Base description which applies to whole site
+Toon begrotingsfasen

19 INTEGRAAL OVERZICHT KLIMAAT

De klimaatverandering is een grote uitdaging en het aanpakken hiervan is een van de prioriteiten van dit kabinet. De coalitie neemt daarom op diverse tereinen maatregelen die bijdragen aan het behalen van de klimaatdoelen. In de bijlage worden deze maatregelen integraal gepresenteerd. In de Miljoenennota staat de begroting centraal. Deze bijlage licht daarom de klimaatmaatregelen toe die via de begroting plaatsvinden. Vervolgens geeft de bijlage een weergave van uitgaven gerelateerd aan klimaat, fiscale maatregelen en ‘bredere investeringen’. De klimaatmiddelen zijn in tabel 19.2 conform reguliere systematiek tot en met 2027 weergegeven, omdat dit een combinatie is van reguliere middelen voor klimaatbeleid, maatregelpakketten voor Urgenda en maatregelen uit het klimaatakkoord. Tabel 19.2 bevat een overzicht van laste verhogende maatregelen die raken aan klimaat en tabel 19.3 bevat een overzicht van fiscale groene subsidies.

De verschillende regelingen worden op de betreffende departementale begrotingen toegelicht. Een deel van de middelen staat nog gereserveerd op de Aanvullende Post.

Tabel 19.1 Uitgavenoverzicht Klimaat (bedragen in duizenden euro)

Overzicht maatregelen ten behoeve van het klimaatbeleid

       
        
 

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

RESTEREND OP DE AANVULLENDE POST

       

Klimaatfonds

0

0

150.420

1.348.495

2.159.195

4.327.945

5.223.195

Klimaatuitgaven

0

0

0

64.000

79.000

124.200

138.200

Uitvoeringskosten klimaat en planbureaus

0

0

16.500

17.500

17.500

27.500

27.500

        

ELEKTRICITEIT

2.878.527

3.888.136

4.159.342

4.375.946

4.205.802

4.280.776

4.498.814

SDE (EZK. art. 4)

604.440

212.000

591.000

579.000

557.000

530.000

506.000

SDE+ incl. flankerend beleid en Net op Zee (EZK, art.4)

1.932.881

938.375

2.851.461

3.012.753

2.952.461

2.816.606

2.727.931

SDE++ (incl. kolenmaatregelen en statistische overdracht) (EZK, art. 4)

120

1.482.359

52.600

279.600

417.600

701.600

1.032.600

Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (EZK, art. 4)

19

2.200

4.000

7.000

10.100

11.600

13.100

Storting in begrotingsreserve duurzame energie (EZK, art. 4)

66.333

806.505

0

0

0

0

0

InvesteringsSubsidie Duurzame Energie (EZK, art.4)

112.141

221.700

387.200

289.000

97.800

97.700

97.700

Missiegedreven Onderzoek Ontwikkeling en Innovatie (MOOI) (EZK, art. 4)

54.508

61.280

64.334

61.040

54.110

47.475

44.560

Demonstratieregeling Klimaat en Energie-innovatie (DEI+) (EZK, art. 4)

53.144

95.138

93.188

58.009

45.402

32.029

33.157

Hernieuwbare Energietransitie (HER+) (EZK, art. 4)

25.539

35.140

45.540

42.000

25.540

0

0

Kernenergieprojecten (EZK, art. 4)

0

1.000

24.000

0

0

0

0

Programma Opwerk Energie op Rijksvastgoed (OER) (EZK, art. 4)

  

15.280

16.805

16.805

16.805

16.805

Retourpremie koel- en vrieskasten (IenW, art. 21)

1.000

0

0

0

0

0

0

Bijdrage RVO.nl uitvoeringslasten MEP/SDE/SDE+/SDE++/ISDE/HER+ (EZK, art. 4)

28.402

32.439

30.739

30.739

28.984

26.961

26.961

        

INDUSTRIE

248.864

232.271

590.189

556.369

864.055

624.440

315.340

Compensatie indirecte kosten ETS (EZK, art. 2)

0

87.864

0

0

0

0

0

Compensatie indirecte kosten ETS (EZK, art. 4)

172.739

0

0

0

0

0

0

Verduurzaming industrie (EZK, art. 2)

9.149

51.585

66.609

76.389

82.775

85.100

73.700

Urgenda en industrie (EZK, art. 2)

