Incidentele suppletoire begroting inzake nertsenhouderijen: ruimingskosten en uitvoeringskosten stoppersregeling | 31-08-2020

A Artikelgewijze toelichting bij het wetsvoorstel

Wetsartikelen 1 tot en met 3

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2020 wijzigingen aan te brengen in: de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.

De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, C.J. Schouten

A ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikelen 1 tot en met 3

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2020 wijzigingen aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.

De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, C.J. Schouten

A ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikelen 1 tot en met 3

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2020 wijzigingen aan te brengen in: de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeelB van deze memorie van toelichting toegelicht.

Vanwege de coronamaatregelen is op 20april 2020 de tweede incidentele suppletoire begroting en op 29april 2020 de eerste suppletoire begroting naar de Tweede Kamer verzonden. De behandeling in de Staten-Generaal heeft nog niet plaatsgevonden. Om deze reden is de in de begrotingsstaat opgenomen stand nog niet door de beide Kamers bekrachtigd. Vanwege de snelle opeenvolging van begrotingswetsvoorstellen, om het budgetrecht van de Staten Generaal te waarborgen, bevat de kolom vastgestelde begroting zowel de vastgestelde stand bij ontwerpbegroting als de mutaties die bij de eerste en tweede incidentele suppletoire begroting zijn opgenomen.

De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, C.J. Schouten

A. Artikelgewijze toelichting bij het wetsvoorstel

Wetsartikelen 1 tot en met 3

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2020 wijzigingen aan te brengen in:

De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.

De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, C.J. Schouten

B Artikelgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen

B ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN

B ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN

Beleidsartikelen

Artikel 11 Een weerbaar, veerkrachtig en veilig agro-, voedsel- en visserijsysteem

Toelichting verplichtingen

De verhoging van de verplichtingen met 1,2mrd. wordt met name veroorzaakt door een verplichtingenophoging van 990mln inzake de steunmaatregelen van het kabinet voor de tuinbouwsector en de aardappelsector. Dit verplichtingenbedrag is hoger dan het kasbedrag van 650mln. Hier wordt voor gekozen om niet vast te lopen in de uitvoering van de voorschotbetalingen. Alle gerechtigde aanmeldingen worden uiteindelijk onder het kasplafond van 650mln. gebracht. Daarnaast wordt het verplichtingenbudget opgehoogd met 180mln. doordat het huidige garantieplafond ten behoeve van het BL-C overbruggingskrediet op basis van inschattingen door RVO.nl ontoereikend is.

Toelichting uitgaven

Subsidies

Glastuinbouw en weerbare planten en teeltsystemen

Het kabinet heeft in zijn brief van 15april jl. (Kamerstuk 35 420, nr.24) geconstateerd dat vanwege urgente en sectorspecifieke problematiek in delen van de land- en tuinbouw er aanvullende maatregelen nodig zijn om ondernemers in deze sectoren te ondersteunen. Het gaat hierbij specifiek om een combinatie van situaties waarin de productie doorgaat terwijl er nauwelijks omzet wordt gemaakt, situaties waarin producten slecht of niet houdbaar zijn vanwege bederfelijkheid en waarvoor geen of beperkte alternatieve toepassingsmogelijkheden zijn. Daarnaast om situaties waarin bedrijven een grote seizoenspiek hebben in productie, personele bezetting en omzet in de periode maart, april en mei. Het subsidiebudget wordt daarom met 595,5mln. verhoogd ten behoeve van een compensatieregeling om ondernemers in deze sectoren te ondersteunen. Uitgangspunt is dat de eerste 30% van de omzetderving onder ondernemingsrisico wordt geschaard en dat de Staat de resterende 70% voor een aanzienlijk deel compenseert. De uitvoering van de regeling zal bij RVO worden belegd.

