VI Justitie en Veiligheid

A. ALGEMEEN

1. Gerealiseerde uitgaven en ontvangsten

Gerealiseerde uitgaven verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (x €1 mln.). Totaal € 18.872

Gerealiseerde ontvangsten verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (x €1 mln.). Totaal € 1.862

2. Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot dechargeverlening

AAN de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer der Staten-Generaal.

Hierbij bied ik, mede namens de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, het departementale jaarverslag van het Ministerie van Justitie en Veiligheid (VI) over het jaar 2025 aan.

Onder verwijzing naar de artikelen 2.37 en 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016 verzoek ik de beide Kamers der Staten-Generaal de Minister van Justitie en Veiligheid decharge te verlenen over het in het jaar 2025 gevoerde financiële beheer.

Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de betrokken Slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.

De Minister van Justitie en Veiligheid,

D.M. van Weel

Dechargeverlening door de Tweede Kamer

Op grond van artikel 2.40, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2016 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal.

Dechargeverlening door de Eerste Kamer

Op grond van artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de Minister van Financiën.

3. Leeswijzer

In het departementaal jaarverslag 2025 legt de Minister van Justitie en Veiligheid (JenV), mede namens de staatssecretaris van JenV, verantwoording af over het gevoerde beleid, de bereikte resultaten van dit beleid en de kosten van het beleid in 2025. In dit departementaal jaarverslag wordt tevens verantwoord over het gevoerde beheer over het jaar 2025.

Van begroting tot verantwoording

Het Jaarverslag geeft een overzicht van de uitvoering van het voorgenomen beleid en daaraan gerelateerde financiële middelen en is een spiegel van de vastgestelde begroting 2025. In de loop van het jaar 2025 is drie keer een reguliere suppletoire begrotingswet gemaakt: in de maand mei de eerste suppletoire begrotingswet, in de maand september de september suppletoire begrotingswet en in de maand december de tweede suppletoire begrotingswet.Een aantal van de financiële mutaties in het jaarverslag zijn dus al in een eerder stadium in deze suppletoire begrotingswetten voorgelegd aan de Staten Generaal. Samen met het Departementaal Jaarverslag wordt tevens de Slotwet aan de Tweede Kamer aangeboden. Hierin worden de wijzigingen ten opzichte van de tweede suppletoire begrotingswet uiteengezet.

Opzet van het jaarverslag

Het jaarverslag van het Ministerie van Justitie en Veiligheid (Het Ministerie) bestaat uit vier onderdelen, zijnde Algemeen (A), Beleidsverslag (B), Jaarrekening (C) en Bijlagen (D).

Algemeen

Het onderdeel algemeen omvat het verzoek tot dechargeverlening en deze leeswijzer.

Beleidsverslag

Het beleidsverslag is opgebouwd uit vijf onderdelen.

In de paragraaf beleidsprioriteiten staat met name een uiteenzetting op hoofdlijnen van de bereikte resultaten van het gevoerde beleid met daarbij een overzicht van de prestatie-indicatoren uit de Veiligheidsagenda 2023-2026. Vanwege de politieke actualiteit wordt in het beleidsverslag ook een overzicht opgenomen waarbij de totale onderuitputting wordt gepresenteerd en daarbij de grootste en belangrijkste meevallende realisaties bij de uitgaven (onderuitputting) worden toegelicht. Bij de beleidsprioriteiten is ook het focusonderwerp opgenomen. Dit jaar betreft het Focusonderwerp: Risico’s voor de goede inning en besteding van belasting- en premiegeld’.

De beleidsartikelen verantwoorden meer in detail in hoeverre de doelstellingen van Justitie en Veiligheid zijn behaald. Tevens is hier de financiële toelichting te vinden op opmerkelijke verschillen tussen realisatie en begroting. Voor het toelichten van de mutaties op het niveau van de financiële instrumenten (en eventueel artikelonderdeel) wordt gebruik gemaakt van de staffel uit de Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV) 2026. Dit is dezelfde staffel die wordt toegepast voor het toelichten van de mutaties in de suppletoire begrotingen. De toelichting op mutaties die in eerdere begrotingsstukken (waaronder suppletoire begrotingen) aan de Tweede Kamer zijn gemeld, zijn in de financiële toelichting op hoofdlijnen opgenomen. In de beleidsartikelen wordt bij ieder artikel een algemene doelstelling en de rol en verantwoordelijkheid van de Minister alsmede de beleidsconclusies beschreven.

De niet-beleidsartikelen verantwoorden de financiële afwikkeling van de apparaatsuitgaven van het kerndepartement, de nog te verdelen posten en een artikel voor geheime uitgaven.

In de bedrijfsvoeringsparagraaf wordt verslag gedaan van opmerkelijke zaken in de bedrijfsvoering.

Tot slot bevat dit onderdeel in afwijking van de Rijksbegrotingsvoorschriften ook een hoofdstuk over de Raad voor de rechtspraak. Dit is in overeenstemming met de wijze waarop dit in de vastgestelde begroting 2025 is opgenomen.

Jaarrekening

De jaarrekening is opgebouwd uit de samenvattende verantwoordingsstaat voor het departement en de agentschappen, de jaarverantwoording van de agentschappen, de saldibalans met de bij dit onderdeel behorende financiële toelichting en de rapportage over de topinkomens. De verslaggevingsregels en waarderingsgrondslagen die van toepassing zijn op de in dit jaarverslag opgenomen financiële overzichten zijn ontleend aan de Comptabiliteitswet 2016 en de daaruit voortvloeiende regelgeving, waaronder de RBV2026 en de Regeling agentschappen 2024. Voor de departementale begrotingsadministratie wordt het verplichtingen-kasstelsel toegepast en voor de agentschappen het baten-lastenstelsel.De resultatenrekening van een aantal agentschappen kent een afwijkende lastencategorie, namelijk de post «(materiële) programmakosten». Onder deze post zijn de kosten opgenomen die samenhangen met de primaire taken van de agentschappen. De betreffende kosten worden niet als apparaatskosten gekwalificeerd.Op 1 januari 2025 is de nieuwe Regeling Agentschappen 2024 in werking getreden. De belangrijkste inhoudelijke wijziging die doorwerkt is dat omzet op een andere manier wordt gedefinieerd (als baten in plaats van omzet, en naar soort baten in plaats van bron van herkomst). Deze herindeling komt voor het eerst terug in de begroting 2026. Bij het jaarverslag 2025 is in de agentschapsparagraaf wel een tabel opgenomen met de huidige omzetcategoriën, uiteengezet in de nieuwe specificatie van baten.Op basis van artikel 3 van de RBV 2026 heeft het ministerie van Financien toestemming gegeven om voor de verantwoording over het boekjaar 2025 in de resultatenrekening het onderscheid naar kosten uitbesteed werk en andere externe kosten achterwege te laten.

Bijlagen

Het jaarverslag bevat vijf bijlagen.

Specifieke aandachtspunten

Ministerie van Asiel en Migratie

Met ingang van het begrotingsjaar 2025 is er binnen de rijksbegroting een apart begrotingsstuk opgenomen voor het Ministerie van Asiel en Migratie (hoofdstuk 20, in romeinse cijfers wordt dit aangegeven met XX). Een gevolg hiervan is dat beleidsartikel 37 en een deel van de uitgaven van artikel 91 (apparaat bestuursdepartement) in 2025 geen onderdeel meer uitmaken van het jaarverslag van JenV.

Raad voor de rechtspraak

In de Wet op de rechterlijke organisatie is de verantwoordelijkheid voor de bedrijfsvoering toegekend aan de gerechten en aan de Raad voor de rechtspraak. De Raad kent een bekostigingssystematiek die gebaseerd is op outputfinanciering. Door JenV is gekozen voor een bijdrageconstructie. Deze bijdrage is bij het beleidsartikel 32 opgenomen. Voor de Raad is in het jaarverslag zoals gebruikelijk een apart hoofdstuk opgenomen, waarin de feitelijke vertaling van de aan de rechterlijke organisatie ter beschikking gestelde bijdrage in concrete beleidsdoelstellingen en prestaties van de Raad en de gerechten wordt gegeven.

B. BELEIDSVERSLAG

4. Beleidsprioriteiten

4.1 Beleidsverslag

Inleiding

Het jaar 2025 was een roerig jaar. Het Kabinet Schoof viel als gevolg van onenigheid over het asiel- en migratiebeleid. De zichtbare tegenstellingen tussen verschillende groepen in de samenleving hielden ons bezig, evenals de publieke veiligheid en het geweld tegen hulpverleners. Ook de spanningen in de wereld droegen bij aan onrust in de samenleving: denk aan Gaza, Oekraïne en de veranderende toon en verhoudingen binnen de NAVO. Extreem geweld tegen vrouwen nam toe. Criminaliteit wordt steeds complexer door de versmelting van online en offline. We hadden te maken met cyberaanvallen en cybercriminaliteit. Het gevangeniswezen kampte met capaciteitsproblemen en personeelstekorten. Daarnaast ging onze aandacht uit naar crisisbeheersing en de zelfredzaamheid van de bevolking. Ondertussen stond de democratische rechtsstaat onder druk door negatieve effecten van digitalisering, zoals desinformatie en de afhankelijkheid van machtige Big Tech bedrijven. In dit verslag blikken we terug en geven we aan wat we bereikt en gedaan hebben naar aanleiding van de voornemens uit de Beleidsagenda 2025.

Het ervaren van onzekerheid/onveiligheid heeft effect op de brede welvaart. Daarbij zijn efficiënte, verantwoordelijke en transparante instituties een essentieel element voor toename en behoud van die welvaart. In 2025 ervoeren meer Nederlanders (15 jaar en ouder) dat zij zich weleens onveilig voelden (37%); dat is iets meer dan in 2023 (35%) en 2021 (33%). Het aantal inwoners dat slachtoffer werd van traditionele criminaliteit, zoals inbraak of diefstal, en vernielingen bleef in 2025 vrijwel gelijk aan 2023, wel werden er meer Nederlanders slachtoffer van online criminaliteit (Veiligheidsmonitor 2025). Daarbij komt dat het vertrouwen in instituties al enige tijd onder druk staat. Echter, in EU-perspectief was dat in Nederland de afgelopen jaren relatief hoog: tussen 2018 en 2025 had rond de 60% van de bevolking van 15+ heel veel of tamelijk veel vertrouwen in de instituties. Meer specifiek kijkend naar politie en de rechters zien wij dat het vertrouwen van de bevolking van 15+ in beide instanties rond de 78% bedroeg en dat de middellange termijntrend tussen 2018 en 2025 opwaarts is geweest.

2.1.1 Nationale veiligheid en weerbaarheid

Onze nationale veiligheid staat onder druk. Nederland staat voor de meest complexe veiligheidsopgave sinds de Koude Oorlog. Daarom zijn nu adequate voorbereidingen en versterking van de weerbaarheid nodig, ook van burgers en bedrijven. Daarbij blijft de Veiligheidsstrategie voor het Koninkrijk der Nederlanden koersbepalend. In 2025 raakten verschillende ontwikkelingen de nationale veiligheid. Hieronder lichten we de belangrijkste daarvan toe.

Stelselherziening bewaken en beveiligen

Het ministerie, de politie, Defensie en de inlichtingen- en veiligheidsdiensten zetten het fundament neer van het stelsel Beveiligen van Personen. We volgden de adviezen van de commissie Bos en de Onderzoeksraad op: de opbouw van een centrale dreigingsanalysefunctie, een robuuste landelijke coördinatie op de inzet van politie en Defensie en gerichte versterkingen binnen de keten bewaken en beveiligen.

Inwerkingtreding Cyberbeveiligingswet en Wet weerbaarheid kritieke entiteiten

Sinds 18 oktober 2024 gelden twee Europese richtlijnen om de weerbaarheid van de vitale infrastructuur te versterken: de NIS2-richtlijn en de CER-richtlijn. Om deze richtlijnen te implementeren dienden we in 2025 de voorstellen in voor de Cyberbeveiligingswet (Cbw) en de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke). De schriftelijke ronde in de Tweede Kamer (TK) is inmiddels afgerond. De TK boden we de onderliggende algemene maatregelen van bestuur (amvb’s) aan, evenals het Cyberbeveiligingsbesluit en het Besluit weerbaarheid kritieke entiteiten. Nadat de Kamer de gelegenheid had gekregen daarop te reageren, stuurden we deze amvb’s naar de Afdeling advisering van de Raad van State.

NAVO-top 2025

Van 24 tot en met 26 juni vond in het World Forum in Den Haag de NAVO-top plaats. Daarvoor richtten we een projectorganisatie in, waarin ministeries, uitvoeringsorganisaties en lokale overheden samenwerkten. JenV coördineerde de veiligheidsmaatregelen. Mede daardoor verliep de NAVO-top ongestoord. We beperkten daarbij zoveel mogelijk de overlast voor burgers en het maatschappelijk en economisch leven.

Maatschappelijke weerbaarheid

Om conflicten te voorkomen en tegenslag te kunnen opvangen werkten we ook in 2025 aan een weerbare samenleving. Op 6 december 2024 hebben wij uw Kamer geïnformeerd over de weerbaarheidsopgave van Nederland. Daarover zijn in 2025 twee voortgangsbrieven naar uw Kamer verstuurd. Er is een gefaseerde aanpak ontwikkeld, waarbij inde eerste fase de aandacht uitgaat naar planvorming voor een crisis- en conflictscenario, het voorbereiden van maatregelen en bewustwording.Op 1 november startte de meerjarige publiekscampagne ‘Denk vooruit’. Het doel is om Nederlanders te activeren zich voor te bereiden, zodat zij zich 72 uur thuis kunnen redden als dagelijkse voorzieningen uitvallen. Met Veiligheidsregio’s en gemeenten startten we pilots om een landelijk netwerk aan noodsteunpunten stapsgewijs te ontwikkelen. Tijdens een ramp of crisis kunnen mensen bij die punten terecht voor informatie. We onderzoeken nog of deze punten ook aanvullende ondersteuning kunnen bieden aan mensen in crisissituaties.We faciliteerden de dialoog met partijen die een vitale rol spelen in de Nederlandse infrastructuur en het bedrijfsleven. De bewustwordingscampagne en de inrichting van een centrale loketfunctie voor bedrijven benadrukken het belang van samenwerking. Ook in crisistijd moeten producten en diensten zoveel mogelijk worden geleverd. Op het hoogste niveau was er op 27 november een geopolitiek weerbaarheidsberaad.

Versterken crisisbeheersing en brandweerzorg

We zetten ons in voor een robuuste en toekomstbestendige inrichting van de crisisbeheersing en brandweerzorg in Europees en Caribisch Nederland. Om de samenwerking tussen regio’s, crisispartners en het Rijk bij de aanpak van interregionale, bovenregionale en landelijke crises te versterken, werkten we aan een herziening van de Wet veiligheidsregio’s en de Veiligheidswet BES. De internetconsultatie van de eerste tranche van dit wetsvoorstel vond plaats in 2025.Op 17 juli deelden we de eerste voortgangsrapportage over de Landelijke Agenda Crisisbeheersing met de TK1. Hierin beschrijven we de voortgang op voorbereiding en paraatheid, weerbaarheid en professionaliteit - de drie pijlers van de Landelijke Agenda.

Moderniseren staatsnoodrecht

De Raad van State (RvS) gaf een dictum op het wetsvoorstel van de Coördinatiewet uitzonderingstoestanden. We werkten aan het rapport waarin we ingaan op het commentaar van de RvS. De Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag en de Wet verplaatsing bevolking ondergingen diverse ambtelijke toetsingen. We werkten de bevindingen verder uit voordat deze in een wetsvoorstel worden opgenomen. Daarnaast vond interdepartementale afstemming plaats op onderwerpen als nadeelcompensatie, positie van de rijksheren en de vereisten voor inwerkingstelling.We versterkten het instrumentarium voor de aanpak van radicalisering, extremisme en terrorisme, onder andere met de Wet verwerking persoonsgegevens persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten. Om online extremisme en terrorisme tegen te gaan, is de Autoriteit online Terroristisch en Kinderpornografisch Materiaal (ATKM) aangewezen als bevoegde autoriteit. De ATKM beschikt sinds oktober 2025 over een online meldpunt waar internetgebruikers terroristisch materiaal kunnen melden. Mede naar aanleiding van een motie van de leden Boswijk (CDA) en Van Dijk (SGP) verstevigden we de coördinatie en regie op casuïstiek omtrent terrorismeveroordeelden met een hoog risicoprofiel die vrijkomen. We bevorderden samenwerking en informatiedeling over betrokkenen. Zo kunnen we maatregelen nemen om risico’s te verkleinen.

2.1.2 Brede aanpak ondermijnende criminaliteit

De schadelijke effecten van de georganiseerde, ondermijnende criminaliteit zijn groot. In 2025 zetten we op lokaal, regionaal en (inter)nationaal niveau de samenhangende aanpak voort langs de sporen van voorkomen, doorbreken, bestraffen en beschermen. De focus ligt op het versterken van een weerbare samenleving, het verstevigen van de internationale aanpak en het tegengaan van corruptie.

Voorkomen

Het is essentieel dat zware criminelen geen voet aan de grond krijgen bij jongeren, ondernemers en publieke instanties. Preventie met Gezag (PmG) is een belangrijk onderdeel van de aanpak. Samen met gemeenten intensiveerden we onze inzet op preventie, waar nodig in combinatie met repressie, om te voorkomen dat de georganiseerde criminaliteit jongeren inzet en jongeren hierin doorgroeien. De 27 gefinancierde gemeenten dienden hun hernieuwde plannen in voor juni 2026-2029. Centraal in die plannen staat het vergroten van de impact door een stevige, lokaal gerichte aanpak die zich richt op crimogene factoren en het voorkomen van doorgroeien van jongeren in de criminaliteit. .

Een weerbare samenleving is nodig om de georganiseerde misdaad terug te dringen en wijken veiliger te maken. De koepelcampagne ‘Houd misdaad uit je buurt’ zette hierop in. Effectmetingen laten zien dat de campagne positieve effecten heeft op het herkennen van signalen en het vergroten van de actiebereidheid van burgers. We voerden een doelgroepgerichte campagne uit over de negatieve gevolgen van drugsgebruik voor de gezondheid, de maatschappij en het milieu.

Met de wijziging van de Opiumwet per 1 juli 2025 zijn drie stofgroepen verboden, waaronder middelen die de opsporingsdiensten het meest aantreffen. De wet voorziet in de mogelijkheid om nieuwe stofgroepen te verbieden. In april 2025 is de experimenteerfase van het Experiment gesloten coffeeshopketen van start gegaan.

Versterking van de publiek-private samenwerking beschermt onze logistieke knooppunten tegen crimineel misbruik. De Autoriteit Persoonsgegevens keurde in juli het Gatekeeper-protocol goed dat in mainport Rotterdam is ontwikkeld. Aangesloten bedrijven kunnen onder strenge voorwaarden incidenten met medewerkers melden, waarna andere deelnemende bedrijven kunnen worden geïnformeerd. Vervolgens kan de betreffende medewerker de toegang worden ontzegd tot de hoog-risico-locatie.

Om corruptie tegen te gaan presenteerden we een nieuwe anti-corruptieaanpak. We maken de bedrijfsvoeringsprocessen en -systemen van de Rijksoverheid weerbaarder.

