VI Justitie en Veiligheid

A. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikelen 1 tot en met 3

De begrotingsstaat die onderdeel is van de Rijksbegroting, wordt op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2026 wijzigingen aan te brengen in:

De departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties;

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties P.E.Heerma

B. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN

1 Leeswijzer

Voor u ligt de suppletoire begroting september van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De suppletoire begroting september geeft een beeld van de uitvoering van de begroting voor het jaar 2026. De stand wordt opgebouwd vanaf de stand van de vastgestelde begroting 2026.

Uitgangspunt bij de tabel budgettaire gevolgen van beleid is dat per artikel de beleidsmatige en technische mutaties toegelicht worden, die groter dan of gelijk zijn aan de ondergrens zoals deze in de Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV) zijn opgenomen, de zogenaamde staffel. In het kader van transparantie of anderszins kan het voorkomen dat mutaties beneden deze ondergrenzen ook worden toegelicht.

2. Beleid

2.1 Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties

Toelichting

1. Bijdrage extra gebruik BRP 2025 en 2026

In 2025 is er door het ministerie van SZW, het ministerie van VWS en gemeenten extra gebruik gemaakt van de Basisregistratie Personen (BRP). Via overboekingen van de ministeries SZW, VWS en het gemeentefonds van in totaal € 3,6 mln. worden deze naheffingen over 2025 betaald aan BZK. Daarnaast vindt er ook een naheffing plaats bij het ministerie van SZW en het gemeentefonds voor meergebruik in 2026 voor een bedrag van € 15,5 mln.

2. Desaldering HRM advies en P-ondersteuning 2026

Dit betreft de bijdrage van € 12,0 mln. van de SSO's en agentschappen ter financiering van de dienstverlening HRM-advies en P-ondersteuning 2026 die door BZK geleverd wordt aan deze onderdelen. De ontvangsten worden gesaldeerd ter dekking van de uitgaven die BZK maakt voor deze dienstverlening en ondersteuning.

3. Kasschuif Duurzaam Herstel

Dit betreft een kasschuif op duurzaam herstel om de middelen in het juiste kasritme te plaatsen. Er wordt € 11,2 mln. geschoven van 2028 naar 2026.

4. Ramingsbijstelling Immateriële schade

Het budget voor immateriële schade (IMS) wordt voor 2026 met € 19,1 mln. omhoog bijgesteld. Hier staan ontvangsten tegenover. Deze ontvangsten worden middels een desaldering en een kasschuif in het juiste ritme gezet. De implementatie van nieuwe regelingen, zoals de ‘aanvullende vaste vergoeding’, zorgen ervoor dat meer bewoners in aanmerking komen voor de IMS-regeling. Daarnaast zijn de aanvragen voor IMS sinds de beving in Zeerijp fors toegenomen. Hierdoor is het huidige budget ontoereikend.

5. Kasschuif M28 verduurzaming bij versterken

Op basis van uitvoeringsinformatie van het NCG wordt er € 10,1 mln. voor M28 Nij Begun (hier wordt het ingrijpend versterken van een woning in het aardbevingsgebied met het direct isoleren tot de isolatiestandaard gecombineerd) van 2026 doorgeschoven naar 2028.

6. Kasschuif NCG

Via een kasschuif van 2026 tot en met 2028 (resp. € 80,6 mln., € 108,5 mln. en € 47,5 mln.) naar 2029 tot en met 2031 (resp. € 73,7 mln., € 72,7 mln. en € 90,1 mln.) worden de budgetten van de versterkingsoperatie van NCG bijgesteld. Deze schuif is gebaseerd op de diepteanalyse 2026 van 24 juni 2026. Uit deze analyse blijkt dat de productie over de komende jaren meer wordt gespreid, met name vanwege een realistischer beeld van de verwachte risico's en onzekerheden binnen de versterkingsoperatie. Dit heeft gevolgen voor de versterkingsbudgetten en budgetten gelinkt hieraan, waaronder de budgetten voor verduurzaming bij lichte en -(middel-) zware versterkingen (resp. maatregel 29 en maatregel 28 uit Nij Begun). De versterking wordt volgens de laatste diepteanalyse nog steeds uiterlijk in 2032 afgerond.

