A Mobiliteitsfonds

GEREALISEERDE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN

Figuur 1 Gerealiseerde uitgaven verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (x €1 miljoen). Totaal € 9.848.689

Figuur 2 Gerealiseerde ontvangsten verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (x €1 miljoen). Totaal € 9.446.048

A. ALGEMEEN

1 1. Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot dechargeverlening

AAN de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de Staten-Generaal.

Hierbij bied ik, mede namens de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, het departementale jaarverslag van het Mobiliteitsfonds (A) over het jaar 2025 aan.

Onder verwijzing naar de artikelen 2.37 en 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van Infrastructuur en Waterstaat decharge te verlenen over het in het jaar 2025 gevoerde financiële beheer.

Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.

Minister van Infrastructuur en Waterstaat,V.P.G.Karremans

Dechargeverlening door de Tweede Kamer

Op grond van artikel 2.40, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2016 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer.

Dechargeverlening door de Eerste Kamer

Op grond van artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de Minister van Financiën.

2. Leeswijzer

Algemeen

Voor u ligt het Jaarverslag 2025 van het Mobiliteitsfonds, Hoofdstuk A van de Rijksbegroting. Naast het Mobiliteitsfonds kent IenW ook de Beleidsbegroting Infrastructuur en Waterstaat (Hoofdstuk XII) en het Deltafonds (Hoofdstuk J). Van deze begrotingen zijn separate jaarverslagen opgesteld.

Door een apart fonds voor infrastructuur kan beter invulling worden gegeven aan de doelstellingen zoals genoemd in de wet op het Mobiliteitsfonds (Stb. 1993, nr. 319), te weten het bevorderen van een integrale afweging van prioriteiten en het bevorderen van continuïteit van middelen voor infrastructuur. Zo mag het fonds jaarlijkse saldi (meer of minder uitgaven in enig jaar) overhevelen – in tegenstelling tot de beleidsbegroting van IenW – waardoor (kasmatige) vertragingen en versnellingen van projecten niet hoeven te leiden tot budgettaire knelpunten.

De producten van het Mobiliteitsfonds dragen bij aan het realiseren van de doelstellingen van de begroting van IenW (Hoofdstuk XII van de Rijksbegroting). Evenals in de begroting van het Mobiliteitsfonds is in het Jaarverslag van het Mobiliteitsfonds aan het begin van de artikelen aangegeven aan welk(e) beleidsartikel(en) het desbetreffende Mobiliteitsfondsartikel is gerelateerd.

Het Mobiliteitsfonds wordt voor het grootste deel gevoed door een bijdrage uit de beleidsbegroting van IenW (artikelonderdeel 26.01). Per OB 2026 vervallen de voedingsartikelen op de beleidsbegroting. Daarnaast wordt voor een aantal projecten uitgaven doorberekend aan derden, zoals andere departementen, lagere overheden, buitenlandse overheidsinstanties en de Europese Unie.

De apparaatsuitgaven en apparaatsontvangsten van het kerndepartement worden verantwoord op artikel 98 Apparaatsuitgaven Kerndepartement van de begroting Hoofdstuk XII.

Opbouw

Normering Jaarverslag

De financiële informatie in het beleidsverslag (onderdeel B) wordt gepresenteerd door middel van de tabellen ‘Budgettaire gevolgen van beleid’. Verschillen tussen de vastgestelde begroting en de realisatie worden conform de Regeling rijksbegrotingsvoorschriften 2026 op het niveau van de artikelonderdelen toegelicht volgens onderstaande uniforme ondergrenzen. In aanvulling hierop worden ook de verschillen van de verplichtingen en ontvangsten volgens deze ondergrenzen toegelicht.

Afronding budgettaire tabellen en verantwoordingsstaat

De verplichtingen, uitgaven en ontvangsten in de verantwoordingsstaat zijn in lijn met de Regeling Rijksbegrotingsvoorschriften naar boven afgerond. Om aansluiting te hebben tussen de budgettaire tabellen en de verantwoordingsstaat, zijn de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten in budgettaire tabellen waar relevant tevens naar boven afgerond. Met deze werkwijze komen de cijfers in de verantwoordingsstaat overeen met de cijfers zoals opgenomen in de budgettaire tabellen.

Inzicht in budgetten van verkenningen en planuitwerkingprogramma’s en de realisatieprogramma's

In aanvulling op de toelichting op de budgettaire tabel, worden bij de projectoverzichten van het realisatieprogramma wijzigingen van het kasbudget op projectniveau toegelicht conform de staffel «Norm bij te verklaren verschillen» behorende bij de budgettaire tabel.

Grondslagen voor de vastlegging en de waardering

De verslaggevingsregels en waarderingsgrondslagen die van toepassing zijn op de in dit jaarverslag opgenomen financiële overzichten zijn ontleend aan de Comptabiliteitswet 2016 en de daaruit voortvloeiende regelgeving, waaronder de Regeling rijksbegrotingsvoorschriften 2026 en de Regeling agentschappen. Voor de departementale begrotingsadministratie wordt het verplichtingen-kasstelsel toegepast en voor de baten-lasten agentschappen het baten-lastenstelsel.

Indicatoren en kengetallen

Het jaarverslag is opgesteld conform de Regeling Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV). De RBV stelt dat er op 13 maart een door de Auditdienst Rijk goedgekeurd jaarverslag aan de minister van Financiën wordt aangeboden en dat wijzigingen door vakministers, in uitzonderlijke gevallen, tot 30 maart verwerkt kunnen worden.

Voor enkele indicatoren en kengetallen in de jaarverslagen van IenW zijn op deze momenten de realisatiegegevens nog niet beschikbaar en kunnen derhalve niet worden toegevoegd aan het jaarverslag. Hierdoor komt het voor dat er realisatiegegevens van indicatoren en kengetallen bekend worden ná het opstellen van het jaarverslag maar vóór publicatie van het jaarverslag. Deze gegevens worden, zoals in het jaarverslag aangegeven, bij de eerstvolgende begroting aan uw Kamer aangeboden.

B. PRODUCTVERSLAG

3. Mobiliteitsfondsverslag 2025

In dit hoofdstuk wordt inzichtelijk gemaakt welke projecten in 2025 zijn opengesteld en bij welke projecten de uitvoering in 2025 is gestart.

Exploitatie, Onderhoud en Vernieuwing

In 2025 heeft het Ministerie van IenW onder meer de volgende activiteiten in het kader van exploitatie, onderhoud en vernieuwing uitgevoerd:

Voor een nadere toelichting op de stand van zaken van exploitatie, onderhoud en vernieuwing wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen en naar het MIRT overzicht 2025.

Aanleg

Hieronder volgen de mijlpalen die het Ministerie van IenW in 2025 heeft behaald binnen de verschillende netwerken.

Voor een nadere toelichting op de stand van zaken van het lopende programma wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen en naar het MIRT-overzicht 2025.

1 Onderuitputting

In onderstaande tabel wordt de totale onderuitputting gepresenteerd. Daarbij worden de grootste en/of belangrijkste meevallende realisaties apart toegelicht. De overige meevallende realisaties worden in de post «overige meevallers» toegelicht.

De onderstaande tabel geeft per begrotingsartikel een overzicht van de onderuitputting1in 2025, zowel in miljoenen euro’s als in percentage van de vastgestelde begroting 2025. Een minus staat voor voordelig saldo een plus staat voor nadelig saldo. De tabel wordt ondersteund met een toelichting van het voordelig saldo per belangrijkste post.

Toelichting

Het Mobiliteitsfonds kent in 2025 een nadelig saldo van € 164 miljoen. Conform de Comptabiliteitswet 2.11 lid 4, wordt het nadelig saldo ten laste van de begroting 2026 geboekt, zodat de projectbudgetten meerjarig ongewijzigd blijven.

Nadelig Saldo Hoofdwegennet Aanleg

Het nadelig saldo op Hoofdwegennet Aanleg (€ 76,1 miljoen) is met name het gevolg van een hogere realisatie op de projecten A2 Vonderen Kerensheide € 21,6 miljoen en Schiphol Amsterdam / Almere (€ 41,2 miljoen).

Voordelig Saldo Hoofdwegennet Planning en Studies

Het voordelig saldo op Hoofdwegennet Planning en Studies (€ 81,6 miljoen) is te wijten aan N65 Vught - Haaren, waar voor € 94 miljoen aan ontvangsten binnen zijn gekomen, conform de SiSa-afrekening. Deze zijn gedesaldeerd naar het budget van de projecten N65 (- € 83,5 miljoen) en Geluidsanering (- € 11,4 miljoen) en middels het saldo doorgeschoven naar 2026.

Voordelig Saldo Optimalisering Gebruik

Het voordelig saldo op Optimalisering Gebruik is te wijten aan Schoon Emissieloos Bouwen (€ 23,9 miljoen) en Regeling Slim Veilig Mobiliteit (€ 28,5 miljoen).

Voor Schoon Emissieloos Bouwen wordt verwacht dat medeoverheden 2026 meer aanbestedingen zullen doen met gebruik van emissieloze machines.

Voor Regeling Slim Veilig Mobiliteit geldt dat er minder BO MIRT afspraken gemaakt zijn eind 2024, met als gevolg dat er minder aanvragen in 2025 zijn ontvangen.