Doorbreken

Criminele netwerken en hun verdienmodellen worden op allerlei manieren verstoord. Gezamenlijk doen we dit door o.a. beslagleggingen, controles en toezicht. We maakten afspraken met partnerlanden in Latijns-Amerika en spanden ons in om Nederland zo onaantrekkelijk mogelijk te maken voor de georganiseerde, ondermijnende criminaliteit. Onze douane gaf een training aan douane- en politieambtenaren uit Ecuador. De politie van Colombia zegde na gesprekken met de Zeehavenpolitie en het bedrijfsleven toe om onderdelen van onze publiek-private samenwerking in hun havens te implementeren. Omdat West-Afrika zich ontwikkelt tot centraal knooppunt van cocaïne richting Europa is deze regio een belangrijk aandachtsgebied in onze internationale strategie. Om de aanpak meer op de politieke agenda te zetten, organiseerden we een ministeriële conferentie in Accra (Ghana).

De aanpak van criminele geldstromen richt zich op het voorkomen van witwassen, verstoren van crimineel betalingsverkeer, afpakken van crimineel vermogen, maatschappelijk herbestemmen en internationale samenwerking. De Eerste kamer nam het verbod op contante betalingen aan voor goederen vanaf € 3.000, zodat witwassen moeilijker wordt.

Inzichten uit de National Risk Assessments zijn de basis voor de nieuwe aanpak van witwassen. Hierover informeerde we de TK in mei. Hoofddoelen hiervan zijn het verlagen van lasten voor bonafide ondernemers en burgers en het verhogen van barrières voor criminelen, zodat geld uit illegale activiteiten niet in de legale economie terechtkomt. In juli brachten we de implementatiewetgeving in consultatie voor zowel nieuwe Europese anti-witwasregelgeving als de EU Confiscatierichtlijn. Verder nam de TK de Wet Ondermijning II aan met o.a. de mogelijkheid van een Financial Intelligence Unit (FIU)-spoedbevriezing, die het wegsluizen van crimineel vermogen kan voorkomen. De wet bevat de mogelijkheid om conservatoir beslag te leggen op vermogen, ten behoeve van het verhalen van de kosten van bijvoorbeeld de ontmanteling van een drugslab. Door de verruiming van de hoofdelijke aansprakelijkheid in het geval van meerdere daders, kunnen de in het voorbeeld genoemde kosten op meerdere personen verhaald worden. Hierdoor worden kostenverhaal en ontnemingsmaatregelen effectiever. We versterkten de samenwerking met landen waar crimineel vermogen naartoe wordt gesluisd. En samen met de minister van Justitie van de Verenigde Arabische Emiraten legden we wederzijdse werkbezoeken af.

Bestraffen

Naast vergroting van de pakkans, is een krachtig en effectief strafrecht belangrijk om georganiseerde criminaliteit tegen te gaan. De aanpak is gericht op het vervolgen van individuen en het ontmantelen van complete netwerken. We werkten aan verschillende wetstrajecten en rondden de consultatie af van het conceptwetsvoorstel Verbreding Kroongetuigeregeling. Het Wetsvoorstel Strafmaatverhoging harddrugsdelicten maakten we gereed voor plenaire behandeling waardoor het Openbaar Ministerie (OM) en de politie meer mogelijkheden hebben om, naast de kopstukken, verklaringen af te nemen van criminelen die hiërarchisch lager in het netwerk staan. Daarnaast stemden beide Kamers in met de wet Ondermijning II, die o.a. verborgen ruimten in voertuigen strafbaar stelt.

Op 1 november werden de nieuwe maatregelen van kracht uit de gewijzigde Penitentiaire beginselenwet. Het gaat om aanvullende maatregelen tegen georganiseerde criminaliteit tijdens detentie. Deze maatregelen gelden voor gedetineerden in de Afdelingen voor Intensief Toezicht (AIT) en de Extra Beveiligde Inrichting (EBI). Het betekent minimale communicatie en maximaal toezicht om de samenleving, gevangenispersoneel en advocaten beter te beschermen. Daarnaast nam DJI verstevigende fysieke, organisatorische en elektronische maatregelen om dreigingen van buiten tegen te gaan. Op 28 maart namen we de zittingszaal in de penitentiaire instelling (PI) Vught in gebruik. Dit beperkt het aantal vervoerbewegingen met EBI-gedetineerden. Voor meer gegevensdeling richtten we een internationaal netwerk tussen gevangenissen op.

Beschermen

Personen die vanuit de georganiseerde en ondermijnende criminaliteit ernstig worden bedreigd worden intensief bewaakt en beveiligd binnen het Stelsel bewaken en beveiligen (zie hiervoor paragraaf 2.1.1.)

2.1.3 Politie, criminaliteitsbestrijding en tenuitvoerlegging

Nieuw stelsel beroepsgerelateerde gezondheidsklachten

Op 1 april trad het nieuwe stelsel beroepsgerelateerde klachten in werking. Dit stelsel is onderdeel van het bredere programma Specifieke Aandacht en Zorg (SpAZ), gericht op het verbeteren van preventie, zorg en re-integratie van medewerkers met gezondheidsklachten. We evalueren periodiek of het stelsel werkt. Daarvoor werden we het eens met de politie en de politievakorganisaties over kengetallen. Ook bereikten we overeenstemming met de politievakorganisaties over de beleidsregels voor het afdoen van lopende restschadeclaims. Zodra deze in werking treden, krijgen medewerkers met beroepsgerelateerde gezondheidsklachten 3 maanden de tijd om te kiezen voor het oude of het nieuwe stelsel.

Politiesamenwerking koninkrijk

Het Korps Politie Caribisch Nederland (KPCN) besteedde in 2025 in alle geledingen veel aandacht aan wat integer werken is. Dit leidde tot het sanctioneren van niet-integer handelen in enkele gevallen. KPCN zette daarnaast grote stappen met het project versterking ICT/IV. Ook startte de korpsbeheerder een verkenning van mogelijkheden om het beheer van KPCN te verbeteren. De korpsleiding en de korpsbeheerder van het Brandweerkorps Caribisch Nederland verbeterden de bedrijfsvoering en hebben stappen gezet om te komen tot nieuwe huisvesting op Sint-Eustatius en de aanschaf van groot materieel.

Het college van korpschefs herzag en moderniseerde zijn reglement en werkte aan verdere professionalisering. Het college versterkte de kwaliteit en de ontwikkeling van leiderschap, o.a. door het organiseren van onderwijs- en trainingsactiviteiten, zoals War Rooms. Daarin werkte het Interinsulair Informatie Coördinatie Platform (IICP) van de vier Caribische politiekorpsen samen met de Informatie-Coördinatie Cariben van de Nederlandse Politie, het Recherche Samenwerkingsteam, de KMar en de Kustwacht Caribisch gebied. Zij bundelden en analyseerden informatie over criminele netwerken die in meerdere landen actief zijn en zoomden daarbij in op vuurwapencriminaliteit. Dit resulteerde in gezamenlijke intelligenceproducten die de samenwerking bij informatiegestuurd werken verdiept.

Doorontwikkeling meldkamerdomein

We voltooiden het landelijk netwerk van 10 meldkamers. Daarmee borgen we de continuïteit van de 112-keten en meldkamervoorzieningen. In opdracht van het Strategisch Meldkamer Beraad formeerden we een beleidsadviesgroep. Deze groep stelt een strategische beleidsagenda op waarin de individuele en gezamenlijke transitie vorm krijgt en die richting geeft aan vraagarticulatie aan de Landelijke Meldkamer Samenwerking.

Optimalisatie en vernieuwing missiekritische communicatie

In 2025 zetten we verder in op de betrouwbaarheid, beschikbaarheid en veiligheid van C2000, het digitale communicatiesysteem voor hulpdiensten. We werkten aan een robuuster radiobediensysteem, de aanpak van storende zonnepanelen en van gebieden met verminderde dekking. We namen aanvullende beveiligingsmaatregelen en we sloten nieuwe C2000-contracten af die vanaf 2027 ingaan. Hierdoor voorkomen we een gat tussen C2000 en zijn opvolger en borgen we dat C2000 tot na 2030 werkt. Binnen het programma VMX finaliseerden we de visies op het stelsel, voorziening en verwerving. We startten zes sporen voor de verdere uitwerking. De sturing op de programmaorganisatie VMX gaat per 2026 over van de kwartiermaker VMX naar de staande organisatie.

Criminaliteitsbestrijding en tenuitvoerlegging

Aanpak van mensenhandel en mensensmokkel

We voerden het Actieplan van het programma Samen tegen mensenhandel verder uit. We lanceerden o.a. een gezamenlijke koepelcampagne (‘Sluit mensenhandel uit’), zetten fieldlabs op voor een betere aanpak van klanten van slachtoffers van mensenhandel en onderzochten de huidige inrichting van het opvanglandschap. Verder zetten we een spiegelgroep op van acht ervaringsdeskundigen mensenhandel. Ook stuurden we de Implementatiewet herziene Europese richtlijn mensenhandel naar de TK. Deze bevat strengere regels en introduceert nieuwe vormen van mensenhandel: uitbuiting van draagmoederschap, gedwongen huwelijken en illegale adoptie. Ook werkten we samen met het Ministerie van SZW aan het moderniseren van artikel 273f van het WvSr. Modernisering is nodig om het wetsartikel te vereenvoudigen en de strafrechtelijke aansprakelijkheid uit te breiden - vooral bij ernstige misstanden in de arbeidssfeer en het profiteren van mensenhandel. De TK nam het wetsvoorstel aan.

Aanpak van seksuele misdrijven

We versterkten de aanpak van seksuele misdrijven. Die aanpak had al een impuls gekregen met de inwerkingtreding van de Wet seksuele misdrijven (WSM) en de Wet bestuursrechtelijke aanpak online kinderpornografisch materiaal in juli 2024. Sindsdien is gestart met een gemeentelijke pilot om ervaring op te doen met de handhaving van de nieuwe strafbaarstelling van seksuele intimidatie in het openbaar. In 2025 breidden we deze pilot uit en verlengden de looptijd tot juli 2026. Ook zorgden we voor aanvullende media-inzet hierover. We volgden de voortgang rondom WSM samen met betrokken organisaties en verzamelden data voor een evaluatie. Op grond van de Wet bestuursrechtelijke aanpak online kinderporno grafisch materiaal vaardigde de ATKM het eerste verwijderingsbevel uit.Met de sekswerkbranche, het CCV, de VNG en gemeenten is gesproken over verbeteringen in (gemeentelijk) beleid om de positie van sekswerkers te versterken. Ook is gewerkt aan de verhoging van de minimumleeftijd voor prostitutie naar 21 jaar.

Aanpak van antisemitisme

We informeerden de Kamer met een voortgangsbrief, opgesteld met de Nationaal Coördinator Antisemitisme Bestrijding en de betrokken ministeries.Onder onze verantwoordelijkheid boog de Taskforce Bestrijding Antisemitisme zich over de veiligheid van Joodse studenten op hogescholen en universiteiten, het weren van antisemitische sprekers in het hoger onderwijs en veiligheidsconsequenties van de sit-ins op de NS-stations. Ook voerden we een eenmalige regeling uit voor het Veiligheidsfonds voor Joodse Instellingen en evenementen. De aanvragen voor beveiligers en aanpassingen aan gebouwen liepen op tot een bedrag dat hoger lag dan de beschikbare middelen van € 1,3 mln. Scholen ontvingen daarnaast ruim € 1,1 mln. Vanaf 2025 maken we jaarlijks € 0,3 mln vrij voor het ondersteunen van slachtoffers van antisemitisme.

Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit

Cybercrime en online fraude blijven veelvoorkomend en moeilijk op te sporen. We bereidden de implementatie voor van de E-evidence verordening voor efficiëntere Europese bewijsuitwisseling. Voor preventie zetten we de publiekscampagnes ‘Laat je niet interneppen’ en ‘Dubbel beveiligd is dubbel zo veilig’ op. De City Deal Lokale Weerbaarheid Cybercrime, met projecten voor ondernemers en burgers over cyberweerbaarheid, rondden we af en borgden we voor de doelgroepen jeugd, senioren en het MKB. Ook voerden we een pilot uit onder de werktitel ‘Anti Phishing Schild’, waarbij we samen met publiek-private organisaties technische maatregelen nemen om mensen te beschermen tegen malafide internetlinks. Bovendien verkenden we maatregelen tegen ’bad hosting’. Voor de integrale aanpak van online fraude voerden we het Actieplan 2025 uit.

Een versterkte strafrechtketen

In juli is ingebroken in de ICT-systemen van het OM. Het OM sloot hierop alle systemen af van het internet. Dit had een groot effect op de gehele strafrechtketen. Samen met anderen zorgde het OM ervoor dat het primair proces zo goed als mogelijk kon doorgaan. Eind september waren alle systemen in de keten weer online. We stelden in december een externe onderzoekscommissie in om dergelijke incidenten in de toekomst te voorkomen. De commissie zal naar verwachting in het voorjaaar van 2026 rapporteren.

Slachtoffers, verdachten en de samenleving zijn gebaat bij een strafrechtketen die strafzaken tijdig en zorgvuldig behandelt. Ondanks uitdagingen, zoals aanhoudende personeelskrapte, verbeterde de keten de doorlooptijden en werkte de voorraden deels weg. Ook versterkte de keten de coördinatie en verbeterde het inzicht in de prestaties. De ketenorganisaties en het departement hebben een verbeterplan strafrechtketen opgesteld, Hierover is de Tweede Kamer bij brief van 16 december 20252geïnformeerd.

Op 1 april 2025 stemde de TK in met de twee vaststellingswetten voor het nieuwe Wetboek van Strafvordering en de Raad van State adviseerde over het wetsvoorstel voor de eerste aanvullingswet. Ook startten we de voorbereidingen voor de tweede aanvullingswet en gingen de eerste 12 algemene maatregelen van bestuur in consultatie. Streefdatum voor inwerkingtreding van het nieuwe wetboek is 1 april 2029. De implementatie ervan vergt aanpassingen in informatievoorziening, het herzien van werkprocessen en het opleiden van professionals. De keten trof in 2025 hiervoor voorbereidingen.

Verbeteringen in de tenuitvoerlegging

Met de ketenpartners zetten we in op een snelle, zekere en persoonsgerichte strafuitvoering. Het wetsvoorstel Strafbaarstelling zelfbevrijding en onttrekking aan elektronisch toezicht ging in consultatie. Om de veiligheid van reclasseringswerkers te bevorderen ontwikkelde de reclassering werkwijzen voor activiteiten met een hoger veiligheidsrisico, zoals meldplichtgesprekken op het politiebureau. Ook startten we een onderzoek om de slagingskans van taakstraffen te vergroten. Bij overmacht of onevenredig hardvochtige effecten kan het CJIB sinds 1 juni 2025 ophogingen bij boetes kwijtschelden in het kader van de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften (Wahv). Dit draagt bij aan een meer persoonsgerichte aanpak.

Handhavingscapaciteit

Het afgelopen jaar is door het ministerie van JenV samen met de partners uit het werkveld gewerkt aan een diepgaande beschouwing van het boa bestel. Dit heeft geleid tot de ontwikkelrichting in de kamerbrief van 2 oktober jl. «De buitengewoon opsporingsambtenaar – een professionele partner met een eigenstandige taak in de publieke ruimte». Daarnaast hebben de ministeries van IenW en JenV in 2025 gewerkt aan de toegang tot het rijbewijzenregister voor boa’s.

Tekorten aan DJI-capaciteit

Sinds eind 2023 heeft het gevangeniswezen een capaciteitstekort, o.a. door personeelstekort, langere detenties en meer tbs-passanten en jongvolwassenen in het gevangeniswezen. Daarnaast is het vastgoed verouderd. Boven op de noodmaatregelen uit 20243, pasten we het eerder heenzenden van gedetineerden toe met een maximum van veertien dagen. We breidden de capaciteit uit. Zo is het aantal plekken op de Beperkt Beveiligde Afdeling (BBA) voor mannen in 2025 met 96 toegenomen tot 381. Daarnaast zijn tijdelijke extra plekken die bedoeld zijn voor vreemdelingenbewaring, ingezet voor het gevangeniswezen in Justitieel Complex Schiphol. Ook wijzigden we regelgeving zodat DJI zelfmelders met straffen tot 6 weken kan oproepen en plaatsen in een sober detentieconcept. Daarnaast zorgden we voor ruim 100 extra meer-persoonscellen. We analyseerden de oorzaken van de capaciteitsproblematiek en mogelijke oplossingen. Deze deelden we op 19 december met de TK. Binnen het programma nieuwe detentie- en behandelconcepten wordt gewerkt aan nieuwe concepten die een bijdrage moeten leveren aan een structurele oplossing voor de capaciteit.

2.1.4 Herstel van vertrouwen in onze rechtsstaat

Toegang tot het recht voor iedereen

In 2025 kwam de webpagina ‘hulp bij een juridisch probleem’ online en de Rechtspraak werkte aan verbeteringen, zoals in de familie- en jeugdrechtspraak, vereenvoudiging van het burgerlijk procesrecht en videoconferenties. Alternatieve vormen van geschilbeslechting versterkten we. Voor 2025 reserveerden we extra middelen om de toegang tot het recht te versterken en beoordeelden we met professionals hoe deze het beste in te zetten. Op basis daarvan kreeg een aantal projecten subsidie. Deze lichtten we kort toe in de voortgangsbijlage van 11 december4.

We beëindigden het programma om het stelsel voor gesubsidieerde bijstand te vernieuwen (start 2018). De afgelopen jaren is veel bereikt. We versterkten de eerstelijns rechtshulp en verbeterden de website van het Juridisch Loket. Het Loket verbreedde zijn dienstverlening en helpt steeds meer rechtzoekenden, waaronder arbeidsmigranten. Er is een stichting opgericht die rechtzoekenden op Caribisch Nederland helpt bij juridische vraagstukken en problemen met gelijke behandeling. Het besef dat we rechtzoekenden alleen goed kunnen helpen als we aansluiten bij het sociaal domein, is inmiddels gemeengoed. De verbindingen die we legden met o.a. de VNG, Divosa, gemeenten, sociaal raadslieden, sociale wijkteams, bibliotheken en lokale initiatieven droegen daaraan bij. We verbeterden de vergoedingen voor rechtsbijstandverleners, conform de aanbevelingen van commissie-Van der Meer II en in vervolg op de in 2022 vrijgemaakte extra middelen. Samen met de Nederlandse orde van advocaten (NOvA), de Vereniging Sociale Advocatuur Nederland (VSAN) en de Raad voor Rechtsbijstand maakten we plannen om het dalend aanbod van sociaal advocaten te stoppen.

Toezicht advocatuur

We werkten aan een nieuw, toekomstbestendig toezichtmodel voor de advocatuur. Er komt één landelijk toezichthouder: de onafhankelijke toezichthouder advocatuur (OTA). We werkten hierbij samen met de NOvA. In opdracht van de NOvA onderzocht bureau Pro Facto de kaders en inrichtingsmodaliteiten voor het klacht- en tuchtrecht en het toezicht op de advocatuur. Pro Facto publiceerde het onderzoek in september, gevolgd door een advies van de NOvA aan de staatssecretaris van JenV. We stuurden 18 december de TK een beleidsreactie.