7. Btw overboeking meerjarige SPUK Groningen

Er is € 11,8 mln. overgeheveld naar het Btw-compensatiefonds voor de meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen (SPUK) aardbevingsgebied Groningen 2024-2030 waarbij projecten zijn uitgevoerd ten behoeve van leefbaarheid en wijkontwikkeling in het aardbevingsgebied Groningen.

Toelichting

1. Desaldering ontvangsten BRP

De SSO's en agentschappen hebben de facturen betaald voor hun aandeel in het gebruik Basisregistratie Personen (BRP). De ontvangsten van € 5,9 mln. zijn gedesaldeerd, zodat de middelen overgemaakt kunnen worden naar de Rijksdienst voor Indentiteitgegevens (RvIG) waar de kosten van de BRP gemaakt worden.

2. Desaldering HRM advies en P-ondersteuning 2026

Dit betreft de bijdrage van de SSO's en agentschappen ter financiering van de dienstverlening HRM advies en P-ondersteuning 2026 die door BZK geleverd wordt aan deze onderdelen. De ontvangsten van € 12,0 mln. worden gedesaldeerd ter dekking van de uitgaven die BZK maakt voor deze dienstverlening en ondersteuning.

3. Beleidsartikelen

3.1 Artikel 1. Openbaar bestuur en democratie

Budgettaire gevolgen van beleid

Toelichting

1.2 Democratie

Subsidies (regelingen)

Toerusting en ondersteuning politieke ambtsdragers

Dit betreft voornamelijk een reallocatie van € 2,1 mln. binnen artikel 1.2 om middelen voor weerbaar bestuur op het juiste instrument te verantwoorden. Deze middelen worden gerealloceerd van het instrument opdrachten naar het instrument subisidies.

Opdrachten

Weerbaar bestuur

Dit betreft voornamelijk een reallocatie van € 2,1 mln. binnen artikel 1.2 om middelen voor weerbaar bestuur op het juiste instrument te verantwoorden. Deze middelen worden gerealloceerd van het instrument opdrachten naar het instrument subisidies.

Daarnaast worden vanuit artikel 1 middels een decentralisatie-uitkering middelen beschikbaar gesteld aan gemeenten en provincies om medeoverheden te ondersteunen met het treffen van maatregelen in verband met het leernetwerk veilig vergaderen. Dit gebeurt met een overboeking naar het gemeentefonds, provinciefonds en het btw-compensatiefonds van in totaal incidenteel € 3,0 mln.

3.2 Artikel 2. Nationale veiligheid

Budgettaire gevolgen van beleid

Toelichting

Apparaatsuitgaven

Dit betreft voornamelijk de loon- en prijsbijstelling voor 2026.

2.6 3.3 Artikel 6. Overheidsdienstverlening en informatiesamenleving

Budgettaire gevolgen van beleid

Toelichting

6.2 Overheidsdienstverlening, informatiebeleid en informatiesamenleving

Opdrachten

Overheidsdienstverlening

Het betreft voornamelijk een reallocatie van € 2,9 mln. voor subsidies ten behoeve van overheidsdienstverlening om deze op het juiste instrument te verantwoorden. Dit zijn diversie subsidies aan de VNG voor onder andere de Dutch Societal Innovation Hub en ook een subsidie voor Taalcheck.

Daarnaast wordt binnen artikel 6.2 circa € 2,4 mln. gerealloceerd vanuit het opdrachtenbudget naar het budget bijdrage aan medeoverheden, om de middelen voor de specifieke uitkeringen in het kader van overheidsbrede loketten op het juiste instrument te verantwoorden.

