Base description which applies to whole site
+Toon begrotingsfasen

3.4 Beleidsartikel 4 Een doelmatige energievoorziening en beperking van de klimaatverandering

Tabel 13 Budgettaire gevolgen van beleid art. 4 Een doelmatige energievoorziening en beperking van de klimaatverandering (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
 

Ontwerpbegroting 2020 (1)

Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)

Vastgestelde begroting 2020 (3)=(1+2)

Mutaties 1e suppletoire begroting (4)

Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3+4)

Mutatie 2021

Mutatie 2022

Mutatie 2023

Mutatie 2024

Verplichtingen

10.697.624

100.000

10.797.624

53.897

10.851.521

275.695

294.630

266.865

214.889

Waarvan garantieverplichtingen

71.300

 

71.300

4.500

75.800

    

Waarvan overige verplichtingen

10.626.324

100.000

10.726.324

49.397

10.775.721

275.695

294.630

266.865

214.889

          

Uitgaven

3.671.790

100.000

3.771.790

‒ 17.000

3.754.790

‒ 625.127

48.944

7.399

‒ 7.820

Waarvan juridisch verplicht

80,0%

 

78,0%

 

80,0%

    
          

Subsidies

3.410.444

100.000

3.510.444

‒ 39.128

3.471.316

‒ 636.365

‒ 18.754

‒ 7.049

‒ 20.198

Tenderregeling Energie-innovatie (TSE)

35.244

 

35.244

12.260

47.504

10.770

8.223

5.209

2.472

SDE+ projecten (hernieuwbare energie)

48.040

 

48.040

 

48.040

31.900

39.100

45.000

43.960

Energie-efficientie

2.368

 

2.368

681

3.049

    

Green Deals

500

 

500

 

500

    

Demonstratie regeling Klimaat en Energie Innovatie (DEI+)

66.806

 

66.806

‒ 2.600

64.206

12.356

6.318

2.111

‒ 2.097

Subsidie regeling Duurzame Scheepsbouw (SDS)

4.900

 

4.900

‒ 400

4.500

‒ 400

‒ 400

  

Projecten Klimaat en Energieakkoord

0

 

0

1.402

1.402

4.491

4.491

4.616

4.870

MEP

0

 

0

293

293

    

SDE

699.167

 

699.167

‒ 4.300

694.867

    

SDE +

2.322.649

 

2.322.649

‒ 24.732

2.297.917

‒ 744.447

‒ 129.728

‒ 89.780

‒ 104.960

Aardwarmte

0

 

0

15.000

15.000

15.000

17.500

17.500

25.000

ISDE-regeling

100.000

100.000

200.000

‒ 60.000

140.000

30.000

30.000

  

Compensatie Energie-intensieve bedrijven (ETS)

105.595

 

105.595

5.030

110.625

    

Carbon Capture and Storage (CCS)

4.080

 

4.080

3.900

7.980

1.000

   

Subsidieregeling Energiebesparing en duurzame energie sportaccommodaties (EDS)

0

 

0

65

65

    

Hoge Flux Reactor

7.651

 

7.651

 

7.651

    

Caribisch Nederland

4.944

 

4.944

5.000

9.944

    

Overige Subsidies

6.000

 

6.000

‒ 127

5.873

    

Maatregelen voor CO2-reductie

2.500

 

2.500

9.400

11.900

    

Postcoderoos

0

 

0

 

0

2.965

5.742

8.295

10.557

          

Leningen

4.000

0

4.000

0

4.000

0

53.400

0

0

EBN

4.000

 

4.000

 

4.000

 

53.400

  
          

Garanties

0

0

0

4.500

4.500

0

0

0

0

Verliesdeclaratie aardwarmte

0

 

0

4.500

4.500

    
          

Opdrachten

11.499

0

11.499

104

11.603

400

400

950

1.100

Onderzoek mijnbouwbodembeweging

1.916

 