27.494

2.093

11.700

12.740

0

0

0

Investeringen Verduurzaming Industrie (EZK, art. 2)

  

50.000

    

Infrastructuur Duurzame Industrie (PIDI. EZK, art. 2)

4.832

1.334

0

0

0

0

0

Infrastructuur Duurzame Industrie (PIDI. EZK, art. 4)

 

9.002

12.140

12.270

12.360

  

Opschalingsinstrument waterstof (EZK, art. 4)

0

250

21.100

15.130

9.080

12.500

15.060

Transport waterstof (backbone) (EZK, art. 4)

 

0

233.320

99.160

99.160

99.160

75.000

IPCEI Waterstof (EZK, art. 4)

 

3.000

160.000

305.000

627.000

395.000

120.000

Stimulering van CO2-reducerende maatregelen Circulaire Economie en Recycling en biobase kunsstoffen en textile(IenW, art. 21 via DEI+)

7.523

10.763

8.640

4.000

2.000

0

0

Chemische recycling (IenW, art. 21)

2.700

0

0

0

0

0

0

Circulaire maatregelen in de Grond, Weg en Waterbouw (IenW, art. 21)

7.500

0

0

0

0

0

0

Maatregelen in de Grond- Weg- en Waterbouw (GWW) (IenW, art. 21)

2.000

2.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

Ketenaanpak (IenW, art. 21)

3.000

3.000

5.300

7.300

7.300

8.100

7.000

Klimaatneutraal en circulair inkopen en aanbesteden (IenW, art. 21)

2.000

2.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

Kunststof- en textielrecycling (IenW, art. 21)

3.000

3.000

4.000

4.000

4.000

4.000

4.000

Ophoging budget subsidieregeling circulaire ketenprojecten (IenW, art. 21)

3.000

0

0

0

0

0

0

Stimuleringsprogramma recycling (IenW, art. 21)

0

200

6.800

8.000

9.000

9.200

9.200

CCS, leningdeel (EZK, art. 4)

0

53.400

0

0

0

0

0

CCS, subsidiedeel (EZK, art. 4)

3.927

2.780

4.580

6.380

5.380

5.380

5.380

        

GEBOUWDE OMGEVING

372.985

741.147

992.563

832.027

296.868

166.255

192.013

Aardwarmte (SCAN-programma EBN) (EZK, art. 4)

15.000

17.500

17.500

25.000

0

0

0

Expertisecentrum Warmte (EZK, art. 4)

4.421

1.600

1.007

1.008

1.008

1.010

1.000

WarmtelinQ, subsidiedeel (EZK, art. 4)

12.000

56.000

25.500

14.000

0

0

0

Maatschappelijke Investeringssubsidie Warmtenetten (MIW) (EZK, art. 4)

0

0

130.000

70.000

   

NGF-project NieuweWarmteNu! (EZK. Art. 4)

  

75.000

75.000

50.000

  

Storting in begrotingsreserve aardwarmte (EZK, art. 4)

557

557

0

0

0

0

0

Bijdragen aan agentschappen (BZK, art. 4)

3.514

4.505

1.236

988

988

523

523

Energiebesparing huursector STEP (BZK, art. 4)

18.225

18.951

0

0

0

0

0

Energietransitie en duurzaamheid (Subsidies en opdrachten) (BZK, art. 4)

19.385

11.282

7.775

7.932

4.077

7.002

3.200

Uitvoeringskosten medeoverheden lokale energietransitie en RES aanpak (BZK art. 4)

 

16.364

    

0

Energiebesparing Koopsector SEEH (BZK, art. 4)

12.326

13.677

18.888

17.100

7.700

5.500

2.500

Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken Innovatieprogamma CO2 (BZK art. 4)

0

2.375

10.233

10.409

8.795

24.970

27.740

GF aardgasvrije wijken (PAW) (BZK, art. 4)

54.677

63.560

0

0

0

0

0

Stimuleringsregeling aardgasvrije huurwoningen (SAH) (BZK, art. 4)

13.986

4.310

42.200

10.500

24.000

17.000

39.500

Renovatieversneller klimaatakkoord (BZK, art. 4)

2633

1.000

26.750

37.750

47.750

4.000

0

Verduurzaming en ontzorging maatschappelijk vastgoed (BZK, art. 4)