Voordelig Saldo Geïntegreerde Contractvormen

Het voordelig saldo op Geïntegreerde Contractvormen (€ 51,3 miljoen) wordt voornamelijk veroorzaakt door het project A15 Maasvlakte-Vaanplein (€ 49,6 miljoen), als gevolg van vertragingen door onvoldoende slots voor werkzaamheden van stiller asfalt in 2025.

Nadelig Saldo Aanleg Spoorwegen

Het nadelig saldo op Spoorwegen Aanleg (€ 164 miljoen) komt met name door de hoge overprogrammering (€ 241,7 miljoen) en de som van vertraagde projecten zoals Spoorcapaciteit 2030 (- € 10,8 miljoen) en .

Nadelig Saldo Megaprojecten Verkeer en Vervoer

Het nadelig saldo op Megaprojecten Verkeer en Vervoer (€ 119,8 miljoen). Dit komt door een hogere realisatie op de projecten ERTMS (€ 47,1 miljoen) en PHS (€ 93,1 miljoen) en een lagere realisatie op het project Zuidasdok (€ 20,4 miljoen).

Overige Voordelige Saldi

Dit betreft het voordelig saldo van overige projecten die een lagere realisatie kennen op het Mobiliteitsfonds in 2025. Het gaat in totaal om een voordelig saldo van € 10,4 miljoen. Dit komt bijvoorbeeld door een lagere realisatie op de Reservering TVOV, Specifieke Uitkering Mobiliteitspakketten, Lemmer-Delfzijl en Nieuwe Sluis Terneuzen.

4. Productartikelen

4.1 Artikel 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte

Met het artikel 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte wordt invulling gegeven aan een meer flexibele planning van infrastructuur zoals toegezegd in de kabinetsreactie op IBO Flexibiliteit (Kamerstukken II 2016-2017, 34 550 A, nr. 5).

Het artikel bevat alle (plan)flexibele budgetten die gereserveerd zijn voor het verbeteren van de bereikbaarheid en gerelateerd aan de beleidsdoelstellingen zoals beschreven in de begroting Hoofdstuk XII en de SVIR vlot, veilig en leefbaar. De planflexibele budgetten zijn de budgetten welke naar mening van het kabinet flexibel zijn om bij (nieuwe) planvorming te betrekken. Het gaat om de (beschikbare) investeringsruimte, reserveringen die worden aangehouden en om de projectbudgetten gedurende de verkenningsfase. Over deze budgetten zijn nog geen (definitieve) bestuurlijke afspraken gemaakt en zijn niet-juridisch verplicht. Door deze budgetten bijeen te plaatsen in één artikel zijn alle flexibele budgetten overzichtelijk gepresenteerd en worden na besluitvorming, zoals een voorkeursbeslissing, ingezet bij de betreffende modaliteit. Het gaat om algemene reserveringen, de investeringsruimte, verkenningen naar bereikbaarheidsopgaven en reserveringen voor korte termijn mobiliteitsmaatregelen. De budgetten op artikel 11 zijn de basis voor het berekenen van de flexnorm in de infrastructuuragenda.

In dit artikel staan ook de brede verkenningen nieuwe stijl. Kenmerkend aan deze verkenningen is dat ze – indien mogelijk - modaliteitsneutraal zijn, een niet-infrastructurele oplossing wordt meegenomen en dat ze niet automatisch doorgaan naar de planuitwerking maar dat een expliciete afweging (tussen verkenningen) plaatsvindt. Dit is zo vastgelegd in de MIRT-werkwijze. In deze werkwijze staat het opgavengericht werken voorop. Samen met bestuurlijke partners wordt steeds bezien welke maatregel op welk schaalniveau, op de korte en op de lange termijn het meest bijdraagt aan de opgave bereikbaarheid. Zo ontstaat een mix van maatregelen die samen met andere partners over een langere periode worden uitgevoerd.

Op artikel 11 vindt er geen realisatie plaats. Zodra er bestuurlijke afspraken worden gemaakt bijvoorbeeld door vaststelling van een voorkeursbeslissing worden de budgetten gemuteerd naar het betreffende productartikel.

Onderstaand wordt op het niveau van artikelonderdelen, de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten een toelichting gegeven op de verschillen (de mutaties) tussen de begroting en de realisatie. Zie voor de gehanteerde norm de toelichting ‘normering jaarverslag’ zoals opgenomen in de leeswijzer.

• – Additioneel zijn de verplichtingen nog met € 81,6 miljoen verlaagd ten opzichte van de uitgaven. Dit is te grotendeels te verklaren door de volgende posten:

  • • Westflank Groningen (- € 84,8 miljoen): dit betreft de reservering vanuit de Woningbouwmiddelen voor Westflank Groningen conform BO MIRT afspraak. De lagere verplichtingenrealisatie is veroorzaakt omdat de verplichtingen van deze SPUK in een realistische ritme is gezet.

  • • Diverse kleinere mutaties (€ 3,2 miljoen).

2. De uitgaven op artikelonderdeel 11.01 Verkenningen is voor € 37,2 miljoen niet gerealiseerd ten opzichte van de vastgestelde begroting. Voor de toelichting wordt verwezen naar de toelichtingen bij de projecttabel 11.01.

3. De uitgaven op artikelonderdeel 11.03 Reserveringen zijn voor € 127,2 miljoen niet gerealiseerd ten opzichte van de vastgestelde begroting.

• – Artikelonderdeel 11.03.02 kent een verlaging van € 71,3 miljoen. Dit is te wijten aan de volgende mutaties:

  • • Beheer en Onderhoud Caribisch Nederland (- € 6,0 miljoen): dit betreft de overboekingen naar HXII voor bijdrage aan de CN-eilanden.

  • • Reservering Pakket Zeeland (- € 10,3 miljoen): dit betreft een overboeking voor Wind in de Zeilen (- € 4,5 miljoen) en een een overboeking om twee budgetten op het project Rail Gent-Terneuzen samen te voegen (- € 6,8 miljoen)

  • • Reservering BO MIRT (- € 11,2 miljoen): dit betreft verschillende overboekingen naar aanleiding van de gemaakte afspraken in het BO MIRT

  • • Schoon en Emissieloos Bouwen (€- 14,3 miljoen): dit betreft het doorschuiven van middelen om de overboeking naar de verschillende uitvoeringsartikelen bij RWS in het juiste ritme te krijgen, conform de ingediende bestedingsplan (- € 10,4 miljoen). Daarnaast waren er aanvullende middelen nodig in verband met meerkosten waar aanbestedenderijksdiensten in infraprojecten mee te maken krijgen door de inzet van schoon en emmissieloos materieel (- € 4,0 miljoen).

  • • Modaliteitspecifieke reservering (- € 15 miljoen): dit betreft een overboeking naar Openbaar Vervoer en Spoor voor de dekkingsopgave MF.

  • • Reservering KCI (- € 10,0 miljoen): dit betreft een schuif uit 2025 vanwege het niet tijdig tot afronding komen van de planuitwerking en afstemming met de medeoverheden binnen het uitvoeringsprogramma KCI voor een circulaire en klimaatneutrale GWW-sector.

  • • Diverse kleinere mutaties (- € 4,5 miljoen)

• – Artikelonderdeel 11.03.03 kent een verlaging van € 53,5 miljoen. Dit is te wijten aan de volgende mutaties:

  • • Rijnbrug (- € 43,7 miljoen): De lagere uitgaven zijn veroorzaakt doordat de gesprekken met provincie Utrecht nog plaatsvinden. De verwachting is dat de afspraken in 2026 worden vastgelegd.

  • • Het doorschuiven van de Reserveringen Westflank Groningen (€ 2,2 miljoen), Lijn Pampus (€ 2,2 miljoen) en HOV4 (€ 2,2 miljoen) aangezien de SPUKs in 2026 zijn voorzien.

  • • Diverse kleinere mutaties (- € 3,2 miljoen)

De verschillen op art 11.03 worden verder inhoudelijk toegelicht bij de projecttabel van artikelonderdeel 11.03.

4. De uitgaven op artikelonderdeel 11.04 Generieke Investeringsruimte zijn met € 64,2 miljoen verlaagd ten opzichte van de vastgestelde begroting. Dit is te wijten aan de actualisatie van diverse risicoreserveringen. De HLD-bruggen (€ 21,5 miljoen) en Rijnlandroute (€ 16 miljoen) zijn het grootst.

11.01 Verkenningen

Motivering

In dit artikel staan de brede verkenningen nieuwe stijl. Kenmerkend aan de verkenningen nieuwe stijl is dat ze – indien mogelijk - modaliteitsneutraal zijn, een niet-infrastructurele oplossing wordt meegenomen en dat ze niet automatisch doorgaan naar de planuitwerking maar een expliciete afweging (tussen verkenningen) plaatsvindt. De verkenningen op dit artikel dragen bij aan de bereikbaarheidsdoelstellingen uit de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR).

Producten

Toelichting

• 1. Vaarverbinding Ameland: In november 2024 heeft de minister van IenW ingestemd met de formele startbeslissing voor de MIRT-verkenning Bereikbaarheid Ameland. De budgetreservering is overgeboekt naar artikel 11.01 (Kamerstuk 36 600 A, nr. 17).

• 2. A9 Rottepolderplein: Dit betreft de afroming van de restbudgetten van de gepauzeerde budgetten. Het Rijksbudget wordt afgeroomd als gevolg van het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde wegprojecten (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Voor de projecten: A9 Rottepolderplein, A27 Zeewolde-Eemnes, A15 Papendrecht-Gorinchem, A2 Deil-Den Bosch-Vught en A58 Breda-Tilburg.