Bijdrage aan medeoverheden

Gemeenten

Er wordt € 2,4 mln. beschikbaar gesteld via een specifieke uitkering (SPUK) Overheidsbrede loketten aan 25 praktijkiniatieven bij 39 gemeenten. Deze SPUK wordt uitgekeerd aan gemeenten die als ‘praktijkinitiatief’ meedraaien in het programma inrichten overheidsbrede loketten. Hoe overheidsbrede dienstverlening praktisch vormgegeven wordt, wordt onderzocht bij zogenaamde praktijkinitiatieven. De uitrolstrategie voor inrichten van overheidsbrede loketten gaat uit van een select aantal praktijkinitiatieven dat zich inspant als «koploper». Deze gemeenten gaan versneld aan de gang met specifieke elementen uit de uitrolstrategie om deze zo een stap verder te brengen. Omdat dit een extra inspanning van praktijkinitiatieven vraagt, stelt het Ministerie van BZK deze koplopers een hogere SPUK ter beschikking. De gemeenten en Gemeenschappelijke Regelingen die deelnemen zijn; Amsterdam, Assen, Best, Breda, Den Haag, Deventer, Doetinchem, Drechtsteden, Ede, Enschede, Groningen, Haarlemmermeer, Heerlen, Hilversum, Hoorn, Kompas, Leiden, Molenlanden, Rotterdam, Soest, Stein, Utrecht, Venlo, Wageningen en Zwolle.

Bijdrage aan agentschappen

Logius

Voor de bekostiging van een aantal Logius opdrachten voor onder andere publicaties, (zoals) het basiswettenbestand (BWB), officiële elektronische publicaties (OEP) en Centrale Misbruikbestrijding (CMB, ook wel Centraal Register Misbruik- en Fraudebestrijding genoemd) wordt € 5,0 mln. gerealloceerd vanuit het opdrachtenbudget naar het budget bijdrage aan agentschappen, om het op het juiste instrument te verantwoorden.

6.5 Identiteitsstelsel

Bijdrage aan agentschappen

RvIG

Dit betreft de betaling van ministeries, uitvoeringsorganisaties, gemeenten en pensioenfondsen voor hun aandeel van het gebruik van de Basisregistratie Personen (BRP) voor 2026 alsmede de naheffingsbijdrages over het jaar 2025. In totaal betreft het een bedrag van circa € 25,0 mln.

Ontvangsten

De uitvoeringsorganisaties en pensioenfondsen hebben de facturen betaald voor hun aandeel in het gebruik van Basisregistratie Personen (BRP). De ontvangsten van € 5,9 mln. worden gedesaldeerd, zodat deze middelen overgemaakt kunnen worden naar RvIG waar de kosten van de BRP gemaakt worden.

2.6 3.4 Artikel 7. Werkgevers- en bedrijfsvoeringsbeleid

Budgettaire gevolgen van beleid

Toelichting

7.1 Werkgevers- en bedrijfsvoeringsbeleid

Subsidies

Overlegstelsel

Voor de kosten van de Integriteitscommissie Rijk dragen verschillende ministeries bij. In totaal wordt hiervoor € 2,7 miljoen overgeboekt naar de begroting van BZK

Opdrachten

Bedrijfsvoeringsbeleid

Voor de kosten van de facilitaire diensverlening en ICT voor de Rijksontmoetingspleinen ontvangt het ministerie van BZK in totaal € 2,7 mln. van verscheidene ministeries.

Daarnaast wordt de loon- en prijsbijstelling tranche 2026 (circa € 3,2 mln.) doorverdeeld.

Informatiehuishouding

Dit betreft een bijdrage van BZK van € 4,0 mln. aan de begroting van het ministerie van OCW voor het Nationaal Archief (NA) voor de uitvoering van de verschillende projecten uit het generiek projectenportfolio van het programma open overheid.

3.5 Artikel 14. Slavernijverleden

Budgettaire gevolgen van beleid

Toelichting

14.0 Slavernijverleden

De mutaties op artikel 14 vallen onder de voorgeschreven ondergrens van de staffel en worden daarom niet toegelicht.