Recht doen aan slachtoffers

We voerden de Meerjarenagenda Slachtofferbeleid 2022-2025 verder uit. Per 1 januari 2025 trad het ‘beperkt spreekrecht tbs verlengingszitting, plaatsing in een inrichting voor jeugdigen’ in werking - het laatste onderdeel van de Wet uitbreiding slachtofferrechten. Per 1 juli trad het Besluit ‘bescherming slachtoffergegevens in processtukken’ in werking. Dit besluit regelt dat persoonsgegevens van slachtoffers onvermeld blijven in processtukken, tenzij deze noodzakelijk zijn voor de rechter. Op dezelfde datum zetten we een formele stap in de taakoverdracht van het OM naar de minister voor het informeren en raadplegen van slachtoffers in de fase van de tenuitvoerlegging door het CJIB. Om het schadeverhaal voor slachtoffers te verbeteren, brachten we eind 2025 een wetsvoorstel in consultatie om de kring van gerechtigden bij affectieschade uit te breiden naar broers en zussen. Ditzelfde geldt voor een concept amvb om het aantal geweldsdelicten uit te breiden dat valt onder de ongemaximeerde voorschotregeling. Om de hulp aan slachtoffers van seksueel geweld beter te organiseren startten we in het najaar een praktijktest voor betere samenwerking tussen betrokken organisaties (politie, OM, Slachtofferhulp Nederland, Centrum Seksueel Geweld en Perspectief Herstelbemiddeling). Ook hebben we een nieuw herkenbaar hulppunt opgericht (‘Onder controle’) voor hulp en doorverwijzing van slachtoffers van onveiligheid en dwingende controle in (gesloten) groeperingen. Tot slot stelden we de nieuwe Meerjarenagenda (MJA) 2025-2028 vast. We versterken slachtofferrechten zoals o.a. opgenomen in het nieuwe WvSv en herziene EU-richtlijnen.

Een sterke ‘digitale rechtsstaat’

We investeren in een sterke digitale rechtsstaat. Niet alleen door verdere digitalisering van dienstverlening, werkprocessen en zaakstromen in de verschillende ketens, maar ook door de aanpak te versterken van cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit èn een visie te ontwikkelen op toekomstbestendige digitalisering.

De juridische beroepen, de rechterlijke macht, organisaties in de strafrechtketen en vele andere organisaties boekten vooruitgang in digitalisering van hun dienstverlening, werkprocessen en zaakstromen. Professionele partijen kunnen in steeds meer zaakstromen digitaal stukken uitwisselen met gerechtelijke instanties. De pilot voor Online (Supported) Dispute Resolution ‘voorRecht’ boden we bij 3 rechtbanken aan: Noord-Holland, Oost-Brabant en Amsterdam. Op het platform ‘voorrecht-rechtspraak.nl’ vinden rechtzoekenden informatie over hoe de rechter omgaat met vergelijkbare gevallen en tips over het weer in contact komen met de andere partij(en). Naast het juridisch ondersteunen van verenigingen van eigenaars, doen we dat nu ook bij bouw- en erfgrensgeschillen. Lukt het niet om er met de wederpartij uit te komen, dan is persoonlijke begeleiding beschikbaar, bijvoorbeeld mediation. De driejarige pilotfase sloten we af. Het project voor Recht-Rechtspraak zetten we voort onder de verantwoordelijkheid van de Rechtspraak.

We werkten aan de voorbereiding van de nieuwe Europese Digitale Justitie @2030 strategie en de nieuwe Juridische opleiding strategie, die zijn gericht op het versnellen van de digitalisering van de rechtsstelsel en het versterken van de concurrentiepositie van Europa. We bereidden voor beide strategieën een kabinetsreactie voor. Daarnaast werkten we verder aan de implementatie van Europese verordeningen en richtlijnen voor digitalisering van het justitiedomein. In september rondden we de implementatie van de Bewijsverkrijging5- en Betekeningsverordening6 af met het in gebruik nemen van de aansluiting van de Rechtspraak en gerechtsdeurwaarders op e-Codex. De implementatie lukte dankzij de goede samenwerking tussen de Rechtspraak, de gerechts-deurwaarders, ICTU, Justid en het ministerie. Deze aanpak pasten we ook toe bij de implementatie van Verordening (EU) 2023/2844 over de digitalisering van de justitiële samenwerking en de toegang tot de rechter (e-Justice). De implementatie hiervan is complex omdat er sprake is van veel betrokken organisaties en (juridische, technische, organisatorische) disciplines. We richtten een programma in voor succesvolle implementatie dat kennisdeling omvatte, coördinatie en afstemming van werkzaamheden en raakvlakken borgde met andere digitaliseringsprojecten. Digitalisering en technologieën als Artificial Intelligence (AI) leiden tot nieuw gebruik van bestaande digitale voorzieningen en vragen soms om het herijken van beleidskaders. Op 2 september bood het WODC zijn onderzoek aan de TK aan naar openbaarheid van registers, met aanbevelingen om registers toekomstbestendig te gebruiken. We bereidden een kabinetsreactie voor. Voor het naleven van de AI-verordening stelden we een implementatieplan op. Op basis daarvan stelden we experts beschikbaar aan de JenV-uitvoering en boden we opleidingen aan voor het verhogen van het kennisniveau over AI en de AI-verordening. Ook stelden we incidentele financiële middelen beschikbaar aan uitvoeringsorganisaties voor projecten gericht op naleving. Eind 2025 publiceerden we volgens planning alle hoog risico AI-systemen en impactvolle algoritmen in het algoritmeregister.

Gegevensbescherming

Gegevensbescherming en privacy zijn belangrijke pijlers van onze democratische rechtsstaat. Daarom zetten we het afgelopen jaar o.a. in op een versterkte positie van de functionaris voor gegevensbescherming. Op 15 mei lanceerden we het Nederlands Register voor Functionarissen voor Gegevensbescherming (NRFG). Met dit landelijk register is voor iedereen duidelijk wie als functionaris voor gegevensbescherming waar werkzaam is en over welke kennis en ervaring hij of zij beschikt. We hebben het NRFG ondergebracht in een onafhankelijke private stichting.

We startten met de ontwikkeling van rijksbrede richtlijnen voor online monitoring. De Autoriteit Persoonsgegevens constateerde dat in wetsvoorstellen steeds meer bepalingen staan waarin vormen van online monitoring worden gecreëerd of gefaciliteerd. Overheidsinstanties hebben behoefte aan helderheid onder welke juridische voorwaarden zij online monitoring kunnen inzetten. We voerden de eerste gesprekken met departementen voor een goed beeld van de behoefte en om de reikwijdte van de richtlijnen te kunnen bepalen.

De rechtsontwikkeling op het gebied van gegevensbescherming is omvangrijk. Het voorstel voor de Digitale Omnibus is daarvoor illustratief en heeft blijvend onze aandacht. De Wet en het Besluit gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden (WGS/BGS) traden 1 maart in werking. De invoeringstoets is in gang gezet. Europa bereikte een akkoord over de Procedureverordening AVG. Om de AI-verordening uit te voeren ontwikkelden we een arrangement voor het toezicht op het gebruik van AI door de rechtspraak.

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) is geëvalueerd. Hierop volgde een beleidsreactie. Ook reageerden we op ruim 10 voorstellen van de AP tot wijziging van de Uitvoeringswet AVG. Het WODC vroegen we onderzoek te doen naar certificering en gedragscodes onder de AVG.

Mede naar aanleiding van het Verantwoordingsonderzoek 2024 van de Algemene Rekenkamer, richtten we een verbetertraject in voor de aanpak van foutieve tenaamstellingen in onherroepelijke strafvonnissen. We ontwikkelden een toetsings- en handelingskader en brachten in kaart hoe we fouten in de identiteitsvaststelling in de strafrechtketen kunnen voorkomen. Daarbij gaven we prioriteit aan situaties waarin mogelijk onschuldige burgers nadelige gevolgen hebben ondervonden of waar het risico bestaat dat daders ongestraft blijven. Daarnaast voerde de Auditdienst Rijk een evaluatieonderzoek uit naar oorzaken en leerpunten.

Ten slotte startten we een traject van inwonersparticipatie over de inzet van gezichtsherkenning door de politie. De uitkomsten hiervan betrekken we bij toekomstig beleid en eventuele regulering van gezichtsherkenning.

Goede wetgeving

Met alle departementen werkten we aan het versterken van structurele aandacht voor de kwaliteit van wetgeving. In de Agenda Wetgevingskwaliteit (36600-VI-151) en in de kabinetsreactie op het WODC-onderzoek ‘Evaluatie Beleidskompas’ (29362, nr. 372) kondigden we hiervoor maatregelen aan en startten we met de uitvoering.

Ondernemen, insolventie en financiering

We startten de consultatie over een wetsvoorstel dat het vestigen van pandrechten vereenvoudigt. Daarnaast troffen we voorbereidingen om de Wet transparantie turboliquidatie te verlengen en deze een definitieve status te geven. De EU-onderhandelingen over een richtlijn tot harmonisatie van het insolventierecht zijn afgerond en de implementatie kan starten. Daarnaast gaven we een expertgroep de opdracht een voorontwerp te maken van een wetsvoorstel over internationale insolventie.

Auteursrecht

In 2025 nam de Eerste Kamer de Wet versterking auteurscontractenrecht aan die per 1 januari 2026 in werking is getreden.

2.1.5 Preventie

Aanpak jeugdcriminaliteit

Naast preventie speelt repressie een rol in de aanpak van jeugdcriminaliteit. Centraal hierbij stond het uitwerken van de drie opdrachten uit het regeerprogramma. We onderzochten hoe het jeugdstrafrecht aan te scherpen door de maximale straffen voor ernstige misdrijven te verhogen - in elk geval voor 14- en 15-jarigen. Daarnaast onderzochten we welke extra mogelijkheden er zijn om ouders aan te spreken op hun verantwoordelijkheid als hun kind delicten pleegt. We informeerden de TK over de uitkomsten hiervan. Verder onderzochten we hoe een uitgebreide motiveringsplicht7in de wet te verankeren. Ook besloten we een justitiële jeugdrichting (JJI) te heropenen op de locatie Harreveld, zo mogelijk aangevuld met een voorziening voor jeugdhulp in strafrechtelijk kader.

Aanpak van geweld

Bij het terugdringen van gewelddadige vermogensdelicten en geweldsdelicten in het (semi)publieke domein kregen aanslagen met explosieven prioriteit. Het Offensief tegen Explosies publiceerde hiervoor een Actieplan en leverde eerste producten zoals het Landelijk Handelingskader voor gemeenten. Om jongeren weerbaar te maken tegen de verleidingen van de criminaliteit werden workshops gegeven op scholen en sportclubs. Ook zetten we in op een persoonsgerichte aanpak ter voorkoming van (herhaald) daderschap door bijvoorbeeld het programma Alleen Jij Bepaalt Wie Je Bent, de inzet van meer IPTA-mentoren voor de Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid en re-integratie-officieren. We werkten aan nieuwe maatregelen tegen online geweld en geweld tegen werknemers in de private sector, in het bijzonder de detailhandel en horeca, zoals geschetst in de brief aan de TK van 19 december8. We rondden de algehele evaluatie af van de Wet middelenonderzoek bij geweldplegers9. Bovendien maakten we het wetsvoorstel klaar om de Alcoholmeter te introduceren als middel om toezicht te houden op het alcoholverbod10.

Mensen met verward en/of onbegrepen gedrag

Ook in 2025 had de politie veel werk door incidenten en meldingen van mensen met verward en/of onbegrepen gedrag. Daarom is onder regie van BZK met vier ministeries en veldpartijen een interdepartementale aanpak opgezet. Naast de aanbevelingen uit de parlementaire verkenning over dit gedrag stelden we 4 thema’s vast waar de voortgang vastloopt: woningen en passende zorgplekken, gegevensuitwisseling, landelijke regie versus lokale autonomie en structurele financiering. Deze thema’s deelden we met de TK. Specifiek voor Justitie en Veiligheid rondde de politie een inventarisatie af langs alle eenheden. Zij identificeerde een aantal rode draden. Denk hierbij aan het beoordelen van acute regionale meldingen door een zorgprofessional, de beschikbaarheid van zorgprofessionals 24/7 en centrale regievoering op de zorgmeldingen. Passend bij de werkagenda ‘aansluiting forensische en reguliere zorg’ namen we maatregelen en informeerden de TK hierover.

Kansspelen

Op 14 februari publiceerden we een nieuwe visie op kansspelen. Het kansspelbeleid richt zich op het beschermen van mensen tegen gokschade, het tegengaan van kansspelgerelateerde criminaliteit en het tegengaan van illegaal aanbod en deelname aan illegale kansspelen. We kondigden een wetswijziging aan voor kansspelen op afstand en stelden hoofdlijnen op voor wijzigingen. Met stakeholders werkten we aan een meerjarenagenda voor gokschadepreventie. Samen met andere betrokkenen startte de Kansspelautoriteit een Alliantie om illegaal online aanbod tegen te gaan. Daarnaast stuurden we 15 september de Harbersbrief naar de TK met de inhoud en planning van de in 2026 uit te voeren Periodieke rapportage voor kansspelen. We hebben de onderzoeksopdracht hiervoor uitgezet.

2.1.6 Jeugd: betere bescherming

In 2025 is samen met alle partners gewerkt aan een aangepaste veranderstrategie voor het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming, passend binnen de bestaande financiële kaders. Hierbij hielden we de focus op de 4 pijlers van het Toekomstscenario: eenvoudig, gezinsgericht, rechtsbeschermend & transparant en lerend.

Het wetsvoorstel ‘Wet ter versterking van de rechtsbescherming in de jeugdbescherming’ lag begin 2025 in consultatie. Hierop reageerden 64 burgers en 26 organisaties of samenwerkingsverbanden. Het wetsvoorstel wordt nu voorbereid om nog dit voorjaar ter advisering voor te leggen aan de Raad van State.

Adoptie

We gingen verder met het afbouwtraject van interlandelijke adoptie. Belangrijk onderdeel hiervan was het opstellen van nieuwe wetgeving voor de juridische basis hiervan. Voor consultatie begin 2026 rondden we de voorbereiding van dit wetsvoorstel af. Dit voorstel bevat ook een regeling voor de voordracht van personen voor binnenlandse adoptie na afstand. Eind 2025 eindigde de adoptierelatie met een aantal herkomstlanden definitief. Het gaat om de landen: China, Verenigde Staten, Burkina Faso, Haïti, Colombia, Peru, Slowakije en Tsjechië. Voor de laatste keer en voor een periode van 5 jaar verlengden we de vergunningen van de 3 huidige vergunninghouders voor bemiddeling. Na 2030 is adoptie van buitenlandse kinderen niet meer mogelijk11.

2.1.7. Naturalisatie en inburgering

Met de Wet inburgering 2021 (WI 2021) zetten we in op een lerend en adaptief stelsel voor inburgering. Samen met de ketenpartners stelde het ministerie van SZW een uitgebreid Monitoring- en Evaluatieplan op. Eind 2025 rondde SZW het onderzoek af naar de betaalbaarheid van de Wet inburgering 2021. Dit onderzoek is onderdeel van de bestuurlijke afspraken die het ministerie van SZW en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) eerder maakten. Het brengt de kosten van gemeenten in beeld voor uitvoering van de WI 2021 en gaf aan dat de verstrekte middelen niet kostendekkend zijn. Dat laatste blijkt niet het geval.

Samen met het onderzoek naar de betaalbaarheid leverde SZW eind december ook de tussenevaluatie van de WI 2021 op. Deze synthese van alle deelonderzoeken die in het kader van het Monitoring- en Evaluatieplan zijn uitgevoerd geeft eerste inzichten in de werking, doeltreffendheid en doelmatigheid van de WI 2021. Een van de conclusies is dat inburgeraars onder de WI 2021 een hoger taalniveau behalen dan onder de WI 2013.

Per 19 juni verschoof de politieke verantwoordelijkheid voor inburgering van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid naar de Staatssecretaris van Participatie en Integratie.

2.1.8 Invulling rijksbrede taakstellingen

Bij JenV is de taakstelling vooral belegd bij het bestuursdepartement. Dit betekent dat bepaalde (beleids)taken geprioriteerd moeten worden, door efficiënter te werken en door externe inhuur terug te dringen. Het laatste droeg bij aan het kabinetsdoel om de externe inhuur terug te brengen naar de Roemernorm.

Buiten het bestuursdepartement kent het ministerie van JenV een groot aantal organisaties, waarvan een deel in budgettaire omvang aanzienlijk is. Hierdoor is het totale apparaatsbudget van de organisaties hoog. We boekten bij de organisaties een bezuiniging van ongeveer 0,2% van het totale apparaatsbudget. De (beleids-)taken van de organisaties blijven onveranderd. Organisaties zijn zelf verantwoordelijk voor hun eigen efficiencyslag van 0,2%. Verhoudingsgewijs wordt de uitvoering zoveel mogelijk gespaard; de grootste slag ligt bij het bestuursdepartement.

De subsidietaakstelling hebben we binnen de JenV-begroting naar rato verdeeld over de subsidie-instrumenten op de beleidsartikelen 31 tot en met 38.

In het Hoofdlijnenakkoord namen we op dat we specifieke uitkeringen overhevelen naar het Gemeente- of Provinciefonds met een budgetkorting van 10% die ingaat in 2026. Voor de nadere uitwerking van de overheveling vanuit de JenV-begroting verwijzen we naar de Kamerbrief uitkomst omzetting specifieke uitkeringen.

In 2025 stelden we voor de onvolkomenheden van de Rekenkamer en de bevindingen van de ADR (verbeter)plannen op en namen we de uitvoering ter hand. In de bedrijfsvoeringsparagraaf is informatie opgenomen over de voortgang daarvan.

4.2 Veiligheidsagenda

In de Veiligheidsagenda 2023-2026 staan de landelijke beleidsdoelstellingen voor de taakuitvoering van de politie. Deze worden vastgesteld door de minister van JenV, die daarvoor advies vraagt aan de politie, het OM en de regioburgemeesters. De landelijke beleidsdoelstellingen worden elke vier jaar vastgelegd in de Veiligheidsagenda en bestaan uit een mix van kwalitatieve en kwantitatieve afspraken.

Toelichting

In het algemeen wordt opgemerkt dat er in 2025 grote inzet van de politie is gevraagd rondom de NAVO-top in juni. Deze inzet heeft in enkele gevallen tot vertraging geleid in opsporingsonderzoeken. We zien dit effect (beperkt) terug in de resultaten voor bijvoorbeeld beslag, cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit.

Aanpak ondermijning en georganiseerde criminaliteit

Het aantal aangepakte csv (crimineel samenwerkingsverband)-onderzoeken in 2025 lag met 1.778 ruim (16%) boven de afgesproken norm van 1.530 aangepakte CSV’s. Hiervan waren er 736 onderzoeken drugsgerelateerd en aan 102 onderzoeken is het label wapens en explosieven meegegeven.

Aanpak criminele geldstromen

Met de aanpak van criminele geldstromen wordt beoogd te voorkomen dat met criminele activiteiten verdiend geld in het legale circuit komt of blijft circuleren binnen het illegale circuit. Het bedrijfsproces en het verdienmodel van criminelen moet worden gefrustreerd en verstoord. Het ontnemen (of ‘afpakken’) van het met criminaliteit verdiende vermogen is één van de instrumenten die door politie en OM kan worden ingezet.Er is in 2025 voor € 192,2 mln. beslag gelegd (€ 234,7 mln. in 2024). Hiermee is het beoogde bedrag aan waarde beslag van € 210 mln. voor 92 % gerealiseerd. De politie ziet een aantal ontwikkelingen dat bijdraagt aan dit achterblijvende resultaat, zoals bijvoorbeeld de verschuiving van contant geld naar cryptovaluta, wat beslag op dit moment nog bemoeilijkt.