• 3. OV-verbinding Amsterdam-Haarlemmermeer: De extrapolatie 2039 ad. € 200 miljoen is toegevoegd aan het projectbudget.

• 4. A27 Zeewolde-Eemnes: Dit betreft de afroming van de restbudgetten van de gepauzeerde budgetten. Het Rijksbudget wordt afgeroomd als gevolg van het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde wegprojecten (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Voor de projecten: A9 Rottepolderplein, A27 Zeewolde-Eemnes, A15 Papendrecht-Gorinchem, A2 Deil-Den Bosch-Vught en A58 Breda-Tilburg.

• 5. A15 Papendrecht-Gorinchem: Dit betreft de afroming van de restbudgetten van de gepauzeerde budgetten. Het Rijksbudget wordt afgeroomd als gevolg van het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde wegprojecten (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Voor de projecten: A9 Rottepolderplein, A27 Zeewolde-Eemnes, A15 Papendrecht-Gorinchem, A2 Deil-Den Bosch-Vught en A58 Breda-Tilburg.

• 6. Vanuit het Maatregelenpakket Zeeland is € 14,1 miljoen toegevoegd zijnde de scope Rail Gent Terneuzen die nog onderdeel was binnen dit pakket. Daarnaast is € 7,3 miljoen overgeboekt naar MF 13.03 ten behoeve van een aanvullende subsidiebeschikking voor de Verkenning.

• 7. A16 Van Brienenoord-corridor: Ter dekking van de opgave op het Mobiliteitsfonds worden middelen vanuit vijf hoofdwegenprojecten onttrokken. Een deel van deze middelen is afkomstig uit de € 7,5 miljard van het kabinet Rutte IV voor de ontsluiting van nieuwe woningen. Het volledige budget wordt bij deze projecten weggehaald, waarbij een deel van de middelen voor Woningbouw en Mobiliteit resteert en wordt toegevoegd aan de Reservering bereikbaarheid WoMo HWN (€ 357 miljoen) in afwachting van nadere afspraken over de bestemming. Het betreft op artikel 11 de projecten: A16 Van Brienenoord-corridor en A50 Ewijk-Bankhoef-Paalgraven.

• 8. A2 Deil-Den Bosch/Vught: Dit betreft de afroming van de restbudgetten van de gepauzeerde budgetten. Het Rijksbudget wordt afgeroomd als gevolg van het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde wegprojecten (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Voor de projecten: A9 Rottepolderplein, A27 Zeewolde-Eemnes, A15 Papendrecht-Gorinchem, A2 Deil-Den Bosch-Vught en A58 Breda-Tilburg

• 9. A2/N2 inclusief Brainportlijn: In verband met de start van de verkenning A2/N2 inclusief Brainportlijn worden de middelen overgeboekt van de Reservering op artikel 11.03.

• 10. A58 Breda-Tilburg: Dit betreft de afroming van de restbudgetten van de gepauzeerde budgetten. Het Rijksbudget wordt afgeroomd als gevolg van het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde wegprojecten (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Voor de projecten: A9 Rottepolderplein, A27 Zeewolde-Eemnes, A15 Papendrecht-Gorinchem, A2 Deil-Den Bosch-Vught en A58 Breda-Tilburg.

• 11. A50 Ewijk-Bankhoef-Paalgraven: Ter dekking van de opgave op het Mobiliteitsfonds worden middelen vanuit vijf hoofdwegenprojecten onttrokken. Een deel van deze middelen is afkomstig uit de € 7,5 miljard van het kabinet Rutte IV voor de ontsluiting van nieuwe woningen. Het volledige budget wordt bij deze projecten weggehaald, waarbij een deel van de middelen voor Woningbouw en Mobiliteit resteert en wordt toegevoegd aan de Reservering bereikbaarheid WoMo HWN op artikel 11.3 Reserveringen (€ 357 miljoen) in afwachting van nadere afspraken over de bestemming. Het betreft op artikel 11 de projecten: A16 Van Brienenoord-corridor en A50 Ewijk-Bankhoef-Paalgraven.

• 12. Verkenning Knooppunt OV Nijmegen: Het projectbudget is verhoogd met € 10 miljoen in verband met opgetreden prijsstijgingen om het verschil tussen de IBOI en de daadwerkelijke prijsontwikkeling in de markt te compenseren.

11.03 Reserveringen

Motivering

Op dit artikelonderdeel zijn middelen gereserveerd voor beleidsprioriteiten of voorziene omstandigheden waarbij nog geen sprake is van een formele verkenning of gedragen uitwerking. Deze middelen zijn bestemd voor specifieke toekomstige opgaven. Dit zijn bijvoorbeeld de gebiedsgerichte bereikbaarheidsprogramma’s. In deze gebiedsgerichte bereikbaarheidsprogramma’s wordt de bereikbaarheidsopgave in deze gebieden adaptief en integraal opgepakt. Daarbij wordt nauw samengewerkt met de verschillende decentrale overheden. Wanneer duidelijk is hoe en wanneer de opgaven worden aangepakt, bijvoorbeeld met een verkenning of ander soortige (korte termijn) maatregelen worden de gereserveerde middelen overgeboekt naar het betreffende productartikel of artikelonderdeel op artikel 11.

Producten

Toelichting

• 1. Reservering Netwerkontwikkeling A2/N2: In het BO MIRT van november 2024 zijn definitieve afspraken gemaakt over de verdeling van de bijdragen van Rijk en regio aan de verschillende onderdelen van de Brainport deal (zie Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Voor de Rijksbijdrage wordt het hiervoor beschikbare budget binnen IenW aan de juiste posten toebedeeld. Dit heeft een herverdeling van de eerdere rijksbijdrage tussen de verschillende onderdelen tot gevolg. Het totaal van de Rijksbijdrage en regiobijdrage blijft hetzelfde, alsmede de verdeling per onderdeel. Per saldo wordt € 183 miljoen euro van de rijksbijdrage overgeboekt naar het onderdeel HWN-OWN A2-N2 inclusief Brainportlijn en Noordwest-tangent, waarmee de regionale bijdrage voor dit onderdeel wordt verlaagd. De regionale bijdrage aan de Multimodale knoop Eindhoven (84 miljoen euro) en Multimodaalpakket Metropoolregio Eindhoven (99 miljoen euro) wordt juist verhoogd.

• 2. Multimodaal MRE: Het budget wordt conform de afspraken uit het BO MIRT van november 2024 met € 99 miljoen verlaagd en toegevoegd aan het budget voor A2/N2 (zie Kamerstuk 36 600 A, nr. 16).

• 3. Nedersaksenlijn: Op de Nedersaksenlijn is uit AP middelen 2 mrd toegevoegd.

• 4. ERTMS: Er is € 242,2 miljoen overgeboekt naar het realisatieartikel ten ten behoeve van het inrichten van het proefbaanvak in Zeeland. Daarnaast is € 7,6 miljoen overgeboekt ten behoeve van het afgesproken maatregelenpakket dat samenhing met het besluit om het proefbaanvak naar Zeeland te verplaatsen. Ook is het projectbudget verhoogd met de extrapolatie 2039 ad € 312,8 miljoen.

• 5. Regeling Slim, Veilig en Duurzaam Mobiliteit: Voor de regeling wordt € 4,3 miljoen overgeheveld vanuit de reservering van Slim, Veilig en Duurzaam Mobiliteit.

• 6. Pakket Zeeland: De budgetten op het project Rail Gent-Terneuzen zijn samengevoegd. De middelen voor Rail Gent-Terneuzen die aan Nederlandse zijde zijn vrijgemaakt kwamen uit het compensatiepakket Wind in de Zeilen en het Nationaal Groeifonds. Beide bijdragen staan in het Mobiliteitsfonds op 11.01 en 11.03 en de kosten voor de MIRT-verkenning moeten uit de gezamenlijke totaalbijdrage worden gefinancierd. Zodat alles op één budgetplaats komt te staan wordt er in totaal 14.1 miljoen van Compenserende maatregelen Zeeland naar Rail Gent Terneuzen op 11.01 overgeboekt. Daarnaast is € 40,5 miljoen van het MF naar de beleidsbegroting HXII overgeboekt, omdat NS gedurende de concessieperiode 2025-2033 extra treindiensten uitvoert in de provincie Zeeland in het kader van Wind in de Zeilen. Hiervoor ontvangt NS een subsidie van Euro 4,5 miljoen per jaar. Deze subsidie wordt op HXII verantwoord.

• 7. Schoon Emissieloos Bouwen (rijksdiensten): Het gereserveerde budget voor Schoon Emissieloos Bouwen is door RWS opgevraagd op basis van een bestedingsplan en overgeboekt naar artikel 12.

• 8. Reservering Bereikbaarheid WoMo HWN: Het resterende afgeroomde deel van de vijf aanvullend gepauzeerde projecten met WoMo-middelen (€ 357 miljoen) wordt toegevoegd aan de Reservering bereikbaarheid WoMo HWN in afwachting van nadere afspraken over de bestemming. Zie bij de projectoverzichten bij Planning en Studies (artikel 12.03.02) en Verkenningen (artikel 11.01) voor een nadere toelichting.

• 9. Goederenvervoercorridors: Er is € 10,5 miljoen overgeboekt naar diverse modaliteitsartikelen op het MF conform de gemaakte afspraken bij het BO MIRT goederenvervoer najaar 2024.