1.916

975

2.891

‒ 450

‒ 450

100

100

SodM onderzioek

1.925

 

1.925

 

1.925

    

Uitvoeringsagenda klimaat

823

 

823

‒ 246

577

‒ 200

‒ 200

‒ 200

‒ 200

Klimaat mondiaal

369

 

369

 

369

    

Onderzoek & opdrachten

6.466

 

6.466

‒ 625

5.841

1.050

1.050

1.050

1.200

          

Bijdrage aan agentschappen

62.421

0

62.421

19.583

82.004

10.990

14.050

13.650

11.280

Bijdrage aan RVO.nl

50.498

 

50.498

19.451

69.949

6.170

8.000

7.600

7.600

Bijdrage aan Agentschap Telecom

0

 

0

400

400

4.820

6.050

6.050

3.680

Bijdrage aan KNMI

1.143

 

1.143

643

1.786

183

183

  

Bijdrage aan NEa

7.194

 

7.194

475

7.669

‒ 183

‒ 183

  

Bijdrage aan NVWA

841

 

841

‒ 53

788

    

Bijdrage aan RIVM

1.513

 

1.513

‒ 1.513

0

    

Bijdrage aan RWS

1.232

 

1.232

180

1.412

    
          

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

141.955

0

141.955

1.353

143.308

‒ 150

‒ 150

‒ 150

0

Doorsluis COVA-heffing

111.000

 

111.000

 

111.000

    

TNO kerndepartement

29.166

 

29.166

1.853

31.019

    

TNO-SodM

1.789

 

1.789

‒ 500

1.289

‒ 150

‒ 150

‒ 150

0

          

Bijdrage aan medeoverheden

23.602

0

23.602

0

23.602

0

0

0

0

Uitkoopregeling

23.602

 

23.602

 

23.602

    
          

Bijdrage aan (inter)nationale organisaties

13.169

0

13.169

588

13.757

‒ 2

‒ 2

‒ 2

‒ 2

Bijdrage aan ECN

11.675

 

11.675

346

12.021

‒ 2

‒ 2

‒ 2

‒ 2

Internationale contributies

1.494

 

1.494

242

1.736

    
          

Stortingen in reserves

4.700

0

4.700

‒ 4.000

700

0

0

0

0

Storting in begrotingsreserve duurzame energie

0

 

0

 

0

    

Storting begrotingsreserve maatregelen voor CO2-reductie

0

 

0

 

0

    

Storting in begrotingsreserve aardwarmte

4.700

 

4.700

‒ 4.000

700

    
          

Ontvangsten

3.387.161

100.000

3.487.161

139.375

3.626.536

235.760

80

80

80

Ontvangsten COVA

111.000

 

111.000

 

111.000

    

Opbrengst heffing ODE (SDE+)

2.411.000

 

2.411.000

 

2.411.000

    

Onttrekking begrotingsreserve duurzame energie

73.000

100.000

173.000

63.020

236.020

235.680

   

Ontvangsten zoutwinning

2.511

 

2.511

 

2.511

    

ETS-ontvangsten

450.000

 

450.000

 

450.000

    

Diverse ontvangsten

15.200

 

15.200

10.195

25.395

80

80

80

80

Onttrekking begrotingsreserve maatregelen voor CO2-reductie

324.450

 

324.450

66.160

390.610

    
Toelichting

Verplichtingen

Het verplichtingenbudget wordt per saldo met € 53,9 mln opgehoogd. Dit heeft een groot aantal oorzaken. De belangrijkste ophogingen op het verplichtingenbudget 2020 zijn:

  • € 22,4 mln is van 2021 naar 2020 geschoven om het tekort op de openstelling van de Tenderregeling Energie-Innovatie (TSE) te dekken.

  • € 11,9 mln aan niet-gebruikte Urgenda-middelen 2019 zijn niet in de reserve Maatregelen CO2-reductie gestort, maar is via de eindejaarsmarge toegevoegd aan het budget 2020 (zie toelichting onder Uitgaven).