Ook bij de telers van fritesaardappelen gaat de productie door terwijl er nauwelijks omzet wordt gedraaid. Zoals aangekondigd in de brief van 15april jl. (Kamerstuk35420,nr.24) komt het kabinet ook voor hen met een compensatieregeling. Hiervoor wordt 49,6mln. gereserveerd om de ondernemers in deze sector te ondersteunen. Telers krijgen een compensatie voor de hoeveelheid fritesaardappelen die zij nog in opslag hebben liggen. Ook deze regeling wordt uitgevoerd door RVO.

Per saldo wordt het subsidiebudget voor bovenstaande doeleinden verhoogd met 645,1mln. Met de resterende 4,9mln. wordt het budget Bijdrage aan RVO verhoogd voor de uitvoeringskosten de hiermee gemoeid zijn (zie onder Bijdragen aan agentschappen).

Duurzame veehouderij

De subsidieregeling sanering varkenshouderijen is gericht op een vermindering van geur, maar zorgt ook voor een reductie van stikstof en draagt bij aan de klimaatopgave. In de brief van 7februari 2020 (Kamerstuk 35 334 nr.44) heeft het kabinet toegezegd aanvragen die zijn ontvangen in het kader van de Subsidieregeling sanering varkenshouderijen (Srv) te zullen honoreren, mits deze aan de gestelde vereisten voldoen. Om alle aanvragen die aan de voorwaarden voldoen te kunnen honoreren, wordt het subsidiebudget in 2020 verhoogd met 73,2mln en in 2021 met 199,2mln. Deze verhoging maakt onderdeel uit van het bij Voorjaarsnota gereserveerde pakket voor de structurele aanpak stikstof die gericht is op het verder beperken van de stikstofneerslag en het herstellen van de natuur. Deze middelen worden voor dit doel vanaf de aanvullende post overgeheveld naar de LNV begroting.

Garanties

Verliesdeclaraties

Het garantiebudget wordt verhoogd met 18mln. als gevolg van hogere verliesdeclaraties. Dit budget is m.n. benodigd als gevolg van een verhoging van het garantieplafond met 180mln. Hierdoor wordt over meer kredieten een garantstelling verleend waardoor er meer budget benodigd is om ingediende verliesdeclaraties als gevolg van faillissement te kunnen dekken.

Bijdragen aan agentschappen

Bijdrage aan RVO

RVO voert de Subsidieregeling sanering varkenshouderijen (Srv) uit. Door de ophoging van het subsidiebudget om daarmee alle aanvragen te kunnen honoreren die aan de voorwaarden voldoen, nemen de uitvoeringslasten van RVO toe. Daarom wordt het budget met 1,8mln. in 2020 en 0,8mln. in 2021 verhoogd. Deze verhoging maakt onderdeel uit van het bij Voorjaarsnota gereserveerde pakket voor de structurele aanpak stikstof die gericht is op het verder beperken van de stikstofneerslag en het herstellen van de natuur. Deze middelen worden voor dit doel vanaf de aanvullende post overgeheveld naar de LNV begroting. Daarnaast wordt de bijdrage aan RVO met 4,9mln. verhoogd voor de uitvoering van de compensatieregelingen ten behoeve van de sierteelt, onderdelen van de voedingstuinbouw en telers van fritesaardappelen.

Ontvangsten

Door de verhoging van het garantieplafond met 180mln. worden over meer kredieten een garantstelling verleend. Dit leidt tot 3mln. aan hogere provisie-inkomsten.