• 10. PBNI: Het budget is bij VJN25 met € 16,7 miljoen toegenomen vanwege de extrapolatie 2038 voor PBNI. Door extrapolatie 2039 is dit budget nog eens met € 16,7 miljoen toegenomen.

• 11. De modaliteit-specifieke reserveringen: Dit is ingezet voor de dekking van het amendement De Groot inzake Groningen Airport Eelde (6,5 miljoen) en de reservering van de gedragsaanpak N36 als onderdeel van de Veiligheid Rijks-N-wegen (€ 0,5 miljoen). De resterende middelen zijn overgeboekt naar de generieke investeringsruimte en ingezet voor de dekkingsopgave van het MF, waardoor de modaliteitspecifieke reserveringen nu leeg zijn.

• 12. Er is € 2 miljoen overgeboekt uit de reservering naar planuitwerking ten behoeve van onderzoek Lelylijn.

• 13. Westflank Groningen: Dit betreft de reservering vanuit de Woningbouwmiddelen voor Westflank Groningen conform BO MIRT afspraak.

11.04 Generieke Investeringsruimte

Motivering

Op dit artikelonderdeel is de generieke investeringsruimte tot en met 2039 begroot. Dit betreft de investeringsruimte waarvoor nog geen bestemming is aangegeven, en ook niet specifiek is toebedeeld aan een beleidsreservering, (gebieds)programma, verkenning of een specifieke modaliteit.

4.2 Artikel 12 Hoofdwegennet

Op dit artikel worden de producten op het gebied van het hoofdwegennet verantwoord. Dit betreft de onderdelen exploitatie, onderhoud en vernieuwing, ontwikkeling, geïntegreerde contractvormen/PPS, en netwerkgebonden kosten. Deze producten zijn gerelateerd aan de beleids­ doelen en instrumenten zoals beschreven in beleidsartikel 14 Wegen en Verkeersveiligheid op de beleidsbegroting Hoofdstuk XII.

Onderstaand wordt op het niveau van artikelonderdelen, de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten een toelichting gegeven op de verschillen (de mutaties) tussen de begroting en de realisatie. Zie voor de gehanteerde norm de toelichting ‘normering jaarverslag’ zoals opgenomen in de leeswijzer.

1. De hogere verplichtingen van € 617,4 miljoen is het saldo van hogere en lagere verplichtingen realisatie.

De hogere uitgaven van € 100,8 miljoen is het saldo van hogere en lagere uitgaven. De hogere uitgaven worden met name veroorzaakt door:

• – Optimalisering gebruik (- € -146,5 miljoen)

• • • Regeling Schoon Emissieloos Bouwen (- € 93,9 miljoen): De lagere verplichtingen zijn veroorzaakt door een actualisatie van het meerjarige programma. De basis voor de regeling ligt in de gesloten convenanten.  

  • • Regeling Slim Veilig Mobiliteit (- € 29,5 miljoen): De lagere uitgaven ten opzichte van ontwerpbegroting 2025 zijn veroorzaakt doordat er minder subsidieaanvragen zijn verstrekt dan begroot.

  • • Mobiliteit Ring Eindhoven (- € 15,0 miljoen): De lagere uitgaven zijn veroorzaakt doordat de geplande specifieke uitkering niet in 2025 is verstrekt.

  • • QW A2 Deil-Vught (- € 9,6 miljoen): De lagere uitgaven zijn veroorzaakt doordat de eindafrekening met medeoverheden nog niet mogelijk was.

  • • Diverse kleine mutaties (€ 1,6 miljoen).

12.01 Exploitatie

Motivering

Met exploitatie streeft IenW naar een veilig en optimaal gebruik van de beschikbare weginfrastructuur en het bereiken van een voorspelbare en betrouwbare reistijd van deur tot deur op de meest duurzame manier en met oog voor de leefomgeving. Daarmee worden de verkeersveiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid in Nederland bevorderd.

Producten

De meeste van deze maatregelen worden ingezet vanuit vijf regionale verkeerscentrales en een landelijke verkeerscentrale. Hierbij wordt het rijkswegennet in samenhang met het regionale wegennet beschouwd door toepassing van gebiedsgericht verkeersmanagement waarbij wordt ingezet op regionale samenwerking.

De activiteiten die door RWS centraal worden uitgevoerd, worden bekostigd uit het budget voor netwerkgebonden kosten. De verdeling naar onder meer exploitatie, onderhoud en vernieuwing is extracomptabel inzichtelijk gemaakt in de bijlage «Instandhouding».

Meetbare gegevens

Toelichting

• 1. In 2025 is er verkeerssignalering (de matrixborden boven de weg) bijgekomen op de A16 Rotterdam, zoals in de Begroting was aangegeven. Het totaal is hoger dan in de Begroting, omdat de lengte in 2024 meer was toegenomen, zoals in het Jaarverslag 2024 is toegelicht.

• 2. De lengte spitsstroken is in 2025 afgenomen doordat in het project A2 Het Vonderen - Kerensheide de spitsstroken permanent zijn opengesteld, met verlaagde maximumsnelheid, zoals beschreven in de Begroting. De plusstrook op de A27 Houten - Hooipolder is inmiddels ook permanent opengesteld met verlaagde maximum snelheid. De precieze planning hiervan was nog niet bekend bij het opstellen van de Begroting.

Toelichting

• 1. In 2025 functioneerde 92% van alle meetlocaties goed. Deze score was boven de streefwaarde van 90%.

• 2. Vanaf 2025 is het tweede aspect van deze indicator komen te vervallen. De meting is niet meer relevant, aangezien het ontvangende systeem tegenwoordig gebruik maakt van Floating Car Data (mobiele telefoons in auto's).  

12.02 Onderhoud en vernieuwing

Motivering

Door middel van onderhoud en vernieuwing worden het hoofdwegennet en de direct omgeving op orde gehouden, zodat het vervullen van de primaire functie gewaarborgd is: het faciliteren van veilig, vlot en comfortabel vervoer van personen en goederen met aandacht voor de kwaliteit van het milieu. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen regulier onderhoud enerzijds en vernieuwingen anderzijds.

Producten

Het regulier onderhoud van hoofdwegen omvat maatregelen aan verhardingen, kunstwerken (zoals bruggen, tunnels en viaducten), verkeersvoor­zieningen, landschap en milieu en voorzieningen voor verkeersmanagement (zoals signalering en verkeerscentrales). In de bijlage «Instandhouding» wordt uitgebreid ingegaan op de werking van de instandhouding van de netwerken die onder verantwoordelijkheid van IenW vallen.

12.02.01 Onderhoud

IenW zet in om veiligheid, beschikbaarheid en betrouwbaarheid op peil te houden conform het basiskwaliteitsniveau van het hoofdwegennet over de hele levenscyclus van de infrastructuur. Die omhelst wegen, bruggen, viaducten, tunnels, aquaducten, matrix borden, verkeerscentrales en verkeersvoorzieningen. Daarbij gelden de eisen ten aanzien van het landschap en het milieu rond de rijkswegen als randvoorwaarden. Onderhoud betreft zowel het preventief als het correctief onderhoud.

Uitgesteld en achterstallig onderhoud

Conform toezegging aan de Tweede Kamer wordt in het jaarverslag aangeven wat de omvang van het uitgesteld en (eventueel) achterstallig onderhoud aan het einde van het jaar was.

Voor een overzicht van het uitgesteld en achterstallig onderhoud op alle RWS-netwerken, wordt u verwezen naar bijlage 2 bij dit jaarverslag.

Toelichting

Voor het Hoofdwegennet beliep het uitgesteld onderhoud per 31 december 2025 € 1,1 miljard, waarvan € 107 miljoen achterstallig. Ten opzichte van 2024 is het uitgestelde onderhoud met € 114 miljoen toegenomen en het achterstallig onderhoud met € 87 miljoen toegenomen.

Meetbare gegevens

Toelichting

• 1. In 2025 is de rijbaanlengte hoofdrijbaan toegenomen als gevolg van de openstelling van de A16 Rotterdam en de overdracht van de Sluiskiltunnel van de provincie naar Rijkswaterstaat. De verwachte overdracht van de N18 Varsseveld - Enschede naar de provincie heeft nog niet plaatsgevonden; bij de Begroting was de exacte planning nog niet bekend. De realisatie is lager dan was ingeschat, waardoor de totale lengte lager uitkomt dan begroot.

• 2. In 2025 is er een toename rijbaanlengte en -oppervlak verbindingswegen en op- en afritten gerealiseerd als gevolg van de openstelling A16 Rotterdam en de overdracht van de Sluiskiltunnel van de provincie naar Rijkswaterstaat.

• 3. In 2025 is het oppervlak van de hoofdrijbaan toegenomen, met name als gevolg van de openstelling van de A16 Rotterdam, de overdracht van de Sluiskiltunnel naar Rijkswaterstaat. Daarnaast zijn de eerste deelopenstellingen gerealiseerd in het project A9 Badhoevedorp - Holendrecht (Amstelveen).

  Anders dan begroot voor 2025 is de A1 Apeldoorn - Azelo al in 2024 opgeleverd, zoals gemeld in het Jaarverslag 2024. De totale toename blijft binnen de afronding.

• 4. In 2025 is het oppervlak Groen areaal toegenomen als gevolg van verbeterde vastlegging in de bron.