  • € 5 mln aan niet-gebruikte middelen voor de ETS-compensatieregeling 2019 is via de eindejaarsmarge toegevoegd aan het budget 2020.

  • € 6,1 mln in 2019 te veel aan RVO.nl uitbetaalde uitvoeringskosten wordt door RVO.nl in 2020 teruggestort en ingezet ter dekking van het tekort op de RVO-uitvoeringskosten in 2020.

  • € 35 mln wordt vanuit artikel 2 van de EZK-begroting overgeheveld ter dekking van de TSE-openstelling voor de industrie en voor de DEI+-tenders waterstof en CO2-reductie industrie .

  • € 29,7 mln wordt door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) overgeheveld naar de EZK-begroting ter dekking van de DEI+-tender Aardgasvrije wijken en de onderdelen Missiegedreven Onderzoek Ontwikkeling en Innovatie (MOOI) en Meerjarige Missiegedreven Innovatieprogramma’s (MMIP) binnen de Tenderregeling Energie-Innovatie (TSE).

  • € 5 mln is toegevoegd aan het budget voor Caribisch Nederland om noodmaatregelen te kunnen treffen om de energievoorziening op Bonaire te waarborgen en voor deelname aan de tankoverslag op Bonaire (zie toelichting onder Uitgaven).

  • € 5 mln aan Klimaatenveloppemiddelen is vanuit de Aanvullende Post bij het Ministerie van Financiën toegevoegd aan het budget voor projecten Klimaat- en Energieakkoord (zie toelichting onder Uitgaven).

Tegenover deze ophogingen staan verlagingen van het verplichtingenbudget door:

  • € 60 mln verschuiving van de Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE-regeling) van 2020 naar 2021 en 2022 (zie toelichting onder Uitgaven).

  • € 5,8 mln overheveling naar het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) (in totaal € 241 mln over de periode 2020-2029) als bijdrage van EZK aan de kosten scheepvaartveiligheid als gevolg van de aanleg van windparken op zee.

Uitgaven

Subsidies

Tenderregeling energie-innovatie

Het budget 2020 voor de TSE wordt met € 12,3 mln opgehoogd door overheveling vanuit de begroting van BZK ten behoeve van de onderdelen Missiegedreven Onderzoek Ontwikkeling en Innovatie (MOOI) en Meerjarige Missiegedreven Innovatieprogramma’s (MMIP): zie ook bij de verplichtingen. Ook de mutaties in de jaren 2021 e.v. zijn een gevolg van deze overheveling.

SDE+-projecten (Hernieuwbare Energie Regeling)

Het budget van de Hernieuwbare Energie Regeling (HER) wordt vanaf 2021 opgehoogd ter financiering van de voortzetting van de regeling tot en met 2023.

Demonstratieregeling Energie-Innovatie (DEI+)

Het budget van de DEI+ wordt vanaf 2021 opgehoogd ter financiering van de tenders waarvoor vanuit artikel 2 van de EZK-begroting en vanuit de BZK-begroting budgetten zijn overgeheveld naar de EZK-begroting. Tegelijkertijd vindt vanaf 2020 een structurele overboeking van € 2,4 mln naar het RVO-uitvoeringsbudget plaats ter financiering van de uitvoeringskosten van de DEI+: dit bedrag loopt op naar € 4,2 mln vanaf 2022.

Projecten Klimaat- en Energieakkoord

De Klimaatenveloppemiddelen die nog vanaf 2020 op de Aanvullende Post bij Financiën stonden voor de ondersteuning van het Klimaatakkoord (€ 5 mln per jaar) zijn meerjarig aan de EZK-begroting toegevoegd. Tegelijkertijd zijn hieruit meerjarig budgetten overgeheveld naar het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Centraal Planbureau (CPB) voor werkzaamheden die de uitvoering van het Klimaatakkoord ondersteunen. In 2020 is daarnaast € 1,9 mln overgeheveld naar artikel 40 van de EZK-begroting ter financiering van de communicatie over het Klimaatakkoord en is € 1,1 mln overgeheveld naar de Raad van State ter financiering van de werkzaamheden rond de Klimaatwet (zie ook bij verplichtingen).

