C Provinciefonds

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld.

Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat voor het aangegeven jaar vast te stellen.

Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen in de Miljoenennota.

Wetsartikel 3

Ingevolge artikel 5, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben de provincies gezamenlijk recht op het bedrag dat in de begroting als verplichting voor het totaal van de algemene uitkering is opgenomen. Ingevolge artikel 5, tweede lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben de provincies gezamenlijk recht op de bedragen die in de begroting als verplichting voor het totaal van de integratie-uitkeringen en het totaal van de decentralisatie-uitkeringen is opgenomen. De in dit wetsartikel opgenomen bedragen zijn niet rechtstreeks uit de begrotingsstaat af te leiden. De bedragen worden nader onderbouwd in paragraaf 2.2.4. van deze memorie.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, S.A. Blok

De Staatssecretaris van Financiën, E.D. Wiebes

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om de begrotingsstaat van het provinciefonds voor het jaar 2017 te wijzigen.

Het in die begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikel wordt in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.

Wetsartikel 3

Ingevolge artikel 5, eerste lid van de Financiële-verhoudingswet juncto artikel 6, vierde lid van de Invoeringswet Financiële-verhoudingswet, hebben de provincies gezamenlijk recht op een bedrag van € 2.051.405.000 dat in de begroting als verplichting voor het totaal van de algemene uitkeringen is opgenomen. De verplichtingenbedragen bedoeld in artikel 5, tweede lid van de Financiële-verhoudingswet ter zake integratie-uitkeringen en decentralisatie-uitkeringen zijn respectievelijk € 0 en € 518.160.000.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, K.H. Ollongren

De Staatssecretaris van Financiën, M. Snel

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om de begrotingsstaat van het provinciefonds voor het jaar 2017 te wijzigen.

Het begrotingsartikel wordt in onderdeel B. van deze memorie van toelichting toegelicht.

Wetsartikel 3

Ingevolge artikel 5, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben de provincies gezamenlijk recht op het bedrag dat in de begroting als verplichting voor het totaal van de algemene uitkering c.a. is opgenomen.

Ingevolge artikel 5, tweede lid, van de Financiële-verhoudingswet, hebben de provincies gezamenlijk recht op de bedragen die in de begroting als verplichting voor het totaal van de integratie-uitkeringen en het totaal van de decentralisatie-uitkeringen zijn opgenomen.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, R.H.A. Plasterk

De Staatssecretaris van Financiën, E.D. Wiebes

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1 (uitgaven/verplichtingen en ontvangsten)

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 afzonderlijk bij wet vastgesteld en dus ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2017 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het provinciefonds.

Het in die begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikel wordt in onderdeel B van deze memorie toegelicht.

Wetsartikel 3 (verplichtingenbedrag als bedoeld in artikel 5, eerste lid, van de Fvw)

Ingevolge artikel 5, eerste lid van de Financiële-verhoudingswet wordt in dit wetsartikel het bedrag vermeld dat als verplichting geldt voor het totaal van de algemene uitkeringen.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, K.H. Ollongren

De Staatssecretaris van Financiën, M. Snel

B. BEGROTINGSTOELICHTING

Onderdeel uitgaven, verplichtingen en ontvangsten

Uitgaven

In onderstaande tabel wordt een nadere uitsplitsing gegeven van de totstandkoming van het uitgavenbedrag van het provinciefonds. Ten opzichte van de tweede suppletoire begroting 2017 is het uitgavenbedrag van het provinciefonds met € 1.000 gewijzigd. De in de tabel weergegeven mutaties worden onder de tabel nader verklaard.

De wijziging van het uitgavenbedrag is het saldo van een aantal mutaties:

1) Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2017

Vastgesteld is dat de in 2017 gerealiseerde betalingen voor de decentralisatie-uitkeringen aan de provincies € 1.000 lager zijn dan het bedrag dat bij de 2^e suppletoire begroting 2017 voor de betalingen is geraamd. Het onderdeel wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen zal bij 1^e suppletoire begroting 2018 dan ook met dit bedrag opwaarts worden bijgesteld. Deze mutatie bij 1^e suppletoire begroting 2018 heeft dus nog betrekking op het begrotingsjaar 2017.

Verplichtingen

In de volgende tabel wordt ter toelichting een nadere uitsplitsing gegeven van de totstandkoming van het verplichtingenbedrag van het provinciefonds. Ten opzichte van de 2^e suppletoire begroting 2017 is het verplichtingenbedrag met € 0 gewijzigd.

Er heeft geen wijziging van het verplichtingenbedrag plaats gevonden.

Ontvangsten

Sinds de invoering van de Financiële-verhoudingswet zijn de uitgaven en de inkomsten op grond van artikel 4 van die wet over ieder uitkeringsjaar aan elkaar gelijk. Ten opzichte van de 2^e suppletoire begroting voor 2017 worden de ontvangsten met € 1.000 gewijzigd.

B. BEGROTINGSTOELICHTING

B. BEGROTINGSTOELICHTING

Inhoudsopgave

LEESWIJZER

B. BEGROTINGSTOELICHTING

Leeswijzer

1. LEESWIJZER

De provinciefondsbegroting maakt onderdeel uit van de Rijksbegroting maar heeft daarbinnen een eigen karakter. Zo kent de provinciefondsbegroting in tegenstelling tot een departementale begroting slechts één beleidsartikel: het provinciefonds. Het beleid dat wordt gevoerd ter realisatie van de algemene beleidsdoelstelling is direct verbonden met dit ene beleidsartikel. Voorts zijn de fondsbeheerders systeemverantwoordelijk voor het provinciefonds en niet voor de resultaten die provincies met hun budget uit dit fonds realiseren. Provincies zijn, met inachtneming van de wet- en regelgeving, autonoom in het voeren van hun beleid bekostigd uit het provinciefonds. De begroting van het provinciefonds bevat geen output- en/of outcomegegevens. Deze worden door de provincies in hun begrotingen gepresenteerd.

Tot slot van deze leeswijzer verdienen de apparaatuitgaven enige aandacht. De apparaatuitgaven in de zin van materiële en personele uitgaven van de medewerkers bij de Ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Financiën die betrokken zijn bij het fondsbeheer, zijn niet in de tabel Budgettaire gevolgen van beleid opgenomen. Deze kosten worden in de respectievelijke departementale begrotingen verantwoord. Dit geldt eveneens voor het algemene beleid inzake decentrale overheden als gemeenten en provincies, waarbij deze uitgaven zijn terug te vinden in de begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

1. Het beleid

Overzicht beleidsmutaties

Toelichting op de beleidsmutaties

1 en 2) Actualiseren Motorrijtuigenbelasting 2016 (algemene en decentralisatie-uitkering)

Zoals vermeld in het jaarverslag 2016 van het provinciefonds (TK 34 725-C, nr. 1) heeft na afloop van het boekjaar 2016 een herberekening plaats gevonden binnen het provinciefonds, op basis van actuele gegevens met betrekking tot de Motorrijtuigenbelasting. Hierdoor werd een herschikking van de Decentralisatie-uitkering Ontwikkel/OEM variabel naar de Algemene uitkering noodzakelijk. Deze aanpassing kon financieel technisch niet meer in 2016 verwerkt worden, doordat het boekjaar reeds was afgesloten.

3) Vismigratie Ambitie Afsluitdijk (decentralisatie-uitkering)

Voor de vismigratie Ambitie Afsluitdijk (deel 2) maakt het Ministerie van Infrastructuur en Milieu € 3,9 miljoen over aan de provincie Fryslân.