Bestrijden van mensenhandel

Op het thema mensenhandel streeft de politie samen met ketenpartners naar het voorkomen van slachtoffer- en daderschap, het beschermen van slachtoffers en het straffen van daders.Er is weer een voorzichtige groei te zien op het aantal verdachten van mensenhandel ingezonden bij het OM. Het resultaat in 2025 ligt met 212 verdachten nagenoeg op het niveau van 2023 en is daarmee de afgesproken norm dicht genaderd. Verder zijn 12 eenheidsoverstijgende strafrechtelijke onderzoeken in de tactische fase afgerond, iets minder dan de afgesproken norm van 17 onderzoeken. De achterblijvende resultaten brengen niet alle inspanningen van de politie op de brede aanpak van mensenhandel in beeld. De politie zet zoveel mogelijk in op de opsporing van verdachten ex 273f Sr, maar daarnaast worden er binnen alle eenheden ook verdachten aangedragen voor strafbare feiten zoals mensensmokkel en seksuele handelingen met een minderjarige prostituee. Deze inspanningen dragen ook bij aan de brede aanpak van mensenhandel, maar tellen niet zichtbaar mee in het resultaat voor de Veiligheidsagenda.

Aanpak cybercriminaliteit

Voor de aanpak van cybercrime is de doelstelling onderverdeeld in het aantal verdachten in reguliere onderzoeken uitgevoerd op regionaalniveau, fenomeenonderzoeken die gericht zijn op de brede bestrijding van eenheidsoverstijgende cybercrime fenomenen en dadergroepen en onderzoeken van het Team High Tech Crime.Voor cybercrime regulier bestendigen de resultaten zich op het niveau van 2024, maar blijft de gewenste groei naar 400 verdachten in 2025 met een realisatie van 370 uit. In 12% van de reguliere cybercrimezaken was in 2025 sprake van een alternatieve of aanvullende interventie. Daarnaast is 15% van de reguliere cybercrimezaken uit een onderzoek naar een crimineel samenwerkingsverband voortgekomen. In 2025 zijn verder 29 fenomeenonderzoeken en 20 high tech crime onderzoeken afgerond. Met betrekking tot de achterblijvende resultaten geldt dat we al langere tijd zien dat cybercrime onderzoeken steeds omvangrijker worden, waarbij de technische complexiteit toeneemt en dit in de praktijk leidt tot langere doorlooptijden. Deze verschuiving in complexiteit is terug te zien in zowel de reguliere onderzoeken, als de onderzoeken gericht op fenomenen en hightechcrime. Aanvullend neemt in de fenomeen- en hightech onderzoeken de afhankelijkheid van internationale samenwerking voor het behalen van de operationele doelstellingen verder toe, waardoor afstemming met buitenlandse partners en rechtshulptrajecten vaker nodig zijn en meer tijd en capaciteit vragen. Verder zorgden onderzoeken naar impactvolle hacks in 2025 voor (urgente) omstandigheden met een brede impact op de reguliere opsporingsprocessen. Dit leidde, in overleg met het gezag, tot een noodzakelijke verschuiving in prioriteit en andere keuzes ten aanzien van de capaciteitsinzet binnen de cybercrimeteams.

Aanpak gedigitaliseerde criminaliteit

Criminelen verleggen steeds vaker hun werkterrein van de fysieke naar de digitale wereld. Gedigitaliseerde criminaliteit betreft in beginsel zeer veel typen delicten en doet zich in steeds nieuwe vormen voor.Voor gedigitaliseerde criminaliteit regulier werd de afgesproken norm van 2.700 in 2025 reeds vroeg in het jaar bereikt. Met 5.144 verdachten ligt de realisatie ruim boven de doelstelling. In 65% van de reguliere onderzoeken was in 2025 sprake van een alternatieve of aanvullende interventie. Daarnaast zijn er in 2025 5 fenomeenonderzoeken afgerond, waarmee aan de doelstelling is voldaan.

Bestrijden van online seksueel kindermisbruik

De teams bestrijding kinderpornografie en transnationaal seksueel kindermisbruik werken met man en macht aan de bestrijding van online seksueel kindermisbruik.In 2025 is het resultaat voor het aantal misbruikers en vervaardigers met 89 verdachten nagenoeg gelijk ten opzichte van het resultaat in 2024 en blijft daarmee achter op de afgesproken norm (130). Dat is anders voor de inzet gericht op keyplayers waar in 2025 met 39 verdachten (ten opzichte van een norm van 20) een verdere stap voorwaarts is gezet. De afgesproken norm voor de totale inzet is in 2025 met 523 verdachten voor 87% gerealiseerd. Deze resultaten moeten bezien worden tegen de achtergrond van een toenemende complexiteit en omvang van zaken als gevolg van technologische ontwikkelingen, zoals end-to-end encryptie en Artificial Intelligence, en nog steeds stijgende hoeveelheid data en beeldmateriaal. Bovendien kan een enkele dader met behulp van technologische middelen steeds meer slachtoffers maken. Deze ontwikkelingen vragen meer tijd per zaak en de aanwending van nieuwe vaardigheden en middelen door politiemedewerkers. Daarnaast was er in 2025 sprake van een onderbezetting van de teams ter bestrijding van kinderpornografie en kindersekstoerisme wat het resultaat ook in negatieve zin heeft beïnvloed.

Voor een uitgebreidere toelichting op de voortgang op de afspraken en thema’s uit de Veiligheidsagenda wordt verwezen naar het jaarverslag van politie over het jaar 2025.

4.3 Realisatie periodieke rapportages / beleidsdoorlichtingen

In het kader van de operatie Inzicht in Kwalliteit is de systematiek van beleidsdoorlichtingen omgevormd tot een Strategische Evaluatie Agenda (SEA). In navolging daarvan wordt in het jaarverslag het gebruikelijke overzicht van gerealiseerde beleidsdoorlichtingen (geleidelijk aan) vervangen door een overzicht van gerealiseerde periodieke rapportages.

Voor 2025 stond er één Periodieke Rapportage op de planning van evaluaties en onderzoeken van de Strategische Evaluatie Agenda, namelijk voor het beleidsthema Nationale Veiligheid: Contraterrorisme. De Tweede Kamer is in 2024, conform de Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek, geïnformeerd over de planning en onderzoeksopzet van deze Periodieke Rapportage. De Periodieke Rapportage is inmiddels afgerond, maar nog niet naar de Kamer verzonden met een Kabinetsreactie. Daarmee wordt gewacht tot het nieuwe kabinet is geïnstalleerd.

Voor het meest recente overzicht van de programmering van periodieke rapportages / beleidsdoorlichtingen, zie het overzicht Ingepland en uitgevoerd onderzoek op rijksfinancien.nl.

Voor de realisatie van andere onderzoeken, zie «Bijlage 2».

4.4 Risicoregelingen

33. Garantiestelling Faillissementscuratoren dienst JUSTIS

De garantstellingsregeling faillissementscuratoren (GSR) is voor faillissementen waarin sprake lijkt te zijn van kennelijk onbehoorlijk bestuur, maar in de boedel onvoldoende middelen aanwezig zijn om onderzoek te doen of een procedure te starten en zo onrechtmatig aan de boedel onttrokken gelden en goederen terug te halen.

34. Garantstelling Hypothecaire leningen aan JJI's

Het feitelijk risico van de verleende garanties aan particuliere jeugdinrichtingen betreft borgstellingen ten behoeve van het restantbedrag van leningen die particuliere inrichtingen zijn aangegaan ter financiering van de gebouwen. Zonder garantie verlening was het niet mogelijk tegen gunstige condities dergelijke leningen bij externe financiers af te sluiten. Omdat DJI de kapitaalslasten van de betreffende leningen bovennormatief vergoedt aan de inrichtingen was het uit efficiency-overwegingen van belang dat de leningen tegen een zo gunstig mogelijk rentepercentage konden worden afgesloten.

34. Garantieregeling forensische zorg

Om tbs-klinieken te stimuleren om capaciteit uit te breiden, is een garantieregeling ingericht. De garantieregeling voor Forensisch Psychiatrische Centra (FPC’s) is bedoeld voor leningen die particuliere FPC’s nodig hebben om capaciteit uit te breiden, dan wel in stand te houden. Door als overheid garant te staan voor een deel van de lening, kunnen deze centra naar verwachting tegen een lagere rente een lening afsluiten voor de beoogde uitbreiding.Voor de garantieregelig wordt een risicovoorziening aangehouden op een afzonderlijke rekening-courant bij het Ministerie van Financiën.

Leenfaciliteit

Deze organisaties hebben toegang tot het geïntegreerd middelenbeheer bij de Rijkshoofdboekhouding (RHB) van het Ministerie van Financiën (MvF). Voor de financiering van investeringen kunnen ze een beroep doen op de leenfaciliteit van het MvF. In deze garantstelling is bepaald dat wanneer er niet aan de verplichtingen wordt voldaan die uit de overeenkomst van geldlening voortvloeien, het MvF deze verplichting ten laste zal brengen van het Ministerie van JenV.

Rekening-courant limiet

De betreffende organisaties hebben bij de RHB een rekening-courant faciliteit, waarbij JenV garant staat voor de aanzuivering van een mogelijk debetsaldo wanneer de betrokken organisaties daarbij in gebreke blijven. Overeenkomstig de regeling agentschappen 2024 bedraagt het rekening-courantkrediet bij de schatkist van het Rijk voor een agentschap per 31 december maximaal € 500.000.

4.5 Openbaarheidsparagraaf

De inwerkingtreding van de Wet open overheid (Woo) was in 2022 een belangrijke stap naar een open en transparantere overheid. De Woo bestaat uit drie hoofdonderdelen: openbaarmaking op verzoek, openbaarmaking uit eigen beweging (actieve openbaarmaking) en het op orde brengen van de informatiehuishouding. Deze onderdelen dragen ieder op een eigen manier bij aan het inzichtelijk maken van de werkzaamheden van JenV/AenM. Bij openbaarmaking op verzoek worden overheidsdocumenten openbaar gemaakt op basis van verzoeken van burgers. Openbaarmaking uit eigen beweging houdt in dat het ministerie proactief en anticiperend informatie openbaar maakt - ook als daar (nog) niet om is gevraagd.

Om dit te kunnen doen, is een adequate en toegankelijke informatievoorziening nodig; en die leunt op zijn beurt op een gezonde informatiehuishouding. Het aandacht schenken aan de uitvoering van de Woo is ook één van de verplichtingen. In deze paragraaf is toegelicht hoe JenV/AenM hier invulling aan geeft.

Openbaarmaking

De behandeling van Woo-verzoeken binnen het bestuursdepartement van JenV/AenM is gecentraliseerd bij de directie Openbaarmaking die zorgt voor kwalitatief hoogwaardige afhandeling van de Woo-verzoeken. Sinds het voorjaar van 2025 zijn openbaarmakingsbeleid en de ondersteunende systematiek die nodig is voor professionele, grondige en gedegen openbaarmakingswerkzaamheden belegd bij deze directie. De directie adviseert daarnaast de taakorganisaties van JenV/AenM over openbaarmaking.

Advisering over technische kanten van publicatie en over de informatiehuishouding ligt bij de directie Informatievoorziening en Inkoop. In samenwerking met andere onderdelen van het bestuursdepartement geeft de directie Openbaarmaking invulling aan actieve openbaarmaking van informatie. Het gaat hier om zowel de verplichte informatiecategorieën, als de inspanningsverplichting die toeziet op openbaarmaking uit eigen beweging. Naast de uitvoering van actieve openbaarmaking op het bestuursdepartement, wordt er gewerkt aan beleidskaders voor actieve openbaarmaking. In 2025 is verder gewerkt aan een JenV/AenM-brede visie op de inspanningsverplichting.

De afhandeling van Woo-verzoeken, de vormgeving van actieve openbaarmaking en de ondersteuning van de parlementaire enquête Corona - ook ondergebracht bij de directie Openbaarmaking - worden uitgevoerd met de huidige capaciteit op het bestuursdepartement. Met de toenemende vraag vanuit politiek en samenleving om (actieve) openbaarmaking, is de beschikbare capaciteit een groeiend aandachtspunt. Parallel blijft het belangrijk om te kijken naar efficiëntiemogelijkheden, bijvoorbeeld door te investeren in digitale hulpmiddelen en AI-toepassingen.

JenV/AenM zet hiermee in op een adequate uitvoering van de Woo èn op bevordering van de transparantie van de organisaties in het JenV/AenM-domein. Tenslotte participeert JenV/AenM vanuit haar Woo-deskundigheid in de interdepartementale evaluatie van de Woo.

Verbetering informatiehuishouding

Het JenV-programma Open op Orde startte in 2021 met als scope het JenV/AenM-brede concern - de Politie en Rechtspraak hebben op basis van hun rechtstatelijke positie een eigen programma - en de opdracht om gestructureerd te werken aan een verbetering van de informatiehuishouding (hierna: IHH). Met ondersteuning vanuit het programma op generieke uitdagingen en investeringen bij veel van de individuele JenV/AenM-organisaties is de afgelopen jaren vooruitgang geboekt. Het gemiddelde volwassenheidsniveau stijgt gestaag en in consistente stapjes: van een 2,3 in 2023, via een 2,4 in 2024 naar een 2,5 in 2025. Daarbij moet opgemerkt dat de stap van niveau 2 naar 3 de meest veelomvattende stap is. Het streefgetal van volwassenheidsniveau 3 (op een schaal van 4) eind 2026 komt langzaam in zicht; in 2025 scoorden vier JenV/AenM-organisaties gemiddeld al een 3 of hoger.

Het programma werkt aan een meerjarig portfolio dat is opgebouwd langs de vier rijksbrede actielijnen ‘Professionals’, ‘Volume en aard van informatie’, ‘Systemen’ en ‘Sturing en naleving’. Daarnaast zijn er vanuit de toenmalige Regeringscommissaris Informatiehuishouding prioriteiten meegegeven aan alle departementen en heeft JenV/AenM ook haar eigen prioriteiten bepaald. Het Open op Orde-programma helpt de organisaties met de uitvoering en invoering hiervan.

Actielijn 1 Professionals

Formatie

De structurele capaciteit voor IHH-professionals bij verschillende JenV/AenM-organisaties is ook in 2025 - met financiële ondersteuning vanuit het programma - zowel kwalitatief als kwantitatief versterkt en bedraagt inmiddels zo’n 40 fte. Met de uitkomsten van het formatieonderzoek dat eind 2024 werd opgeleverd (en inzicht gaf in de personele tekorten op IHH-gebied) is een aantal organisaties individueel aan de slag gegaan. Tegen de achtergrond van de taakstelling(en) leidde dit in een aantal gevallen tot formatieve uitbreiding. Bij het merendeel is gezocht naar mogelijkheden voor meer efficiency; ook intensivering van de samenwerking tussen de onderdelen droeg bij aan de verhoging van de volwassenheid. Twee taakorganisaties kregen vanuit het programma ook hulp bij het opstellen van een Strategische personeelsplanning gericht op IHH, voor 2026 staan er vier op de planning.

Ontwikkeling medewerkers

In 2025 heeft JenV/AenM fors meer gebruik gemaakt van het opleidingsaanbod van het ‘Leerhuis voor Informatiehuishouding’ dan in voorgaande jaren14; het ministerie staat inmiddels in de top3 qua gebruik van e-learnings en trainingen. In samenwerking met het Leerhuis is halverwege 2025 ook gestart met een ontwikkelplan om alle medewerkers van JenV bewust(er) om te laten gaan met overheidsinformatie. In 2026 wordt dit verder uitgewerkt en geïmplementeerd voor zowel nieuwe als zittende medewerkers.  Parallel droeg het programma intensief bij aan de verfijning van het KWIV - het kwaliteitsraamwerk voor IV-functies - met verdieping voor informatiehuishouding en gegevensmanagementfuncties. Zo vond mapping plaats tussen IHH-functies en functies die vallen onder Gegevensmanagement en de KWIV-profielen. Het resultaat is dat zo’n 80% van de functies aan een KWIV-profiel kan worden gekoppeld; die koppeling gebeurt in de eerste helft van 2026. In het verlengde hiervan wordt de gesprekscyclus tussen manager en medewerker verrijkt met de beschikbare i-Leerkaarten. Hiermee kunnen medewerkers zich gericht verder doorontwikkelen op informatiehuishouding en/of gegevensmanagement. Tenslotte startte in september de tweede lichting van het Traineeship Gegevensmanagement. De externe professionals die - met financiële ondersteuning vanuit het programma - de eerste en deels ook tweede lichting begeleidden, zijn vrijwel volledig vervangen door eigen mensen.

Actielijn 2 Volume en aard van de informatie

Papier

Voor het wegwerken van papieren achterstanden heeft het programma meerjarig middelen gereserveerd om onder andere de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te continueren bij de scanstraten van de Justitiële Informatiedienst. In 2025 werd in Zutphen en op locatie vooral papier weggewerkt van de Raad voor de Kinderbescherming, de dienst Justis en het Nederlands Forensisch Instituut.

Digitaal

Voor het wegwerken van de digitale achterstanden (in eerste instantie vooral gericht op netwerkschijven) is de afgelopen jaren een aparte taskforce opgezet. Met eigen analysetooling zijn de digitale achterstanden bij inmiddels negen taakorganisaties in kaart gebracht. De technische randvoorwaarden zijn ingeregeld, net als de concernbrede beveiligings- en privacytoets.De in 2024 opgestarte aanbesteding voor de aanschaf van software die met kunstmatige intelligentie documenten herkent, is afgerond. De eerste proef met de zogenaamde ‘DigiVaris’ was succesvol, waarna de software is uitgerold bij het kerndepartement en twee taakorganisaties. Met de DigiVaris worden grote documentcollecties geautomatiseerd voorzien van de juiste metadata om ze vervolgens - met een complete set aan metadata - in het daarvoor bestemde DMS- of RMA-systeem te plaatsen. Daarmee zijn stukken sneller en makkelijker te vinden en kunnen ze - volgens het principe van Archiving by Design - automatisch gearchiveerd, overgedragen aan het Nationaal Archief, vernietigd of zelfs gepubliceerd worden in het kader van de Woo.Om ervoor te zorgen dat dit werk ook na beëindiging van het programma (eind 2026) doorgaat, is eind 2025 gestart met de overdracht van binnen het programma opgebouwde expertise naar de staande organisatie, naar het zogeheten ‘Document Expertisecentrum’.

Vastgesteld (uitvoerend) gegevensbeleid en gegevensboekhouding

In 2025 is - onder de vlag van het CDO Office van JenV/AenM - het uitvoerend gegevensbeleid verder doorontwikkeld, gevalideerd en vastgesteld. Met dit gegevensbeleid maken we met en tussen alle JenV/AenM-organisaties afspraken over onder andere de betekenis van gegevens, de kwaliteit van gegevens, met wie we de gegevens delen en waarom. Naast het al vastgestelde gegevensdelingsbeleid zijn ook het gegevenskwaliteitsbeleid en gegevenstyperingsbeleid vastgesteld en voorzien van handreikingen zodat de organisaties er zelf mee aan de slag kunnen.Volgens het proces van beleidsontwikkeling zijn de beleidsstukken vervolgens omgezet naar geïntegreerde metamodellen. Deze metamodellen zijn op hun beurt de basis voor een integrale gegevensboekhouding. De doorontwikkeling van deze gegevensboekhouding is in 2025 verder versneld, ook door de finaleplaats bij de ‘Beste Overheidsinnovatie van het Jaar’15. Tenslotte is het proces gestart om het gegevensdelings- en gegevenskwaliteitsbeleid van JenV/AenM rijksbreed te laten vaststellen.  

Kleine JenV/AenM-organisaties

Het programma ondersteunde het afgelopen jaar zes grote en kleinere JenV/AenM-organisaties bij het in kaart brengen van hun processen, uittekenen van informatiestromen, identificeren van informatieproducten en inventariseren van relevante metadata. Dit geheel aan beleid, processen, informatiestromen, informatieproducten en metadata-afspraken zorgt ervoor dat informatie beheersbaar en vindbaar bewaard kan worden.Het komende jaar werkt het programma samen met het CDO Office om de werelden van documenten en gegevens (nog) dichter bij elkaar te brengen.