Artikel 12 Natuur en biodiversiteit

Toelichting

Opdrachten

Vermaatschappelijking natuur en biodiversiteit

Het budget wordt verhoogd met 9,9mln. Deze verhoging maakt onderdeel uit van het bij Voorjaarsnota gereserveerde pakket voor de structurele aanpak stikstof. Deze middelen, specifiek voor de programmauitgaven van het DG Stikstof, worden voor dit doel vanaf de aanvullende post overgeheveld naar de LNV begroting. Het budget wordt ingezet voor een bijdrage aan RIVM en andere kennisinstellingen (5,9mln.) voor onderzoek ten behoeve van de verbetering van de modellering van ammoniakemissies en stikstofdepositie, voor advies en voor de ontwikkeling van het rekeninstrument AERIUS. Ook worden middelen ingezet voor een bijdrage aan PBL (1,5mln.) voor advies en monitoring. Verder zijn de middelen bestemd voor de gebiedsgerichte aanpak (1,5mln.), voor het adviescollege stikstof en het informatiepunt stikstof (0,6mln.) en voor de doorlichting van Natura-2000 gebieden (0,3mln.). Bij Ontwerpbegroting 2021 of Voorjaarsnota 2021 zullen de middelen naar de bestemmingen op de begroting van LNV overgeboekt worden.

B. Artikelgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen

2. Beleidsartikelen

Artikel 11 Een weerbaar, veerkrachtig en veilig agro-, voedsel- en visserijsysteem

Garanties

Verliesdeclaraties borgstellingsfaciliteit

De land- en tuinbouwsector wordt door het coronavirus zowel nationaal als internationaal geconfronteerd met een afnemende vraag naar producten. Dit heeft tot gevolg dat de prijzen onder druk staan of (veelal bederfelijke) producten niet afgezet kunnen worden. De aard van de sector maakt dat niet direct andere afzetmarkten gevonden kunnen worden of dat productie niet snel afgestemd kan worden op de vraag. Hierdoor kunnen bedrijven in liquiditeitsproblemen komen. Door een tijdelijke gunstiger borgstelling voor werkkapitaal onder de regeling Borgstelling MKB-Landbouwkredieten (BL), kunnen de liquiditeitsproblemen van land- en tuinbouwbedrijven verlicht worden zodat bedrijven met een gezond toekomstperspectief gefinancierd kunnen blijven. Vooralsnog denkt LNV deze verruiming van de regeling binnen het bestaande garantieplafond (120 mln) in te kunnen passen. Desondanks worden als gevolg van het coronavirus meer verliesdeclaraties als gevolg van faillissementen verwacht. Hiertoe worden de uitgaven met 10 mln. verhoogd in 2020.

2. Beleidsartikelen

Artikel 11 Een weerbaar, veerkrachtig en veilig agro-, voedsel- en visserijsysteem

Verplichtingen en uitgaven

Garanties

Verliesdeclaraties borgstellingsfaciliteit

Per 18maart 2020 is de regeling Borgstelling MKB-landbouwkredieten (BL), in het kader van de coronacrisis, voor land- en tuinbouwbedrijven verruimd middels een tijdelijke kredietfaciliteit om liquiditeitsproblemen ten gevolge van de coronacrisis op te vangen. De regeling is nu ook uitgebreid voor de MKB-visserij en aquacultuurondernemers. Deze verruiming van de regeling is naar verwachting inpasbaar binnen het bestaande garantieplafond (120 mln). Desondanks worden als gevolg van het coronavirus meer verliesdeclaraties als gevolg van faillissementen verwacht. Hiertoe worden de uitgaven met 2 mln. verhoogd.

Bijdragen aan agentschappen

Rijksdienst voor Ondernemend Nederland

De verruiming van bovenstaande borgstellingsregeling vanwege de coronacrisis leidt tot extra uitvoeringskosten door RVO.nl. Hiertoe worden zowel de verplichtingen als de uitgaven met 0,7 mln. verhoogd.

Ontvangsten

Garanties

Deze ontvangsten betreffen betaalde provisies door ondernemers voor door LNV afgegeven garantstellingen aan banken. De opbrengsten van deze ontvangsten worden verlaagd met 0,8 mln. om de financieringslasten voor ondernemers voor deze garantstelling te verminderen.

3. Niet-Beleidsartikelen

Artikel 50 Apparaat

Toelichting

Personele uitgaven

De personele uitgaven nemen met 7,8mln. toe. Deze verhoging maakt onderdeel uit van het bij Voorjaarsnota gereserveerde pakket voor de structurele aanpak stikstof. Deze middelen, specifiek voor de apparaatsuitgaven van DG Stikstof bij het Ministerie van LNV, worden voor dit doel vanaf de aanvullende post overgeheveld naar de LNV begroting.