4) Programma Smartwayz.nl (decentralisatie-uitkering)

De provincie Noord-Branbant ontvangt € 364.000 van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu inzake «werkbudget programma SmartwayZ.NL.»

5) Zoetwatermaatregelen (decentralisatie-uitkering)

Betreft een budgetoverheveling van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu van € 70.000 voor Zoetwatermaatregelen in de provincie Zeeland voor 2017. Het onderzoek heeft tot doel het vergroten van de beschikbaarheid van zoetwater door ondergrondse opslag.

6) Na-ijlende effecten mijnbouw (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van Economische Zaken levert een bijdrage van € 3,55 miljoen aan de kosten die de Provincie Limburg maakt voor de na-ijlende effecten van de mijnbouw in Limburg.

7) Agri meets Design (decentralisatie-uitkering)

De provincie Noord-Brabant ontvangt € 83.000 van het Ministerie van Economische Zaken voor Agri meets Design. Dit is het platform waar boeren en ontwerpers samenwerken aan maatschappelijke opgaven in de Agri & Food sector.

8) Maak verschil (decentralisatie-uitkering)

De provincie Zeeland ontvangt in 2017 € 41.000 van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ten behoeve van het versterken van de regionale samenwerking langs de lijnen van het rapport Maak Verschil. De focus van de versterking ligt op het intensiever betrekken van gemeenteraadsleden en provinciale staten bij de regionaal economische vraagstukken in de provincie, het vergroten van de inzichten in de onderlinge afhankelijkheden van de Zeeuwse gemeenten en het versterken van de netwerkorganisatie.

9) Beter Benutten (decentralisatie-uitkering)

Deze mutatie betreft bijdragen van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu vanuit het programma Beter Benutten aan een aantal projecten in acht provincies.

10) Gebiedsontwikkeling Ooijen Wanssum (decentralisatie-uitkering)

Bijdrage van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu van € 5,2 miljoen aan de provincie Limburg voor de voorbereiding- en uitvoeringskosten van de gebiedsontwikkeling Ooijen Wanssum. Ooijen Wanssum is een gebiedsontwikkeling waarin een aantal doelen wordt gecombineerd. Het project draagt bij aan de waterveiligheidsdoelstelling van het noordelijke Maasdal voor de korte en de lange termijn.

11) Jaarconferentie Techniekpact (decentralisatie-uitkering)

De provincie Noord-Holland ontvangt van het Ministerie van Economische Zaken € 40.000 voor de organisatie van de jaarconferentie Techniekpact.

12) Smart Mobility challenge (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van Economische Zaken draagt € 75.000 bij aan de provincie Utrecht voor het opzetten van een Smart Mobility challenge. Met deze challenge worden maatschappelijke vraagstukken opgehaald, gepresenteerd en wordt de markt uitgedaagd om hier oplossingen voor te vinden. De beste oplossingen ontvangen een geldprijs waarmee de oplossing daadwerkelijk gerealiseerd kan worden.

13) Limburg Makers 2.0 (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu levert een bijdrage aan het stimuleringsprogramma voor het midden- en kleinbedrijf, Limburg Makers.

14) Programma Eems-Dollard (decentralisatie-uitkering)

De provincie Groningen ontvangt € 83.000 van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu voor het programma Eems-Dollard. Dit programma is een samenwerking tussen het Ministerie van Infrastructuur en Milieu, Economische Zaken en de provincie Groningen.

15) Hydrologische Maatregelen (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu stelt € 4,3 miljoen beschikbaar voor hydrologische maatregelen door provincies.

16) Amendement cofinanciering opruiming drugsafval (decentralisatie-uitkering)

De provincie Noord-Brabant ontvangt € 1 miljoen van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu ter invulling van het amendement cofinanciering opruiming drugsafval.

17) Asbest II problematiek (decentralisatie-uitkering)

De provincie Overijssel ontvangt van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu een bijdrage van € 5,5 miljoen voor de aanpak van de meest urgente asbestproblematiek in de gemeente Hof van Twente. Deze bijdrage maakt onderdeel uit van een programmatische aanpak in de periode tot en met 2022.

18) Herontwikkeling EMK-terrein Krimpen aan de IJssel (decentralisatie-uitkering)

De provincie Zuid-Holland ontvangt van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu € 0,35 miljoen in 2017 ten behoeve van het EMK-terrein in Krimpen aan de IJssel. Deze bijdrage bekostigt enkele no regret bodemsaneringsmaatregelen en de regievoering door DCMR tot april 2018.

19) Pilot altijd actuele vergunning (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van Economische Zaken draagt € 128.000 bij aan de provincie Zuid-Holland voor de pilot altijd actuele vergunning.

20) Investeringsprogramma Zeeland in stroomversnelling (decentralisatie-uitkering)

Voor het Investeringsprogramma Zeeland in Stroomversnelling is door het Rijk een bijdrage toegezegd van € 25 miljoen. Hiervan wordt nu € 13,5 miljoen door het Ministrie van Economische Zaken uitgekeerd aan de Provincie Zeeland. Daarnaast maakt het Ministerie van Economische Zaken € 10.000 over voor de verlening van de opdracht aan de Zeeland-coördinator tot 1-4-2018.

21) Green Deal Publiek Toegankelijke Laadinfrastructuur (decentralisatie-uitkering)

In het kader van de uitvoering van de Green Deal Publiek Toegankelijke Laadinfrastructuur wordt een bedrag van € 300.000 beschikbaar gesteld aan de Provincie Noord-Holland. Met deze Green Deal beogen de partijen een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van een dekkende laadinfrastructuur door middel van innovatie, beperking van de kosten en aanpassing van de wetgeving.»

22) MKB Innovatiestimulering Topsectoren (decentralisatie-uitkering)

De provincies ontvangen van het Ministerie van Economische Zaken in totaal € 12,6 miljoen ten behoeve van de regeling MKB Innovatiestimulering Topsectoren.

23) Eems estuarium (decentralisatie-uitkering)

In het kader van de Natuurambitie Grote Wateren draagt het Ministerie van Economische Zaken € 82.645 bij aan de provincie Groningen. Deze middelen worden beschikbaar gesteld voor de uitvoering van pilots gericht op onttrekking van slip uit de Eems Dollard.

24) MIRT-onderzoek Lob van Gennep (decentralisatie-uitkering)

De provincie Limburg ontvangt € 182.000 van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu in het kader van het MIRT-onderzoek Lob van Gennep.

25) MIRT Trade Port Noord, Venlo (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu stelt € 21,15 miljoen beschikbaar aan de provincie Limburg ten behoeve van Trade Port Noord, Venlo. Het bedrag is voor de aansluiting van de railterminal op het hoofdspoor.

26) Richtlijn EED (decentralisatie-uitkering)

De Provincies ontvangen € 62.0000 van het Ministerie van Economische Zaken voor het toezicht op de vierjaarlijkse uitvoering van energie-audits door grote ondernemingen. Deze verplichting vloeit voort uit de implementatie van de Energy Efficiency Directive (EED).

27) Regionale Investeringssteun Groningen (RIG) (decentralisatie-uitkering)

In het kader van de regeling Regionale Investeringssteun Groningen draagt het Ministerie van Economische Zaken € 5 miljoen bij aan de provincie Groningen. De regeling heeft tot doel investeringssteun te verlenen aan ondernemingen gevestigd in de Eemsdelta en de Zernike-campus.