15.317

0

0

0

0

0

0

Subsidieregeling energiebesparing eigen huis (SEEH+) en Programma reductie energieverbruik (PRE) (BZK, art. 4)

77.808

0

0

0

0

0

0

Programma regeling reductie energieverbruik Wonen (RREW) (BZK, art. 4)( koop en huur) bijdrage aan medeoverheden

95.736

0

0

0

0

0

0

Warmtefonds (BZK, art. 4)

27.400

80.600

97.390

93.000

77.000

77.000

103.000

Reservering opschaling aardgasvrije wijken (BZK, art. 4)

0

 

0

0

0

7.500

0

Recyclaat in bouwmaterialen (IenW-deel, art. 21)

0

0

1.500

2.000

2.000

1.900

1.900

Nationaal programma lokale warmtetransitie (BZK, art. 4)

  

15.000

15.000

15.000

  

Emissiearm aanbesteden ( bijdrage aan agentschappen) (BZK, art. 4)

 

970

3.640

12.140

6.050

6.250

8.450

Lokale aanpak woonisolatie (BZK, art. 4)

  

250.000

190.500

   

Energiearmoede (BZK, art. 4)

 

358.959

     

Brede verduurzamingscoalitie (BZK, art. 4)

 

5.000

5.000

    

Contigentenaanpak woonisolatie (BZK, art. 4)

 

3.000

3.000

3.000

   

Natuurinclusief en communicatie (BZK, art. 4)

 

5.000

1.000

1.000

   

Woonisolatie verhuurders (BZK, art. 4)

  

50.000

50.000

   

Ontzorging maatschappelijk vastgoed (bijdrage medeoverheden) (BZK, art. 4)

 

17.000

     

maVa Zon op dak (excl. uitvoeringskosten) (BZK, art. 4)

 

400

800

800

   

maVa Verduurzaming gebouwen (excl uitvoeringskosten) (BZK, art. 4)

 

4.200

8.400

8.400

   

Subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) (BZK, art. 4)

 

41.500

155.000

144.300

   

Kennis- en innovatieprogramma stikstof (subsidie) (BZK, art. 4)

 

3.900

3.900

    

Kennis- en innovatieprogramma stikstof (bijdrage) (BZK, art. 4)

 

6.698

7.198

    

Subsidieregeling Verduurzaming Onderhoud Huurwoningen (SVOH ) (BZK, art. 4)

 

2.239

34.646

42.200

52.500

13.600

4.200

        

MOBILITEIT

77.068

124.925

180.246

191.036

143.566

88.811

32.616

Subsidieregeling Duurzame Scheepsbouw (EZK, art. 4)

4.890

2.475

5.296

1.696

1.696

1.696

1.696

Demonstratieregeling Klimaattechnologie - Klimaatenveloppe 2019 (IenW, art. 14)

8.000

0

0

0

0

0

0

Laadinfrastructuur - Klimaatenveloppe 2019 (IenW, art. 14)

12.106

0

0

0

0

0

0

Duurzame energiedragers zero-emissiebussen (IenW, art. 14)

1.683

11.700

14.200

14.700

12.200

12.200

0

Duurzame energiedragers tankinfra (IenW, art. 14)

526

5.000

6.500

8.700

5.000

5.000

0

Duurzame logistiek (IenW, art. 14)

10.564

15.000

20.000

20.000

15.000

15.000

0

Verduurzaming personenmobiliteit (IenW, art. 14)

1.899

10.000

11.000

11.500

10.000

10.000

0

Klimaatakkoord: Elektrisch Vervoer (IenW, art. 14)

3.972

6.000

6.000

6.940

6.820

0

0

Klimaatakkoord: nieuwe elektrische auto's (IenW, art. 14)

11.159

35.000

43.000

48.000

28.750

23.000

13.000

Klimaatakkoord: 2e hands elektrische auto's (IenW, art. 14)

12.475

14.500

25.500

26.000

7.000

4.275

1.750

Klimaatakkoord: Bestel en Vracht (IenW, art. 14)

6.579

24.500

48.000

53.500

57.100

17.640

16.170

Aanvulling klimaatakkoord: Fietsparkeren (IenW, art. 14)

750

750

750

0

0

0

0

Campagne veilige, zuinige, stille banden op spanning (IenW, art. 14)