3.6 Artikel 15. Een veilig Groningen met perspectief

Budgettaire gevolgen van beleid

Toelichting

15.2 Schadeherstel

Subsidies (regelingen)

Duurzaam herstel

Dit betreft onder andere een kasschuif op duurzaam herstel om de middelen in het juiste kasritme te plaatsen. Er wordt € 11,2 mln. naar voren gehaald van 2028 naar 2026. Het restant van dit bedrag betreft loon- en prijsbijstelling (€ 4,2 mln.).

(Schade)vergoeding

Vergoeding immateriële schade

Het budget voor immateriële schade (IMS) wordt voor 2026 (€ 19,1 mln.) omhoog bijgesteld. De implementatie van nieuwe regelingen, zoals de ‘aanvullende vaste vergoeding’, zorgen ervoor dat meer bewoners in aanmerking komen voor de IMS-regeling. Daarnaast zijn de aanvragen voor IMS sinds de beving in Zeerijp fors toegenomen. Hierdoor is het huidige budget ontoereikend. De kosten voor IMS worden in het volgende jaar in rekening gebracht bij de NAM.

15.3 Versterken en perspectief

Opdrachten

Verduurzaming bij versterken

Dit betreft voornamelijk twee kasschuiven op het budget voor maatregel 28 Nij Begun, verduurzaming bij (middel) zware versterking, en maatregel 29 Nij Begun, verduurzaming bij lichte versterking, waarbij respectievelijk € 14,4 mln en € 7,9 mln van 2026 naar 2028 wordt geschoven. Deze schuiven zijn gebaseerd op de diepteanalyse uit juni 2026. Uit deze analyse blijkt dat de productie over de komende jaren meer wordt gespreid, met name door een verbetering in de planning en risicosturing. Hierdoor heeft NCG een realistischer beeld van de verwachte risico's en onzekerheden binnen de versterkingsoperatie. Dit heeft ook gevolgen voor de budgetten gelinkt aan de versterkingsoperatie, waaronder de budgetten voor verduurzaming bij versterking. Deze uitgaven zijn namelijk direct gekoppeld aan het tempo van de versterkingsoperatie.

Versterkingsoperatie

Dit betreft voornamelijk de versterkingsbudgetten van NCG die worden bijgesteld met een kasschuif uit de jaren 2026 (€ 55,9 mln.) tot en met 2028 naar latere jaren. Deze schuif is gebaseerd op de diepteanalyse uit juni 2026. Uit deze analyse blijkt dat de productie over de komende jaren meer wordt gespreid, met name door een verbetering in de planning en risicosturing. Hierdoor heeft NCG een realistischer beeld van de verwachte risico's en onzekerheden binnen de versterkingsoperatie.

Daarnaast betreft dit een kasschuif van € 5,0 mln. van 2026 naar 2027, omdat de uitvoering van de werkzaamheden voor maatwerk bij de aanpak van onaanvaardbare verschillen in de versterkingsoperatie vertraging heeft opgelopen.

Ook wordt een deel van de uitgaven voor maatwerk (€ 5,0 mln.) niet uitgekeerd als opdracht, maar als schadevergoeding. Daarom worden deze middelen gerealloceerd van het instrument opdrachten naar het instrument (schade)vergoeding.

Het restant van dit bedrag betreft loon- en prijsbijstelling (€ 2,0 mln.).

Bijdrage aan medeoverheden

Nationaal Programma Groningen

Dit betreft een reallocatie van ongeveer € 100,0 mln. Van ''Nationaal Programma Groningen'' naar ''Economische Agenda''. Op deze manier kan binnen het begrotingsartikel inzichtelijk worden gemaakt hoeveel middelen beschikbaar zijn voor de Economische Agenda, zodat hierover meer duidelijkheid wordt verschaft aan de Tweede Kamer.

Economische Agenda

Dit betreft een reallocatie van ongeveer € 100,0 mln. Van ''Nationaal Programma Groningen'' naar ''Economische Agenda''. Op deze manier kan binnen het begrotingsartikel inzichtelijk worden gemaakt hoeveel middelen beschikbaar zijn voor de Economische Agenda, zodat hierover meer duidelijkheid wordt verschaft aan de Tweede Kamer.