Actielijn 3 Informatiesystemen

Publicatieplatform

JenV/AenM is nog in afwachting van de gemeenschappelijke Woo-voorziening: het publicatieplatform voor actieve openbaarmaking dat gemaakt wordt in opdracht van het rijksbrede programma Open op Orde. Omdat de oplevering hiervan wederom is vertraagd, inventariseert JenV/AenM andere mogelijkheden om actief openbaar te kunnen maken.Parallel gingen in 2025 de quick scans bij de taakorganisaties voor aansluiting op zo’n platform door; voor de zomer van 2026 moeten de laatste quick scans zijn afgerond. Met een quick scan kan het programma gericht adviseren over het te volgen aansluitscenario.

Archivering van ‘nieuwe’ media

De oplevering van rijksbrede archiefsystemen voor e-mail, chat en sociale media duren ook langer dan oorspronkelijk gedacht. Omdat dit al was voorzien, is er rekening mee gehouden in de begroting en kon JenV/AenM onderbesteding op deze actielijn voorkomen. Om het ministerie op de komst van deze systemen voor te bereiden, zijn bij 15 JenV/AenM-organisaties quick scans uitgevoerd.Voor de archivering van hun websites staan de taakorganisaties zelf aan de lat; zij kunnen hiervoor gebruik maken van de rijksbrede raamovereenkomst. De kosten hiervan worden nog tot en met de looptijd van de raamovereenkomst betaald vanuit het programma Open op Orde. De kwaliteitscontrole op die website-archivering is het afgelopen jaar belegd in de staande organisatie - bij het IHH Office.

Actielijn 4 Sturing en naleving

De al lopende activiteiten op deze actielijn zijn vanuit het programma nagenoeg niet veranderd ten opzichte van vorig jaar. JenV/AenM-organisaties kunnen een beroep doen op het programma bij het versterken van de sturing op hun informatiehuishouding en het verder organiseren van de rapportage en verantwoording daarover. Het begeleiden van de volwassenheidsmetingen is - via de overdracht van de liaisonrol - overgedragen aan het IHH Office; daarmee is ook deze activiteit na afloop van het programma geborgd in de staande organisatie.

Tenslotte kreeg het eerder opgestelde ‘Transitieplan Open op Orde’ een ‘Addendum 2026’. In het addendum staan afspraken over de verdeling en overdracht van structurele werkzaamheden en bijbehorende middelen vanaf 2027. Daarmee worden aan de ene kant de onder de vlag van het programma bereikte resultaten geborgd, en kan anderzijds de volwassenheid van de informatiehuishouding ook na afloop van het programma eind 2026 blijven groeien.

Financiën

Het toegewezen budget over boekjaar 2025 bedroeg € 11,349 mln., opgebouwd uit de vastgestelde structurele reeks van € 9,.9 mln. en de toegekende additionele middelen van € 1,449 mln. Met de honorering van € 1 mln. eindejaarsmarge uit 2024 kwam het totaal beschikbare budget voor 2025 uit op € 12,349 mln. De verdeling van het beschikbare budget over 2025 over de verschillende actielijnen was als volgt:

Alle middelen zijn aangewend en voor het laatste jaar van het programma wordt geen beroep meer gedaan op de eindejaarsmarge van 2025. Omwille van de efficiency is overloop 2024 niet nader onderverdeeld over de actielijnen waardoor er in 2025 op het oog significante verschillen ontstonden tussen budget en realisatie. Gedurende het boekjaar is gestuurd op de exploitatie van het totaalbedrag, met als eindresultaat een saldo van € 522, omgerekend 0,004% onderbesteding.

4.6 Voortgang van de maatregelen ihkv het rapport ongekend onrecht

JenV/AenM is actief en breed aan de slag met de maatregelen in het kader van POK (Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag) en WaU (Werk aan Uitvoering). Binnen JenV/AenM zijn de maatregelen omgevormd naar een JenV/AenM-breed werkprogramma waarmee de verbeteringen onder alle JenV-onderdelen worden aangejaagd, ondersteund en geïmplementeerd.

Onderstaand overzicht geeft de voortgang aan op verschillende onderdelen vanuit de maatregelen op het rapport Ongekend Onrecht.

Meer informatie is te vinden op de site van de JenV-brede Werkagenda.

4.7 Onderuitputting 2025

Onderuitputting

In onderstaand overzicht wordt onder de onderuitputting gepresenteerd. De grootste en/of belangrijkste meevallende realisaties bij de uitgaven worden apart toegelicht. Daarnaast is er een saldopost overige uitgaven en een post met meerontvangsten opgenomen. Dit laatste is het bedrag wat per saldo meer is ontvangen aan de ontvangstenkant van de begroting.In deze tabel is het zogenaamde specifieke beeld gepresenteerd. Dit zijn de posten bedoeld die ten grondslag liggen aan de berekening van de de eindejaarsmarge.

RechtsbijstandOp het onderdeel toevoegingen rechtsbijstand zijn er met name op het terrein van asiel en civiel minder toevoegingen afgegeven dan eerder is geraamd.

COAHet aantal statushouders dat deelneemt aan de voorinburgering bij het COA lager is dan verwacht. Een deel van de meevaller is gebruikt om de tegenvaller bij de bijdrage aan DUO op te vangen, die is ontstaan door oplopende kosten bij de uitvoering van de taken van DUO, zoals het handhaven van de inburgeringsplicht, het verstrekken van leningen en het organiseren van examens. Daarnaast zijn er kleinere tegenvallers bij de overige subsidies inburgering (meer aanvragen) en de opdrachten.

Aanpak OndermijningEen meevaller wordt voornamelijk veroorzaakt door niet bestede middelen van ketenpartners, niet volledig verstrekte loon en -prijsbijstelling, en vertraging bij meerdere projecten (o.a. vertraging in wetgevingstrajecten, lagere kosten op Non-Conviction Based Confiscation, vertraging in de bouw van het Beslag Informatie Systeem en vertraging in de uitbreiding van de taken van het Strategisch Kenniscentrum.

Nog onverdeeldVrijval op nog te verdelen posten.

Overig Nationale veiligheid en terrorismebestrijdingDe meevaller is met name een gevolg van het feit dat voor de NAVO-top minder middelen zijn uitgegeven dan vooraf geraamd.

Programma Nieuwe Missie Kritische CommunicatiesysteemDe vertraging bij het project VMX voor een nieuw communicatiesysteem voor hulpdiensten heeft geleid tot een onderuitputting.

Intra- en extramurale sanctie uitvoering

Voornaamste oorzaak van de onderuitputting ligt in vertraging in wetstrajecten. Daarbij heeft de uitvoering een beperkt absorptie-vermogen waardoor niet alle middelen besteed konden worden conform planning.

Aanpak criminaliteitsfenomenen

Voornaamste oorzaak van de onderuitputting ligt in het beperkte absorptie-vermogen van de uitvoering waardoor niet alle middelen besteed konden worden conform planning. De succesvolle trajecten zijn daarom deels met bestaande middelen verlengd.

Jeugbescherming en jeugdsancties

Op het instrument subsidies is in totaal € 3,6 mln minder uitgegeven dan beschikbaar. Dit houdt met name verband met vertraging en lagere kosten van projecten en subsidieaanvragen op het gebied van rechtsbescherming, huiselijk geweld en kindermishandeling, uithuisplaatsingen kinderopvang-toeslag (UHP KOT), jeugdcriminaliteit en familierecht. Een aspect hiervan is dat doordat subsidietoekenningen veelal eind 2025 plaatsvonden, hiervoor in 2025 slechts een beperkt percentage voorschot is uitbetaald.Bij het instrument bijdragen aan mede-overheden is de voornaamste oorzaak van de onderuitputting het beperkte absorptievermogen van de uitvoering waardoor niet alle middelen besteed konden worden conform planning.

4.8 Focusonderwerp: Risico’s voor de goede inning en besteding van belasting- en premiegeld

De selectie van de risico’s heeft plaatsgevonden aan de hand van de jaarplannen van de JenV-organisaties voor 2026, de rode draden die hieruit naar voren zijn gekomen en incidenten die in 2025 hebben plaatsgevonden. De risico’s doen zich voor bij het bereiken van alle doelstellingen van JenV, doordat overal kwetsbaarheden zijn en onze organisaties intensief met elkaar zijn verbonden in de justitiële ketens. Onderstaande risico’s zijn niet de enige die zich voordoen binnen het JenV-domein, maar hebben ofwel een grote impact op de keten, ofwel zijn op vele organisaties en beleidsterreinen van toepassing.

ICT kwetsbaarheden

De ICT-inbreuk bij het OM heeft niet alleen de kwetsbaarheid van overheidsorganisaties laten zien, maar ook de afhankelijkheid van ICT om werkprocessen doorgang te laten vinden16. Door de inbreuk was het OM noodgedwongen lang afgeschermd van het internet en daardoor ook van systemen waarmee gecommuniceerd wordt met advocaten en rechtbanken. Processen zijn hierdoor vertraagd en wachtlijsten zijn opgelopen. Bij het OM konden sommige bedrijfsvoeringsprocessen wel doorgang vinden in de periode dat het OM afgesloten was van het internet, door deze elders bij JenV uit te voeren. Een externe commissie onderzoekt het incident en wat er moet gebeuren om een dergelijk incident te voorkomen17.Het sharen van ICT en ICT-dienstverlening maakt organisaties ook kwetsbaar bij een inbreuk bij een andere organisatie. Om deze kwetsbaarheid te mitigeren wordt door ICT-dienstverleners compartimentering toegepast. Afhankelijk van het type inbreuk bestaat het risico van uitval van systemen of beschadigde of corrupte data. Dit risico doet zich voor bij alle beleidsdoelen op de JenV-begroting. Andere risico’s op dit terrein zijn hacks waarbij personeelsgegevens worden gestolen, data wordt gegijzeld, gecorrumpeerd of gestolen. Niet alleen door tijdige installatie van patches maar ook bewustzijn bij medewerkers wordt ingezet op het beperken van de kans.

Legacy

Veel organisaties hebben verouderde systemen voor informatievoorziening. Ook reguliere kantoorautomatisering moet consequent worden onderhouden. Dit vraagt vaak specialistische kennis. Vanwege krappe arbeidsmarkt is het een uitdaging deze specifieke functies in te vullen. Om minder afhankelijk te zijn van externe inhuur, wordt ingezet op verambtelijking. Dit leidt tot een verschuiving van externe inhuur naar ambtenaren die in dienst zijn en tot verlaging van de kosten. Het risico van de krappe arbeidsmarkt is dat noodzakelijke vernieuwing van IV-systemen vertraagt en leidt tot uitval van systemen.

Compexiteit regelgeving

Een aantal organisaties geeft aan dat de uitvoering complexer en in sommige gevallen meer belastend wordt. Eén van de oorzaken daarvan is EU-regelgeving. Er zijn diverse EU-verordeningen waar wij ons aan te houden hebben, zoals de Implementatiewet voorkoming witwassen en terrorismefinanciering en de EU-richtlijn Huiselijk geweld. Vaak wordt al in een vroeg stadium commitment gevraagd door middel van BNC-fiches om tot EU-regelgeving over te gaan. Veelal blijkt pas als implementatie in de Nederlandse regelgeving aan de orde is, welke financiële en personele capaciteit dit vraagt. Uitvoering wordt in het algemeen complexer door aanvullende regelgeving. Voorbeelden hiervan zijn regelgeving op het gebied van AI en digitalisering, gegevensbescherming en cyberweerbaarheid (zoals de AI-verordening, Prüm-II en NIS2). Het risico hierbij is dat dit leidt tot oplopende doorloop- en wachttijden waardoor burgers langer moeten wachten op een besluit. 

5. Beleidsartikelen

5.1 Artikel 31: Politie

Een veilige samenleving met behulp van een goed functionerende politieorganisatie.

De Minister heeft ten aanzien van het politie- en brandweerkorps Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Caribisch Nederland) een financierende en regisserende rol. De beheersverantwoordelijkheid voor het politie- en brandweerkorps Bonaire, Sint Eustatius en Saba, berust bij haar.19

Doorontwikkeling politiefunctie

In 2025 zijn opties uitgewerkt voor de politie voor meer focus op haar kerntaak. In dat kader is onder meer de beschouwing naar wat de taak van de boa binnen de politiefunctie in de maatschappij zou moeten zijn afgerond. Met een uitvoerings- en implementatieagenda zal de komende jaren richting worden gegeven aan de verdere professionalisering en versterking van het boa-stelsel. Ook is gestart met het uitwerken van vraagstukken voor het stelsel van de Wet wapens en munitie, wat voor de politie nu nog deel uitmaakt van de korpscheftaken. In 2025 is voor samenwerking tussen politie en publiek-private partijen een visie opgesteld, welke in het komende jaar door politie gebruikt zal worden om het onderwerp verder te brengen. Resultaten van het WODC onderzoek naar publiek private samenwerking zijn hierin betrokken en zijn daarnaast meegenomen in het plan voor het versterken van de aanpak winkeldiefstal middels publiek private samenwerking. Dit plan is vastgesteld in het Nationaal Platform Criminaliteitsbeheersing van november 2025. Met de gezagen zijn in het Landelijk Overleg Veiligheid en Politie (LOVP) meermaals gesprekken gevoerd over meer fundamentele keuzes waar de politie voor staat. De uitkomsten van deze gesprekken worden door de politie meegenomen in het ontwikkelen van een nieuwe organisatievisie voor de periode 2027-2035 om ook in de toekomst op een legitieme, effectieve en efficiënte manier uitvoering te (blijven) geven aan de politietaak.

Het nieuwe stelsel voor beroepsgerelateerde gezondheidsklachten

Op 1 april trad het nieuwe stelsel beroepsgerelateerde klachten in werking. Dit stelsel is onderdeel van het bredere programma Specifieke Aandacht en Zorg (SpAZ), gericht op het verbeteren van preventie, zorg en re-integratie van medewerkers met gezondheidsklachten. We evalueren periodiek of het stelsel werkt. Daarvoor werden we het eens met de politie en de politievakorganisaties over kengetallen. Ook bereikten we overeenstemming met de politievakorganisaties over de beleidsregels voor het afdoen van lopende restschadeclaims. Zodra deze in werking treden, krijgen medewerkers met beroepsgerelateerde gezondheidsklachten 3 maanden de tijd om te kiezen voor het oude of het nieuwe stelsel.

Doorontwikkeling meldkamerdomein

We voltooiden het landelijk netwerk van 10 meldkamers. Daarmee borgen we de continuïteit van de 112-keten en meldkamervoorzieningen. In opdracht van het Strategisch Meldkamer Beraad formeerden we een beleidsadviesgroep. Deze groep stelt een strategische beleidsagenda op waarin de individuele en gezamenlijke transitie vorm krijgt en die richting geeft aan vraagarticulatie aan de Landelijke Meldkamer Samenwerking.

Optimalisatie en vernieuwing missiekritische communicatie

In 2025 zetten we verder in op de betrouwbaarheid, beschikbaarheid en veiligheid van C2000, het digitale communicatiesysteem voor hulpdiensten. We werkten aan een robuuster radiobediensysteem, de aanpak van storende zonnepanelen en van gebieden met verminderde dekking. We namen aanvullende beveiligingsmaatregelen en we sloten nieuwe C2000-contracten af die vanaf 2027 ingaan. Hierdoor voorkomen we een gat tussen C2000 en zijn opvolger en borgen we dat C2000 tot na 2030 werkt. Binnen het programma VMX finaliseerden we de visies op het stelsel, voorziening en verwerving. We startten zes sporen voor de verdere uitwerking. De sturing op de programmaorganisatie VMX gaat per 2026 over van de kwartiermaker VMX naar de beleidsdirectie DGP&V/VCM.

Verplichtingen

Het verschil tussen de realisatie en budget bij de verplichtingen is nagenoeg gelijk aan het verschil bij de uitgaven, alwaar het verschil nader uiteen wordt gezet. Daarnaast is er een verschil van € 54 mln. tussen de begroting en de realisatie, dit wordt veroorzaakt door een verplichtingencorrectie voor het vervroegd aflossen van de vordering op de RVU.

Uitgaven

31.2. Bekostiging Politie

Bijdrage aan ZBO's en RWT's

Politie

De politie levert een belangrijke bijdrage aan het handhaven en vergroten van de veiligheid in Nederland. De politie ontvangt daartoe bijdragen van de Minister. De algemene bijdrage wordt als lumpsumbudget ter beschikking gesteld aan de politie voor haar wettelijke taken. Het beleid is erop gericht dat de politie zoveel mogelijk flexibiliteit wordt gegeven om afgesproken doelen te realiseren. De algemene bijdrage bedroeg in 2025 € 7,4 mld.

Naast de algemene bijdrage zijn bijzondere bijdragen aan de politie verstrekt. Deze bijdragen dienen mede ter bekostiging van: investeringen in Politieacademie (€ 274 mln.), Basisvoorziening IV (€ 137 mln.), DSI (€ 86 mln.), Recherche Samenwerkings Teams (RST) (€ 40 mln.) en versterking landelijke eenheid (€ 32 mln.) of doelen op specifieke beleidsdoelen zoals BOTOC Bewaken en Beveiligen (€ 175 mln.) en BOTOC-NSOC (€ 34 mln.). Daarnaast ontving de politite ondermijningsmiddelen voor onder andere interceptie (€ 19 mln.), AI/datascience/realtime intelligence (€ 47 mln.) en versterken forensische opsporing (€ 21 mln.). Ook ontving de politie in 2025 € 52 mln. voor NAVO-top.

Verder betreft het diverse «kleinere posten» zoals Financial Intelligence Unit (€ 6,9 mln.), mainport politie (€ 6,5 mln.), uitvoering implementatie nWvSv (€ 5,5 mln.) en innovatie politie (€ 4 mln.).

Daarnaast voert de politie een aantal taken uit die onder de verantwoordelijkheid vallen van het departement. Zo voert de landelijke meldkamerorganisatie (LMS) van de politie het beheer over C2000, het communicatienetwerk van de hulpdiensten. Tevens verzorgt de politie de uitzending van politiefunctionarissen naar crisisgebieden. Deze taken worden apart begroot en verantwoord onder artikelonderdeel 31.3.

De politie voert een batenlastenstelsel. De personeelskosten voor de politie bedroegen in 2025 circa € 6,5 mld (2024: € 6,0 mld). Het overgrote deel zijn reguliere salariskosten van het operationele en niet-operationele personeel. De materiële kosten bedroegen in 2025 circa € 1,6 mld (2024: € 1,5 mld). Hiervan zijn de grootste posten huisvesting, vervoer, beheer en verbindingen en automatisering. De hogere realisatie wordt voornamelijk verklaard door tegenvallende (meer dan begrote) kosten op gebied van personele voorzieningen en informatievoorziening.

De operationele bezetting (incl. aspiranten) bedroeg ultimo 2025 53.363 fte, waarvan 4.883 fte aspiranten. De gemiddelde operationele bezetting (incl. aspiranten) was in 2025 1.536 fte hoger dan door de Politie begroot en ultimo 2025 1.753 fte hoger dan ultimo 2024. De bezetting van de operationele sterkte (OS) (het aantal fte dat ook daadwerkelijk in dienst is) is in 2024 meer toegenomen dan de formatie. Deze stijging is onder andere het gevolg van hogere instroom en een omzetting van operationele begeleiders van NOS naar OS. Vooral de vakgebieden Intake & Service, Meldkamer, Beveiliging en Operationeel Specialismen laten een hogere instroom zien dan begroot.