1.131

0

0

0

0

0

0

Campagne het nieuwe rijden (IenW, art. 14)

773

0

0

0

0

0

0

Versterken overige gedragsmaatregelen, monitoring en evaluatie (IenW, art. 14)

561

0

0

0

0

0

0

        

LANDBOUW EN LANDGEBRUIK

181.464

111.336

224.067

125.400

158.891

102.272

74.319

Innovatieagenda Energie (LNV, art. 21)

12.922

9.717

31.237

28.590

19.831

15.298

11.476

Marktintroductie energie innovaties (MEI) (LNV, art. 21)

7.879

5.889

5.789

5.539

5.539

5.539

5.539

Energie-efficiency glastuinbouw (EG) (LNV, art. 21)

17.258

51.829

35.829

17.910

27.854

22.561

17.561

Subsidieregeling sanering varkenshouderijen (LNV, art. 21)

41.863

3.000

0

0

0

0

0

Subsidieregeling brongerichte verduurzaming stal- en managementmaatregelen (LNV, art. 21)

9.151

9.837

31.179

36.443

75.307

28.836

17.500

Geïntegreerde aanpak methaan en ammoniak via voer- en dierspoor (LNV, art. 21) pilots en demo's en randvoorwaarden voor verdienmodel klimaatvriendelijke producten1

2.034

7.580

8.678

8.609

8.805

8.805

8.805

Bodem (bodemkoolstof) en klimaatadaptatie (LNV, art. 21)

2.094

2.219

2.766

1.857

2.017

1.092

917

Kunstmestvervanging (LNV, art. 21)2

0

3.000

6.157

6.157

5.644

11.287

4.104

Advisering ondernemers ikv kringlooplandbouw (LNV, art. 21) en tegengaan voedselverspilling (LNV, art. 21)3

4.822

6.013

7.963

7.948

7.948

4.448

4.448

Versterken bomen, bos, natuur (LNV, art. 22)*

4.202

5.283

5.780

5.805

3.306

3.306

3.306

Aanpak veenweideproblematiek en impuls veenweidegebieden (LNV, art. 22)*

59.239

6.969

8.689

6.542

2.640

1.100

663

Minder intensief landgebruik veehouderijen nabij Natura 2000-gebieden (LNV, art. 22)

20.000

0

80.000

0

0

0

0

        

SECTOROVERSTIJGENDE EN OVERIGE MAATREGELEN

330.594

361.670

622.068

872.368

1.088.068

1.158.068

1.148.868

MJA3 / MEE / Uitvoeringsprogramma Energiebesparing (EZK, art. 4)

1.618

2.187

2.368

2.368

2.368

2.368

2.368

Regeling toezicht energiebesparingsplicht (EZK, art. 4)

 

11.200

13.200

13.200

9.200

9.200

0

EIA (FIN, fiscaal)

198.000

149.000

149.000

199.000

199.000

199.000

199.000

Subsidieregeling verduurzaming MKB (EZK, art. 4)

104

24.283

0

0

0

0

0

uitvoeringskosten klimaat medeoverheden (EZK, art. 4)

  

282.500

482.500

702.500

772.500

772.500

Bijdrage RVO.nl uitvoeringslasten Energieakkoord/Klimaatakkoord (EZK, art. 4)

10.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

MIA/VAMIL (fiscaal, FIN)

119.000

169.000

169.000

169.000

169.000

169.000

169.000

Uitvoeringskosten voor RVO.nl voor de ophoging van de MIA en de VAMIL (IenW, art. 21)

0

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

Verbetering en optimalisatie industriele wasproces van plastic verpakkingen (IenW, art. 21)

1.872

0

0

300

0

0

0

        

Totaal

4.089.502

5.459.485

6.768.475

6.953.146

6.757.250

6.420.622

6.261.970

1

De enveloppegelden voor Integrale aanpak methaan en ammoniak, brongerichte maatregelen pilots en demo's en randvoorwaarden voor verdienmodellen klimaatvriendelijke producten zijn samengevoegd binnen één begrotingsinstrument. De budgetten voor 2021 en verder voor klimaat op dit instrument - gecorrigeerd voor stikstofmiddelen voor extra uren weidegang - zijn weergegeven op stand julibrief 2021; 2020 betreft hoofdzakelijk realisatie middels overboekingen naar andere (kennis- en innovatie-)instrumenten. Ook voor 2021 en 2022 zijn overboekingen verwerkt in het kader van de uitvoering van bestedingenplannen, waardoor het budget lager is. Bij de realisatie zullen telkens de gerealiseerde overboekingen worden weergegeven naast de belasting van het begrotingsinstrument om een goed beeld te geven van de uitgaven.