2. Beleidsartikelen

Artikel 11 Een weerbaar, veerkrachtig en veilig agro-, voedsel- en visserijsysteem

Toelichting verplichtingen

De verhoging van de verplichtingen met 42mln. wordt voor 37mln. veroorzaakt door de ruimingen van een geraamd aantal van 37 locaties met het SARS-CoV-2 virus besmette nertsenhouderijen en hiermee samenhangend onderzoek. Daarnaast met 5mln. als gevolg van uitvoeringskosten voor de stoppersregeling van nertsenhouderijen.

Toelichting uitgaven

Subsidies

Kennisontwikkeling en agrarische innovatie

De verhoging met 0,5mln. hangt samen met onderzoekskosten naar de besmetting van nertsenhouderijen met het SARS-CoV-2-virus en de verspreiding ervan.

Opdrachten

Kennisontwikkeling en agratische innovatie

De verhoging met 0,1mln. komt door traceringsonderzoek naar besmettingen bij nertsenhouderijen met het SARS-CoV-2-virus.

Diergezondheid en dierenwelzijn

Na aanleiding van de eerste besmettingen op nertsenhouderijen is er onderzoek gedaan naar het SARS-CoV-2-virus bij andere diersoorten dan nertsen. Dit leidt tot een verhoging 0,8mln.

Bijdrage aan agentschappen

Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland

De bijdrage voor RVO.nl wordt voor 2020 verhoogd met 5mln. In de jaren 2021- 2023 wordt hiervoor respectievelijk 3mln., 1mln. en 1mln. gereserveerd. Dit betreft een eerste tranche uitvoeringskosten voor de stoppersregeling van nertsenhouderijen.

De beschikbare middelen voor deze stoppersregeling zelf (130mln.) staan op de Aanvullende Post gereserveerd in afwachting van een nadere uitwerking van de regeling en Europese goedkeuring met betrekking tot eventuele staatssteun. Daarnaast staat er nog een tweede tranche uitvoeringskosten van 10mln. op de Aanvullende Post. Deze middelen worden, na goedkeuring, op een later moment overgeboekt naar de LNV begroting.

Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken

Diergezondheidsfonds

De bijdrage aan het Diergezondheidsfonds wordt verhoogd met 35,6mln. vanwege ruimingen van een geraamd aantal van 37 locaties met het SARS-CoV-2-virus besmette nertsenhouderijen.

3. Niet-Beleidsartikelen

Artikel 51 Nog onverdeeld

Toelichting verplichtingen en uitgaven

Nog te verdelen

Ter dekking van de uitvoeringskosten van de stoppersregeling wordt taakstellend 10mln. onderuitputting ingeboekt. Op Artikel 11 is hiermee het budget voor de uitvoeringskosten van de stoppersregeling verhoogd. Bij Najaarsnota wordt deze taakstelling ingevuld met onderuitputting elders op de LNV begroting.

C. De begroting van het diergezondheidsfonds

Toelichting verplichtingen en uitgaven

Opdrachten

Het opdrachtenbudget wordt verhoogd met 38,6mln. vanwege ruimingen van een geraamd aantal van 37 bedrijven met het SARS-CoV-2-virus besmette nertsenhouderijen. Dit bedrag hangt voor 35,6mln. samen met de bijdrage vanaf de LNV begroting. De resterende 3mln. bestaat uit de inzet van het verwachte effect van het DGF-saldo 2020 (2,8mln) en 0,2mln. uit het huidige saldo.

Ontvangsten

De ontvangstenraming vanuit de LNV begroting wordt met 35,6mln. verhoogd vanwege ruimingen van een geraamd aantal van 37 locaties met het SARS-CoV-2-virus besmette nertsenhouderijen.