Base description which applies to whole site

XVII Buitenlandse Handel en Ontwikkeling

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikelen 1 tot en met 3

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2026 wijzigingen aan te brengen in:

  • 1. de begrotingsstaat voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp;

De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp,S.W. Sjoerdsma

B. BEGROTINGSTOELICHTING

1 Leeswijzer

De voorliggende suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de Eerste suppletoire begroting 2026 van hoofdstuk XVII van de begroting van het Rijk.

Hoofdstuk 2 bevat per beleidsartikel een tabel budgettaire gevolgen van beleid. Na de tabel ‘budgettaire gevolgen van beleid’ wordt een toelichting op de mutaties gegeven. Hierbij worden per artikel de mutaties die groter of gelijk zijn aan de ondergrenzen in onderstaande staffel (tabel 1) conform de Rijksbegrotingsvoorschriften toegelicht. De wijzigingen van de verplichtingen worden alleen toegelicht wanneer ze groter zijn dan 10% ten opzichte van de vorige stand op artikelniveau

Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV

Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen

Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)

Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)

< 50

1

2

=> 50 en < 200

2

4

=> 200 en < 1000

5

10

=> 1000

10

20

2 Beleidsartikelen

2.1 Artikel 1 Duurzame economische ontwikkeling, handel en investeringen

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 Duurzame economische ontwikkeling, handel en investeringen (bedragen x € 1.000)
  

Stand eerste suppletoire begroting (incl. amendementen en NvW) (1)

Mutaties suppletoire begroting september (2)

Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)

Art.

Verplichtingen

479.193

2.959

482.152

     
 

Uitgaven

624.658

2.959

627.617

     

1.1

Duurzaam handels- en investeringssysteem, inclusief MVO

33.305

‒ 1.041

32.264

 

Subsidies (regelingen)

16.553

‒ 541

16.012

 

MVO en beleidsondersteuning (ODA)

9.872

0

9.872

 

MVO en beleidsondersteuning (non-ODA)

6.681

‒ 541

6.140

 

Opdrachten

2.231

‒ 500

1.731

 

MVO en beleidsondersteuning (non-ODA)

2.231

‒ 500

1.731

 

Bijdrage aan agentschappen

2.760

0

2.760

 

Rijksdienst voor ondernemend Nederland

2.760

0

2.760

 

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

11.761

0

11.761

 

MVO en beleidsondersteuning (ODA)

4.661

0

4.661

 

Contributies internationaal ondernemen (non-ODA)

7.100

0

7.100

 

Nog te verdelen

0

0

0

 

Nog te verdelen

0

0

0

1.2

Nederlandse Handels- en Investeringsbevordering

102.696

0

102.696

 

Subsidies (regelingen)

27.781

0

27.781

 

Programma's internationaal ondernemen

10.000

0

10.000

 

Versterking concurrentiepositie Nederland

3.502

0

3.502

 

Invest Internationaal

9.780

0

9.780

 

Dutch Trade and Investment Fund

4.499

0

4.499

 

Garanties

4.500

0

4.500

 

Dutch Trade and Investment Fund

4.500

0

4.500

 

Opdrachten

16.752

0

16.752

 

Programma's internationaal ondernemen

13.566

0

13.566

 

Dutch Trade and Investment Fund

1.186

0

1.186

 

Wereldtentoonstelling

2.000

0

2.000

 

Bijdrage aan agentschappen

53.663

0

53.663

 

Rijksdienst voor ondernemend Nederland

53.663

0

53.663

 

Nog te verdelen

0

0

0

 

Nog te verdelen

0

0

0

1.3

Handel en economie voor ontwikkeling

488.657

4.000

492.657

 

Subsidies (regelingen)

176.186

4.000

180.186

 

Marktontwikkeling en markttoegang

17.691

0

17.691

 

Economic governance and institutions

29.196

0

29.196

 

Financiële sector ontwikkeling

46.522

0

46.522

 

Infrastructuurontwikkeling

37.473

0

37.473

 

Duurzame productie en handel

39.482

4.000

43.482

 

Nexus onderwijs en werk

2.400

0

2.400

 

Lokale private sector ontwikkeling

3.422

0

3.422

 

Leningen

56.000

0

56.000

 

Infrastructuurontwikkeling

20.000

0

20.000

 

Financiële sector ontwikkeling

36.000

0

36.000

 

