Base description which applies to whole site
+Toon begrotingsfasen

3.2.3 Beleidsartikel 13 Bodem en Ondergrond

Een duurzaam en efficiënt beheer en gebruik van bodem en ondergrond. Het doel is de vraagstukken op het gebied van bodemkwaliteit, drinkwatervoorziening, grondwater, bodemdaling, duurzaam bodembeheer in de landbouw, kabels en leidingen en bodemenergie in relatie met de maatschappelijke opgaven als energietransitie en klimaatadaptatie aan te pakken. Daarnaast is het beleid gericht op het tot stand brengen van een betrouwbare en betaalbare drink- en afvalwatervoorziening in Caribisch Nederland.

Het Rijk is enerzijds verantwoordelijk voor het systeem van wet- en regelgeving omtrent beheer en gebruik van bodem, ondergrond en wateren en stimuleert anderzijds de investeringen en de bescherming daarvan. Daardoor heeft de Minister van IenW een stimulerende en een regisserende rol. 

Stimuleren

Voor het onderdeel Bodem en Ondergrond is de algemene doelstelling om te komen tot een duurzaam en efficiënt beheer en gebruik van bodem en ondergrond. De (Rijks)structuurvisie Ondergrond vormt een belangrijke basis voor het ordenen van activiteiten in de bodem en ondergrond. De aanpak is onder meer beschreven in het Convenant Bodem en Ondergrond 2016–2020 en het Convenant Bodem en Bedrijven 2015. Het Rijk bevordert de investeringen in de kwaliteit van bodem en ondergrond door middel van:

  • Het bevorderen van de duurzame kwaliteit van het doelmatig gebruik van het bodem- en watersysteem.

  • Het Uitvoeringsprogramma van het Convenant Bodem en Ondergrond 2016–2020

  • Het efficiënt beschermen van drinkwaterbronnen door het landelijk faciliteren/stimuleren van de totstandkoming van gebiedsdossiers.

Regisseren

De Minister van IenW heeft bij het onderwerp Bodem en Ondergrond een systeemverantwoordelijkheid voor het goed laten verlopen van processen op het gebied van duurzaam en efficiënt beheer en gebruik van bodem en ondergrond. De Minister van IenW is vanuit deze rolopvatting verantwoordelijk voor:

  • De opname van de Wet bodembescherming in de Omgevingswet;

  • Het proces waarbij de decentrale overheden in staat worden gesteld van om uiterlijk in 2030 de bodemverontreiniging-problematiek te beheersen;

  • De verdere ontwikkeling van regelgeving en kennis van de bodem en ondergrond. Deze ontwikkeling ondersteunt het beleid in relatie tot maatschappelijke opgaven en faciliteert de toepassing daarvan door de andere overheden;

  • Het toezicht op en de handhaving van (een deel van) de wet- en regelgeving door de ILT op dit beleidsterrein (zie beleidsartikel 24 Handhaving en Toezicht);

  • Het beleid (beleidsnota drinkwater), regelgeving (drinkwaterwet) en het uitoefenen van toezicht/handhaving (via de ILT) op de levering van deugdelijk drinkwater;

  • De zorg – samen met andere bestuursorganen – voor de duurzame veiligstelling van de openbare drinkwatervoorziening (zorgplicht).

Drinkwatervoorziening Caribisch Nederland

Wetswijziging Wet elektriciteit en drinkwater BES (reparatie capaciteitstarief) om zo de toegankelijkheid en de betaalbaarheid van drinkwater in Caribisch Nederland te garanderen. Door het insulaire karakter, de geringe bevolkingsomvang en het ontbreken van grote zoetwatervoorraden zal de drinkwatervoorziening in Caribisch Nederland nooit kostendekkend zijn. Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat stelt daarom een subsidie op de transportkosten voor drinkwater beschikbaar.

Afvalwatervoorziening Caribisch Nederland

Door de aanpassing van de Wet VROM BES en de Wet FIN-BES kan het openbaar lichaam Bonaire een lokale verordening afvalwaterheffing op- en vaststellen.