Toelichting

In 2025 is het oppervlak van het wegdek toegenomen, met name als gevolg van de openstelling van de A16 Rotterdam, de overdracht van de Sluiskiltunnel naar Rijkswaterstaat en de A9 Badhoevedorp - Holendrecht (Amstelveen).

Anders dan begroot voor 2025 is de A1 Apeldoorn - Azelo al in 2024 opgeleverd, zoals gemeld in het Jaarverslag 2024.

Toelichting

• 1. Bij de indicator ‘Files door Werk in Uitvoering’ worden alleen de files meegeteld die een snelheid hebben lager dan 50 km/uur en een lengte van minstens 2 km. In 2025 was 9% van alle files het gevolg van aanleg en geplande onderhoudswerkzaamheden (werk in uitvoering). Deze score is onder de streefwaarde van 10%. De score is gestegen ten opzichte van 2024 vanwege hogere productie. Het totale reistijdverlies is met 62 miljoen in 2025 hetzelfde gebleven als in 2024. Het aandeel files door werk in uitvoering is gestegen van 4,5 miljoen naar 5,5 miljoen reistijdverlies in voertuigverliesuren.

• 2. In heel 2025 was 98% van alle wegen veilig beschikbaar. Deze score is boven de streefwaarde van 90%. 

• 3. Omtrent het voorkomen van verkeersonveilige situaties bestaan indicatoren die aangeven in hoeverre aan veiligheidsnormen wordt voldaan. Deze indicatoren betreffen a) de wegverharding en b) in hoeverre er tijdig wordt gestrooid om wintergladheid te voorkomen.

  • • 3a: Het voldoen aan de veiligheidsnormen voor verhardingen wordt gemonitord aan de hand van de schadekenmerken stroefheid en spoorvorming. In 2025 voldeed 99,7% van de wegverhardingen aan deze normen. Daarmee wordt weer aan de streefwaarde voldaan. Het scherpstellen van de interne norm voor alleen dichte deklagen en het uitvoeren van meer onderhoud heeft ervoor gezorgd dat de score omhoog is gegaan.

  • • 3b: Het tijdig bestrijden van wintergladheid wordt gemonitord aan de hand van de situaties waarin tijdig preventief dient te worden gestrooid. Er is in 2025 afgerond 100% gescoord. In 12420 van de 12481 situaties is er tijdig preventief gestrooid. De score is boven de streefwaarde van 95%.

12.02.04 Vernieuwing

Op dit artikel staan de beschikbare budgetten voor vervanging en renovatie van het hoofdwegennet. Sinds medio vorige eeuw is in hoog tempo een groot deel van de infrastructuur aangelegd. Het is van belang dat de veiligheid en de beschikbaarheid van het hoofdwegennet in stand worden gehouden tegen de achtergrond van een beperkte technische levensduur van kunstwerken. Het einde van de levensduur kan ontstaan door de ouderdom van het kunstwerk of door intensiever gebruik dan bij het ontwerp is voorzien. Op basis van onderzoek wordt jaarlijks een analyse gemaakt voor welke kunstwerken vervanging of renovatie aan de orde is. RWS bekijkt via inspecties waar maatregelen nodig zijn. Voor een zichtperiode van ongeveer 7 jaar is dit vooruit te plannen in concrete projecten. Voor de periode daarna zijn budgetten beschikbaar, maar wordt de invulling van het programma op een later moment concreet. De werkwijze staat verder toegelicht in de bijlage «Instandhouding». In het MIRT-projectenoverzicht zijn onderliggende projecten inzichtelijk gemaakt.

12.03 Ontwikkeling

Motivering

Om een betrouwbaar netwerk te realiseren en de verwachte verkeersgroei te faciliteren, worden infrastructuurprojecten voorbereid en uitgevoerd. Zo wordt bereikt dat de noodzakelijke wegcapaciteit beschikbaar is en komt. Daarbij wordt rekening gehouden met de kaders van veiligheid en leefbaarheid.

12.03.01 Aanleg

In 2025 heeft IenW de volgende mijlpalen gerealiseerd die betrekking hebben op de aanlegprojecten:

Toelichting

• – Op 27 oktober 2025 is de A16 Rotterdam geopend, waarmee de bestaande A16 werd verlengd met ruim 11 km snelweg. Dit nieuwste stuk A16 aan de noordrand van Rotterdam verbindt de A16 bij het knooppunt Terbregseplein met de A13 bij knooppunt Zestienhoven en Rotterdam The Hague Airport.

• – Eind december 2025 is de contract close geweest van de A12-A15 Ressen - Oudenbroeken (ViA15) en daarmee het startsein gegeven voor de realisatie fase.

12.03.01 Aanleg

Toelichting

• 1. Kleine projecten: aanvullend budget voor Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) als een tegemoetkoming in de meerkosten waar aanbestedende rijksdiensten in infraprojecten mee te maken krijgen door de inzet van schoon en emissieloos materieel (€ 15,6 miljoen). Daarnaast is er aanvullend budget toegekend voor de aankoop van een terrein op verzorgingsplaats De Lucht langs de A59 en het realiseren van parkeerplaatsen voor vrachtverkeer ter plaatse t.b.v. een tekort aan parkeerplaatsen voor zwaar vrachtverkeer langs het rijkswegennet (€ 3 miljoen). Tot slot is er een aanvulling gedaan door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 1,5 miljoen).

• 2. A10 Knooppunt Nieuwe Meer en Amstel: aanvullend budget t.b.v. kleine aanvullende werkzaamheden voor Schinkelbruggen aan het contract Zuidasdok knooppunt Nieuwe Meer. Hiervoor is een budgetoverheveling noodzakelijk tussen de E&O budgetten van WNN naar budgetplaats knooppunt Nieuwe Meer Amstel (€ 20,1 miljoen). Er een aanvulling gedaan door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 12,6 miljoen). En er is een desaldering van extra ontvangsten vanuit gemeente Amsterdam als gevolg van verontdiepen bodem Schinkelbruggen fase 1 (€ 1 miljoen).

• 3. A4 Vlietland / N14: er is een tegenvaller op het project omdat in 2025 meerkosten (€ 15,6 miljoen) nodig is voor de verbreding van de A4 Vlietlanden en 50% wordt gerealiseerd van de afsluitbomen (€ 10,8 miljoen). En in 2026 is er benodigd voor de McDonalds mast (€ 3 miljoen), waarbij is afgesproken dat RWS en Provincie Zuid-Holland ieder 50% daarin bijdragen. Het resterende deel van de meerkosten betreft de bijdrage van een reeds betaalde claim. Tot slot is er een aanvulling door de loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 0,3 miljoen).

• 4. A2 't Vonderen-Kerensheide: dit betreft de loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 7 miljoen) en bijdragen derden voor Oude Lakerweg (€ 1,1 miljoen).

• 5. A12-A15 Ressen-Oudenbroeken (ViA15): Overheveling van aanleg naar DBFM en betreft de geschatte opstart- onderhandelingskosten van de DBFM-aannemer. Deze kosten worden uitgegeven op het DBFM-artikel in 2025 (- € 27,2 miljoen). Deels wordt deze verlaging tenietgedaan door de aanvulling van het projectbudget door de loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 19,5 miljoen).

• 6. A1 Apeldoorn-Azelo: projectbudget is verlaagd (- € 15 miljoen) door een meevaller omdat verwachte risico's niet zijn opgetreden, IBOI hoger is gebleken dan de indexering markt en een stuk scope niet is uitgevoerd, namelijk Ardeweg wordt niet teruggebouwd. Daar tegenover staat aanvulling van het projectbudget door de loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 0,6 miljoen) en desaldering van extra ontvangsten inzake Cleantech Polderweg en Groote Wetering zijn gewijzigd i.v.m. Toevoeging prijsbijstelling en aanpassing Polderweg (€ 0,5 miljoen).

• 7. A7 Zuidelijke Ringweg Groningen fase 2: tegenvaller door excessieve prijsstijgingen t.b.v. afrekeningen met de aannemer en aansluitend is een afkoop gedaan van het geschil. Verder is er een aanvulling door de loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 2,5 miljoen) en door een desaldering van extra ontvangsten door het later ontvangen van betalingen (€ 0,5 miljoen). Daar tegenover staat een correctie in de ontvangsten als gevolg van een verkeerde inschatting van de ontvangsten in 2023 (€ -1,2 miljoen).

• 8. Fileaanpak: Aan RWS is opdracht verleend voor fase 1 van de aanpak voor het draaiend houden van de Ringen van Amsterdam. Utrecht. Eindhoven. Rotterdam en Den Haag (€ 9,1 miljoen)

12.03.02 Planning en studies

Toelichting

• 1. Beter Benutten: het project is afgerond. Het overschot van € 12 miljoen is overgeboekt naar artikel 11.04.

• 2. Geluidsaneringprogramma -weg: Dit betreft de eindafrekening van de specifieke uitkering voor N65 Vught-Haaren € 94 miljoen conform SiSa verantwoording. Door stikstofproblematiek is het project niet uitgevoerd, derhalve worden de middelen terugontvangen van de provincie. De niet bestede middelen vloeien terug naar de programma's N65 Vught-Haaren (€ 83 miljoen) en Geluidsanering (€ 11 miljoen).

• 3. Exploitatie tol: Dit betreft de toevoeging van de extrapolatiejaar.

• 4. Reservering voor LCC: Er is uit de Reservering voor LCC € 117,6 miljoen afgesplitst ten behoeve van de toekomstige beheerkosten van het Digitaal Stelsel Mobiliteitsdata.