(Schade)vergoeding

Knelpunten en PEGA vergoedingen

Een deel van de uitgaven voor maatwerk (€ 5,0 mln.) wordt uitgekeerd als schadevergoeding in plaats van versterkingsmaatregelen. Daarom worden deze middelen gerealloceerd van het instrument opdrachten naar het instrument (schade)vergoeding.

Versterken in eigen beheer

Dit betreft voornamelijk een deel van de versterkingsbudgetten van NCG die worden bijgesteld met een kasschuif uit de jaren 2026 (€ 13,2 mln.) tot en met 2028 naar latere jaren. Deze schuif is gebaseerd op de diepteanalyse uit juni 2026. Uit deze analyse blijkt dat de productie over de komende jaren meer wordt gespreid, met name door een verbetering in de planning en risicosturing. Hierdoor heeft NCG een realistischer beeld van de verwachte risico's en onzekerheden binnen de versterkingsoperatie.

Toelichting

De mutatie op de ontvangsten valt onder de voorgeschreven ondergrens van de staffel en wordt daarom niet toegelicht.

4. Niet-Beleidsartikelen

4.1 Artikel 11. Centraal apparaat

Budgettaire gevolgen van beleid

Toelichting

11.1 Personele uitgaven

Eigen personeel

Dit betreft voornamelijk de bijdrage van de SSO's en agentschappen ter financiering van de dienstverlening HRM advies en P-ondersteuning 2026 die door BZK geleverd wordt aan deze onderdelen. De ontvangsten van € 12,0 mln. worden gedesaldeerd ter dekking van de uitgaven die BZK maakt voor deze dienstverlening en ondersteuning.

Materiële uitgaven

Bijdrage SSO's

De grootste mutaties worden hieronder toegelicht.

De maatregelen van FMHaaglanden (FMH) om de apparaatstaakstelling van het kabinet-Schoof in te vullen leveren in een ander tempo resultaat op dan het kasritme van de taakstelling. Met een kasschuif van € 3,8 mln. naar 2026 vanuit de jaren 2028 tot en met 2031 wordt dit op elkaar aangesloten.

Via een reallocatie van € 3,7 mln. van eigen personeel worden de uitgaven voor bedrijfsvoering op de juiste instrument verantwoord.

Verder is de loon- en prijsbijstelling voor 2026 van € 4,9 mln. toegevoegd.

Ontvangsten

Dit betreft de bijdrage van de SSO's en agentschappen ter financiering van de dienstverlening HRM advies en P-ondersteuning 2026 die door BZK geleverd wordt aan deze onderdelen. De ontvangsten van € 12,0 mln. worden gedesaldeerd ter dekking van de uitgaven die BZK maakt voor deze dienstverlening en ondersteuning.

De SSO's en agentschappen hebben de facturen betaald voor hun aandeel in het gebruik Basisregistratie Personen (BRP). De ontvangsten van € 5,9 mln. zijn gedesaldeerd, zodat de middelen overgemaakt kunnen worden naar de Rijksdienst voor Indentiteitgegevens (RvIG) waar de kosten van de BRP gemaakt worden.

4.2 Artikel 12. Algemeen

Budgettaire gevolgen van beleid

Toelichting

12.0 Algemeen

Bijdrage aan agentschappen

BZK transparant

Dit betreft voornamelijk een reallocatie van het programmabudget op artikel 12 naar het centrale personeelsbudget op artikel 11, om de loonkosten van BZK transparant in 2026 op het juiste instrument te verantwoorden.

4.3 Artikel 13. Nog onverdeeld

Budgettaire gevolgen van beleid

Toelichting

13.0 Nog onverdeeld

Nog te verdelen

Loonbijstelling

Dit betreft de reallocatie naar de artikelen van de loonbijstelling tranche 2026.

Prijsbijstelling

Dit betreft de reallocatie naar de artikelen van de prijsbijstelling tranche 2026.