Garanties

7.500

0

7.500

 

Financiële sector ontwikkeling

7.500

0

7.500

 

Opdrachten

60.450

0

60.450

 

Marktontwikkeling en markttoegang

9.000

0

9.000

 

Economic governance and institutions

18.000

0

18.000

 

Financiële sector ontwikkeling

1.000

0

1.000

 

Infrastructuurontwikkeling

15.750

0

15.750

 

(Jeugd)werkgelegenheid

16.600

0

16.600

 

Lokale private sector ontwikkeling

100

0

100

 

Bijdrage aan agentschappen

43.768

0

43.768

 

Rijksdienst voor ondernemend Nederland

43.768

0

43.768

 

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

144.753

0

144.753

 

International Labour Organisation

5.800

0

5.800

 

Lokale private sector ontwikkeling

43.982

0

43.982

 

Marktontwikkeling en markttoegang

5.833

0

5.833

 

Partnershipprogramma ILO

4.600

0

4.600

 

Economic governance and institutions

6.000

0

6.000

 

Financiële sector ontwikkeling

16.000

0

16.000

 

Infrastructuurontwikkeling

55.073

0

55.073

 

Nexus onderwijs en werk

465

0

465

 

Duurzame productie en handel

7.000

0

7.000

 

Nog te verdelen

0

0

0

 

Nog te verdelen

0

0

0

     
 

Ontvangsten

14.000

0

14.000

     

Toelichting

Op artikel 1 zijn geen significante mutaties die groter of gelijk zijn aan de ondergrenzen conform de staffel van de Rijksbegrotingsvoorschriften.

2.2 Artikel 2 Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid en klimaat

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 2 Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid en klimaat (bedragen x € 1.000)
  

Stand eerste suppletoire begroting (incl. amendementen en NvW) (1)

Mutaties suppletoire begroting september (2)

Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)

Art.

Verplichtingen

1.119.682

‒ 3.512

1.116.170

     
 

Uitgaven

882.202

‒ 3.512

878.690

     

2.1

Voedselzekerheid

381.134

‒ 2.000

379.134

 

Subsidies (regelingen)

120.870

2.000

122.870

 

Realiseren ecologische houdbare voedselsystemen

8.000

0

8.000

 

Bevorderen inclusieve, duurzame groei in de agrarische sector

22.812

2.000

24.812

 

Kennis & capaciteitsopbouw ten behoeve van voedselzekerheid

3.000

0

3.000

 

Uitbannen huidige honger en voeding

15.000

0

15.000

 

Voedselzekerheid

72.058

0

72.058

 

Opdrachten

12.290

0

12.290

 

Kennis & capaciteitsopbouw ten behoeve van voedselzekerheid

11.100

0

11.100

 

Realiseren ecologische houdbare voedselsystemen

1.000

0

1.000

 

Voedselzekerheid

190

0

190

 

Bijdrage aan agentschappen

3.930

0

3.930

 

Rijksdienst voor ondernemend Nederland

3.930

0

3.930

 

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

244.044

‒ 4.000

240.044

 

Voedselzekerheid

121.995

0

121.995

 

Realiseren ecologische houdbare voedselsystemen

31.000

0

31.000

 

Bevorderen inclusieve, duurzame groei in de agrarische sector

36.781

‒ 4.000

32.781

 

Kennis & capaciteitsopbouw ten behoeve van voedselzekerheid

28.000

0

28.000

 

Uitbannen huidige honger en voeding

26.268

0

26.268

 

Nog te verdelen

0

0

0

 

Nog te verdelen

0

0

0

2.2

Water

253.325

‒ 2.000

251.325

 

Subsidies (regelingen)

95.675

‒ 2.000

93.675

 

Waterbeheer

67.189

‒ 2.000

65.189

 

Drinkwater en sanitatie

28.486

0

28.486

 

Opdrachten

1.500

0

1.500

 

Waterbeheer

1.500

0

1.500

 

Bijdrage aan agentschappen

6.521

0

6.521

 

Rijksdienst voor ondernemend Nederland

6.521

0

6.521

 

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

149.629

0

149.629

 

Waterbeheer

90.846

0

90.846

 

Drinkwater en sanitatie

58.783

0

58.783

 

Nog te verdelen

0

0

0

 

Nog te verdelen

0

0

0

2.3

Klimaat

247.743

488

248.231

 

Subsidies (regelingen)