De politie heeft vanaf 2019 een levensfase-uren regeling (verlofsparen) die in de jaarverantwoording als mogelijk risico op de bezetting wordt genoemd. Het financiële effect is conform het Besluit Financieel Beheer Politie (gedeeltelijk) in de «niet in de balans opgenomen verplichtingen» verantwoord ter hoogte van € 895 mln. (2024: € 769 mln).

De definitieve Jaarverantwoording politie 2025 wordt als separate bijlage met het departementaal jaarverslag 2025 Justitie en Veiligheid meegezonden naar de Tweede Kamer.

Politieacademie

De Politieacademie is verantwoordelijk voor het verzorgen van het politieonderwijs, de uitvoering van wetenschappelijk onderzoek en de invulling van de kennisfunctie. Het budget van de Politieacademie betreft de personele kosten van de leiding en de kosten voor extern onderzoek. Het overige personeel en de middelen zijn ondergebracht bij de politie.

Bijdrage medeoverheden

BES brandweer en politiekorps

De Minister is korpsbeheerder van het Brandweerkorps Caribisch Nederland (BKCN) en het Korps Politie Caribisch Nederland (KPCN). Ter bekostiging van de personele en materiële uitgaven van deze korpsen wordt een bijdrage verstrekt.

31.3 Kwaliteit, Arbeidsvoorwaarden en ICT politie

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

Internationale samenwerkingsoperaties

In opdracht van de Minister voert de politie activiteiten uit in het kader van internationale politiesamenwerking en de uitzending van politiefunctionarissen naar internationale (civiele) missies en operaties. De politie en de Koninklijke Marechaussee (KMar) maken waar mogelijk gebruik van elkaars faciliteiten. Politie en KMar hebben een gezamenlijk liaisonnetwerk. De KMar levert een eigenstandige bijdrage aan de internationale politiesamenwerking en draagt vanuit Defensie bij aan uitzendingen. In 2025 is de politiesamenwerking met de andere landen binnen het koninkrijk versterkt en wordt hiermee voorzien in de ICT voorzieningen voor de rechtshandhavingsketen in het Caribisch deel van het Koninkrijk. Ook zijn in 2025 diverse (bilaterale) internationale samenwerkingsprojecten uitgevoerd.

Beheer meldkamers

De politie voert het beheer voor de verschillende multisystemen van de meldkamerorganisatie, waaronder C2000 en het geïntegreerd meldkamersysteem (GMS). Gebruikers van deze systemen zijn met name politie, brandweer, ambulance, Koninklijke Marechaussee en de douane. De politie voert dit beheer uit binnen de governance van het multi-domein. Dit brengt met zich mee dat er steeds meer vanuit een multidisciplinaire invalshoek integrale afwegingen plaatsvinden over het beschikbare budget. Om de systemen te laten voldoen aan de vereisten vanuit wet- en regelgeving en technologische ontwikkelingen, vindt op de systemen continue doorontwikkeling plaats.

Programma Nieuwe Missie Kritische Communicatiesysteem

Het C2000-systeem is aan vervanging toe. Hiervoor wordt een nieuw missiekritisch communicatiesysteem ontwikkeld. Het verschil van € 18 mln. tussen begroting en realisatie betreft voornamelijk de afboeking met najaarsnota van € 15,7 mln., in verband met vertraging bij het programma Nieuwe Missie Kritische Communicatiesysteem.

Bijdrage aan medeoverheden

Bijdragen in het kader van de kwaliteit van de politiezorg

Dit budget wordt gebruikt voor de ondersteuning van de regioburgemeesters in hun rol als overleg- en adviesorgaan voor de Minister in het kader van de Politiewet 2012.

Subsidies

Opsporing

Deze subsidie wordt verstrekt aan de onafhankelijke Stichting Meld Misdaad Anoniem voor de exploitatie van de meldlijn Meld Misdaad Anoniem, zodat burgers anoniem een bijdrage kunnen leveren aan de bestrijding van criminaliteit in Nederland.

Stichting Arbeidsmarkt en opleidingsfonds Politie (SAOP)

De Stichting Arbeidsmarkt en Opleidingsfonds Politie, het A&O fonds voor de sector politie, subsidieert, adviseert en registreert scholings-, arbeidsmarkt- en werkgelegenheidsprojecten. Het primaire doel van de SAOP is het bevorderen van het goed functioneren van de arbeidsmarkt van de politie en het stimuleren van opleidingsactiviteiten. Dit doet de SAOP met behulp van een subsidie die zij op basis van arbeidsvoorwaardelijke afspraken ontvangt van de Minister.

Overige subsidies

Het verschil betreft voornamelijk de subsidie voor GGD GHOR voor de versterking forensische geneeskunde (€ 6,4 mln.). De financiering loopt via het instrument subsidies, de middelen zijn met de Voorjaarsnota overgeboekt van het instrument Bijdrage ZBO/RWT's.

Opdrachten

Providers

Op grond van hoofdstuk 13 van de Telecommunicatiewet zijn telecomaanbieders verplicht om hun netwerken en diensten aftapbaar te maken en mee te werken aan aftappen en gegevensverstrekkingen over hun klanten. De Staat vergoedt bepaalde kosten die aanbieders in dit verband maken.

Ontvangsten

Het verschil in ontvangsten is grotendeels het gevolg van herverdeling van de bestaande financiering van de politie om deze beter te laten aansluiten op de doelstellingen. Hiertoe zijn er een aantal bijzondere bijdragen teruggevorderd. Voor een deel zijn deze middelen opnieuw toegekend aan de Politie.

5.2 Artikel 32: Rechtspleging en rechtsbijstand

Een doeltreffend en doelmatig rechtsbestel.

Met de onderstaande verrichte inspanningen is in 2025 verder gewerkt aan een doeltreffender en doelmatiger rechtsbestel.

Versterking toegang tot het recht

De toegang tot het recht wordt langs drie pijlers versterkt: informatie, advies en ondersteuning en de mogelijkheid van een beslissing door een neutrale instantie. Hiervoor is in 2025 € 3,4 mln. beschikbaar gesteld. In 2025 zijn diverse initiatieven van betrokken partijen bij de opgave die bijdragen versterking langs deze drie pijlers beoordeeld en gehonoreerd met een subsidie uit de incidentele middelen die voor de opgave beschikbaar zijn.

Stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand

In 2025 is de stelselvernieuwing rechtsbijstand gecontinueerd. De vernieuwing van het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand is primair gericht op het beter helpen van rechtzoekenden in een vroeg stadium en daartoe is het verbreden en versterken van de eerste lijn gecontinueerd.

Er zijn extra middelen voor het Juridisch Loket toegevoegd aan artikel 32.2 Hiermee kunnen de beschikbaarheid en de doorontwikkeling van de dienstverlening, alsmede de ontwikkeling van de signalerende functie (grotendeels) worden geborgd. Aandachtspunt is de ingeboekte generieke taakstelling op subsidies. Hierdoor is er ondanks deze extra investering sprake van een (oplopend) financieringstekort bij het Juridisch Loket.

De inspanningen om de sociale advocatuur te versterken zijn voortgezet. De korte termijn maatregelen op het gebied van de beroepsopleiding en onderwijs en ook de vergoedingen uit het plan van aanpak sociale advocatuur als toegelicht in de brief aan de Kamer van 20 april 2023 zijn in gang gezet. Voor de middellange en lange termijn is samen met NOvA, de VSAN en de Raad voor Rechtsbijstand een visietraject gestart met als doel om (jonge) advocaten te laten toetreden en te behouden voor het stelsel, zoals ook aan de Kamer is meegedeeld in de brieven van 27 maart22 en 26 juni 202523, alsmede de Kamerbrief over voortgang aanpak versterking toegang tot het recht24.

In 2024 is ten behoeve van het terugdringen van onnodige procedures in het bestuursrecht en het stimuleren van behoorlijk, burgergericht procedeergedrag een Actieplan met beide Kamers gedeeld. De uitvoering van dit actieplan vormt het sluitstuk van het deelprogramma Burgergerichte overheid dat begin 2025 met een conferentie is afgerond. Als laatste onderdeel wordt nog gewerkt aan een afwegingskader voor overheden over het al dan niet instellen van hoger beroep. Het afwegingskader helpt overheden om een belangenafweging te maken tussen de individuele belangen van de betrokken burger(s) en algemene belangen zoals rechtseenheid en rechtszekerheid.

Het Kenniscentrum doet in samenwerking met het CBS onderzoek naar de kwetsbaarheid van de lagere middeninkomens in de toegang tot rechtsbijstand. In de eerste fase is onderzocht welke inkomensgroepen relatief vaak van positie wisselen tussen wel- en niet Wrb-gerechtigd zijn, waardoor zij een onzeker recht op rechtsbijstand kunnen hebben. De tweede fase van het onderzoek gaat dieper in op de verschillende kenmerken van de groepen die in de eerste fase zijn onderzocht. Denk hierbij aan kenmerken als leeftijd, gezinssamenstelling, of de belangrijkste inkomensbron. Dit onderzoek is in 2025 in de afrondende fase beland. Het rapport en een beleidsreactie hierop wordt in het voorjaar van 2026 verwacht.

De Commissie Evaluatie puntentoekenning gesubsidieerde rechtsbijstand II (commissie-Van der Meer II) heeft onderzoek gedaan naar de gemiddelde tijdsbesteding van advocaten, mediators en bijzonder curatoren aan toevoegingszaken en of deze nog overeenkomt met de forfaitaire vergoedingen die zij hiervoor ontvangen. De Kamer is hierover geïnformeerd in de eerder genoemde brieven van 27 maart en 26 juni 2025. Het is beoogd om de daarin genoemde overgenomen aanbevelingen – die zien op de puntenaantallen, het basisbedrag, de toeslagen en de reiskostenvergoeding voor mediators – per 1 februari 2026 in werking te laten treden.

Tevens is in 2025 de borging en implementatie van het programma stelselvernieuwing rechtsbijstand ter hand genomen. De eerste fase van de beleidsvoorbereidingen ten behoeve van een wetsvoorstel ter aanpassing van de Wet op de rechtsbijstand voor die onderdelen van de stelselvernieuwing die wetgeving behoeven zijn eind 2025 afgerond, ter onderbouwing van het wetsvoorstel dat in 2026 beoogd is om in consultatie te gaan.

Wet kwaliteit incassodienstverlening

Op 1 april 2024 is de Wet kwaliteit incassodienstverlening (Wki) samen met onderliggende regelgeving in werking getreden. Voor het eerst is hiermee de incassobranche gereguleerd. Bedrijven die binnen de reikwijdte van de Wki vallen dienen zich te houden aan kwaliteitseisen en er geldt een registratieplicht. In 2025 is een uitvoeringstoets uitgevoerd, welke begin 2026 wordt gevalideerd bij de geïnterviewde partijen waarna een beleidsreactie naar de Tweede Kamer wordt verzonden. Het uitgangspunt is dat de kosten van de Wki volledig worden doorbelast aan de geregistreerde partijen. Echter door een lager aantal inschrijvingen dan verondersteld is er in 2025 een negatief resultaat behaald. De uitgaven bedroegen in 2025 € 4,05 mln.

Verplichtingen

Het verschil van € 144,6 mln tussen de realisatie en budget bij de verplichtingen wordt voor € 94 mln. toegelicht bij de uitgaven. Het resterende verschil van € 50,6 mln. bestaat, naast een groot aantal kleinere verschillen, uit extra aangegane verplichtingen voor de AP (€ 4 mln.) het Juridisch loket (€ 25 mln) en STAB (€ 6 mln.)

Uitgaven

32.1 Apparaatsuitgaven Hoge Raad

Hoge Raad (HR)

De Hoge Raad der Nederlanden is het hoogste rechtscollege in het Koninkrijk op het gebied van het civiele-, straf- en fiscale recht. De Hoge Raad bevordert de rechtseenheid en de rechtsontwikkeling. Ook kan hij rechtsbescherming bieden in de individuele zaken die aan hem worden voorgelegd. Hij doet dit door te beslissen op cassatieberoepen, die worden ingesteld om de raad te laten beoordelen of het gerechtshof – en in voorkomende gevallen de rechtbank – in zijn uitspraak het recht juist heeft toegepast en of de gegeven motivering deugdelijk is. Aan deze taken wordt tevens invulling gegeven door te beslissen op prejudiciële vragen in het civiele en fiscale recht en op vorderingen van de procureur-generaal bij de Hoge Raad tot cassatie in het belang der wet. De Hoge Raad en de procureur-generaal hebben daarnaast nog enkele bij wet opgedragen bijzondere taken. De begroting van de Hoge Raad is gedurende het jaar verhoogd met circa € 7,1 mln. De grootste mutaties betreffen de toegekende middelen voor toekomstvaste IV, implementatiekosten nieuwe Wetboek van Strafvordering en de toegekende loon- en prijsbijstelling.

In het jaarverslag van de Hoge Raad, dat wordt gepubliceerd op dewebsite van de Hoge Raad, wordt gedetailleerd ingegaan op de ontwikkelingen binnen de Hoge Raad in 2025. Tevens bevat het jaarverslag van de Hoge Raad informatie over de instroom en productie van de civiele kamer, de strafkamer en de fiscale kamer van de Hoge Raad, de Financiën, de jaarrekening en de controleverklaring.

32.2 Adequate toegang tot het rechtsbestel

Bijdragen ZBO’s en RWT’s

Raad voor Rechtsbijstand (RvR)

Het betreft hier de financiering voor apparaatsuitgaven. De RvR is belast met de uitvoering van de Wet op de rechtsbijstand, die ervoor zorgt dat on- en mindervermogenden verzekerd zijn van toegang tot het rechtsbestel.

Bureau Financieel Toezicht (BFT)

Het BFT is een onafhankelijke integrale toezichthouder op het werk van notarissen, gerechtsdeurwaarders en enkele beroepsgroepen die diensten verrichten die vallen onder de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft), zoals accountants en administratiekantoren. Het BFT heeft derhalve een inhoudelijke opdracht om een bijdrage te leveren aan een rechtstaat die rechtszekerheid biedt en een maatschappij met een integer werkend financieel-economisch stelsel. In 2025 ontving het BFT € 10,5 mln. middels een subsidie van het ministerie van JenV. De subsidie aan het BFT wordt deels opgebracht door de beroepsgroep van gerechtsdeurwaarders en notarissen.

Subsidies

Stichting Geschillencommissies voor Consumentenzaken (SGC)

De SGC levert als één van de vijf erkende geschilleninstanties in Nederland een bijdrage aan laagdrempelige buitengerechtelijke geschilbeslechting in consumentenzaken en de versterking van de toegang tot het recht. De SGC heeft belangrijke stappen gezet voor de start van een nieuwe Toetsingscommissie (beoogde startdatum begin 2026) die onafhankelijk en deskundig algemene voorwaarden van een branche toetst op juridische aspecten. Dit jaar verschenen ook een tweetal rapporten (SEO en PwC) over het functioneren van SGC, die overwegend positief zijn. Verder heeft de SGC in november 2025 een succesvol congres georganiseerd over ADR25 waarin veel verschillende stakeholders samenkwamen, informatie uitwisselden en van elkaar leerden. Het aantal behandelde zaken is op hetzelfde niveau als vorig jaar (tussen de 13.000 en 14.000 zaken). In 2025 ontving de SGC een subsidie van € 1,2 mln.

Stichting Het Juridisch Loket (hJL)

Het betreft hier de financiering voor apparaatsuitgaven van hJL. hJL verleent eerstelijns rechtshulp binnen het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand. Er is een kleine daling waargenomen in het aantal contacten met recht-zoekenden, maar door meer oplossingsgericht te werken loopt de gemiddelde behandeltijd per klant op. Dit jaar is onder andere een bijdrage van het ministerie van SZW van € 3,3 mln. voor kosten van arbeidsmigranten verwerkt. Vanuit Toevoegingen is € 10,3 mln. aan het kader toegevoegd om de correctie voor Jaarplan Juridisch loket te accorderen.

Opdrachten

Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP)

Het bureau WSNP van de Raad voor Rechtsbijstand coördineert de uitvoering van de WSNP en reguleert de kwaliteit van de bewindvoering, onder andere door het register WSNP en een helpdesk. Via het bureau WSNP wordt een bijdrage verstrekt aan de (aldaar geregistreerde) bewindvoerder die een schuldsaneringsprocedure naar behoren afwikkelt. Insolventierechters houden toezicht op de goede afwikkeling van de lopende schuldsaneringen. Tot en met november zijn er 2287 mensen toegelaten tot de Wsnp.

Toevoegingen Raad voor Rechtsbijstand

De Raad voor Rechtsbijstand verstrekt subsidie door middel van een toevoeging aan een advocaat of mediator voor de verlening van rechtsbij-stand aan rechtzoekenden met een laag inkomen en vermogen. De door de cliënt te betalen eigen bijdrage wordt verrekend met de kosten vande rechtsbijstand. De financiering van de Raad voor Rechtsbijstand uit het rechtsbijstandsbudget vindt plaats aan de hand van het aantal afgegeven toevoegingen over de periode 1 september tot en met 31 augustus.

Naast de financiering van de Raad voor Rechtsbijstand worden ook de uitgaven aan gerechtsdeurwaarders voor toevoegingszaken ten laste van dit budget gebracht. De gerealiseerde uitgaven op het onderdeel toevoe-gingen rechtsbijstand waren circa € 37,7 mln. lager dan begroot. Dit wordt met name verklaard door lagere uitgaven aan toevoegingen in civiele zaken, in reguliere strafzaken, en overige uitgaven, waarvoor al met najaarsnota verrekening heeft plaatsgevonden.

Toelichting

Het totaal aantal afgegeven toevoegingen (inclusief lichte adviestoevoegingen) lag in 2025 lager dan in 2024. Achter dit totaalbeeld zit een duidelijke verschuiving tussen rechtsgebieden: bij civiele zaken en asielzaken was sprake van een neerwaartse ontwikkeling, terwijl juist in reguliere strafzaken en bij lichte adviestoevoegingen een stijging zichtbaar was. Ambtshalve strafzaken lieten eveneens een toename zien ten opzichte van de raming.

De meest opvallende afwijking ten opzichte van de begrotingsprognose betreft de bestuursrechtelijke zaken: daar lag het volume beduidend hoger dan verwacht. Dit contrasteert met civiele zaken en asielzaken, waar de instroom juist achterbleef bij de raming. Piketdiensten kwamen in 2025 iets hoger uit dan in 2024, maar bleven onder de begrotingsverwachting.

De totale uitgaven lagen in 2025 iets lager dan in 2024, maar hoger dan geraamd. Dit wordt verklaard door hogere uitgaven dan voorzien bij met name bestuurszaken, het Juridisch Loket, piketdiensten en ambtshalve strafzaken, terwijl lagere uitgaven bij asielzaken, civiele zaken en overige posten dit gedeeltelijk compenseerden. Bij het Juridisch Loket was sprake van een lichte daling van het aantal klantencontacten ten opzichte van 2024, maar het niveau bleef duidelijk hoger dan in de begroting was verondersteld.

32.3 Optimale randvoorwaarden voor een doelmatig en doeltreffend rechtsbestel

Bijdrage aan Raad voor de rechtspraak (Rvdr)

In de begroting van Justitie en Veiligheid is een apart hoofdstuk Raad voor de rechtspraak opgenomen, waarin de feitelijke vertaling van de aan de rechterlijke organisatie ter beschikking gestelde bijdrage in concrete beleidsdoelstellingen en prestaties van de Raad en de gerechten voor het betreffende jaar wordt gegeven.