28) Grensoverschrijdende samenwerking (GROS) (decentralisatie-uitkering)

De provincie Overijssel ontvangt € 41.000 van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor de versterking van de regionale samenwerking in de grensregio met Nieder Saksen. Deze bijrage heeft als doel het opzetten van een governance tussen Nederland en Nieder Saksen.

29) Restbudget Randstadspoor (decentralisatie-uitkering)

De provincie Utrecht ontvangt € 4,2 miljoen van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu uit het restbudget Randstandspoor voor de knooppuntontwikkeling station Utrecht Vaartsche Rijn en overige stations in Utrecht.

30) RegioSpecifiekPakket ZuiderZeeLijn (decentralisatie-uitkering)

De provincies Fryslân, Groningen, Drenthe en Flevoland ontvangen in totaal € 44,99 miljoen van het Ministerie van Infrastructuur en milieu in het kader van het RegioSpecifiekPakket ZuiderZeeLijn. Dit betreft een overboeking voor het Regionaal Economisch Programma (REP). De noordelijke provincies gebruiken deze middelen voor versterking van de regionale economie.

31) Programma Jong Leren Eten EZ (decentralisatie-uitkering)

Negen provincies ontvangen een bijdrage vanuit het Ministerie van Economische Zaken voor het programma Jong Leren Eten EZ. De betreffende provincies ondernemen hiervoor netwerkactiviteiten.

32) Programma DuurzaamDoor EZ (decentralisatie-uitkering)

De provincie Fryslân en Flevoland ontvangen elk € 50.000 van het Ministerie van Economische Zaken voor het programma DuurzaamDoor. De genoemde provincies zullen in het kader van het programma coördinerende en verbindende activiteiten gaan ondernemen.

33) Groei op het spoor (decentralisatie-uitkering)

De provincie Limburg ontvangt het € 215.000 ten behoeve van «Groei op het spoor» voor de pilot Vindbaarheid en bekendheid P+R’s Zuid-Limburg».

34 en 35) Onderzoeksbudget provinciefonds (algemene-uitkering en onderzoeksartikel)

Het verplichtingenbedrag voor onderzoek en bijdragen in het kader van de Financiële verhoudingswet van € 100.000 komt in 2017 niet tot besteding. Om die reden wordt het gehele bedrag teruggeboekt naar de algemene-uitkering.

36) Plafond BTW-compensatiefonds (algemene uitkering)

De ontwikkeling van het BTW-compensatiefonds en het bijbehorende plafond leiden conform het Financieel Akkoord Rijk/VNG/IPO met ingang van 2015 tot een toename of afname van de algemene uitkering van de fondsen. Voor 2017 is sprake van ruimte onder het plafond, met als gevolg een toevoeging aan de algemene uitkering van € 23,5 miljoen.

1. Het beleid

Overzicht uitgavenmutaties

In de onderstaande overzichtstabel B1 wordt een overzicht gegeven van de mutaties die zich in de periode vanaf de ontwerpbegroting 2017 tot en met de eerste suppletoire begroting 2017 hebben voorgedaan in de uitgaven. De weergegeven mutaties worden onder de tabel afzonderlijk toegelicht.

Toelichting op de beleidsmutaties

1a en b) Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2016

In de Slotwet 2016 van het provinciefonds is vastgesteld hoe de in 2016 gerealiseerde uitbetalingen voor de algemene-uitkering en decentralisatie-uitkeringen aan de provincies zich verhouden tot het bedrag dat bij de 2^e suppletoire begroting 2016 voor de uitbetalingen is geraamd. Daarbij is gebleken dat er bij de decentralisatie-uitkering hogere uitbetalingen zijn gedaan dan bij Najaarsnota 2016 werden verwacht. Het gaat hierbij om een verschil van € 1.000. Deze verschillen kunnen ontstaan doordat op het moment van uitbetaling nog niet alle verdeelmaatstaven, of uit te keren bedragen per provincie, definitief zijn. Zie ook de Slotwet 2016 van het provinciefonds (TK 34 725 C, nr. 4). In deze 1^e suppletoire begroting 2017 van het provinciefonds worden de decentralisatie-uitkeringen met – € 1.000 bijgesteld.

2a en b) Accres tranche 2016

Het definitieve accres over begrotingsjaar 2016 wordt berekend op basis van de stand van het Financieel jaarverslag van het Rijk en wordt verwerkt in deze 1^e suppletoire begroting 2017 van het provinciefonds. Voor 2016 wordt het accres ten opzichte van de stand ontwerpbegroting 2017 verhoogd met € 3,1 miljoen. Het totale accres voor 2016 wordt daarmee € 47,3 miljoen. Daarnaast wordt de structurele doorwerking van het accres 2016 verwerkt in deze 1^e suppletoire begroting 2017 van het provinciefonds.

3) Accres tranche 2017

Het accres 2017 is onderdeel van de normeringssystematiek. Als gevolg van mutaties in de netto gecorrigeerde rijksuitgaven wordt het accres 2017, ten opzichte van de stand miljoenennota 2017, verhoogd met € 11,3 miljoen.

4) Plafond BTW-compensatiefonds

De ontwikkeling van het BTW-compensatiefonds en het bijbehorende plafond leiden conform het Financieel Akkoord Rijk/VNG/IPO met ingang van 2015 tot een toename of afname van de algemene uitkering van de fondsen. Bij ontwerpbegroting 2017 werd de ruimte onder het plafond voor 2016 geraamd op € 28,6 miljoen. Bij de definitieve afrekening blijkt deze ruimte met € 8,4 miljoen afgenomen. Dit bedrag wordt terug gestort naar het BTW-compensatiefonds.

5) Programma Rijke Waddenzee (decentralisatie-uitkering)

In het kader van het programma Rijke Waddenzee levert het Ministerie van Infrastructuur en Milieu een bijdrage aan de provincie Friesland voor de realisatie van een vismigratierivier in de Afsluitdijk.

6) Verduurzaming ketens energie-chemie Eemselta (decentralisatie-uitkering)

Dit betreft een bijdrage van het Ministerie van Economische Zaken aan de provincie Groningen voor de agenda Verduurzaming Ketens Energie-Chemie Eemsdelta in verband met het opstellen en realiseren van de Industrieagenda Eemsdelta. Deze agenda bevat de route naar verduurzaming van de energie en vergroening van de grondstoffen voor de chemische industrie en moet ook verbinding geven aan de vele initiatieven die er al zijn in dit gebied.

7) Verkeer en vervoer Maaslijn electrificatie (decentralisatie-uitkering)

Ten onrechte is het budget voor Maaslijn Electrificatie, als onderdeel van de decentralisatie-uitkering verkeer en vervoer, inclusief BTW overgeboekt naar het provinciefonds. De provincie Limburg kan de BTW declareren uit het BTW Compensatiefonds. Daarom wordt met deze mutatie het bedrag van de BTW teruggeboekt naar het Ministerie van Infrastructuur en Milieu.

8) Hydrologische maatregelen (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van lnfrastructuur en Milieu stelt voor 2017 € 5,9 miljoen beschikbaar voor het uitvoeren van hydrologische maatregelen door de provincies.

