Base description which applies to whole site
+Toon begrotingsfasen

8 Garantieoverzicht van het Rijk 2013

Garanties

Een garantie wordt omschreven als een voorwaardelijke financiële verplichting van het Rijk aan een derde buiten het Rijk. De verplichting is voorwaardelijk omdat pas betaald hoeft te worden als bij de wederpartij sprake is van de realisatie van een bepaald risico. Garantieregelingen worden doorgaans als verplichting opgenomen in de begroting van het betreffende vakdepartement.

Tabel 8.1 bevat een integraal overzicht van de garantieregelingen van het Rijk. Alle regelingen met een uitstaand risico groter dan 100 miljoen euro zijn uitgesplitst weergegeven; alle regelingen met een uitstaand risico kleiner dan 100 miljoen euro zijn opgeteld onder de posten «overig».

Garantieregelingen hebben een door de Tweede Kamer goedgekeurd plafond, dat geldt als maximum voor de te verlenen garanties binnen de betreffende regeling. Er bestaan twee soorten plafonds: een jaarlijks plafond en een totaalplafond. Een jaarlijks plafond betreft het maximaal toegestane saldo van verleende en vervallen garanties in een bepaald jaar. Een totaalplafond betreft het maximale totaal van verleende garanties binnen een bepaalde garantieregeling; gedurende het bestaan van de regeling – dat kan jaren zijn – mogen de verleende garanties tezamen dit plafond niet overschrijden.

In de tabel 8.1 wordt per garantie onderscheid gemaakt tussen het plafond dat voor de regeling geldt en het bedrag dat aan garanties is verleend. Alleen de verleende garanties in 2011 betreffen een realisatie, de rest van de cijfers betreft een raming van te verlenen en vervallen garanties.

Er zijn verschillende soorten garanties:

  • Kredietgarantie: garantie op rente- en aflossingsverplichtingen.

  • Garantie op deelnemingen: garantie op vol- of bijstorten van aandelenkapitaal.

  • (Her-)verzekering: garantie op moeilijk/niet te verzekeren risico’s.

Tabel 8.2 toont de uitgaven en ontvangsten als gevolg van garanties. De in de tabel getoonde uitgaven betreffen schadeuitkeringen. De in de tabel getoonde ontvangsten betreffen zowel premies en provisies als op derden verhaalde schadeuitkeringen. Uit de tabel blijkt dat de totale uitgaven als gevolg van garantieregelingen lager zijn dan de totale inkomsten. Er bestaan echter grote onderlinge verschillen tussen de garanties: op sommigen wordt veel winst gemaakt en op anderen verlies. Op de crisisgaranties is vooralsnog geen schade geleden maar is wel winst gemaakt.

Achterborgstellingen

Naast het risico uit garantieregelingen wordt het Rijk ook indirect blootgesteld aan risico’s uit achterborgstellingen. Bij achterborgstellingen wordt de daadwerkelijke garantieverplichting niet afgegeven door het Rijk, maar door een daarvoor aangewezen tussenpersoon; bijvoorbeeld een stichting. Tussenpersonen hebben doorgaans een flinke buffer. Pas wanneer de tussenpersoon desondanks niet aan zijn verplichtingen kan voldoen, wordt het Rijk aangesproken, eventueel in de vorm van een lening (zoals bij de Nationale Hypotheek Garantie). Bovendien komt het voor dat het Rijk samen met medeoverheden garant staat (zoals bij de Nationale Hypotheek Garantie en het Waarborgfonds Sociale Woningbouw).

Van de verschillende achterborgstellingen van het Rijk is in tabel 8.3 het geborgd risico opgenomen alsmede het buffervermogen dat de betreffende tussenpersoon in kas heeft.

Toelichting op specifieke garantie- en achterborgregelingen

Voor precieze details over garantieregelingen en achterborgstellingen wordt verwezen naar de begrotingen en jaarverslagen van de betreffende vakdepartementen. In de tabellen is terug te vinden op welke begroting en op welk begrotingsartikel de verschillende regelingen zijn opgenomen. Zie tevens hoofdstuk 2 voor een integrale risicoanalyse.