Voor het Meerjarenprogramma Bodem wordt verwezen naar het Convenant Bodem en Ondergrond 2016–2020 (Stcrt., 2015, 14854). In dit convenant is onder meer beschreven hoe de overheden de focus leggen bij de aanpak van de resterende verontreinigingen. Resterende verontreinigingen zijn verontreinigingen waarbij het risico voor mens, plant en dier het grootst is. In het convenant is afgesproken dat, afhankelijk van de situatie, spoedlocaties uiterlijk in 2020 zijn gesaneerd, dan wel dat de risico’s worden beheerst, dan wel in beeld gebracht en er concrete plannen voor de aanpak zijn gemaakt. De budgetten van het meerjarenprogramma Bodem worden over de bevoegde overheden ex-Wet Bodembescherming (ex Wbb) verdeeld via het Provincie- en Gemeentefonds. Gedurende de Convenantsperiode rapporteert het gezamenlijke uitvoeringsprogramma over de bereikte resultaten. In de systematiek van deze monitoring wordt onder andere gekeken naar het aantal spoedlocaties die in uitvoering zijn, hoeveel er afgerond zijn, hoeveel er nog niet gestart zijn, en de kosten van de aanpak.

In 2019 is bijgedragen aan bodemsaneringen van het Stormpolderdijkterrein in Krimpen a/d IJssel. Hier is enige vertraging opgelopen. Via de bedrijvenregeling is bijgedragen aan bodemsaneringen op diverse locaties. Tevens heeft via de bedrijvenregeling betaling plaatsgevonden aan de Stichting Bodembeheer Nederland. De ontvangen verzoeken van bedrijven tot subsidiebijdragen in het kader van de bedrijvenregeling bleven wat achter in 2019.

Via subsidiebeschikkingen is bijgedragen aan de drinkwatervoorziening en afvalwaterbehandeling in Caribisch Nederland. Het betreft bijdragen voor de drinkwatervoorziening op Saba, betaalbaar en betrouwbaar drinkwater voor iedereen op de BES en de exploitatiekosten van de RWZI op Bonaire.

Het is bekend dat op veel plekken in ons land stoffen uit de PFAS-groep worden aangetroffen in de land- en waterbodem. Deze stoffen komen van nature niet voor in het milieu en kunnen schadelijk zijn voor onze gezondheid en de omgeving. Vóór 8 juli 2019 golden op grond van de wettelijke zorgplicht aanzienlijke beperkingen voor het toepassen en verspreiden van grond en baggerspecie waarin PFAS werd aangetroffen. Vanwege stagnatie bij grond-, weg-, en waterbouw is door andere overheden en de sector daarom verzocht een landelijk handelingskader op te stellen dat is gepubliceerd op 8 juli 2019 om de sector zo snel mogelijk weer ruimte te bieden.

In afwachting van de onderzoeken die voor het definitieve handelingskader noodzakelijk zijn, is er samen met de andere overheden en het bedrijfsleven gewerkt aan oplossingen voor diverse problemen. Hiermee is een belangrijke basis gelegd voor het verder op gang helpen van baggerwerkzaamheden en grondverzet. Op 1 december is het handelingskader aangepast met nieuwe normen voor grond en bagger. Door deze aanpassing van het tijdelijke handelingskader ontstaat aanzienlijk meer ruimte voor grondverzet en baggerwerkzaamheden. Daarnaast bevat het aangepaste tijdelijk handelingskader een aantal verduidelijkingen. In 2019 is het traject gestart om te komen tot nieuwe bestuurlijke afspraken over bodem en grondwater na 2020. Deze zijn gewenst omdat het convenant bodem en ondergrond eind 2020 afloopt.

Tabel budgettaire gevolgen van beleid artikel 13 Bodem en Ondergrond (x € 1.000)
     

Realisatie

Vastgestelde begroting

Verschil

 
 

2015

2016

2017

2018

2019

2019

2019

 

Verplichtingen

69.162

119.401

160.868

30.388

25.560

26.820

‒ 1.260

1

Uitgaven

112.043

114.623

136.527

22.459

34.025

41.436

‒ 7.411

 

13.01 Ruimtelijk Instrumentarium

12.065

8.261

10.786

8

0

0

0

 

13.01.01 Opdrachten

4.665

7.472

9.220

8

0

0

0

 

- Wabo

2

0

0

0

0

0

0

 