SDE+

Ten behoeve van de hogere kosten die met de uitvoering van de SDE+ gepaard gaan door de toename in het aantal verstrekte subsidies is vanaf 2020 structureel € 3,3 mln budget overgeheveld naar het RVO-uitvoeringsbudget. Daarnaast wordt in 2020 € 15 mln overgeheveld naar het budget voor Aardwarmte (zie aldaar) ter financiering van het SCAN-programma van EBN: over de jaren 2020-2024 wordt in totaal € 90 mln hiervoor overgeheveld. Ook wordt in 2020 € 5,8 mln overgeheveld naar de I&W-begroting als bijdrage van EZK aan de extra kosten voor scheepvaartveiligheid als gevolg van de aanleg van windparken op zee: in totaal bedraagt de EZK-bijdrage hiervoor € 241 mln over de periode 2020-2029. In 2021 wordt € 680 mln overgeheveld naar de algemene middelen als bijdrage van EZK aan de financiering van de rijksbrede problematiek. Vanaf 2021 wordt tevens budget overgeheveld naar de HER ter financiering van de voortzetting van deze regeling tot en met 2023. Tenslotte wordt in 2022 € 53,4 mln overgeheveld naar het budget voor leningen (zie aldaar) ter financiering van de lening aan EBN die het EBN mogelijk maakt deel te nemen aan het Porthos-project in de Rotterdamse haven.

Aardwarmte

In de jaren 2020 tot en met 2024 wordt in totaal € 90 mln beschikbaar gesteld voor de voortzetting van het SCAN-programma van EBN, dat tot doel heeft te onderzoeken waar de ondergrond in Nederland mogelijk geschikt is voor de winning van aardwarmte.

ISDE-regeling

Op basis van het door Mulder c.s. ingediende amendement op de begroting 2020 (Kamerstuk 35 300-XIII, nr. 16) heeft een onttrekking aan de reserve Duurzame Energie plaats gevonden van in totaal € 100 mln ten behoeve van een ophoging van het budget van de Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE). Doel van de ophoging is het stimuleren van de opwek van duurzame energie door het MKB. Omdat ook volgens de indieners van het amendement in 2020 slechts € 40 mln van de beschikbare € 100 mln benodigd is, wordt een verplichtingen- en kasschuif doorgevoerd van € 30 mln naar 2021 en 30 mln naar 2022.

Subsidieregeling indirecte emissiekosten ETS

Het in 2019 niet-gebruikte budget (€ 5 mln) is toegevoegd aan het budget 2020.

Caribisch Nederland

Er is in totaal € 5 mln toegevoegd aan het budget voor Caribisch Nederland. € 3,4 mln is bestemd voor noodmaatregelen om de energievoorziening op gang te houden als de olieleverantie vanuit de olieterminal Bopec onverhoopt stopt. € 1,6 mln is bedoeld als beleidsmaatregel voor deelname van EZK aan de tankoverslag op Bonaire.

Maatregelen CO2-reductie

De in 2019 niet-benutte Urgenda-middelen (€ 11,9 mln) zijn via de eindejaarsmarge toegevoegd aan het budget voor 2020. Hier tegenover staat dat € 2,5 mln naar I&W is overgeheveld als bijdrage aan de ondersteuning van het naleven van de informatieplicht energiebesparing uit de Wet milieubeheer.