2

Het betreft hier klimaat- en stikstofmiddelen.

3

Reguliere LNV-middelen, die bijvoorbeeld ook al voor het Voedingscentrum waren bestemd, zijn ook in de reeks opgenomen. Dit omdat bij het desbetreffende begrotingsinstrument ook met reguliere uitgaven onder andere verspilling wordt tegengegaan.

Inkomsten klimaat

Tabel 19.2 Opbrengst milieu gerelateerde belastingen (in miljoenen)
 

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Belastingen op een milieugrondslag

5.568,00

4.381,00

4.513,00

1.475,00

8.097,00

8.852,00

9.287,00

9.120,00

w.v. CO2-heffing

0

0

0

0

0

0

0

0

w.v Afvalstoffenbelasting

205

221

248

249

273

292

305

316

w.v. Waterbelasting

297

302

320

331

354

370

382

396

w.v Vliegbelasting

0

0

69

167

531

608

622

630

w.v Energiebelasting

5.065,00

3.843,00

3.883,00

721

1.680,00

7.034,00

7.603,00

7.406,00

         

Opslag Duurzame Energie en klimaattransitie (ODE)

1632

2565

3079

2.895,00

0

0

0

0

  

Belasting op personenauto's en motorrijwielen (bpm)

2.347,00

1.502,00

1.496,00

1.505,00

1.661,00

1.698,00

2.241,00

2.567,00

  

Motorrijtuigenbelasting (mrb)

4.210,00

4.227,00

4.323,00

4.325,00

4.519,00

4.630,00

4.819,00

5.166,00

  

Belasting op zware motorrijtuigen

185

187

199

221

220

225

228

232

         

Brandstofaccijnzen

8.461,00

7.337,00

7.643,00

6.988,00

7.225,00

8.537,00

8.599,00

8.765,00

  

TOTAAL Lasten

27.970,00

24.565,00

25.773,00

18.877,00

24.560,00

32.246,00

34.086,00

34.598,00

19.3 Overzicht fiscale groene subsidies (in mln. euro, - = saldo verslechterend)
 

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

EIA

‒ 125

‒ 146

‒ 198

‒ 149

‒ 249

‒ 299

‒ 299

‒ 299

MIA

‒ 126

‒ 75

‒ 101

‒ 144

‒ 194

‒ 194

‒ 194

‒ 194

Vamil

20

15

18

25

25

25

25

20

Fiscale stimulering EV personenauto’s (KA-pakket)

‒ 38

‒ 332

‒ 390

‒ 378

‒ 483

‒ 730

Fiscale stimulering EV (niet toepassen HADK, stimulering meer richten op particulieren i.p.v. zakelijk)

   

‒ 20

‒ 191

‒ 217

‒ 16

EB – salderingsregeling[1]

‒ 275

‒ 335

‒ 373

‒ 252

‒ 230

‒ 407

‒ 255

‒ 246

EB – verlaagd tarief laadpalen EV[2]

‒ 2

‒ 3

‒ 4

0

EB – verlaagd tarief lokaal opgewerkte duurzame energie

‒ 4

‒ 7

 

TOTAAL Lasten

‒ 255

‒ 320

‒ 355

‒ 227

‒ 205

‒ 382

‒ 230

‒ 226

Bredere investeringen in de energietransitie

De energietransitie gaat – net als elke andere transitie – gepaard met verschillende kosten en baten. Er zijn kosten verbonden aan het onderhouden van de onderdelen van het bestaande systeem die we willen behouden, en het opbouwen van een uitgebreid, nieuw systeem vraagt om grote investeringen. In de tabellen hierboven is het overzicht van de directe Rijksuitgaven en fiscale maatregelen voor de energietransitie weergegeven. Daarnaast worden publieke middelen ook indirect besteed aan de energietransitie. Zo verzorgen de landelijke en regionale netbeheerders essentiële onderdelen van de energie-infrastructuur en dus ook energietransitie. Om die reden is dan ook bij wet vastgelegd dat de aandelen van netbeheerders direct of indirect in publieke handen zijn. De netbeheerders zullen de komende jaren fors moeten investeren wil Nederland zijn klimaatdoelen kunnen halen en tegelijkertijd economische groei kunnen faciliteren.