Tabel 8.1 Door het Rijk verstrekte garanties (in miljoenen euro’s)
     

Verleende garanties

Reeds geraamd te verlenen

Reeds geraamd te vervallen

Verleende garanties

Garantie- plafond

Reeds geraamd te verlenen

Reeds geraamd te vervallen

Verleende garanties

Garantie- plafond

Totaal plafond

b

a

omschrijving

2011

2012

2012

2012

2012

2013

2013

2013

2013

 

Garantie op kredieten

                   

V

24

Garanties IS-NIO

295,9

 

41,1

254,7

   

34,2

220,6

 

220,6

VIII

14

Achterborgovereenkomst NRF

177,2

30,0

14,0

193,2

 

25,0

15,0

203,2

 

680,0

IXB

2

Garantie interbancaire leningen

33 174,8

 

14 925,4

18 249,4

     

18 249,4

 

18 249,4

IXB

4

EFSF1

97 782,2

   

97 782,2

     

97 782,2

 

97 782,2

IXB

4

EFSM

2 843,5

   

2 843,5

     

2 843,5

 

2 843,5

IXB

4

ESM1

 

35 445,4

 

35 445,4

     

35 445,4

 

35 445,4

IXB

4

Kredieten EU-betalingsbalanssteun aan lidstaten

2 337,5

   

2 337,5

     

2 337,5

 

2 337,5

XIII

13

BMKB

2 567,8

550,0

500,0

2 617,8

706,3

706,3

500,0

2 824,1

1 000,0

 

XIII

13

GO

835,3

300,0

250,0

885,3

 

300,0

250,0

935,3

 

1 011,7

XIII

13

Groeifinancieringsfaciliteit

68,4

28,6

 

97,0

84,3

84,3

 

181,3

84,3

 

XIII

13

Scheepsnieuwbouw garantieregeling

 

400,0

 

400,0

999,6

700,0

 

1 100,0

999,7

 

XIII

16

Garantie voor investeringen en werkkapitaal landbouwondernemingen

468,1

50,0

100,0

418,1

130,0

50,0

100,0

368,1

130,0

 

XIII

18

Garantie voor natuurgebieden en landschappen

463,6

 

14,6

449,1

   

23,0

426,1

   

XVI

42

Inrichtingen voor de gezondheidszorg

631,8

 

58,8

573,1

   

54,5

518,6

 

518,6

XVI

42

Voorzieningen voor gehandicapten

185,3

 

13,9

171,5

   

12,4

159,0

 

159,0

   

Overig

405,8

179,3

183,3

401,8

121,4

113,9

115,0

400,7

121,4

312,5

                         
   

Totaal Garanties op kredieten

142 237,2

36 983,2

16 101,0

163 119,5

2 041,6

1 979,5

1 104,1

163 994,9

2 335,5

159 560,5

Vervolg op de volgende pagina

                 

Garantie op deelnemingen

                   

V

24

Garanties IS-Raad van Europa

119,3

57,4

 

176,7

     

176,7

 

176,7

V

24

Garanties Regionale Ontwikkelingsbanken

1 735,2

   

1 735,2

     

1 735,2

 

1 735,2

IXB

3

Garantie en vrijwaring inzake verkoop van deelnemingen

980,3

 

13,0

967,3

     

967,3

 

968,4

IXB

4

DNB – deelneming in kapitaal IMF

47 311,0

   

47 311,0

     

47 311,0

 

47 311,0

IXB

4

EBRD

589,1

   

589,1

     

589,1

 

598,1

IXB

4

EIB

9 895,5

   

9 895,5

     

9 895,5

 

9 895,5

IXB

4

Wereldbank

3 105,4

190,9

 

3 296,3

 

181,5

 

3 477,9

 

3 477,9

   

Overig

28,6

0,1

 

28,7

     

28,7

 

28,7

                         
   

Totaal Garanties op deelnemingen

63 764,6

248,4

13,0

64 000,0

 