• 5. Digitaal Stelsel Mobiliteitsdata: Er is uit de Reservering voor LCC € 117,6 miljoen afgesplitst ten behoeve van de toekomstige beheerkosten van het Digitaal Stelsel Mobiliteitsdata.

• 6. Exploitatie vrachtwagenheffing: Dit betreft de terugbetaling aan het MF (de minregel) waar het uit voorgefinancierd was. Dit budget is op het mobiliteitsfonds niet meer nodig, omdat het vanaf juni 2026 via artikel 15 verplicht en betaald gaat worden en direct wordt verrekend met de binnengekomen ontvangsten vanuit de vrachtwagenheffing.

• 7. Veiligheid Rijks-N-wegen: Aan het budget is € 115 miljoen toegevoegd, volgend uit de Voorjaarsbesluitvorming 2025, als aanvulling van N36 Almelo/Wierden-Ommen. Daarnaast is de opdracht aan Rijkswaterstaat verstrekt voor de realisatie van de maatregelen aan de N18.

• 8. Reservering inzet restbudgetten: IenW reserveert minimaal € 200 miljoen vanuit de restbudgetten voor het opstarten van het gepauzeerde project A27 Zeewolde-Eemnes (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16).

• 9. Afromen restbudgetten gepauzeerde projecten: Het Rijksbudget wordt afgeroomd als gevolg van het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde wegprojecten conform de gemaakte afspraken in het BO-MIRT najaar 2024 (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Het betreft de volgende projecten: A1/A28 Knooppunt Hoevelaken, Rijksbijdrage aan de Noordelijke Randweg Utrecht, A4 Haaglanden - N14, InnovA58 (traject: Annabosch-Galder), A67 Leenderheide-Geldrop, A1/A30 Barneveld en A1/A35 Knooppunt Azelo-Buuren.

• 10. A12/A27 Ring Utrecht: Dit betreft een ophoging door de toegekende loon- en prijsbijstelling.

• 11. Verlaging WoMo gerelateerde budgetten: Ter dekking van de opgave op het Mobiliteitsfonds worden middelen vanuit vijf hoofdwegenprojecten onttrokken. Een deel van deze middelen is afkomstig uit de € 7,5 miljard van het kabinet Rutte IV voor de ontsluiting van nieuwe woningen. Het volledige budget wordt bij deze projecten weggehaald, waarbij een deel van de middelen voor Woningbouw en Mobiliteit resteert en wordt toegevoegd aan de Reservering bereikbaarheid WoMo Hoofdwegennet op artikel 11.3 Reserveringen (€ 357 miljoen) in afwachting van nadere afspraken over de bestemming. Het gaat om de projecten A7/A8 Amsterdam-Hoorn, A4 Burgerveen-N14, A6 Almere Oostvaarders-Lelystad onder artikel 12.03.02.

• 12. WoMo-budgetten in afwachting van nadere afspraken over de bestemming A6 Almere Oostvaarders-Lelystad: Ter dekking van de opgave op het Mobiliteitsfonds worden middelen vanuit vijf hoofdwegenprojecten onttrokken. Een deel van deze middelen is afkomstig uit de € 7,5 miljard van het kabinet Rutte IV voor de ontsluiting van nieuwe woningen. Het volledige budget wordt bij deze projecten weggehaald, waarbij een deel van de middelen voor Woningbouw en Mobiliteit resteert en wordt toegevoegd aan de Reservering bereikbaarheid WoMo HWN op artikel 11.3 Reserveringen (€ 357 miljoen) in afwachting van nadere afspraken over de bestemming. Het gaat om de projecten A7/A8 Amsterdam-Hoorn, A4 Burgerveen-N14, A6 Almere Oostvaarders-Lelystad onder 12.03.02.

• 13. Noordelijke Randweg Utrecht: Afromen restbudgetten gepauzeerde projecten Noordelijke Randweg Utrecht: Het Rijksbudget wordt afgeroomd als gevolg van het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde wegprojecten conform de gemaakte afspraken in het BO-MIRT najaar 2024 (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Het betreft de volgende projecten: A1/A28 Knooppunt Hoevelaken, Rijksbijdrage aan de Noordelijke Randweg Utrecht, A4 Haaglanden - N14, InnovA58 (traject: Annabosch-Galder), A67 Leenderheide-Geldrop, A1/A30 Barneveld en A1/A35 Knooppunt Azelo-Buuren.

• 14. Stedelijke Bereikbaarheid Almere: De specifieke uitkering is verleend.  

• 15. A4 Burgerveen – N14: Afromen restbudgetten gepauzeerde projecten A4 Burgerveen – N14: Het Rijksbudget wordt afgeroomd als gevolg van het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde wegprojecten conform de gemaakte afspraken in het BO-MIRT najaar 2024 (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Het betreft de volgende projecten: A1/A28 Knooppunt Hoevelaken, Rijksbijdrage aan de Noordelijke Randweg Utrecht, A4 Haaglanden - N14, InnovA58 (traject: Annabosch-Galder), A67 Leenderheide-Geldrop, A1/A30 Barneveld en A1/A35 Knooppunt Azelo-Buuren.

• 16. A4 Haaglanden – N14: Ter dekking van de opgave op het Mobiliteitsfonds worden middelen vanuit vijf hoofdwegenprojecten onttrokken. Een deel van deze middelen is afkomstig uit de € 7,5 miljard van het kabinet Rutte IV voor de ontsluiting van nieuwe woningen. Het volledige budget wordt bij deze projecten weggehaald, waarbij een deel van de middelen voor Woningbouw en Mobiliteit resteert en wordt toegevoegd aan de Reservering bereikbaarheid WoMo HWN op artikel 11.3 Reserveringen (€ 357 miljoen) in afwachting van nadere afspraken over de bestemming. Het gaat om de projecten A7/A8 Amsterdam-Hoorn, A4 Burgerveen-N14, A6 Almere Oostvaarders-Lelystad onder 12.03.02.

• 17. N65 Vught – Haaren: Dit betreft de eindafrekening van de specifieke uitkering voor N65 Vught-Haaren € 94 miljoen conform SiSa verantwoording. Door stikstofproblematiek is het project niet uitgevoerd, derhalve worden de middelen terugontvangen van de provincie. De niet bestede middelen vloeien terug naar de programma's N65 Vught-Haaren (€ 83 miljoen) en Geluidsanering (€ 11 miljoen).

• 18. Toegangsweg Maastricht-Aachen Airport: De specifieke uitkering is verleend.

• 19. Programma SmartwayZ.NL: A67 Leenderheide-Geldrop: Afromen restbudgetten gepauzeerde projecten A67 Leenderheide-Geldrop: Het Rijksbudget wordt afgeroomd als gevolg van het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde wegprojecten conform de gemaakte afspraken in het BO-MIRT najaar 2024 (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Het betreft de volgende projecten: A1/A28 Knooppunt Hoevelaken, Rijksbijdrage aan de Noordelijke Randweg Utrecht, A4 Haaglanden - N14, InnovA58 (traject: Annabosch-Galder), A67 Leenderheide-Geldrop, A1/A30 Barneveld en A1/A35 Knooppunt Azelo-Buuren.

• 20. Programma SmartWayZ.nl: ASML De Run: Dit betreft een uitgave voor de SPUK voor ASML De Run (SmartwayZ) in het kader van betere bereikbaarheid bedrijventerrein ASML De Run.

• 21. SmartWayZ.NL programmaorganisatie: Dit betreft een uitgave voor de programmakosten (SmartwayZ)

• 22. A1/A35 Azelo-Buuren: Afromen restbudgetten gepauzeerde projecten A1/A35 Azelo-Buuren: Het Rijksbudget wordt afgeroomd als gevolg van het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde wegprojecten conform de gemaakte afspraken in het BO-MIRT najaar 2024 (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Het betreft de volgende projecten: A1/A28 Knooppunt Hoevelaken, Rijksbijdrage aan de Noordelijke Randweg Utrecht, A4 Haaglanden - N14, InnovA58 (traject: Annabosch-Galder), A67 Leenderheide-Geldrop, A1/A30 Barneveld en A1/A35 Knooppunt Azelo-Buuren.

• 23. Toegangsweg Groningen Airport Eelde: Dit betreft een aanvulling voor Amendement 36200-A-54 om budget beschikbaar te stellen.

12.03.03 Optimalisering gebruik

Motivering

Op dit artikelonderdeel worden uitgaven gedaan die de optimalisering van het gebruik van infrastructuur op de weg bevorderen. Voorbeelden zijn intelligent verkeersmanagement, informatie over werk in uitvoering en beperkte infrastructurele aanpassing van weginfrastructuur.

Producten

Toelichting

• 1. Schoon Emissieloos Bouwen: Dit betreft de uitgaven ten behoeve van stikstof via de SPUK Schoon Emissieloos Bouwen conform afspraak en convenanten.

• 2. Slim, veilig, doelmatig en duurzaam gebruik van Mobiliteitsinfrastructuur: Dit betreft het corrigeren van de kasschuif van vorig jaar die per abuis was doorgevoerd € 36 miljoen. Daarnaast hebben de BTW afdracht aan het BTW-compensatiefonds (€ 3,4 miljoen) en overboekingen naar HXII voor de uitveoringskosten (€ 4,1 miljoen) plaatsgevonden.