In het jaarverslag van de Rechtspraak, dat separaat wordt uitgebracht door de Raad voor de rechtspraak en aan de Staten-Generaal wordt aangeboden, wordt gedetailleerd ingegaan op de ontwikkelingen binnen de rechtspraak in 2025. Tevens bevat het jaarverslag van de Raad informatie over de instroom en productie en de Financiën, inclusief de managementparagraaf, de jaarrekening en de controleverklaring.

Er is circa € 108 mln. meer uitgegeven aan de rechtspraak dan in de begroting 2025 was geraamd. Dit wordt met name verklaard door compensatie voor loon- en prijsontwikkeling (loon- en prijsbijstelling). Om de rechtspraak te versterken zijn middelen beschikbaar gesteld voor institutionele vernieuwing en voor investeringen in familie- en jeugdrechtspraak. Daarnaast waren er onder meer aanvullingen op het budget op het terrein van asiel en uitvoering implementatie van het nieuwe Wetboek van Strafvordering.

Toelichting

In 2025 stroomden er ongeveer 1,47 mln. zaken in bij de gerechten. Het aantal afgehandelde zaken was ongeveer 1,45 mln. Het aantal ingekomen zaken lag ongeveer op hetzelfde niveau als in 2024. Het aantal afgehandelde zaken nam licht toe.

In het jaarverslag van de Rechtspraak, uitgebracht door de Raad voor de rechtspraak, dat tevens aan de Kamer wordt aangeboden, wordt meer gedetailleerd ingegaan op de diverse ontwikkelingen binnen de rechtspraak in 2025.

Bijdragen aan medeoverheden

BES Caribisch deel van het Koninkrijk

Een goede inrichting van de Rechtspraak en het OM blijft onverminderd van belang om de rechtstaat in het Caribisch deel van het Koninkrijk goed te laten functioneren. 

Vanuit Europees Nederland wordt gestimuleerd dat het aantal rechters zowel kwantitatief als kwalitatief op goed niveau blijft. Ook zal er zorg voor worden gedragen dat de staande magistratuur van het OM BES op sterkte blijft. De Raad voor de Rechtshandhaving wordt zodanig geëquipeerd dat er een goede bijdrage is gedaan voor het doen van voldoende en gekwalificeerde onderzoeken. Ten aanzien van de kosteloze rechtsbijstand zijn het afgelopen jaar belangrijke stappen gezet om in een juridisch loket te voorzien.

In totaal is er in 2025 € 18,1 mln. gerealiseerd op het BES-dossier, waarvan € 8,6 mln. is ontvangen van BZK voor het ondermijningsdossier. De organisaties die hieruit worden bekostigd op de BES-eilanden zijn in eerdere jaren op een te laag niveau gefinancierd. Hierdoor is de stabiliteit van het rechtsbestel sterk onder druk komen te staan. Het ministerie van JenV heeft een stelselverantwoordelijkheid voor de rechtspraak op de BES-eilanden. Daarom zijn de bijdragen in recente jaren meer gestegen dan het budget. Op lange termijn moet bezien worden welke alternatieve financieringsbronnen dit structurele tekort kunnen dekken.

Bijdragen ZBO’s en RWT’s

Autoriteit persoonsgegevens (AP)

De AP is de onafhankelijke toezichthouder in Nederland die de bescherming van persoonsgegevens bevordert en bewaakt. De taken en bevoegdheden van de AP staan in de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), de Uitvoeringswet AVG (UAVG), de Wet politiegegevens (Wpg) en de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens (Wjsg). Daarnaast heeft de AP ook andere taken en bevoegdheden vanuit (Europese) wetgeving en is de AP sinds 2023 coördinerend toezichthouder op algoritmes en AI die risico’s met zich meebrengen voor fundamentele waarden en grondrechten. Als onafhankelijke toezichthouder heeft de AP de vrijheid om te bepalen hoe zij de middelen over haar verschillende taken verdeelt. De extra middelen voor 2025 hebben betrekking op het toezicht op de digitaledienstenverordening (DSA) en andere dataverordeningen.

College voor de Rechten van de Mens

Het College voor de Rechten van de Mens (hierna: het College) is het nationale mensenrechteninstituut van Nederland. Als onafhankelijk toezichthouder belicht, beschermt en bevordert het College de mensenrechten in Europees en Caribisch Nederland. Daartoe voert het College de taken uit die door de Wet College voor de Rechten van de Mens zijn opgedragen. Het College doet onderzoek, adviseert de regering en het parlement, rapporteert aan internationale comités, geeft voorlichting, bevordert mensenrechteneducatie en oordeelt in individuele gevallen over discriminatie. Het College is tevens toezichthouder voor het VN-verdrag handicap. Het rapporteert jaarlijks over de manier waarop dat verdrag in Nederland wordt uitgevoerd en nageleefd.

Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen (NRGD)

Het NRGD waarborgt en bevordert de kwaliteit van de inbreng van deskundigen in de rechtsgang. Zij doen dit door het normeren van deskundigheidsgebieden en het toetsen en registreren van deskundigen (bv. een psycholoog of DNA-deskundige). Het NRGD is onafhankelijk en heeft een wettelijke basis (Wet deskundigen in strafzaken).

Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (StAB)

De StAB adviseert, door middel van deskundigenberichten, op verzoek van de Raad van State en de rechtbanken over geschillen op het terrein van de fysieke leefomgeving zoals milieu, ruimtelijke ordening, bouw en schade. De StAB heeft een wettelijke basis (Wet milieubeheer en Wet ruimtelijke ordening) en is onafhankelijk.

Subsidies

Subsidie Rechtspleging

De subsidie wordt aan de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR) verstrekt voor de activiteiten die de NVvR in de hoedanigheid van beroepsvereniging uitvoert. Onderdeel daarvan is fungeren als spreekbuis voor de beroepsgroepen van rechters en officieren van justitie en gevraagd en ongevraagd adviseren bij wetgeving die deze beroepsgroepen raken.

Subsidie Wetgeving (DWJZ)

De subsidie wetgeving betreft een bijdrage aan de Stichting Recht en Overheid en aan het Nederlands Juristencomité. Deze subsidie is bedoeld voor de bescherming van de mensenrechten.

Opdrachten

Opdrachten en onderzoeken rechtspleging

Het vastgestelde budget uit de begroting 2025 betreft een reservering van de Regeerprogramma-gelden voor hoofdstuk 7 en hoofdstuk 8, waaronder de institutionele vernieuwing van de Rechtspraak. Met het aangaan van de prijsafspraken 2025-2028 met de Raad voor de Rechtspraak is dit budget gemuteerd naar het budget voor de Raad. Om deze reden was het bedrag in de vastgestelde begroting relatief hoog, maar zijn er vrijwel geen uitgaven gerealiseerd.

Ontvangsten

Bureau Financieel Toezicht

Er is sprake van een meevaller voor het Bureau Financieel Toezicht van € 0,4 mln.

Autoriteit Persoonsgegevens

Voor de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) staat een verwachte ontvangst van € 5 mln. Het bedrag heeft betrekking op te verwachte opgelegde boetes door de AP. De € 5 mln. is een inschatting, omdat de geïnde boetes bij de AP zeer variabel zijn. De hoogte van deze boetes zijn niet te voorspellen en zo lang deze boetes niet zijn betaald/geïnd, worden deze niet opgenomen in de begroting van JenV. Na het opleggen van een boete heeft de overtreder de mogelijkheid om in bezwaar te gaan. Dit traject kan maanden tot jaren duren. Pas na een uitspraak van de rechter moet de overtreder betalen en kan het boetebedrag opgenomen worden. De AP heeft in 2025 € 0,353 mln. via het CJIB geïnd.

Griffie

Het ministerie van JenV ontvangt griffierechten van burgers, overheden, bedrijven en andere rechtspersonen die civiele of bestuursrechtelijke procedures starten. De griffierechten-ontvangsten waren in 2025 circa € 21,3 mln. hoger dan geraamd. Dit komt omdat de instroom aan zaken waarbij sprake is van een te betalen griffierecht hoger was dan geraamd bij het opstellen van de begroting 2025.

Per 1 juli 2025 is de Verzamelwet Justitie en Veiligheid en Asiel en Migratie 2025 in werking getreden. Met deze wet zijn een aantal wijzigingen aangebracht ten aanzien van de griffierechten, waaronder het wijzigen van de griffierechten voor verzoeken tot (afwijzing van) homologatie van een onderhands akkoord (artikel 19a, derde lid, Wet griffierechten burgerlijke zaken) naar de laagste categorie griffierechten (verzoeken van onbepaalde waarde) en het in de Algemene wet bestuursrecht (Awb) verankeren van de mogelijkheid voor de bestuursrechter om vrijstelling te verlenen van de griffierechten bij betalingsonmacht.

Ontvangsten overig

De overige ontvangsten hangen met name samen met een overschrijding van de liquiditeitsnorm bij de Raad voor Rechtsbijstand (verhouding tussen kortlopende bezittingen en kortlopende schulden) ultimo 2025 en de daaruit volgende terugbetaling aan JenV.

5.3 Artikel 33: Veiligheid en criminaliteitsbestrijding

Een veiligere samenleving door een doelmatige en effectieve rechtshandhaving en criminaliteitsbestrijding en door versterking van de bestuurlijke aanpak van criminaliteit door de decentrale overheden.

Opsporing en vervolging

De Minister is politiek verantwoordelijk voor het landelijke opsporings- en vervolgingsbeleid. Het Openbaar Ministerie (OM) is belast met de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en voert het gezag over de opsporing door politie en bijzondere opsporingsdiensten, beslist over de vervolging van strafbare feiten en kan bepaalde strafbare feiten zelfstandig afdoen zonder tussenkomst van de rechter. Daarnaast is het onder meer belast met het toezicht op de naleving van alle in het kader van strafrechtstoepassing opgelegde (vrijheidsbeperkende) voorwaarden, maatregelen en gedragsaanwijzingen.

Veiligheid en lokaal bestuur

Op het gebied van veiligheid en lokaal bestuur heeft de Minister een kaderstellende en ondersteunende rol. Hij is belast met het ontwikkelen van visie, beleid, wet- en regelgeving en samenwerkingsvormen op het terrein van de bestuurlijke aanpak van onveiligheid, ondermijning en criminaliteit.

Inspanningen zijn er op gericht het lokaal bestuur en het bedrijfsleven zo effectief en efficiënt mogelijk in staat te stellen de veiligheid te vergroten en weerbaar te maken tegen onveiligheid en criminaliteit. Dit wordt onder meer bewerkstelligd door de (wettelijke) toerusting van de burgemeester ten aanzien van zijn openbare orde taak en het aanpakken van criminaliteit tegen en via het bedrijfsleven. Te denken valt aan het bewaken van de bestuurlijke integriteit (Bibob) en de inzet van de Regionale Informatie- en Expertise Centra (RIEC’s) en Platforms Veilig Ondernemen (PVO’s). JenV faciliteert en ondersteunt de aanpak van de meest voorkomende vormen van overlast en openbare orde problemen, zoals de jaarwisseling en voetbalevenementen. Dit wordt ingevuld samen met het lokale bestuur, onder andere via structureel overleg met de VNG , gemeenten en brancheorganisaties.

Vervolging en berechting van verdachten van het neerhalen van vlucht MH17

De Minister is verantwoordelijk voor het strafrechtelijke vervolgings- en berechtigingsmechanisme en financiert daarvoor onder andere het OM, de rechtspraak en de politie.

Er vindt nauwe samenwerking plaats met het Ministerie van Buitenlandse Zaken onder meer in het kader van de nog lopende internationale procedures. 

Met de onderstaande activiteiten is in 2025 is verder gewerkt aan een veiligere samenleving door een doelmatige en effectieve rechtshandhaving en criminaliteitsbestrijding en door versterking van de bestuurlijke aanpak van criminaliteit door de decentrale overheden.

Sekswerk

Met betrekking tot het sekswerkbeleid is in 2025 onder meer subsidie toegekend aan de Sekswerk Alliantie Destigmatisering (SWAD) ten behoeve van het bewustmaken van instellingen van het (effect van) stigma op sekswerk en de opbouw van een sterke, geëmancipeerde sekswerkbeweging. Activiteiten die hieraan zijn verbonden zijn onder meer het (door)ontwikkelen en geven van trainingen en het organiseren van bijeenkomsten, exposities en klankbordgroepen.

Ook is subsidie toegekend aan Ugly Mugs en het Sekswerk Meld- en Adviespunt (SMAP). Ugly Mugs draagt bij aan de veiligheid en gezondheid van sekswerkers door een platform te bieden waar sekswerkers meldingen van geweld kunnen doen en waarschuwingen kunnen ontvangen over gevaarlijke klanten. Ook ondersteunt Ugly Mugs sekswerkers bij het doen van aangifte. Het Sekswerk Meld- en Adviespunt ondersteunt sekswerkers bij het indienen van klachten en hulpvragen, vooral in relatie tot problemen met (overheids)instanties. Dit platform bevordert een betere toegang tot overheidsdiensten en draagt bij aan het verbeteren van de sociale en juridische positie van sekswerkers.

In 2025 zijn voor de implementatie van het wetsvoorstel Regulering sekswerk (Wrs) en het wetsvoorstel Gemeentelijk toezicht seksbedrijven (Wgts) nog geen kosten gemaakt, omdat deze wetten nog niet zijn behandeld in de Tweede Kamer.

Sekswerkers die de seksbranche willen verlaten kunnen ondersteuning krijgen van een uitstapprogramma. Het budget wordt middels de Decentralisatie Uitkering Uitstapprogramma’s voor Prostituees (DUUP) aan achttien centrumgemeenten uitgekeerd. In november 2025 heeft het WODC een onderzoek opgeleverd waarmee inzicht is verkregen in de ondersteuning bij een duurzame verandering van werk en de factoren die daarop van invloed zijn. Het onderzoek biedt een helder en genuanceerd beeld van de voornaamste aandachtspunten en geeft goed inzicht in de ondersteuningsbehoeften bij werkverandering van sekswerkers.

Experiment gesloten coffeeshopketen

Op 7 april 2025 startte de experimenteerfase van het Experiment Gesloten Coffeeshopketen, die in beginsel vier jaar duurt. Vanaf deze periode verkopen de coffeeshops van de deelnemende gemeenten uitsluitend gereguleerde producten. Ten aanzien van de hasjiesj geldt dit per 1 september 2025 omdat de teelt daarvan nog onvoldoende op gang was gekomen.

In 2025 zijn middelen ingezet voor toezicht- en handhaving van de gesloten keten door de deelnemende gemeenten, de Inspectie van Justitie en Veiligheid en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, maar ook de verdere ontwikkeling en het onderhoud van het track en trace-systeem , wetenschappelijke onderzoeken naar de effecten van het experiment en de periodieke Bibob-onderzoeken naar de deelnemende telers.

Seksuele misdrijven

In 2025 is ervaring opgedaan met de Wet seksuele misdrijven (Wsm) die per 1 juli 2024 in werking is getreden. Voor de uitvoering van deze wet is een structureel bedrag van € 20 mln. vanaf 2024 beschikbaar, onder andere om de verwachte toename in het aantal meldingen en aangiften te opvangen. In 2025 zijn er verder voorbereidingen getroffen voor de (proces)evaluatie van deze wet.

Mensenhandel

In juni 2024 is het versterkt Actieplan Samen tegen mensenhandel naar de Tweede Kamer gestuurd. Om het Actieplan naar aanleiding van meerdere moties te versterken, is binnen de begroting van JenV financiële ruimte gecreëerd. Met ingang van 2025 is voor de daaropvolgende vier jaar € 0,5 mln. aaarlijks extra beschikbaar. Het Actieplan is inhoudelijk versterkt door extra acties op de volgende onderwerpen: minderjarige slachtoffers, aanpak daders, aanpak klanten, opvang, regionale samenwerking en meldingsbereidheid slachtoffers arbeidsuitbuiting.

Cybercrime

Om cybercrime te voorkomen hebben in 2025 bewustwordingscampagnes plaatsgevonden om veiliger gedrag van personen online te stimuleren. Het betreft een campagne over social engineering en een campagne over het gebruik van tweefactorauthenticatie. Daarnaast is een pilot uitgevoerd onder de werktitel «Anti Phishing Schild», waarbij in publiek-private samenwerking technische maatregelen zijn genomen om mensen te beschermen tegen malafide internetlinks. Ook steeg de kwantitatieve ambitie voor het aantal cybercrimeonderzoeken in de Veiligheidsagenda licht (van 350 naar 400). De resultaten hiervan komen terug in de jaarverantwoording van de politie over de Veiligheidsagenda 2025.

In 2025 is de City Deal Lokale Weerbaarheid Cybercrime met een focus op de doelgroepen jeugd, senioren en mkb en de aanpak online aangejaagde ordeverstoringen succesvol afgerond en geborgd.

Indicatoren Unit Landelijke Interceptie

Zoals toegezegd bij brief van 13 november 2007 en daaropvolgend bij brief van 27 mei 2008 worden de jaarlijkse tapstatistieken opgenomen in het Jaarverslag van het Ministerie van JenV.26

Binnendringen in geautomatiseerd werk

Zoals is toegezegd in de Nadere Memorie van antwoord aan de Eerste Kamer bij de behandeling van de wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering in verband met de verbetering en versterking van de opsporing en vervolging van computercriminaliteit (computercriminaliteit III), wordt jaarlijks gerapporteerd over hoe vaak van de bevoegdheid van het onderzoek in een geautomatiseerd werk gebruik is gemaakt en of bij deze inzet gebruik gemaakt is van commerciële binnendringsoftware. Bij het samenstellen van bovenstaande cijfers, zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:

• Er wordt gesproken over een inzet in een opsporingsonderzoek (zaak), als er ten minste één bevel door de officier is afgegeven in dat onderzoek. Ongeacht of daarna is aangevangen met binnendringen, het binnendringen niet (volledig) is gelukt of het niet is gelukt (alle) onderzoekshandelingen te verrichten. Ongeacht het aantal geautomatiseerde werken / verdachten in een opsporingsonderzoek.

• Opsporingsonderzoeken tellen mee in het jaar waarin de aanvangsdatum van het eerste bevel valt. Een bevel dat wordt gegeven op 30/12/2024 en een ingangsperiode heeft voor de uitvoering van de bevoegdheid per 7/1/2025 telt mee voor 2025. Als een zaak in meer dan 1 jaar loopt, tellen we hem alleen mee in het eerste jaar. Een nieuw geautomatiseerd werk of een nieuwe verdachte in een zaak tellen we in beginsel niet als nieuwe inzet.

• Zaken waarin gewerkt is voor andere landen in het Koninkrijk tellen niet mee evenals zaken waarin sprake is geweest van een uitgaand rechtshulpverzoek en de uitvoering door een ander dan Digital Intrusion Team (DIGIT) is gedaan.

• Er wordt gesproken van gebruik van commerciële binnendringsoftware indien daarvan in een opsporingsonderzoek daadwerkelijke gebruik is gemaakt.

Verplichtingen

Het verschil van € 285 mln. wordt voor een bedrag van ‒ € 69 mln. bij de uitgaven toegelicht. Het overige verschil van € 354 mln. wordt, naats een groot kleiner verschillen op de instrumenten, veroorzaakt door de meerjarige verplichting voor de SPUK Preventie met Gezag (€ 258 mln) en de aangegane verplichting voor de RIECs (€ 180 mln.).