181,5

 

64 181,5

 

64 191,6

                         

Garantie op moeilijk/niet te verzekeren risico's

                 

VIII

14

Indemniteitsregeling

295,0

597,0

600,0

292,0

     

292,0

 

300,0

IXB

2

WAKO (kernongevallen)

14 023,0

   

14 023,0

     

14 023,0

 

14 023,0

IXB

3

Deelneming ABN AMRO

950,0

   

950,0

     

950,0

 

950,0

IXB

5

Exportkredietverzekering

14 538,7

10 000,0

10 000,0

14 538,7

10 000,0

10 000,0

10 000,0

14 538,7

10 000,0

 

IXB

5

Regeling Investeringen

194,0

453,8

453,8

194,0

453,8

453,8

453,8

194,0

453,8

 
   

Overig

87,1

202,3

152,7

136,8

150,0

155,5

152,7

139,6

150,0

114,7

                         
   

Totaal Garanties op moeilijk/niet te verzekeren risico's

30 087,8

11 253,1

11 206,4

30 134,5

10 603,8

10 609,3

10 606,4

30 137,3

10 603,8

15 387,7

                         

Overige garanties (o.a. liquiditeits- of exploitatiegarantie)

                 

VIII

7

Bouwleningen academische ziekenhuizen

281,3

 

14,0

267,3

   

14,0

253,4

 

281,3

   

Overig

24,4

0,3

2,2

96,4

0,4

 

0,4

96,0

0,4

6,7

                         
   

Totaal Overige garanties (o.a. liquiditeits- of exploitatiegarantie)

305,7

0,3

16,2

363,7

0,4

 

14,3

349,4

0,4

288,0

Vervolg op de volgende pagina

   

TOTAAL Garanties van het Rijk

236 395,3

48 485,0

27 336,7

257 617,6

12 645,8

12 770,4

11 724,9

258 663,1

12 939,6

239 427,8

   

Bbp (in miljarden euro)

602

   

607

     

622

   
   

TOTAAL Garanties van het Rijk (als percentage van het bbp)

39,3%

   

42,4%

     

41,6%

   
1

Het betreft hier de door Nederland afgegeven garantie aan EFSF en ESM. Bij het EFSF is tot nu toe ongeveer de helft van het plafond belegd, bij het ESM nog niets.

Tabel 8.2 Uitgaven en ontvangsten op door het Rijk verleende garanties (in duizenden euro)
   

Uitgaven

Ontvangsten

Saldo

Uitgaven

Ontvangsten

Saldo

b

Departement

2012

2012

2012

2013

2013

2013

               

IV

Koninkrijksrelaties

           

V

Buitenlandse Zaken

4 000

 

– 4 000

4 000

 

– 4 000

VI

Veiligheid en Justitie

692

 

– 692

823

 

– 823

VII

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

           

VIII

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

           

IXB

Financien

121 145

361 329

240 184

101 145

290 569

189 424

XII

Infrastructuur en Milieu

           

XIII

Economische Zaken, Landbouw en Innovatie

182 138

95 638

– 86 500

139 211

88 638

– 50 573

XV

Sociale Zaken en Werkgelegenheid

2 400

700

– 1 700

1 200

400

– 800

XVI

Volksgezondheid, Welzijn en Sport

           

A

Infrastructuurfonds

           
               
 

Totaal

310 375

457 667

147 292

246 379

379 607

133 228

Tabel 8.3 Achterborgstellingen van het Rijk (in miljoenen euro)

b

a

Omschrijving

Geborgd risico 2010

Geborgd risico 2011

Buffer vermogen 2011

XVI

42

Achterborgstelling Stichting Waarborgfonds Zorg

8 441,3

8 671,7

490,1

VII

3

Achterborgstelling WEW (NHG)

126 422,0

136 206,8

728,7

VII

3

Achterborgstelling WSW

85 300,0

86 314,1

472,2

           
   

Totaal Achterborgstellingen

220 163,3

235 671,7

1 697,1

Licence