Postcoderoosregeling

Na overleg met de sector is het kabinet tot de conclusie gekomen dat energiecoöperaties en VVE’s in de toekomst beter gestimuleerd kunnen worden met een subsidie dan met een verlaagd energiebelastingtarief. Daardoor kan tevens de complexiteit worden verminderd, is de stimulering van postcoderoosprojecten van energiecoöperaties en VVE’s niet meer afhankelijk van veranderingen in de energiebelasting en kan de hoogte van de stimulering toegespitst worden op wat nodig is. Hiervoor wordt vanaf 2021 in totaal via een kadercorrectie € 285 mln toegevoegd aan de EZK-begroting.

Leningen

EBN

Vanuit het SDE+-budget is (zie aldaar) is in 2022 € 53,4 mln overgeheveld naar het budget voor leningen ter financiering van de in 2020 te verstrekken lening aan EBN die het EBN mogelijk maakt deel te nemen aan het Porthos-project in de Rotterdamse haven.

Bijdrage aan agentschappen

Bijdrage aan RVO.nl

Om het tekort in 2020 op de uitvoeringskosten van RVO te dekken is in totaal € 19,5 mln budget toegevoegd aan het budget hiervoor. Naast het tekort op de uitvoering van de lopende regelingen gaat het dan om uitvoeringskosten die gemoeid zijn met de besteding van de Klimaatenveloppemiddelen (ook van de middelen die overgekomen zijn van respectievelijk het Ministerie van BZK en artikel 2 van de EZK-begroting).

Agentschap Telecom

De afbouw van de salderingsregeling brengt uitvoeringskosten met zich mee voor het Agentschap Telecom (AT). Hiervoor wordt in totaal € 21 mln gereserveerd in de jaren 2020 tot en met 2024.

Ontvangsten

Onttrekking begrotingsreserve duurzame energie

Het Ministerie van EZK levert een bijdrage aan de financiering van de additionele Urgenda-maatregelen van in totaal € 298,7 mln, waarvan € 63 mln in 2020 en € 235,7 mln in 2021. De bijdrage wordt onttrokken aan de begrotingsreserve Duurzame Energie. Omdat de onttrekking is toegevoegd aan de uitgaven en direct is overgeheveld naar de algemene middelen, is deze mutatie niet zichtbaar aan de uitgavenkant van de EZK-begroting.

Diverse ontvangsten

De verhoging van de ontvangstentaakstelling voor «diverse ontvangsten» (€ 10,2 mln) hangt samen met een verhoging van de verwachte onttrekking aan de reserve aardwarmte (€ 4,5 mln), een terugontvangst van RVO.nl van te veel betaalde uitvoeringskosten 2019 (€ 6,1 mln), een terugontvangst van de NEa van te veel betaalde uitvoeringskosten 2019 (€ 1 mln) en een terugbetaling van in het verleden verstrekte lening (€ 4 mln). Hiertegenover staan lagere ontvangsten van provisies op basis van de garantieregeling aardwarmte (€ 4 mln) en lagere ontvangsten van aan initiatiefnemers van energieprojecten doorberekende planschade-uitkeringen (€ 1,5 mln).

Onttrekking begrotingsreserve maatregelen voor CO2-reductie

De in 2019 door de Ministeries van BZK en LNV en EZK niet-benutte Urgenda-middelen zijn in 2019 niet aan de reserve maatregelen CO2-reductie onttrokken. Dit wordt nu alsnog gedaan: de middelen worden 1-op-1 overgeheveld naar artikel 2 (€ 26,1 mln), de LNV-begroting (€ 12,5 mln) en de BZK-begroting (€ 27,6 mln) en zijn daarom niet zichtbaar aan de uitgavenkant van artikel 4.