9) Luchtvaarttaken (algemene uitkering)

Met de invoering van de RBML (Regelgeving Burgerluchthavens en Militaire Luchthavens) zijn de provincies sinds 1 november 2009 het bevoegd gezag over de kleine, regionale (niet-nationale) luchtvaartterreinen. Tot en met 2016 werden de provincies van financiële middelen voorzien in de vorm van een decentralisatie-uitkering. Het Rijk en IPO zijn overeengekomen dat financiering met ingang van 2017 via de algemene uitkering zal gebeuren. Tevens zijn Rijk en IPO een verlaging van de bijdrage vanuit het Rijk overeengekomen met ingang van 1 oktober 2017. Voor 2017 ontvangen de provincies in totaal een bedrag van € 824.651; voor 2018 en verder gaat het om een bedrag van € 498.689 per jaar.

10) MKB Innovatiestimulering Topsectoren (MIT) (decentralisatie-uitkering)

Acht provincies ontvangen van het Ministerie van Economische Zaken € 1,5 miljoen ten behoeve van de regeling MKB Innovatiestimulering Topsectoren.

11) Innovatiebudget handelsregister (algemene-uitkering)

Provincies hebben in 2012 ingestemd met de budgetfinanciering Handelsregister via een uitname uit het Provinciefonds. Voor de jaren 2017, 2018 en 2019 heeft het IPO ingestemd met een tijdelijke verhoging van de jaarlijkse bijdrage van provincies voor innovatie van het Handelsregister met € 14.000 per jaar.

12) Meerjarenprogramma Eems-Dollard (decentralisatie-uitkering)

Dit betreft een bijdrage aan de provincie Groningen vanuit het Ministerie van Economische zaken voor het meerjarenprogramma Eems-Dollard.

13) MIRT-project IJsseldelta Fase 2 (decentralisatie-uitkering)

Dit betreft een bijdrage vanuit het Ministerie van Infrastructuur en Milieu aan de provincie Overijssel voor het MIRT-project IJsseldelta Fase 2. Dit is vastgelegd in de Bestuursovereenkomst IJsseldelta Fase 2 welke op 14 december 2016 is ondertekend.

14) Beter Benutten (decentralisatie-uitkering)

Deze mutatie betreft bijdragen van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu vanuit het programma Beter Benutten aan diverse projecten in een tiental provincies.

15) Erfgoed en ruimte (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap heeft aan alle provincies bijdragen toegekend vanuit de beleidsnota Visie Erfgoed en Ruimte.

16) Ontwikkelingsbedrijf NOM (decentralisatie-uitkering)

Bijdrage vanuit het Ministerie van Economische Zaken aan de provincie Drenthe bestemd voor een aanvulling op de jaarlijkse bijdrage in verband met het Ontwikkelingsbedrijf van de NOM (Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij Noord-Nederland).

17) Monumentenzorg Eusebius kerk (decentralisatie-uitkering)

Dit betreft een aanvullende bijdrage vanuit het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aan de provincie Gelderland bestemd voor de restauratie van de Eusebius kerk in Arnhem.

18) Projectstimuleringsregeling Interreg V (decentralisatie-uitkering)

Betreft een bijdrage vanuit het Ministerie van Infrastructur en Milieu aan de provincie Noord-Brabant voor de projectstimuleringsregeling Interreg V.

19) Innovatie Landbouw Veenkoloniën (decentralisatie-uitkering)

Betreft een bijdrage vanuit het Ministerie van Economische Zaken aan de provincie Groningen voor het project Vergroening door middel van groenbemesters in de Veenkolonien.

20) Natuur (decentralisatie-uitkering)

Vanuit het Ministerie van Economische Zaken wordt de decentralisatie-uitkering Natuur voor 2017 verhoogd met € 8,9 miljoen voor de uitvoering van het agrarisch natuurbeheer en met € 0,6 miljoen voor kleine natuurbeheerders.

2. HET BELEID

2. Het beleidsartikel

In onderstaande tabel worden voor de verplichtingen, de uitgaven en de ontvangsten de budgettaire gevolgen van beleid van het provinciefonds weergegeven. Hiermee worden de integrale uitgaven die samenhangen met de samengestelde beleidsdoelstelling (het nastreven van een adequate omvang van het provinciefonds en het nastreven van een adequate verdeling van de middelen over de provincies) inzichtelijk gemaakt.

2. Het beleidsartikel

In onderstaande tabel B2 worden voor de verplichtingen, de uitgaven en de ontvangsten de budgettaire gevolgen van beleid van het provinciefonds weergegeven. Hiermee worden de integrale uitgaven die samenhangen met de samengestelde beleidsdoelstelling (het nastreven van een adequate omvang van het provinciefonds en het nastreven van een adequate verdeling van de middelen over de provincies) inzichtelijk gemaakt.

Toelichting

Mutaties 2 suppeltoire begroting

Verplichtingen

In dit wetsvoorstel wordt voorgesteld de begroting van de verplichtingen van het provinciefonds voor het jaar 2017 met € 284.340.000 te muteren en te brengen op € 2.569.565.000. De mutaties worden hieronder in tabel B3 opgesomd. De toelichting bij de mutaties die onderdeel vormen van het totaalbedrag dat in deze tabel is vermeld is reeds gegeven in paragraaf 1.

Uitgaven

In de onderstaande tabel B4 wordt een overzicht gegeven van de belangrijkste mutaties die zich in de periode vanaf de ontwerpbegroting 2017 tot en met de tweede suppletoire begroting 2017 hebben voorgedaan in de uitgaven. De toelichting bij deze mutaties die onderdeel vormt van het totaalbedrag dat in deze tabel is vermeld is reeds gegeven in paragraaf 1.

In dit wetsvoorstel wordt voorgesteld de begroting van de uitgaven van het provinciefonds voor het jaar 2017 met € 284.340.000 te muteren en te brengen op € 2.569.564.000.

Ontvangsten

Sinds de invoering van de Financiële-verhoudingswet zijn de uitgaven en de inkomsten op grond van artikel 4 van die wet over ieder uitkeringsjaar aan elkaar gelijk. Ten opzichte van de oorspronkelijke vastgestelde begroting van het provinciefonds voor 2017 worden de ontvangsten, analoog aan de uitgaven, met € 284.340.000 gemuteerd en gebracht op € 2.569.564.

Toelichting

Mutaties 1^e suppletoire begroting

Verplichtingen

In dit wetsvoorstel wordt voorgesteld de begroting van de verplichtingen van het provinciefonds voor het jaar 2017 met € 85.640.000 te muteren en te brengen op € 2.285.225.000. De mutaties worden hieronder in tabel B3 opgesomd. De toelichting bij de mutaties die onderdeel vormen van het totaalbedrag dat in deze tabel is vermeld is reeds gegeven in § 1.

Uitgaven

In dit wetsvoorstel wordt voorgesteld de begroting van de uitgaven van het provinciefonds voor het jaar 2017 met € 85.639.000 te muteren en te brengen op € 2.285.224.000. De mutaties worden in tabel B4 opgesomd. De mutaties die plaatsvinden met betrekking tot de verplichtingen zijn ook van toepassing op de uitgaven. Er is echter nog één mutaties die wel effect heeft op het uitgavenbedrag 2017, maar niet op het verplichtingenbedrag 2017. Het gaat om de «wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2016». De toelichting bij deze mutaties, die onderdeel vormt van het totaalbedrag dat in deze tabel is vermeld, is reeds gegeven in § 1.

Ontvangsten

Sinds de invoering van de Financiële-verhoudingswet zijn de uitgaven en de ontvangsten op grond van artikel 4 van die wet over ieder uitkeringsjaar aan elkaar gelijk. Ten opzichte van de oorspronkelijke vastgestelde begroting van het provinciefonds voor 2017 worden de ontvangsten, analoog aan de uitgaven, met € 85.639.000 gewijzigd en gebracht op € 2.285.224.000.