• 3. Reservering kleinere maatregelen: IenW reserveert € 280 miljoen vanuit de restbudgetten voor kleine maatregelen gericht op het verbeteren van de weginfrastructuur of de doorstroming van automobiliteit op het nationale netwerk (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Vanuit deze middelen is via het amendement Veltman en Olger van Dijk (Kamerstuk 36 600 A nr. 21) reeds € 10 miljoen vrijgemaakt voor het veilig maken van de spoorwegovergangen in Ermelo en Nijkerk op het traject Harderwijk-Amersfoort, zodat het weer mogelijk wordt om op dit traject spitstreinen in te zetten.

• 4. Bestemming gehonoreerd regiovoorstel uit afroming restbudgetten: IenW reserveert € 206 miljoen voor gehonoreerde regiovoorstellen rond alternatieve/mitigerende maatregelen(pakketten) (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Te weten: A1/A30 Verbindingsboog (zie artikel 12.03.02), A4/N211 Harnaschknoop en Maatregelenpakketten voor A4 Haaglanden-N14, A15 Papendrecht-Gorinchem, Amersfoort (Knooppunt Hoevelaken), A58 Stedelijke regio Breda-Tilburg respectievelijk A2 Deil-Vught.

• 5. Ringen draaiende houden: Het regionaal ingestoken programma is omgezet naar vier werksporen en overgeboekt van de landsdelen Noordwest-Nederland en Zuidwest-Nederland naar Nationaal. Dit is conform de afspraken uit het BO-MIRT najaar 2024 (Kamerstuk 36 600 A nr. 16). Daarnaast zijn vanuit dit programma deels middelen overgeboekt naar RWS ten behoeve van een structurele verhoging van het aantal weginspecteurs.

• 6. Bestemming gehonoreerd regiovoorstel uit afroming restbudgetten: IenW reserveert € 206 miljoen voor gehonoreerde regiovoorstellen rond alternatieve/mitigerende maatregelen(pakketten) (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Te weten: A1/A30 Verbindingsboog (zie artikel 12.03.02), A4/N211 Harnaschknoop en Maatregelenpakketten voor A4 Haaglanden-N14, A15 Papendrecht-Gorinchem, Amersfoort (Knooppunt Hoevelaken), A58 Stedelijke regio Breda-Tilburg respectievelijk A2 Deil-Vught.

• 7. Bestemming gehonoreerd regiovoorstel uit afroming restbudgetten: IenW reserveert € 206 miljoen voor gehonoreerde regiovoorstellen rond alternatieve/mitigerende maatregelen(pakketten) (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Te weten: A1/A30 Verbindingsboog (zie artikel 12.03.02), A4/N211 Harnaschknoop en Maatregelenpakketten voor A4 Haaglanden-N14, A15 Papendrecht-Gorinchem, Amersfoort (Knooppunt Hoevelaken), A58 Stedelijke regio Breda-Tilburg respectievelijk A2 Deil-Vught.

• 8. Bestemming gehonoreerd regiovoorstel uit afroming restbudgetten: IenW reserveert € 206 miljoen voor gehonoreerde regiovoorstellen rond alternatieve/mitigerende maatregelen(pakketten) (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Te weten: A1/A30 Verbindingsboog (zie artikel 12.03.02), A4/N211 Harnaschknoop en Maatregelenpakketten voor A4 Haaglanden-N14, A15 Papendrecht-Gorinchem, Amersfoort (Knooppunt Hoevelaken), A58 Stedelijke regio Breda-Tilburg respectievelijk A2 Deil-Vught.

• 9. Ringen draaiende houden: Het regionaal ingestoken programma is omgezet naar vier werksporen en overgeboekt van de landsdelen Noordwest-Nederland en Zuidwest-Nederland naar Nationaal. Dit is conform de afspraken uit het BO-MIRT najaar 2024 (Kamerstuk 36 600 A nr. 16). Daarnaast zijn vanuit dit programma deels middelen overgeboekt naar RWS ten behoeve van een structurele verhoging van het aantal weginspecteurs.

• 10. Ringen draaiende houden: Het regionaal ingestoken programma is omgezet naar vier werksporen en overgeboekt van de landsdelen Noordwest-Nederland en Zuidwest-Nederland naar Nationaal. Dit is conform de afspraken uit het BO-MIRT najaar 2024 (Kamerstuk 36 600 A nr. 16). Daarnaast zijn vanuit dit programma deels middelen overgeboekt naar RWS ten behoeve van een structurele verhoging van het aantal weginspecteurs.

• 11. Bestemming gehonoreerd regiovoorstel uit afroming restbudgetten: IenW reserveert € 206 miljoen voor gehonoreerde regiovoorstellen rond alternatieve/mitigerende maatregelen(pakketten) (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Te weten: A1/A30 Verbindingsboog (zie artikel 12.03.02), A4/N211 Harnaschknoop en Maatregelenpakketten voor A4 Haaglanden-N14, A15 Papendrecht-Gorinchem, Amersfoort (Knooppunt Hoevelaken), A58 Stedelijke regio Breda-Tilburg respectievelijk A2 Deil-Vught.

• 12. Bestemming gehonoreerd regiovoorstel uit afroming restbudgetten: IenW reserveert € 206 miljoen voor gehonoreerde regiovoorstellen rond alternatieve/mitigerende maatregelen(pakketten) (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Te weten: A1/A30 Verbindingsboog (zie artikel 12.03.02), A4/N211 Harnaschknoop en Maatregelenpakketten voor A4 Haaglanden-N14, A15 Papendrecht-Gorinchem, Amersfoort (Knooppunt Hoevelaken), A58 Stedelijke regio Breda-Tilburg respectievelijk A2 Deil-Vught.

12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS

Motivering

Bij infrastructuurprojecten boven het drempelbedrag van € 60 miljoen wordt middels een Publiek Private Comparator (PPC) getoetst of een DBFM-contract meerwaarde op kan leveren. Infrastructuurprojecten die via een DBFM (Design, Build, Finance en Maintain) contract worden aanbesteed, hebben als kenmerk dat sprake is van de overdracht van de integrale onderdelen van een bouwproject (ontwerp, bouw, onderhoud en financiering) aan een private opdrachtnemer. In plaats van een product wordt een dienst uitgevraagd, te weten de beschikbaarheid van de infrastructuur. De betaling voor deze dienst vindt plaats aan de hand van de overeengekomen prestatie die wordt afgezet tegen de daadwerkelijk geleverde prestatie, de beschikbaarheid. De beschikbaarheidsvergoeding wordt pas uitgekeerd na openstelling van het project; tijdens de bouw dient de DBFM-opdrachtnemer daarom zelf de financiering te regelen. Omdat het project gefinancierd is door banken en/of institutionele beleggers, is sprake van een sterke druk vanuit de financierders op de opdrachtnemer om de afgesproken prestatie ook te leveren: op tijd en binnen de geraamde kosten. Een lager prestatieniveau leidt tot lagere betalingen, die op hun beurt de terugbetaling van de financiering moeten zeker stellen. In de bouwfase is doorgaans wel sprake van een gedeeltelijke betaling (de partiële beschikbaarheidsvergoeding) als sprake is van de uitbreiding van een bestaande weg die ook tijdens de verbouwing beschikbaar moet blijven voor het wegverkeer. Bij openstelling van de weg wordt overgegaan naar een volledige beschikbaarheidsvergoeding. Het afronden van een aanbesteding resulteert in een meerjarige verplichting, van zowel aanleg als ook beheer en onderhoud op het desbtreffende project. Op dit begrotingsartikel bestaat daarmee geen enkele budgetflexibiliteit. Slechts bij onderpresteren van de opdrachtnemer kunnen boetes en kortingen worden opgelegd.

De verplichting aan de DBFM-opdrachtnemer vervalt aan het einde van de looptijd van het contract waarna het beheer en onderhoud van deze wegvakken terugkomen bij RWS en de bijbehorende budgetten geraamd worden op het reguliere onderhoudsartikel (artikelonderdeel 12.02 Onderhoud en Vernieuwing).

Producten

Bij de projecten N18 Varsseveld-Enschede, N33 Assen-Zuidbroek, 2e Coentunnel, A12 Lunetten-Veenendaal, A12 Veenendaal-Ede-Grijsoord, A15 Maasvlakte-Vaanplein, A1/A6 Diemen- Almere-Havendreef, A27/A1 Utrecht Noord-Eemnes-Bunschoten, A6 Almere, A9 Holendrecht-Diemen (Gaasperdammerweg) en A24 Blankenburgverbinding hier wordt conform de contract afspraken, onder voorbehoud van volledige beschikbaarheid de volledige beschikbaarheidvergoeding betaald. De looptijd van deze contracten varieert; in onderstaand projectenoverzicht is zichtbaar wanneer de contracten eindigen.

De projecten A9 Badhoevedorp-Holendrecht en A12-A15 Ressen-Oudenbroeken (ViA15) verkeren in de bouwfase en kennen een partiële beschikbaarheidsvergoeding. De volledige beschikbaarheidsvergoeding wordt na openstelling betaald. Op het zelfde artikel is het project A27 Houten-Hooipolder (een combinatie van DC-project/DBM-project) in de bouwfase.

Toelichting

• 1. A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere (deeltraject A1/A6): dit betreft een aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 18 miljoen).

• 2. A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere (deeltraject A6 Almere): dit betreft een aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 5 miljoen).