Toelichting op de Begrotigingsreserves

Tabel 14 Begrotingsreserve Duurzame energie (bedragen x € 1.000)

Stand 1/1/2020

3.155.088

+ Geraamde storting

950.000

– Geraamde onttrekking

‒ 236.020

Stand (raming) per 31/12/2020

3.869.068

De begrotingsreserve voor duurzame energie is bestemd voor onbesteed gebleven middelen als gevolg van vertraging bij of het niet doorgaan van projecten waaraan subsidie is toegekend op basis van de MEP, de SDE, de SDE+, de HER of de ISDE. Via de reserve blijven deze middelen ook in de toekomst beschikbaar voor het stimuleren van hernieuwbare energieproductie of CO2 reductie. In 2020 zal naar verwachting zo’n € 950 mln onbenutte (kas)middelen in de begrotingsreserve gestort worden. De verwachte onttrekking van € 236 mln betreft:

  • de tranche 2020 (€ 73 mln) van de tijdelijke onttrekking aan de begrotingsreserve die bij de behandeling van de Voorjaarsnota 2015 aan de orde is geweest (zie hiervoor onder meer het antwoord op vraag 5 en 6 in Kamerstuk 34 210 XIII, nr. 4, blz. 5–7).

  • de € 100 mln die op basis van het amendement Mulder c.s. aan de reserve wordt onttrokken ter financiering van de ophoging van de ISDE-regeling (zie aldaar) ten behoeve van het stimuleren van de opwek van duurzame energie door het MKB.

  • € 63 mln die onttrokken wordt als bijdrage van het Ministerie van EZK aan de financiering van additionele Urgenda-maatregelen.

Tabel 15 Begrotingsreserve Aardwarmte (bedragen x € 1.000)

Stand 1/1/2020

21.974

+ Geraamde storting

700

– Geraamde onttrekking

‒ 4.580

Stand (raming) per 31/12/2020

18.094

De begrotingsreserve voor de garantieregeling Aardwarmte is bedoeld om het budget voor het mogelijk uitbetalen van verliesdeclaraties meerjarig in te kunnen zetten en een eventuele mismatch in de tijd tussen inkomsten (premies) en uitgaven (verliesdeclaraties) op te vangen. Om gebruik te kunnen maken van de garantieregeling Aardwarmte betalen marktpartijen een kostendekkende premie aan de uitvoerder van de regeling (RVO.nl) die wordt gestort in de begrotingsreserve. De uit te betalen verliesdeclaraties worden onttrokken aan de reserve.

Tabel 16 Begrotingsreserve ECN verstrekte leningen (bedragen x € 1.000)

Stand 1/1/2020

6.600

+ Geraamde storting

 

– Geraamde onttrekking

 

Stand (raming) per 31/12/2020

6.600

De middelen in de begrotingsreserve risicopremie ECN/NRG zullen worden aangesproken als ECN – al dan niet tijdelijk – (gedeeltelijk) niet kan voldoen aan de terugbetalingsverplichtingen volgens de afgesloten leningsovereenkomst.

Tabel 17 Begrotingsreserve Maatregelen voor CO2-reductie (bedragen x € 1.000)

Stand 1/1/2020

395.210

+ Geraamde storting

 

– Geraamde onttrekking EZK

‒ 49.600

– Geraamde onttrekking LNV

‒ 76.300

– Geraamde onttrekking BZK

‒ 175.600

– Geraamde onttrekking IenW

‒ 63.800

– Geraamde onttrekking Financiën

‒ 14.700

Stand (raming) per 31/12/2020

15.210

Het kabinet heeft additionele maatregelen genomen om aanvullende CO2-reductie te realiseren. Omdat de aard en timing van de aanvullende maatregelen in het najaar van 2018 nog onzeker was, heeft het kabinet besloten deze eventuele maatregelen via een tijdelijke begrotingsreserve mogelijk te maken. De reserve loopt tot en met 2020. De reserve is in 2018 eenmalig gevuld met € 500 mln. Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat coördineert de set aan maatregelen om CO2 te reduceren. Andere departementen zoals LNV, IenW en BZK kunnen ook een beroep doen op deze middelen voor CO2-reducerende maatregelen.

Licence