108.468

0

108.468

 

Klimaat algemeen

19.393

0

19.393

 

Hernieuwbare energie

43.075

0

43.075

 

Dutch Fund for Climate and Development

10.000

0

10.000

 

Klimaatfonds

17.000

0

17.000

 

Bosbehoud

19.000

0

19.000

 

Bijdrage aan agentschappen

8.000

0

8.000

 

Rijksdienst voor ondernemend Nederland

8.000

0

8.000

 

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

131.275

488

131.763

 

Contributie IZA/IZT

410

0

410

 

Klimaatprogramma's (non-ODA)

1.050

123

1.173

 

Klimaat algemeen

5.130

‒ 250

4.880

 

Hernieuwbare energie

21.500

0

21.500

 

UNEP

4.243

615

4.858

 

Bosbehoud

2.800

0

2.800

 

Multilaterale klimaatfondsen

96.142

0

96.142

 

Nog te verdelen

0

0

0

 

Nog te verdelen

0

0

0

     
 

Ontvangsten

0

0

0

     

Toelichting

Op artikel 2 zijn geen significante mutaties die groter of gelijk zijn aan de ondergrenzen conform de staffel van de Rijksbegrotingsvoorschriften.

2.3 Artikel 3 Sociale vooruitgang

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 4 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 Sociale vooruitgang(bedragen x € 1.000)
  

Stand eerste suppletoire begroting (incl. amendementen en NvW) (1)

Mutaties suppletoire begroting september (2)

Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)

Art.

Verplichtingen

1.040.065

0

1.040.065

     
 

Uitgaven

591.904

0

591.904

     

3.1

Mondiale gezondheid en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten

421.839

0

421.839

 

Subsidies (regelingen)

149.562

0

149.562

 

Mondiale gezondheid en SRGR

149.562

0

149.562

 

Opdrachten

36.825

0

36.825

 

Mondiale gezondheid en SRGR

36.825

0

36.825

 

Bijdrage aan agentschappen

142

0

142

 

Rijksdienst voor ondernemend Nederland

142

0

142

 

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

235.310

0

235.310

 

WHO/PAHO

8.765

0

8.765

 

Mondiale gezondheid en SRGR

187.445

0

187.445

 

UNFPA

25.000

0

25.000

 

Partnershipprogramma WHO

9.600

0

9.600

 

UNICEF

4.500

0

4.500

 

Nog te verdelen

0

0

0

 

Nog te verdelen

0

0

0

3.2

Vrouwenrechten en gendergelijkheid

27.000

0

27.000

 

Subsidies (regelingen)

12.960

0

12.960

 

Vrouwenrechten

12.960

0

12.960

 

Opdrachten

200

0

200

 

Vrouwenrechten

200

0

200

 

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

13.840

0

13.840

 

Vrouwenrechten

11.840

0

11.840

 

UNWOMEN

2.000

0

2.000

 

Nog te verdelen

0

0

0

 

Nog te verdelen

0

0

0

3.3

Maatschappelijk middenveld

141.750

0

141.750

 

Subsidies (regelingen)

108.047

0

108.047

 

Versterking maatschappelijk middenveld

108.047

0

108.047

 

Opdrachten

3.707

0

3.707

 

Versterking maatschappelijk middenveld

3.707

0

3.707

 

Bijdrage aan agentschappen

17.946

0

17.946

 

Rijksdienst voor ondernemend Nederland

17.946

0

17.946

 

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

12.050

0

12.050

 

Versterking maatschappelijk middenveld

12.050

0

12.050

 

Nog te verdelen

0

0

0

 

Nog te verdelen

0

0

0

3.4

Onderwijs

1.315

0

1.315

 

Opdrachten

685

0

685

 

Onderwijs

200

0

200

 

Hoger Onderwijs

485

0

485

 

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

630

0

630

 

Onderwijs

630

0

630

     
 

Ontvangsten

0

0

0

     

Toelichting

Op artikel 3 zijn geen significante mutaties die groter of gelijk zijn aan de ondergrenzen conform de staffel van de Rijksbegrotingsvoorschriften.

2.4 Artikel 4 Vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 5 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 Vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling (bedragen x € 1.000)
  

Stand eerste suppletoire begroting (incl. amendementen en NvW) (1)

Mutaties suppletoire begroting september (2)

Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)

Art.

