De middelen bestemd voor de Omgevingswet die via de werking van het saldo naar 2018 zijn geschoven (€ 22,7 miljoen), worden overgeheveld naar het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (– € 22,7 miljoen). Per saldo wijzigt dit artikelonderdeel niet.

18.09 Ontvangsten

De hogere ontvangsten zijn een gevolg van de afroming van het eigen vermogen bij Rijkswaterstaat zoals toegelicht bij artikelonderdeel 18.08 Netwerkoverstijgende kosten.

18.10 Saldo van de afgesloten rekeningen

Zoals in het algemene deel van deze memorie van toelichting reeds is aangegeven, bedraagt het voordelig saldo van het fonds over het jaar 2017 € 78,7 miljoen. Dit saldo wordt gevormd door de saldering van de in dat jaar gerealiseerde uitgaven en ontvangsten en wordt in 2017 geheel ten gunste gebracht van het artikelonderdeel 18.10 Saldo van de afgesloten rekeningen. Bij alle uitgaven- en ontvangstenartikelen zijn in dit wetsvoorstel mutaties opgenomen, die voortvloeien uit de verdeling van het voordelig saldo van de afgesloten rekeningen naar de juiste artikelen en producten.

Artikel 19 Bijdragen ten laste van begroting Hoofdstuk XII

19.09 Ontvangsten

De opwaartse bijstelling van de ontvangsten wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de verhoging van het Infrastructuurfonds volgend uit het regeerakkoord van het kabinet-Rutte III. Daarnaast vinden diverse overboekingen naar de begroting Hoofdstuk XII plaats. De belangrijkste overboekingen worden toegelicht in paragraaf 2.1. Overzicht uitgaven- en ontvangsten mutaties.

2.2 De productartikelen

Hieronder worden alle beleidsmatig relevante mutaties op het niveau van het artikelonderdeel zichtbaar gemaakt, en waar zinvol en relevant, ook toegelicht (zie leeswijzer). In de verdiepingsbijlage is een meerjarige mutatietabel opgenomen op artikelonderdeelniveau met daarbij de aansluiting tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds.

Artikel 12 Hoofdwegennet

Verplichtingen

12.02 Beheer, onderhoud en vervanging

De verlaging van € 6,3 miljoen bij de Slotwet 2018 wordt veroorzaakt door de verwerking van het saldo 2018.

Saldo 2018

Per saldo is op Vervanging en Renovatie (VenR) € 6,3 miljoen minder uitgegeven dan verwacht. De lagere uitgaven zijn met name ontstaan op de VenR-projecten. Bij het Groot Variabel Onderhoud is per saldo € 6,3 miljoen minder gerealiseerd dan bij Najaarsnota werd voorzien. De lagere uitgaven komen voornamelijk voorbij het project Rijnlandse Boezemwater (– € 2,8 miljoen) en Stalen Kunstwerken (– € 3,5 miljoen). Het voordelig saldo wordt in 2018 aan dit artikelonderdeel toegevoegd, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

12.03 Aanleg

12.03.02 Verkenningen en Planuitwerkingen

Op dit artikelonderdeel vinden mutaties plaats die per saldo leiden tot een verhoging van € 1,9 miljoen.

Dit wordt met name veroorzaakt door een verlaging van het saldo van (– € 20,1 miljoen) doordat er minder is gerealiseerd aan kasuitgaven. Dit wordt onder meer veroorzaakt door de projecten NSL (– € 10,4 miljoen) als gevolg van dat een deel van het NSL 2018 voor gemeenten is gefinancierd uit NSL-budget op HXII dat in 2018 niet is aangewend voor de eindafrekening aan provincies. Genoemde eindafrekening aan provincies zal in 2019 plaatsvinden en hiervoor zal het IF-budget aangewend worden. Innovatie A58 (– € 3 miljoen) als gevolg van een herijkte planning. Tol (– € 1,4 miljoen) als gevolg van het feit dat pas in Q2 van 2019 besluitvorming zal plaatsvinden over de realisatiefase van het programma Tol; en voorbereiding van de kilometerheffing (– € 1,4 miljoen) als gevolg van het feit dat de kosten zijn gedekt op HXII.

12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS

De verlaging van € 1,8 miljoen bij de Slotwet 2018 wordt veroorzaakt door de verwerking van het saldo 2018.

De realisatie van 2018 bij het onderdeel Geïntegreerde Contract Vormen is uiteindelijk € 1,8 miljoen lager dan bij Najaarsnota geraamd. De grootste afwijkingen komen voor bij de projecten A15 MaVa (€ 3 miljoen, werk is uitgevoerd maar factuur is vooralsnog niet ontvangen), N18 Varsseveld-Enschede (€ 2,8 miljoen, werkzaamheden aansluiting N18-N35 bij Enschede west liggen voor op schema), A1/A6 SAA (–  € 2,1 miljoen, geen overeenstemming over de invulling van de natuurcompensatie met de provincie Noord-Holland), A27/A1 Utrecht-Eemnes-Bunschoten (– € 1,3 miljoen, geen overeenstemming over de invulling van de boscompensatie), A12 Ede-Grijsoord (– € 1 miljoen, verwachte grondaankoop is niet doorgegaan), A6 SAA Almere (– € 0,9miljoen), A9 Gaasperdammerweg (– € 0,8 miljoen) en A10 Coentunnel (– € 0,5 miljoen)

12.09 Ontvangsten

De verlaging van € 8,1 miljoen bij de Slotwet 2018 wordt veroorzaakt door de verwerking van het saldo 2018.

Saldo 2018

Het nadelig saldo wordt in 2018 op dit artikelonderdeel in mindering gebracht, zodat de omvang van de budgetten meerjarig ongewijzigd blijft.

Artikel 13 Spoorwegen

Verplichtingen

13.02 Beheer, Onderhoud en Vervanging

De verlaging van € 5,8 miljoen bij de Slotwet 2018 wordt veroorzaakt door de verwerking van het saldo 2018.

Saldo 2018

De lagere kasuitgaven van € 5,8 miljoen wordt veroorzaakt doordat de factuur voor de compensatie van de BTW op de gebruiksvergoeding over december 2018 in januari 2019 is ontvangen, waardoor de betaling in 2019 zal plaatsvinden.

Artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur

14.01.03 Realisatieprogramma Regionaal/lokaal

De verlaging van € 7,8 miljoen bij de Slotwet 2018 wordt veroorzaakt door de verwerking van het saldo 2018.

Saldo 2018

De lagere kasuitgaven van € 7,8 miljoen wordt voornamelijk veroorzaakt doordat een deel van de rijkssubsidie aan het project HOV Net Zuid-Holland doorschuift naar latere jaren. Dit komt doordat het deelproject bus corridor Leiden-Katwijk-Noordwijk tegen de verwachting in nog in de planuitwerkingsfase zit.

Artikel 15 Hoofdvaarwegennet