• 3. A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere (deeltraject A9 Gaasperdammerweg): dit betreft een aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 11 miljoen).

• 4. A1/A6/A9 SAA Badhoevedorp-Holendrecht: aanvullend budget toegevoegd vanwege het effect van de excessieve prijsstijgingen op de A9 Badhoevedorp-Holendrecht (BaHo) (€ 7 miljoen) en extra budget voor de aansluiting A9/A4 omlegging Badhoevedorp-A9 BaHo (€2,8 miljoen). Desaldering van hogere ontvangsten (€ 4,9 miljoen) betreft het indexering deel (over de periode t/m 2021) van de financiële bijdrage van ruim € 22 miljoen die gemeente Amsterdam moet leveren volgens de bestuurs- en uitvoeringsovereenkomst en op het moment dat het tunneldak van de Gaasperdammertunnel ter beschikking wordt gesteld. Ook is er een aanvulling als gevolg van de loon- en prijsbijstelling van 2025 (€ 22,1 miljoen).

• 5. A10 Tweede Coentunnel: dit betreft een aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 13 miljoen).

• 6. A15 Maasvlakte-Vaanplein: door de inwerkingtreding van de Invoeringswet Geluidsproductieplafonds moet op de A15 Maasvlakte Vaan (MaVa) vaker en stiller asfalt worden aangebracht. Tussen de aannemerscombinatie en RWS is een geschil ontstaan over de dekking van de kosten hiervan. De overeengekomen schikking leidt tot een onvermijdelijke tegenvaller. Aanvullend budget t.b.v. het afwikkelen van restpunten uit de aanlegfase (€ 20,4 miljoen.) en betreft aanleg calamiteitenweg. Daarnaast een overheveling vanuit baten-lasten stelsel programmeringsbudget naar MaVa DBFM t.b.v. het aanbrengen aanvaarbescherming Botlekbrug (€ 6,2 miljoen), herstel brandblusleiding A15 (€ 3,6 miljoen) en Ready-to-operate Suurhoffbrug (€ 0,6 miljoen). Tot slot is er aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 12,1 miljoen) en desaldering van hogere ontvangsten door de verkoop van A-terrein Hartelmond (€ 1 miljoen) en Vast Onderhoud Machine Centreer Inrichting (MCI) en Brug Centreer Inrichting (BCI) (€ 0,6 miljoen).

• 7. A16 Rotterdam: dit betreft hoofdzakelijk aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 19,5 miljoen) en desaldering van hogere ontvangsten als gevolg van indexering van ontvangsten waarbij in het budget onvoldoende rekening mee is gehouden (€ 1,6 miljoen).

• 8. A24 Blankenburgtunnelverbinding: dit betreft aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 21,5 miljoen). De verhoging wordt deels teniet gedaan door lagere ontvangsten als gevolg van een herberekening in de ontvangsten van gemeente Vlaardingen en betreft sanering van het westelijk deel van het Oeverbos.

• 9. A27 Houten - Hooipolder: aanvullend budget toegevoegd vanwege het effect van de excessieve prijsstijgingen (€ 329,2 miljoen). Ook betreft het aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 39,9 miljoen) en desaldering van hogere ontvangsten (€ 2,9 miljoen) met name als gevolg van ruilovereenkomsten vanuit vastgoed en een bijdrage gemeente Gorinchem voor het dossier Bikker en indexatie Groote Haar en Kunstwerk Groeneweg.    

• 10. A12-A15 Ressen - Oudenbroeken (ViA15): overheveling van aanleg naar DBFM en betreft de kosten vooronderhandeling met de DBFM aannemer en geschatte opstartkosten van de DBFM aannemer. Deze kosten worden uitgegeven op het DBFM-artikel in 2025 (€ 27,2 miljoen). Daarnaast nog een aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 7,2 miljoen)

• 11. N31 Leeuwarden-Drachten: het project is afgerond (eind 2023 decharge verleend) en het restbudget kan worden afgeboekt als meevaller (- € 6 miljoen).

• 12. A12-A15 Ressen - Oudenbroeken (ViA15) tolbudget: aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 19 miljoen).

12.06 Netwerkgebonden kosten Hoofdwegennet

Motivering

Op dit artikelonderdeel worden de aan het netwerk te relateren apparaats­kosten (inclusief afschrijving en rente) van RWS en de overige netwerkge­bonden kosten geraamd. De overige netwerkgebonden kosten komen ten goede aan exploitatie, onderhoud, vernieuwing, aanleg en DBFM, en betreffen taken die gecentraliseerd binnen RWS worden opgepakt. Het gaat bij deze zogeheten landelijke taken onder meer om het verzamelen van basisinformatie, onderhouden van ICT-systemen, het inspecteren van het areaal en de ontwikkeling van kennis en innovatie. Er is gekozen voor centrale uitvoering met het oog op enerzijds uniformiteit in werkwijze en anderzijds kostenbesparing.

Voor een uitgebreide toelichting op de ontvangsten zie de Financiële toelichting onder tabel 10.

12.09 Ontvangsten

Motivering

Op dit artikelonderdeel worden de bijdragen van derden aan de producten op het gebied van Rijkswegen, die rechtstreeks aan IenW worden betaald, verantwoord.

Producten

Toelichting

4.3 Artikel 13 Spoorwegen

Op dit artikel worden de producten op het gebied van Spoorwegen verantwoord. Het productartikel Spoorwegen is gerelateerd aan de beleidsdoelstellingen en beleidsinstrumenten zoals beschreven in de begroting Hoofdstuk XII over 2025 bij beleidsartikel 16 Openbaar Vervoer en Spoor.

13.02 Exploitatie, Onderhoud en Vernieuwing

Motivering

Op grond van richtlijn nr. 91/440/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschap van 29 juli 1991 wordt de taakorganisatie ProRail via de beheerconcessie belast met het beheer en onderhoud van de landelijke spoorweginfrastructuur. De subsidie die aan ProRail wordt verleend voor instandhouding van de landelijke spoorweginfrastructuur wordt jaarlijks vastgesteld met een beschikking overeenkomstig het bepaalde in de Wet Mobiliteitsfonds en de Subsidieregeling taakuitoefening beheerders van de HSWI. De subsidie wordt door ProRail aangewend voor het in goede gebruikstoestand houden van de landelijke spoorweginfrastructuur.

Het kabinet-Schoof heeft in het najaar van 2024 het basiskwaliteitsniveau spoor (BKN spoor) definitief vastgesteld en de dekkingsopgave bij de Ontwerpbegroting 2025 ingevuld (Kamerstuk 29984, nr. 1213). ProRail is in 2025 met de voorbereiding van de implementatie van het BKN spoor gestart. Het BKN spoor is een stabiel, langjarig en robuust instandhoudingsniveau van de Nederlandse spoorinfrastructuur vanaf 2026, dat haalbaar en maakbaar is en waarbij een constructief veilig en betrouwbaar spoornetwerk onverminderd wordt geborgd.

De aansturing van ProRail vindt door het ministerie van IenW plaats door een gecombineerde prestatiesturing op basis van de beheerconcessie en een financiële sturing via de subsidieverlening voor de instandhouding van het spoor. Indien er een aanleiding is kan er gedeeltelijk worden overgegaan op inputsturing door middel van (verbeter-)programma’s onder de concessie.

In bijlage 2 ‘Instandhouding’ van dit jaarverslag wordt ingegaan op de werking van de instandhouding van de netwerken die onder verantwoordelijkheid van het ministerie van IenW.

Subsidie voor exploitatie, onderhoud en vernieuwing

In tabel 24 zijn de mutaties tussen begroting en realisatie opgenomen. In bijlage 1 van dit jaarverslag is nadere informatie opgenomen over het verloop van de budgetten gedurende het jaar 2025.

Uitgesteld en achterstallig onderhoud

De toestand van het spoorareaal wordt jaarlijks gemonitord via de rapportage ‘Staat van de infrastructuur’. In de rapportage Staat van de infrastructuur 2024 concludeert ProRail dat de technische staat van de infrastructuur over 2024, net als in 2021-2023, ruim voldoende is (Kamerstuk 36800-A, nr. 9). Dankzij de huidige onderhouds- en vervangingsregimes blijft de infrastructuur op een stabiel niveau. De afgelopen jaren is de productie bij ProRail verhoogd, in lijn met de toenemende instandhoudingsopgave. De gemiddelde resterende levensduur van assets neemt volgens de rapportage nog af. Deze veroudering past binnen het onderhoudsregime waarbij assets pas rond het einde van hun levensduur worden vervangen. De afname van de gemiddelde restlevensduur laat zien dat steeds meer assets die fase naderen en dat de vervangingsopgave de komende jaren onverminderd hoog blijft.

Er zijn geen achterstanden bij de instandhouding van de Nederlandse spoorweginfrastructuur, op de Havenspoorlijn na. Voor het aanpakken van de achterstanden op de Havenspoorlijn is het programma Zee-Zevenaar ingericht. Daarnaast stuurt ProRail met het Masterplan ‘Integrale programmering van projectmatig werk aan het spoor’ vroegtijdig op het integraal programmeren van het projectenportfolio en het maakbaar realiseren van de instandhoudingsopgave en nauwe samenwerking met aannemers. Hiermee wordt de maakbaarheid vergroot en worden mogelijke achterstanden in de toekomst zo veel mogelijk voorkomen.

13.03 Ontwikkeling Spoor

Motivering

13.03.01 Realisatieprogramma personenvervoer spoor