Verplichtingen

1.574.574

464.273

2.038.847

     
 

Uitgaven

1.322.834

0

1.322.834

     

4.1

Humanitaire Hulp

606.377

0

606.377

 

Subsidies (regelingen)

142.500

0

142.500

 

Noodhulpprogramma's

142.500

0

142.500

 

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

463.877

0

463.877

 

Noodhulpprogramma's

331.860

‒ 8.000

323.860

 

Noodhulpprogramma's non-ODA

1.017

0

1.017

 

UNHCR

45.000

0

45.000

 

UNRWA

11.000

8.000

19.000

 

Wereldvoedselprogramma

75.000

0

75.000

 

Nog te verdelen

0

0

0

 

Nog te verdelen

0

0

0

4.2

Migratie

436.315

0

436.315

 

Subsidies (regelingen)

18.350

0

18.350

 

Opvang in de regio

15.350

0

15.350

 

Migratie en ontwikkeling

3.000

0

3.000

 

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

417.965

0

417.965

 

Opvang in de regio

337.965

0

337.965

 

Migratie en ontwikkeling

80.000

0

80.000

 

Nog te verdelen

0

0

0

 

Nog te verdelen

0

0

0

4.3

Veiligheid en stabiliteit

280.142

0

280.142

 

Subsidies (regelingen)

105.874

0

105.874

 

Legitieme stabiliteit

16.500

0

16.500

 

Inclusieve vredes- en politieke processen

31.000

0

31.000

 

Functionerende rechtsorde

58.374

0

58.374

 

Opdrachten

750

0

750

 

Inclusieve vredes- en politieke processen

750

0

750

 

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

173.518

0

173.518

 

Legitieme stabiliteit

37.500

0

37.500

 

Functionerende rechtsorde

80.958

0

80.958

 

Inclusieve vredes- en politieke processen

55.060

0

55.060

 

Nog te verdelen

0

0

0

 

Nog te verdelen

0

0

0

     
 

Ontvangsten

0

0

0

     

Toelichting

Verplichtingen

In lijn met het coalitieakkoord en de op 30 maart 2026 verzonden Kamerbrief (Kamerstuk 26 150, nr. 243) over de steun aan UNRWA wordt de samenwerking met UNRWA hersteld. De bijdrage aan UNRWA wordt daarom opgehoogd naar EUR 19 miljoen per jaar. Hiertoe wordt middels deze suppletoire begroting voor 2026 additioneel EUR 8 miljoen beschikbaar gesteld. Dit wordt gedekt binnen beleidsartikel 4.1 uit de middelen voor noodhulpprogramma's.

Er vindt ook een technische mutatie plaats op het verplichtingenbudget t.b.v. een wijziging in de planning van de subsidies aan de Dutch Relief Alliance en het Nederlandse Rode Kruis.

Uitgaven

Artikelonderdeel 4.1

In lijn met het coalitieakkoord en de op 30 maart 2026 verzonden Kamerbrief (Kamerstuk 26 150, nr. 243) over de steun aan UNRWA wordt de samenwerking met UNRWA hersteld. De bijdrage aan UNRWA wordt daarom opgehoogd naar EUR 19 miljoen per jaar. Hiertoe wordt middels deze suppletoire begroting voor 2026 additioneel EUR 8 miljoen beschikbaar gesteld. Dit wordt gedekt binnen beleidsartikel 4.1 uit de middelen voor noodhulpprogramma's.

2.5 Artikel 5 Multilaterale samenwerking en overige inzet

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 6 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 5 Multilaterale samenwerking en overige inzet (bedragen x € 1.000)
  

Stand eerste suppletoire begroting (incl. amendementen en NvW) (1)

Mutaties suppletoire begroting september (2)

Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)

Art.