2.1. De beleidsagenda

Rol provinciefonds

Onverminderd blijft het uitgangspunt dat het provinciefonds, in combinatie met de andere provinciale inkomstenbronnen, provincies voorziet van voldoende financiële middelen voor het uitvoeren van hun taken.

Commissie Jansen/herziening provinciefonds

Begin 2015 heeft het IPO een externe commissie ingesteld die zich heeft gebogen over verdeelvraagstukken binnen het provinciefonds. De directe aanleiding hiervoor waren de decentralisaties van de natuurtaken en de overheveling van de middelen voor verkeer en vervoer naar het provinciefonds. In december 2015 is het eindrapport «Redelijk Verdeeld» van de commissie Jansen aangeboden aan de Minister van BZK. Om het nieuwe verdeelmodel, zoals opgenomen in het eindrapport, formeel te kunnen doorvoeren, is het nodig de Financiële-verhoudingswet (Fvw) te wijzigen. Het wetswijzigingtraject is gestart. Het streven is om het nieuwe verdeelmodel voor het uitkeringsjaar 2017 in te voeren.

Evaluatie normeringsystematiek

2.1.1. Beleidsmutaties

Door wijzigingen in beleid van verschillende departementen kan worden overgegaan tot het beleggen of juist weghalen van taken bij provincies. Soms gaat dit gepaard met een toevoeging aan of een uitname uit het provinciefonds. In tabel 2.1.1. worden de mutaties per uitgavencategorie weergegeven als gevolg van de beleidsmutaties. Voor een overzicht van de beleidsmatige mutaties vanaf ontwerpbegroting 2016 wordt verwezen naar bijlage 1. In tabel 3.1.2. wordt vanaf de stand ontwerpbegroting 2016 een aansluiting gegeven naar de stand ontwerpbegroting 2017. De weergegeven mutaties worden in het verdiepingshoofdstuk 3 afzonderlijk toegelicht voor zover dit nog niet gebeurd is in een eerder begrotingsstuk.

2.2. Het beleidsartikel

2.2.1. Algemene beleidsdoelstelling

Via het provinciefonds wordt bewerkstelligd dat de provincies middelen krijgen toebedeeld om hun taken naar behoren uit te voeren. Deze doelstelling valt uiteen in twee beleidsthema’s:

• 1. de provincies via het provinciefonds voorzien van voldoende financiële middelen voor het uitvoeren van hun taken;

• 2. een verdeling van de beschikbare financiële middelen over provincies die elk van de provincies in staat stelt om hun inwoners een gelijkwaardig voorzieningenpakket tegen globaal gelijke lastendruk te kunnen leveren.

2.2.2. Rol en verantwoordelijkheid Minister

De fondsbeheerders, de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Minister van Financiën – i.c. de Staatssecretaris van Financiën – zijn op basis van de Financiële-verhoudingswet verantwoordelijk voor de financiële verhoudingen tussen Rijk, provincies en gemeenten. Zij dragen daarbij zorg voor een adequate omvang alsmede een goede werking van de verdeelsystematiek van het provinciefonds. Provincies zijn verantwoordelijk voor de resultaten die ze met hun bijdrage uit dit fonds realiseren. Met inachtneming van de wet- en regelgeving, zijn provincies autonoom in het voeren van hun beleid bekostigd uit het provinciefonds.

Van tijd tot tijd kunnen vragen opkomen of de provincies als collectiviteit geen andere prioriteiten zouden moeten stellen, bijvoorbeeld ter ondersteuning van gezamenlijk onderschreven prioriteiten van het Rijk. In een dergelijk geval kunnen het Rijk en de provincies bestuurlijke afspraken maken over de accenten in de bestedingsrichting van de provincies. De desbetreffende vakministers spelen hier naast de fondsbeheerders een belangrijke rol. De uiteindelijke verantwoordelijkheid voor resultaten blijft bij de provincies.

Op grond van de Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek (RPE) moet elk afzonderlijk begrotingsartikel periodiek (tenminste eens in de 7 jaar) worden geëvalueerd (Artikel 3.1 RPE: Al het beleid dat valt onder de beleidsartikelen in de begroting). In de doorlichting van artikel 1.1 van de begroting van BZK (H7) wordt ingegaan op de bestuurlijke en financiële verhoudingen met de decentrale overheden die ten grondslag liggen aan de geldstromen die via de fondsen lopen. Er vindt dan ook geen afzonderlijke beleidsdoorlichting plaats van het gemeentefonds en provinciefonds.

Voor de realisatie van de in paragraaf 2.2.1. beschreven beleidsthema’s zijn er een aantal instrumenten en activiteiten.

Beleidsthema 1: De provincies via het provinciefonds voorzien van voldoende financiële middelen voor het uitvoeren van hun taken.

A) Normeringsystematiek

De jaarlijkse ontwikkeling van de omvang van de algemene uitkering van het provinciefonds wordt – naast taakmutaties – bepaald door de normeringsystematiek. De normeringsystematiek houdt in dat de ontwikkeling van het provinciefonds gekoppeld is aan de ontwikkeling van de netto gecorrigeerde rijksuitgaven, dit wordt ook wel aangeduid als het principe «samen de trap op, samen de trap af». De jaarlijkse toe- of afname van het provinciefonds die voortvloeit uit de koppeling aan de rijksuitgaven, wordt het accres genoemd. De normeringsystematiek is in werking sinds 1995 en berust op een bestuurlijke afspraak tussen het Rijk, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal Overleg (IPO).

B) Artikel 2 Financiële-verhoudingswet

Er zijn jaarlijks diverse specifieke taakmutaties die tot toevoegingen en/of onttrekkingen aan het provinciefonds kunnen leiden. Uitgangspunt hierbij is artikel 2 van de Financiële-verhoudingswet. Dit artikel geeft aan dat indien beleidsvoornemens van het Rijk leiden tot een wijziging van de uitoefening van taken of activiteiten door provincies of gemeenten, in een afzonderlijk onderdeel van de bijbehorende toelichting met redenen wordt omkleed en met kwantitatieve gegevens wordt gestaafd, welke de financiële gevolgen van deze wijziging voor de provincies of gemeenten zijn. Tevens wordt aangegeven via welke bekostigingswijze de financiële gevolgen voor de provincies kunnen worden opgevangen.

C) Bestuurlijk overleg financiële verhouding

Het Bestuurlijk overleg financiële verhouding (Bofv) tussen de fondsbeheerders, de VNG, het IPO en de Unie van Waterschappen (UvW) zal twee keer per jaar plaats vinden, rond het verschijnen van de Voorjaarsnota en de Miljoenennota. Iedere partij kan agendapunten inbrengen. Zonodig kunnen ook andere bewindslieden dan de fondsbeheerders aan het overleg deelnemen. De uitkomst van de normeringsystematiek (vgl. A) kan – indien beschikbaar – in het Bofv bestuurlijk worden gewogen.

Beleidsthema 2: Een verdeling van de beschikbare financiële middelen over provincies die elk van de provincies in staat stelt om hun inwoners een gelijkwaardig voorzieningenpakket tegen globaal gelijke lasten te kunnen leveren.