Landelijke netwerkbedrijven TenneT en Gasunie zijn 100% staatsdeelnemingen met een wettelijke taak om elektriciteits-of gasnetten aan te leggen. TenneT is de beheerder van het hoogspanningsnet in Nederland op land en het net op zee. Om de elektriciteitsvraag van de energietransitie te kunnen faciliteren, groeien de jaarlijkse investeringen van TenneT in het Nederlandse hoogspanningsnet ten opzichte van 2021 met circa 50% naar gemiddeld 2,4 miljard euro per jaar in de komende 10 jaar.62 Gasunie beheert het Nederlandse gasnetwerk. Sinds kort is Gasunie ook aangewezen als ontwikkelaar en toekomstig beheerder van het landelijke waterstofnetwerk. Gasunie verwacht tot 2050 ca. 2 miljard euro in het waterstofnetwerk te investeren. Afhankelijk van de ontwikkelingen op de waterstofmarkt kan dit nog toenemen. Dit soort investeringen worden in principe achteraf vergoed via de nettarieven, maar moeten wel door de netbeheerders voorgefinancierd worden. Over de precieze gevolgen hiervan wordt u later geïnformeerd. Naast de investeringen in het net maken de netbeheerders operationele kosten in het transport, beheer en onderhoud van het net. Met name door toegenomen prijzen voor energie maken netbeheerders in toenemende mate hoge kosten voor het compenseren van de netverliezen, het handhaven van de netbalans en het mitigeren van congestie op de netten. Bijvoorbeeld, de totale netkosten van TenneT in de eerste helft van 2022 bedroegen 900 miljoen euro. Dit is een verdriedubbeling ten opzichte van de eerste helft van 2021. Ook deze kosten worden bekostigd via de nettarieven. Het voornemen is om deze kosten in de volgende miljoenennota nog inzichtelijker te maken via een meerjarige tabel.

Naast de landelijke netbeheerders die 100% staatsdeelnemingen zijn, zijn ook de regionale netwerkbedrijven, die lokale netwerken beheren, een belangrijk onderdeel van de energietransitie. In totaal verwachten de drie grootste regionale netwerkbedrijven – Alliander, Enexis, Stedin - tot 2030 circa 30 miljard euro te moeten investeren in de uitbreiding en verzwaring van het net. Op de lange termijn verdienen de netwerkbedrijven de efficiënte investeringen plus een redelijk rendement terug via de nettarieven, maar op de korte termijn moeten zij de investeringen voorfinancieren. De investeringsopgave en dus de behoefte aan externe financiering voor regionale netwerkbedrijven is groot. In een recente Kamerbrief heeft de Nederlandse staat de strategische intentie uitgesproken om een deelneming in de regionale netwerkbedrijven verder te onderzoeken. Hierbij wordt ook onderzocht in hoeverre mitigerende maatregelen, waaronder een bijdrage van medeoverheden, de kapitaalbehoefte kunnen reduceren. Verdere analyses zijn nodig om de exacte financieringsbehoefte op lange termijn te kunnen inschatten. Wel is inmiddels duidelijk dat één van de netwerkbedrijven, Stedin, in 2023 al kapitaal nodig heeft om haar A minus rating te behouden. Om die reden reserveert het kabinet nu 500 miljoen Euro in 2023 voor de kapitaalsversterking van Stedin dat hiermee naar verwachting haar investeringen op peil kan houden. Het instrument dat ingezet zal worden, wordt later dit jaar uitgewerkt. In lijn met de kamerbrief is een aandelenparticipatie hierbij het uitgangspunt, maar ook andere opties worden overwogen als dit Stedin, en de Staat, voldoende financiële zekerheid biedt.

62

TenneT verwacht in de komende tien jaar minimaal 6 miljard euro per jaar in de hoogspanningsnetten van Nederland en Duitsland te investeren (zie in dit verband ook Kamerstukken II 2021/2022, 28165, nr. 369). In 2021 investeerde TenneT in het totaal 4 miljard euro. TenneT schat in dat circa 40% van de toekomstige investeringen van TenneT betrekking hebben op het Nederlandse deel.

Licence