33.1 Apparaatsuitgaven Openbaar Ministerie

Openbaar Ministerie (OM)

Het OM is de enige instantie in Nederland die een verdachte voor de strafrechter kan brengen, afgezien van de bijzondere procedure die geldt voor ambtsdelicten van Kamerleden en bewindspersonen. Samen met de Rechtspraak is het OM onderdeel van de rechterlijke macht. Het OM zorgt ervoor dat strafbare feiten worden opgespoord en vervolgd. Daarvoor wordt samengewerkt met politie en andere opsporingsdiensten. Het OM is een landelijke organisatie verdeeld over tien arrondissementen. Deze zijn gelijk aan de tien regionale eenheden van de politie. Daarnaast richt het Landelijk Parket zich op de bestrijding van (internationaal) georganiseerde misdaad, bestrijdt het Functioneel Parket criminaliteit op het gebied van milieu, economie en fraude en worden alle beroepen tegen verkeersboetes en eenvoudige misdrijfzaken door het Parket Centrale Verwerking OM (CVOM) behandeld. De zaken waarin hoger beroep wordt aangetekend komen bij een van de vier vestigingen van het ressortsparket. Dit budget is bestemd voor de financiering van de apparaatsuitgaven van het OM.

Er is sprake van een realisatie die per saldo € 86 mln. hoger is dan bij de begroting was geraamd.

Het OM heeft de hieronder genoemde productie gerealiseerd.

In het jaarbericht van het OM zal meer gedetailleerd worden ingegaan op de diverse ontwikkelingen binnen het OM in 2025.

33.2 Bestuur, Informatie en Technologie

Bijdragen medeoverheden

Regionale Informatie en Expertise Centra / Landelijk Informatie en Expertise Centrum (RIEC's/LIEC)

Voor een structurele, integrale en regionale aanpak van georganiseerde ondermijnende crimina­liteit zijn er 10 RIEC's en is er een LIEC opgericht. De RIEC’s ontwikkelen en ondersteunen regionaal bestuurlijke interventies en combineren die zo mogelijk met een fiscale en strafrechtelijke aanpak. Binnen de RIEC’s wordt samengewerkt tussen gemeenten, politie, OM, Belastingdienst en andere partners. Tot vorig jaar ontvingen deze RIEC’s een jaarlijkse bijdrage op basis van een jaarplan. Om de administratieve last te verminderen en een meerjarige aanpak te bevorderen, is sinds 2025 overgegaan op een bijdrage gebaseerd op een plan voor de komende 4 jaar (dus t/m 2028).  JenV heeft de RIEC’s voorts eenmalig gefinancierd ten behoeve van het kunnen voldoen aan de eisen die de Wet Gegevensdeling door Samenwerkingsverbanden stelt.

Tot slot is ook in 2025 verder gewerkt aan een nieuw IV-systeem dat het verouderde moet vervangen. Dit systeem helpt bij het analyseren van incidenten en het delen van kennis over ondermijning, met een focus op samenwerking tussen de verschillende centra. JenV financiert een groot deel van dit systeem. De concrete resultaten van de RIEC’s en het LIEC worden de Kamer altijd vóór het zomerreces aangeboden in een separaat jaarverslag.

Overige bijdragen aan medeoverheden

In 2025 zijn een aantal budgetten overgeboekt naar andere medeoverheden. Het resterende overschot is een saldo van mee- en tegenvallers onder andere veroorzaakt doordat de geraamde kosten voor RIEC Caribisch Nederland, EURIEC, WRS en het experiment gesloten coffeeshopketen dit jaar lager zijn uitgevallen dan oorspronkelijk geraamd. Voor BOA's, preventie en Bestuurlijke aanpak Cariben meer is besteed aan subsidies en minder aan mede-overheden dan oorspronkelijk geraamd.

Subsidies

Het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV)

Het CCV heeft een subsidie ontvangen en daarmee kennis en instrumenten ontwikkeld op het terrein van criminaliteitspreventie en veiligheid, gericht op integrale aanpak door samenwerking tussen zowel publieke als private organisaties. Via onder andere bijeenkomsten, publicaties, instrumenten en de website heeft het CCV professionals op het gebied van criminaliteitspre­ventie en veiligheid in 2025 ondersteund, op geleide van de plannen die in de jaarprogrammering van het CCV waren opgenomen.

Platform Veilig Ondernemen

De tien regionale Platforms Veilig Ondernemen en het landelijke Platform Veilig Ondernemen-Nederland hebben in 2025 subsidie ontvangen voor het weerbaar maken van (mkb) ondernemers tegen criminaliteit. De voornaamste vormen van criminaliteit daarbij zijn cybercriminaliteit, georganiseerde ondermijnende criminaliteit en gebiedsgerichte (vermogens)criminaliteit. De PVO’s organiseren tal van activiteiten om ondernemers bewust te maken en concreet handelingsperspectief te bieden, zodat criminaliteit zo veel mogelijk voorkomen wordt.

De subsidie Platform Veilig Ondernemen was onderdeel van overige subsidies. Gezien de omvang van deze subsidie is besloten deze subsidie apart zichtbaar te maken. In 2025 is ook het budget overgeheveld.

Overige subsidies

In 2025 is de uitvoering van het Actieprogramma Veilig Ondernemen 2023-2026 vervolgd, waarin de aanpak van cybercriminaliteit, georganiseerde ondermijnende criminaliteit en gebiedsgerichte (vermogens)criminaliteit met onder andere brancheorganisaties centraal staat. Met behulp van de beschikbare middelen zijn verschillende aanpakken ter voorkoming van criminaliteit uitgevoerd, waarmee ondernemers als onderdeel van de integrale aanpak gestimuleerd worden preventieve maatregelen te treffen. De financiële middelen zijn onder andere benut voor onderzoek en monitoring, de ontwikkeling van producten (zoals barrièremodellen en webdossiers), campagnes, vertrouwenspersonen georganiseerde criminaliteit in diverse sectoren en de financiering van regionale aanpakken (zoals vakantieparken en bedrijventerreinen). Ook is in 2025 een externe tussenevaluatie uitgevoerd waaruit een positief beeld volgde ten aanzien van de uitvoering en governance.

Overige opdrachten

In 2025 zijn een aantal budgetten herverdeelt over de verschillende begrotingsinstrumenten. Het resterende overschot is een saldo van mee- en tegenvallers, maar wordt voornamelijk veroorzaakt door, vertraging bij de invoering van de Wet Gemeentelijk toezicht seksbedrijven (Wgts), de Wet regulering sekswerk (Wrs). Besluitvorming over deze wetten wordt doorgeschoven naar nieuw kabinet. Implementatie van de wetten zal in 2026 nog niet plaatsvinden. Ook de gerealiseerde uitgaven ten aanzien van de digitale meldplicht zitten in dit saldo.

33.3 Opsporing en vervolging

Bijdragen agentschappen

Nederlands Forensisch Instituut (NFI)

Het NFI draagt bij aan het bestrijden van criminaliteit door een effectief en doelmatig instrumentarium van opsporing en vervolging door middel van het leveren van kwalitatief hoogstaand forensisch onderzoek aan de partners in de strafrechtketen. De drie kernproducten daarbij zijn het uitvoeren van onderzoek op overwegend technisch, medisch-biologisch, digitaal en natuurwetenschappelijk terrein, het doen van onderzoek naar nieuwe methoden en technieken en het overdragen van kennis op het gebied van forensisch en wetenschappelijk onderzoek. Ten opzichte van de begroting 2024 is een bedrag van € 19,5 mln. toegevoegd. Een bedrag van € 7,0 mln. daarvan is bestemd voor de aanpak ondermijning met als einddoel een duurzaam, robuust, hybride forensisch stelsel voor een breed spectrum aan forensisch onderzoek. Daarmee wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan de versterking van de bestrijding van georganiseerde ondermijnende criminaliteit door uitbreiding van en door nieuwe specifieke capaciteit in producten en diensten. Daarnaast is voor het traject Justicelink een bedrag van € 3,8 mln. toegevoegd. De laatste grote post betreft de jaarlijkse loon- en prijsbijstelling, die een toevoeging van € 6,9 mln. betekende. Het resterende bedrag (€ 1,4 mln.) bestaat uit een aantal kleinere posten die voor het merendeel te maken hebben met IV-uitgaven.

De Justitiële Informatiedienst (Justid)

De Justitiële Informatiedienst voorziet belanghebbenden van cruciale informatie uit het domein van Justitie, Veiligheid, Asiel en Migratie. Daardoor draagt de Justitiële Informatiedienst bij aan een veilige en rechtvaardige samenleving. Als publieke dienstverlener is de Justitiële Informatiedienst dé autoriteit in het domein van Justitie, Veiligheid, Asiel en Migratie op het gebied van doelmatige dataverwerking, gericht op cruciale informatie en een passende informatiepositie van gebruikers.

Er zijn extra middelen in 2025 aan het budget van Justid toegevoegd voor onder andere de loon en prijsbijstelling, programma IB 2 en experiment gesloten coffeeshopketen.

Dienst Justis

Screeningsautoriteit Justis screent om inzicht te krijgen in de betrouwbaarheid van personen en organisaties. Justis doet dit in het belang van het functioneren van de rechtsstaat en de veiligheid in en van de samenleving. De uitvoeringskosten en de ontvangen leges van de producten van Justis worden op het begrotingsartikel van de betreffende opdrachtgever verantwoord. Voor de uitvoeringskosten ontvangt Justis een kostendekkende bijdrage van de opdrachtgever. Een uitgebreidere toelichting is te vinden in de agentschapsparagraaf van de Dienst Justis.

Bijdragen aan medeoverheden

Financial Intelligence Unit Nederland (FIU-Nederland)

In het kader van het voorkomen en opsporen van witwassen, de onderliggende basisdelicten en terrorismefinanciering ontvangt de FIU-Nederland op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) meldingen over ongebruikelijke transacties van meldingsplichtige instellingen zoals banken, geldtransactiekantoren en notarissen. FIU-Nederland analyseert de ongebruikelijke transacties en kan besluiten deze verdacht te verklaren en alsdan te verstrekken aan diverse (bijzondere) opsporingsdiensten en inlichtingen- en veiligheidsdiensten.

In 2025 is het beschikbare budget, behoudens loon- en prijsontwikkeling, overgeboekt naar de politie, waar de uitgaven plaatsvinden. Hierdoor is het verschil tussen het budget en de realisatie € 8 mln.

Aanpak ondermijning

Voor de aanpak van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit was in 2025 € 852 mln. beschikbaar. Dit bedrag is beschikbaar gesteld in meerdere tranches op basis van besluitvorming in de periode 2017 tot en met 2025. De onderverdeling van het bedrag naar de hoofdlijnen van de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit is nader toegelicht in de Rapportage aanpak georganiseerde, ondermijnende criminaliteit, juni 2025.

De totale begroting (van € 852 mln.) en realisatie is niet zichtbaar in tabel Budgettaire gevolgen van beleid artikel 33, omdat deze middelen eerder voor een groot deel budgettair beschikbaar zijn gesteld aan partners. Deze partners, waaronder de politie, het Openbaar Ministerie, de Rechtspraak, het gevangeniswezen, Defensie, de KMar, de Belastingdienst/FIOD en de douane, verantwoorden zich hierover via de reguliere rapportagelijnen, waardoor deze realisatie zichtbaar is bij de partners.

Bij de Ontwerpbegroting 2025 stond er € 230 mln. geraamd op artikel 33 Aanpak ondermijning. De realisatie van DG Ondermijning op artikel 33 van € 81,8 mln. betreft met name middelen die via een bijdrage zijn verstrekt aan gemeenten en Regionale Informatie en Expertise Centra (RIEC’s). Voor preventie is € 49,6 mln. aan gemeenten en betrokken organisaties verstrekt. Voor de logistieke knooppunten is € 16 mln. beschikbaar gesteld aan gemeenten en tenslotte is € 9,1 mln. aan de 10 RIEC’s verstrekt voor de regionale versterkingsprojecten. De resterende € 7,1 mln. is besteed aan projecten als het UBO register en uitgaven voor aanpak criminele geldstromen voor onder andere het Financial Intelligence Center.

De onderbesteding wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door de arbeidsmarktproblematiek, maar ook vertraagde wetgeving speelt een rol.

Overige opsporing en vervolgingDit betreft onder andere bijdragen voor de bestrijding van online fraude, cybercrime, online content, digitale opsporing, aanpak zeden(zaken) en internationale- en Europese arrestatiebevelen.

Opdrachten

Schadeloosstellingen

Het betreft de budgetten voor schadeloosstellingen buiten de strafrechtelijke keten, zoals vergoedingen vanwege onrechtmatige vreemdelingenbewaring en in het geval van bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (BOPZ). Daarnaast kunnen ook vergoedingen worden verstrekt voor bijvoorbeeld juridische bijstand of schadevergoedingen voor gemaakte proceskosten. De uitgaven voor schadeloosstellingen in de loop van een jaar zijn niet voorspelbaar. Het gaat onder meer om toewijzingen door de rechter aan burgers wanneer zij door overheidshandelen schade hebben geleden. Dat zijn posten van zeer uiteenlopende omvang. Het aantal noch de omvang van de posten heeft een vast patroon.

Keten Informatie Voorziening (KIV)

Keteninformatievoorziening heeft als doel de ondersteuning van de informatie-uitwisseling in de strafrechtketen. In dit kader worden bijvoorbeeld keten­ voorzieningen in opdracht van het ministerie van JenV beheerd en (door)ontwikkeld bij de Justid en wordt een bijdrage geleverd aan de totstand­koming van de architectuur voor IV in de strafrechtketen. Daarnaast wordt er ook beleidsmatig gekeken naar de kaders voor informatie-uitwis­seling en de uitvoerbaarheid daarvan.

Onrechtmatige Detentie

Ten laste van dit budget worden de vergoedingen verantwoord aan ex-justitiabelen waarvan is vastgesteld dat recht is ontstaan op een vergoeding. Over het algemeen worden deze vergoedingen vastgesteld door de rechter.

Gerechtskosten OM

Ten laste van dit budget worden de uitgaven gebracht die betrekking hebben op deskundigen en tolken en vertalers, die een bijdrage leveren aan het strafproces en worden bekostigd in overeenstemming met het Besluit tarieven in strafzaken. Deze kosten waren in 2025 ongeveer cf de begroting.

Verkeershandhaving Openbaar Ministerie

Het OM voert het programma verkeershandhaving uit. Uit dit budget worden de uitgaven voor dit programma gedaan, niet zijnde bijdragen aan ZBO of agentschap, bijvoorbeeld trajectcontrolesystemen en digitale flitspalen. De uitgaven zijn circa € 3 mln. lager uitgevallen dan oorspronkelijk was geraamd. Dit komt grotendeels doordat de uitrol van focusflitspalen later plaats vindt dan gepland.

Afpakken

Het afpakken van crimineel vermogen is een prioriteit van het kabinet en het stuurt met het ketenprogramma afpakken dan ook op ambitieuze doelstellingen. Het Openbaar Ministerie zet in het kader van de strafrechtelijke vervolging onder meer in op ontnemingsvorderingen van wederrechtelijk verkregen voordeel, verbeurdverklaringen en ontnemingen als onderdeel van een transactie. De beschikbare gestelde middelen in de eerdere begrotingen zijn de afgelopen jaren via budgetoverhevelingen uitgezet naar organisaties die actief zijn op het terrein van afpakken zoals het FIOD en het Openbaar Ministerie.

Bewaring, verkoop en vernietiging in beslag genomen goederen

De Minister van Financiën is volgens de Comptabiliteitswet verantwoordelijk voor het beheer van het overtollige materieel bij het Rijk. Domeinen Roerende Zaken (DRZ) is belast met de bewaring, verkoop en vernietiging van strafrechtelijk in beslag genomen voorwerpen en bekommert zich daarnaast over overtollige rijksgoederen. Deze kosten vielen in 2025 hoger uit (€ 3,8 mln.) dan begroot. Dit heeft deels te maken met prijsstijgingen bij de DRZ en deels met de opslag en vernietiging van in beslag genomen vuurwerk.

Overige opdrachten

Deze middelen betreffen voornamelijk de middelen voor de vernieuwing van het Wetboek van Strafvordering. Voor het uitvoeren van noodzakelijke implementatiewerkzaamheden is in 2025 €23,8 mln. aan de organisaties in de strafrechtketen uitgekeerd.

Garanties

Faillissementscuratoren

De garantstellingsregeling curatoren (GSR) voorziet erin dat curatoren in faillissementen bij ontoereikendheid van de boedel de Minister een garantiestelling kunnen vragen. Met de GSR krijgen curatoren toegang voor een afgesproken bedrag tot een rekening-courant ter dekking van de kosten van een rechtsvordering tegen (malafide) bestuurders van de rechtspersoon in geval van vermoedelijk «kennelijk onbehoorlijk bestuur», zoals aansprakelijkstelling. De garantstelling stelt curatoren in faillissementen ook in staat om een procedure te beginnen om activa weer terug te halen voor de boedel om de benadeling van de crediteuren zoveel mogelijk te beperken. Met de behaalde  boedelopbrengsten worden door de curator de gemaakte kosten terugbetaald.  

Ontvangsten

Afpakken

In 2025 is in totaal een afpakbedrag ontvangen van bijna € 185 mln. Ten opzichte van de ontwerpbegroting is de realisatie € 200 mln. lager uitgevallen, vanwege het uitblijven van voldoende grote afpakopbrengsten/schikkingen.

Boeten en Transacties (B&T)

De realisatie van de boeteraming ligt hoger dan geraamd. Dit is mede een gevolg van twee incidentele ontvangsten bij de transacties. De mee- en tegenvallers bij de Boeten en Transacties vloeien naar de algemene middelen van de Rijksbegroting.

De meevaller bij de overige ontvangsten is met name een gevolg van de teruggave van de niet bestede middelen (ad € 12 mln.) aan het departement door de Regionale Informatie en Expertise Centra en mainports wegens arbeidsmarktproblematiek. Daarnaast zijn er diverse kleinere ontvangsten op verschillende overige instrumenten.

5.4 Artikel 34: Straffen en beschermen

Voorkomen dat burgers (opnieuw) dader of slachtoffer worden van criminaliteit, volwassenen en kinderen beschermen die vanwege de kwetsbare positie waarin zij verkeren bedreigd of verleid worden door (herhaalde) criminaliteit of die bedreigd worden in hun ontwikkeling en bewerkstelligen dat met een straf genoegdoening wordt geboden aan het slachtoffer en aan de samenleving als geheel.

Dit doen wij door het borgen van de veiligheid door de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke sancties, het bevorderen van het nemen van preventieve maatregelen door burgers en bedrijven, het versterken van de positie van slachtoffers, het beschermen van jeugdigen die in hun ontwikkeling worden bedreigd in de opvoed- en leefsituatie en het realiseren van een effectieve aanpak van jeugdcriminaliteit en geweld in huiselijke kring.

De Minister heeft een regisserende rol ten aanzien van de brede aanpak van ondermijning. Het programma Preventie met Gezag maakt daar onderdeel van uit. Het Landelijk kwaliteitskader effectieve jeugdinterventies is voor de inzet van de middelen Preventie met Gezag niet vrijblijvend. De Minister heeft een samenwerkingsrelatie met de gemeenten, brancheorganisaties en andere publieke en private partners, bijvoorbeeld met de politie, het OM en uit het onderwijs en de zorg, betreffende de aanpak van High Impact Crimes (HIC). Sturing geschiedt door middel van regelgeving en kaderstelling.

De Staatssecretaris heeft verantwoordelijkheden ten aanzien van preventie, slachtofferzorg en jeugdbescherming.

Met betrekking tot slachtofferbeleid draagt de Staatssecretaris beleidsverantwoordelijkheid voor de zorg – in brede zin – aan slachtoffers en nabestaanden die getroffen zijn door een strafbaar feit en is verantwoordelijk voor de uitvoering van het slachtofferbeleid. Ook heeft hij een financierende rol op het gebied van slachtofferzorg.