D) Verdeelmaatstaven

Het budget van de algemene uitkering van het provinciefonds wordt over de provincies verdeeld via een verdeelsysteem van verdeelmaatstaven. De fondsbeheerders zijn verantwoordelijk voor het ontwikkelen en onderhouden van het systeem van verdeelmaatstaven dat de verdeling tot stand brengt. Dit verdeelsysteem heeft als doel provincies in staat te stellen hun voorzieningen op een onderling gelijkwaardig niveau te brengen tegen globaal gelijke lastendruk en rekening houdend met de structuurkenmerken van de provincies.

Zolang voor een uitkeringsjaar de voor de verdeelmaatstaven noodzakelijke statistische gegevens nog niet bekend of definitief zijn, worden de provincies bevoorschot op basis van voorlopige cijfers. Hierbij wordt ernaar gestreefd de voorschotten zo goed mogelijk aan te laten sluiten op de algemene uitkering waarop een provincie uiteindelijk recht heeft, zoals deze vastgesteld wordt nadat de statistische gegevens definitief zijn vastgesteld. Dit streven geldt ook voor integratie- en decentralisatie-uitkeringen. Het gedurende en na afloop van het uitkeringsjaar beschikbaar komen van bepaalde definitieve volumegegevens leidt tot bijstellingen in de bevoorschotting. Aangezien voor het provinciefonds de verplichtingen leidend zijn, zullen deze altijd tot uitkering komen.

2.2.3. Beleidswijzigingen

De relevante beleidswijzigingen zijn beschreven in de beleidsagenda (paragraaf 2.1). De financiële consequenties van deze beleidswijzigingen staan vermeld in de tabellen 2.1.1 en 3.1.2 en bijlage 1. De toelichting staat in paragraaf 3.1.

2.2.4. Budgettaire gevolgen van beleid

In onderstaande tabel worden voor zowel de verplichtingen, de uitgaven als de ontvangsten de budgettaire gevolgen van beleid van het provinciefonds weergegeven.

Ontvangsten

Wetsartikel 4, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet regelt dat bij (begrotings)wet voor ieder uitkeringsjaar een bedrag aan middelen voor het Rijk wordt afgezonderd ten behoeve van het provinciefonds. Op grond van het tweede lid zijn de uitgaven en de inkomsten over ieder uitkeringsjaar aan elkaar gelijk. Gelet hierop is ten behoeve van de dekking van de uitgaven ten laste van het provinciefonds een post Ontvangsten ex artikel 4 van de Financiële-verhoudingswet geraamd (zie in tabel 2.2.1.).

Ter informatie geeft figuur 2.2.2. het verloop van de uitkering uit het provinciefonds (totaal Bijdragen aan medeoverheden) per inwoner van 2003–2021 weer. De bedragen 2003 tot en met 2015 zijn op basis van de jaarverslagen. De bedragen 2016 tot en met 2021 zijn op basis van de cijfers in de voorliggende begroting.

Figuur 2.2.2. Uitkering provinciefonds in euro's per inwoner

De provincies ontvangen in 2017 uit het provinciefonds € 2.199.485.000. Per inwoner komt de uitkering uit op een landelijk gemiddelde van € 129 per inwoner. Ten opzichte van 2016 betekent dit een mutatie van € – 13 per inwoner.

2.2.5. Toelichting op de uitgavencategorieën

In tabel 2.2.1. Budgettaire gevolgen van beleid staan een aantal uitgavencategorieën. Deze worden hier nader toegelicht.

Kosten Financiële-verhoudingswet

Dit betreft het budget dat elk jaar is gereserveerd voor de uitvoering van onderzoeken op het vlak van de omvang en verdeling van het provinciefonds en het onderhoud van het betaalsysteem.

Algemene uitkering ca en de aanvullende uitkeringen

Dit betreft de uitkering aan alle provincies, die ten goede komt aan de algemene middelen van de provincies. De uitkering is gebaseerd op de artikelen 5 en 6 van de Financiële-verhoudingswet.

Integratie-uitkeringen

Decentralisatie-uitkeringen

Sinds 2008 bestaat binnen het provinciefonds naast de algemene uitkering en de integratie-uitkering ook de decentralisatie-uitkering. De verdeling van de decentralisatie-uitkering volgt evenmin als de integratie-uitkering de regels van de verdeling van de algemene uitkering van het provinciefonds. Anders dan bij de integratie-uitkering, waar de termijn van overheveling naar de algemene uitkering van tevoren vaststaat, ontbreekt bij de decentralisatie-uitkering een dergelijke termijn. Dat maakt de uitkering geschikt voor de overheveling van specifieke uitkeringen, ook als die termijn nog niet bekend is. Ook maakt het de uitkering geschikt voor middelen die slechts tijdelijk beschikbaar zijn. Voor een overzicht van de decentralisatie-uitkeringen wordt verwezen naar paragraaf 3.3.

3. Integratie-uitkeringen

Het provinciefonds bevat momenteel geen integratie-uitkeringen. Dientengevolge is tabel B5 (overzicht integratie-uitkeringen provinciefonds) niet opgenomen.

3. Integratie-uitkeringen

Als een toevoeging aan de algemene uitkering van het provinciefonds in één keer bezwaarlijk is vanwege de omvang van de herverdeeleffecten wordt normaliter gesproken een integratie-uitkering toegepast. De integratie-uitkering voorziet dan in een geleidelijke overgang van specifieke uitkering of eigen inkomsten naar de algemene uitkering. Het provinciefonds bevat momenteel geen integratie-uitkeringen. Dientengevolge is tabel B5 (overzicht integratie-uitkeringen provinciefonds) niet opgenomen.

3. HET VERDIEPINGSHOOFDSTUK

In paragraaf 3.1. wordt de opbouw van de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten vanaf de stand ontwerpbegroting provinciefonds 2016 naar de stand van de voorliggende ontwerpbegroting 2017 beschreven. In paragraaf 3.2. wordt een overzicht van de integratie-uitkeringen gegeven en in 3.3 van de decentralisatie-uitkeringen.

3.1. Opbouw verplichtingen, uitgaven en ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting

Verplichtingen

Onderstaande tabel geeft de opbouw aan van de verplichtingen van het provinciefonds vanaf de stand ontwerpbegroting 2016 naar de stand ontwerpbegroting 2017.

Uitgaven

Onderstaande tabel geeft de opbouw aan van de uitgaven van het provinciefonds vanaf de stand ontwerpbegroting 2016 naar de stand ontwerpbegroting 2017.

Toelichting op de nieuwe mutaties

Onderstaand worden de mutaties toegelicht voor zover nog niet eerder toegelicht in een begrotingsstuk. De «mutaties 1^e suppletoire begroting 2016» zijn toegelicht in de 1e suppletoire begroting 2016 (Kamerstukken 34 485-C, nr. 1 en Kamerstukken 34 485-C, nr. 2).

1) Programma Rijke Waddenzee (decentralisatie-uitkering)

Dit betreft een bijdrage van het Ministerie van Economische Zaken, vanuit het Programma Rijke Waddenzee, in de kosten van het MIRT-onderzoek Holwerd aan Zee.

2) Groei op het spoor (decentralisatie-uitkering)

Dit betreft een bijdrage van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu aan vier provincies voor het actieprogramma Groei op het spoor.

3) Landelijk Meldpunt Afval (algemene uitkering)

Vanaf januari 2017 zal de opdrachtverlening aan Rijkswaterstaat voor de uitvoering van het Landelijk Meldpunt Afval (LMA) vanuit het Ministerie van Infrastructuur en Milieu verzorgd worden, ook voor de provincies en gemeenten. Voorheen verliep de financiering via provincies. De middelen worden overgeheveld van het provinciefonds naar de begroting van het Ministerie van IenM.