Verplichtingen

805.182

‒ 65.164

740.018

     
 

Uitgaven

486.039

‒ 66.093

419.946

     

5.1

Multilaterale samenwerking

144.697

0

144.697

 

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

144.697

0

144.697

 

UNIDO

1.950

0

1.950

 

UNDP

10.000

0

10.000

 

UNICEF

10.000

0

10.000

 

Speciale multilaterale activiteiten

7.217

0

7.217

 

Assistent deskundigenprogramma

4.500

0

4.500

 

Internationale Financiële Instellingen

6.764

0

6.764

 

Middelenaanvullingen multilaterale banken en fondsen

94.479

0

94.479

 

Kapitaalaanvullingen bij regionale ontwikkelingsbanken

9.787

0

9.787

 

Nog te verdelen

0

0

0

 

Nog te verdelen

0

0

0

5.2

Overig armoedebeleid

64.651

‒ 164

64.487

 

Subsidies (regelingen)

3.757

0

3.757

 

Kleine activiteiten posten en cultuur en ontwikkeling

3.107

0

3.107

 

Nationale SDG implementatie

650

0

650

 

Opdrachten

290

‒ 164

126

 

Nationale SDG implementatie

290

‒ 164

126

 

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

60.604

0

60.604

 

UNESCO

4.400

0

4.400

 

Diverse ondersteunende activiteiten

1.011

0

1.011

 

Kleine activiteiten posten en cultuur en ontwikkeling

1.792

0

1.792

 

Schuldverlichting

52.019

0

52.019

 

Voorlichting op het terrein van Ontwikkelingssamenwerking

123

0

123

 

Verdragsmiddelen Suriname

1.259

0

1.259

 

Nog te verdelen

0

0

0

 

Nog te verdelen

0

0

0

5.3

Oekraïne (XVII)

407.600

‒ 65.000

342.600

 

Subsidies (regelingen)

17.600

0

17.600

 

Private Sector Ondersteuning

10.600

0

10.600

 

Humanitaire hulp

5.000

0

5.000

 

Verbeteren drinkwater en sanitatie

2.000

0

2.000

 

Opdrachten

19.635

0

19.635

 

Energieherstel

19.635

0

19.635

 

Bijdrage aan agentschappen

365

0

365

 

Rijksdienst voor ondernemend Nederland

365

0

365

 

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

352.000

‒ 47.000

305.000

 

Humanitaire hulp

29.000

0

29.000

 

Steun en wederopbouw Oekraïne via IFIs

223.000

‒ 51.000

172.000

 

Energieherstel

63.000

4.000

67.000

 

Legitieme stabiliteit

11.000

0

11.000

 

Gezondheidszorg

25.000

0

25.000

 

OESO

1.000

0

1.000

 

Nog te verdelen

18.000

‒ 18.000

0

 

Onverdeelde programmamiddelen Oekraïne (XVII)

18.000

‒ 18.000

0

5.4

Nog te verdelen i.v.m.wijzigingen BNI en/of toerekeningen

‒ 130.909

‒ 929

‒ 131.838

 

Nog te verdelen i.v.m.wijzigingen BNI en/of toerekeningen

‒ 130.909

‒ 929

‒ 131.838

 

Nog te verdelen i.v.m.wijzigingen BNI en/of toerekeningen

‒ 130.909

‒ 929

‒ 131.838

     
 

Ontvangsten

35.032

0

35.032

     

Toelichting

Verplichtingen

In totaal wordt er EUR 60 miljoen overgeheveld naar de begroting van het ministerie van Financiën. Dit bestaat uit EUR 45 miljoen voor een bijdrage aan de Wereldbank en EUR 15 miljoen voor een bijdrage aan de European Investment Bank (EIB). Deze EUR 60 miljoen wordt ingezet voor steun aan Oekraïne via deze kanalen, welke zoals gebruikelijk via de begroting van het ministerie van Financiën wordt verstrekt. Het budget blijft ODA en deze technische overheveling heeft dus geen effect op de ODA-prestatie.

Uitgaven

Artikelonderdeel 5.3

In totaal wordt er EUR 60 miljoen overgeheveld naar de begroting van het ministerie van Financiën. Dit bestaat uit EUR 45 miljoen voor een bijdrage aan de Wereldbank en EUR 15 miljoen voor een bijdrage aan de European Investment Bank (EIB). Deze EUR 60 miljoen wordt ingezet voor steun aan Oekraïne via deze kanalen, welke zoals gebruikelijk via de begroting van het ministerie van Financiën wordt verstrekt. Het budget blijft ODA en deze technische overheveling heeft dus geen effect op de ODA-prestatie.

Daarnaast wordt de resterende EUR 18 miljoen gealloceerd. Hiervan wordt EUR 13 miljoen ingezet voor acute noden op het gebied van energie en EUR 5 miljoen voor humanitaire ontmijning. De bijdrage voor humanitaire ontmijning verloopt via de begroting van Buitenlandse Zaken (het budget blijft ODA).

Licence