4) Versnellingsagenda melkveehouderij Noord NL (decentralisatie-uitkering)

Dit betreft een bijdrage van het Ministerie van Economische Zaken voor de versnellingsagenda melkveehouderij Noord Nederland. Friesland is de coördinerende provincie en tevens beheerder van de middelen.

5) Impuls omgevingsveiligheid (decentralisatie-uitkering)

Provincies ontvangen voor 2017 een bedrag van in totaal € 14,286 miljoen voor het Programma Impuls Omgevingsveiligheid. De provincie Zuid-Holland voert het secretariaat en is er verantwoordelijk voor dat alle uitvoerende partijen de beschikbare middelen voor enkele deelprogramma’s ontvangen. Voor één deelprogramma krijgen de diverse provincies rechtstreeks middelen voor hun bijdrage aan dit deelprogramma en verzorgt de provincie Zuid-Holland daarnaast de toedeling aan de Veiligheidsregio’s.

6) Duurzaam Door (decentralisatie-uitkering)

De overboeking betreft een bijdrage aan alle provincies voor het kennisprogramma DuurzaamDoor: sociale innovatie voor een groene economie 2013–2016.

7) DU Ontwikkel/OEM variabel (decentralisatie-uitkering)

In het verdeelmodel van het provinciefonds wordt per 1 januari 2012 onderscheid gemaakt tussen beheer- en ontwikkeltaken, omdat beide andere verdeelcriteria vragen. Het beheerdeel omvat de vaste jaarlijks terugkerende kosten, bijvoorbeeld het betalen van de salarissen, onderhoud provinciehuis, wegen, groen, etc. Het ontwikkeldeel van het provinciefonds betreft taken zoals aanleg van nieuwe wegen, integrale gebiedsontwikkeling in het landelijk gebied, natuur en bodemsanering, maar ook taken met betrekking tot buitengewone groei en krimp. Om verdeeltechnische redenen is er voor gekozen om een deel van het bedrag dat gemoeid is met de ontwikkeltaken via een decentralisatie-uitkering (DU Ontwikkel/OEM variabel) uit te betalen aan de provincies.

In het verdeelmodel wordt er ook rekening mee gehouden dat provincies in staat zijn een deel van hun taken (ijkpunten) te financieren met eigen inkomsten uit de zogenaamde «overige eigen middelen» (OEM). De maatstaf OEM in het verdeelmodel wordt samengesteld uit twee onderdelen. Er is een vast deel van 5,48% dat wordt verondersteld voor alle provincies. Dit vaste deel is op voorhand in mindering gebracht op alle maatstaven en op de nieuwe decentralisatie-uitkering. Voor het variabele deel is gekozen om 35% van de inkomsten uit energiebedrijven (situatie in 2016) mee te nemen met een fictief rendement van 3%. Dit deel wordt in mindering gebracht op de bovenstaand beschreven bedragen van de decentralisatie-uitkering.

De op deze manier ontstane «DU Ontwikkel/OEM variabel» bedraagt in 2016 € 400,921 miljoen. In 2017 bedraagt de uitkering naar huidig inzicht € 406,438 miljoen.

8) Programma Rijke Waddenzee (decentralisatie-uitkering)

In het kader van het programma Rijke Waddenzee wordt vanuit het Ministerie van Economische Zaken een bijdrage geleverd aan de provincie Friesland voor de realisatie van een vismigratierivier in de Afsluitdijk.

9) Aansluiting Lelystad Airport (decentralisatie-uitkering)

Vanuit het Ministerie van Infrastructuur en Milieu wordt een bijdrage beschikbaar gesteld aan de provincie Flevoland voor het verbeteren van de aansluiting van Lelystad Airport. Van de bijdrage voor 2016 is € 6,011 miljoen bestemd voor grondverwerving, voorbereidingskosten en andere noodzakelijke verplichtingen en is € 0,66 miljoen bestemd voor planstudiekosten voor de halve aansluiting A6.

10) RSP Zuiderzeelijn (decentralisatie-uitkering)

Voor een aantal concrete projecten binnen het Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn vervult Noord-Nederland de rol van contracterende partij. Om deze rol te kunnen vervullen stort het Ministerie van Infrastructuur en Milieu delen van het taakstellend budget in het provinciefonds voor de provincies Groningen en Friesland.

11) Erfgoed en ruimte (decentralisatie-uitkering)

Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft aan een aantal provincies bijdragen toegekend vanuit de beleidsnota Erfgoed en Ruimte (Kiezen voor Karakter).

12) Uitvoeringstafel Eindhoven Airport (decentralisatie-uitkering)

De provincie Noord-Brabant ontvangt vanuit het Ministerie van Infrastructuur en Milieu een bijdrage voor het aanstellen van een onafhankelijk voorzitter van de Uitvoeringstafel Eindhoven Airport. Deze uitvoeringstafel ziet toe op de uitvoering van de aan de Alderstafel gemaakte afspraken over de groei van de luchthaven.

13) en 14) Accres tranche 2016 en 2017 (algemene uitkering)

Het gemeentefonds en het provinciefonds ontwikkelen zich evenredig met de netto gecorrigeerde rijksuitgaven (NGRU). Nemen de NGRU van jaar op jaar toe, dan neemt ook de algemene uitkering van de fondsen toe. Bij een afname van de NGRU geldt het omgekeerde. De groei of krimp van de fondsen als gevolg van deze normeringsystematiek wordt accres genoemd. Het accres van tranche 2016 bedraagt € 44,2 miljoen positief. Dat is een positieve bijstelling van € 6,3 miljoen ten opzichte van de 1^e suppletoire begroting 2016 van het provinciefonds. Het accres van tranche 2017 bedraagt € 27,2 miljoen.

15) Plafond BTW-compensatiefonds (algemene uitkering)

De ontwikkeling van het BTW-compensatiefonds en het bijbehorende plafond leiden conform het Financieel Akkoord Rijk/VNG/IPO met ingang van 2015 tot een toename of afname van de algemene uitkering van de fondsen. Voor 2016 is sprake van ruimte onder het plafond, met als gevolg een toevoeging aan de algemene uitkering van € 28,6 miljoen.

3.2. Integratie-uitkeringen

Als een toevoeging aan de algemene uitkering van het provinciefonds in één keer bezwaarlijk is vanwege de omvang van de herverdeeleffecten wordt normaliter gesproken een integratie-uitkering toegepast. De integratie-uitkering voorziet dan in een geleidelijke overgang van specifieke uitkering of eigen inkomsten naar de algemene uitkering. Het provinciefonds bevat momenteel geen integratie-uitkeringen. Dientengevolge is tabel 3.2.1. (overzicht integratie-uitkeringen provinciefonds) niet opgenomen.

3.3. Decentralisatie-uitkeringen

De verdeling van de decentralisatie-uitkering volgt evenmin als de integratie-uitkering de regels van de verdeling van de algemene uitkering van het provinciefonds. Anders dan bij de integratie-uitkering, waar de termijn van overheveling naar de algemene uitkering van tevoren vaststaat, ontbreekt bij de decentralisatie-uitkering een dergelijke termijn. Dat maakt de uitkering geschikt voor de overheveling van specifieke uitkeringen, ook als die termijn nog niet bekend is. Ook maakt het de uitkering geschikt voor middelen die slechts tijdelijk beschikbaar zijn. In tabel 3.3.1. is een overzicht opgenomen.

In artikel 13, lid 5, van de Financiële-verhoudingswet wordt bepaald dat jaarlijks, in overleg met de ministers die het aangaat, wordt bezien of een decentralisatie-uitkering kan worden gewijzigd in een integratie-uitkering of een algemene uitkering. In de volgende alinea wordt hiervan verslag gedaan.

In tabel 3.3.1. zien we dat de meeste bij ontwerpbegroting 2016 en 1e suppletoire begroting 2016 opgenomen decentralisatie-uitkeringen niet structureel zijn. Van omzetting naar integratie-uitkering of algemene uitkering is voor die decentralisatie-uitkeringen dan ook vooralsnog geen sprake. Voor de decentralisatie-uitkeringen «Besluit Risico Zware Ongevallen-inrichtingen», «Brede Doeluitkering Verkeer en vervoer», «Monumenten», «Natuur» en «Waddenfonds» geldt dat deze niet aan alle provincies worden uitgekeerd en/of nu nog niet kunnen worden verdeeld via de maatstaven van de algemene uitkering.

4. Decentralisatie-uitkeringen

Binnen het provinciefonds bestaat naast de algemene uitkering en de integratie-uitkering ook de decentralisatie-uitkering. De verdeling van de decentralisatie-uitkering volgt evenmin als de integratie-uitkering de regels van de verdeling van de algemene uitkering van het gemeentefonds. Anders dan bij de integratie-uitkering, waar de termijn van overheveling naar de algemene uitkering van tevoren vaststaat, ontbreekt bij de decentralisatie-uitkering een dergelijke termijn. Dat maakt de uitkering geschikt voor de overheveling van specifieke uitkeringen, ook als die termijn nog niet bekend is. Ook maakt het de uitkering geschikt voor middelen die slechts tijdelijk beschikbaar zijn. In tabel B6 is een overzicht opgenomen van de decentralisatie-uitkeringen in 2017.

4. Decentralisatie-uitkeringen

In tabel B6 is een overzicht opgenomen van de decentralisatie-uitkeringen.

4. PROVINCIEFONDS IN BREDER PERSPECTIEF

In dit hoofdstuk wordt het provinciefonds in een breder perspectief geplaatst. Daarbij wordt een overzicht gegeven van de (overige) inkomstenbronnen van provincies en hoe die zich verhouden tot de uitkering uit het provinciefonds (paragraaf 4.1). Daarnaast wordt nader ingegaan op de specifieke uitkeringen (paragraaf 4.2) en de motorrijtuigenbelasting (paragraaf 4.3).

4.1. Inkomstenbronnen van provincies

De uitgaven van provincies worden uit verschillende inkomstenbronnen bekostigd. In tabel 4.1.1. staat een overzicht van de verschillende inkomstenbronnen van de provincies voor de periode 2010–2016. De cijfers tot en met 2014 zijn op basis van de jaarrekeningen. De cijfers 2015 en 2016 zijn op basis van de begrotingen.

Een inkomstenbron voor de provincies is het provinciefonds. Het opgenomen bedrag betreft de verplichtingenbedragen van de algemene uitkering, de integratie-uitkeringen en de decentralisatie-uitkeringen. Het provinciefonds is verantwoordelijk voor 25% van de totale inkomsten in 2016. Een beschrijving van de opbouw is te vinden in hoofdstuk 3 van de ontwerpbegroting 2016. De stijging van het provinciefonds in 2016 heeft voornamelijk te maken met de toevoeging van de brede doeluitkering verkeer en vervoer aan het provinciefonds.

Een tweede inkomstenbron wordt gevormd door de specifieke uitkeringen (1% in 2016). Op de specifieke uitkeringen wordt in paragraaf 4.2. nader ingegaan.

Naast de uitkeringen van het Rijk hebben de provincies inkomsten uit de motorrijtuigenbelasting (18% in 2016). Hierop wordt in paragraaf 4.3. dieper ingegaan.

4.2. Specifieke uitkeringen

4.2.1. Inleiding

De belangrijkste informatiebron voor specifieke uitkeringen is het Onderhoudsrapport Specifieke Uitkeringen (OSU). Het doel van het OSU is inzicht geven in het stelsel van specifieke uitkeringen en in het onderhoud van het stelsel. Het rapport bevat een overzicht van de specifieke uitkeringen en de daarmee gemoeide bedragen. Het OSU wordt op grond van artikel 20 van de Financiële-verhoudingswet (Fvw) jaarlijks aan de Tweede Kamer aangeboden. Tot en met het OSU 2014 bevatte het OSU cijfers over het verwachte aantal uitkeringen en de financiële omvang van die uitkeringen op basis van de ontwerpbegrotingen van de betreffende departementen. Met ingang van het OSU 2015 geeft het OSU nauwkeuriger invulling aan artikel 20 van de Fvw en bevat het de definitieve cijfers (rekeningcijfers) over aantal en omvang van specifieke uitkeringen op basis van de jaarverslagen van de betreffende departementen. Het OSU kijkt sinds 2015 dus niet meer vooruit, maar terug.

Het gevolg hiervan is dat het OSU 2016 geen informatie bevat over specifieke uitkeringen in het lopende begrotingsjaar, in dit geval 2016. De cijfers voor het lopende begrotingsjaar zijn daarom afkomstig uit de bijlage specifieke uitkeringen in de ontwerpbegroting 2016 van het Ministerie van BZK. Deze bijlage bevat een overzicht van de bedragen die de diverse departementen in hun ontwerpbegrotingen hebben opgenomen voor specifieke uitkeringen

4.2.2. Aantal specifieke uitkeringen

Uit het OSU 2016 blijkt dat het aantal specifieke uitkeringen verder is afgenomen.

Tabel 4.2.1. geeft inzicht in het aantal specifieke uitkeringen in de periode 2011–2016 en omvat niet alleen de specifieke uitkeringen aan gemeenten, maar ook die aan provincies en gemeenschappelijke regelingen.

4.3. Motorrijtuigenbelasting

Provinciale opcenten op de motorrijtuigenbelasting mogen door provincies worden geheven op basis van artikel 222 Provinciewet. De opcenten worden geheven bovenop het rijkstarief van de motorrijtuigenbelasting. De hoogte van de provinciale opcenten is wettelijk gemaximeerd. De vaststelling van de opcenten geschiedt door Provinciale Staten. Omdat het een algemene belasting betreft komt de opbrengst toe aan de algemene middelen van de provincie.

Tabel 4.3.1 geeft een meerjarige weergave van het gemiddeld door de provincies geheven aantal opcenten. In 2016 mogen de opcenten ten hoogste 110,6% bedragen van het rijkstarief. Geen enkele provincie heft de maximale opcenten en gemiddeld wordt er 80,26 aan opcenten geheven door de provincies.

5. BIJLAGEN BIJ DE BEGROTING

BIJLAGE 1: BELEIDSMUTATIES

BIJLAGE 2: MOTIES EN TOEZEGGINGEN IN HET VERGADERJAAR 2015–2016

Moties: Onderdeel A.1 Afgedaan

Moties: Onderdeel A.2 In behandeling

Toezeggingen: Onderdeel B.1 Afgedaan

Toezeggingen: Onderdeel B.2 In behandeling

BIJLAGE 3: LIJST MET AFKORTINGEN

BIJLAGE 4: LIJST MET BELANGRIJKE TERMEN EN HUN BETEKENIS