- Architectonisch Beleid

1.744

1.933

2.285

0

0

0

0

 

- Overige opdrachten

2.919

5.539

6.935

8

0

0

0

 

13.01.02 Subsidies

4.472

789

1.376

0

0

0

0

 

13.01.03 Bijdragen aan agentschappen

2.436

0

0

0

0

0

0

 

- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

2.436

0

0

0

0

0

0

 

13.01.04 Bijdragen aan medeoverheden

492

0

190

0

0

0

0

 

13.02 Geo-informatie

51.639

47.809

33.717

0

0

0

0

 

13.02.01 Opdrachten

2.385

3.087

5.329

0

0

0

0

 

13.02.02 Subsidies

12.532

10.571

1.967

0

0

0

0

 

- Basisregistraties

12.532

10.571

1.967

0

0

0

0

 

13.02.06 Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s

36.722

34.151

26.421

0

0

0

0

 

- Kadaster

36.722

34.151

26.421

0

0

0

0

 

13.03 Gebiedsontwikkeling

3.422

7.671

9.473

0

0

0

0

 

13.03.01 Opdrachten

932

1.160

1.296

0

0

0

0

 

13.03.02 Subsidies

134

72

48

0

0

0

0

 

13.03.03 Bijdragen aan agentschappen

0

0

2.402

0

0

0

0

 

Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

0

0

2.402

0

0

0

0

 

13.03.04 Bijdragen aan medeoverheden

2.356

6.439

5.727

0

0

0

0

 

- Projecten BIRK

2.288

3.889

3.177

0

0

0

0

 

- Projecten Nota Ruimte

68

0

0

0

0

0

0

 

Projecten Bestaand Rotterdams Gebied

0

2.550

2.550

0

0

0

0

 

13.04 Ruimtegebruik bodem

32.367

25.737

18.723

18.220

30.608

36.723

‒ 6.115

 

13.04.01 Opdrachten

1.784

5.531

5.727

6.000

10.804

16.416

‒ 5.612

2

13.04.02 Subsidies

17.654

13.380

7.499

7.303

15.769

13.480

2.289

3

- Bedrijvenregeling

10.746

6.977

1.385

2.311

9.428

8.657

771

 

- Bodemsanering NS

4.538

0

0

0

0

0

0

 

- Subsidies Caribisch Nederland

0

4.372

4.114

4.992

6.341

4.823

1.518

 

- Programma Commissie MER

2.370

2.031

2.000

0

0

0

0

 

13.04.03 Bijdragen aan agentschappen

8.709

6.826

5.497

3.569

3.795

3.566

229

 

- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

8.709

6.826

5.497

3.569

3.795

3.566

229

 

13.04.04 Bijdragen aan medeoverheden

1.900

0

0

1.348

240

3.261

‒ 3.021

4

- Meerjarenprogramma Bodem

1.900

0

0

1.348

0

3.261

‒ 3.261

 

- Bijdragen aan Caribisch Nederland

0

0

0

0

240

0

240

 

13.04.07 Bekostiging

2.320

0

0

0

0

0

0

 

- Uitvoering Klimaatadaptatie

2.320

0

0

0

0

0

0

 

13.05 Eenvoudig Beter

12.550

25.145

63.828

4.231

3.417

4.713

‒ 1.296

 

13.05.01 Opdrachten

4.158

10.582

38.108

743

1.057

2.353

‒ 1.296

5

- Eenvoudig Beter

4.019

10.582

38.108

2

0

0

0

 

- Omgevingswetgeving

139

0

0

0

0

0

0

 

- Overige Opdrachten

0

0

0

741

1.057

2.353

‒ 1.296

 

13.05.02 Subsidies

0

0

9.000

0

0

0

0

 

- Stimuleringsregeling Impl Omgevingswet

0

0

9.000

0

0

0

0

 

13.05.03 Bijdragen aan agentschappen

8.392

14.563

16.720

3.488

2.360

2.360

0

 

- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

8.392

14.563

16.720

3.488

2.360

2.360

0

 

Ontvangsten

6.371

23.057

12.248

809

3.202

4.450

‒ 1.248

6

Onderstaand wordt op het niveau van verplichtingen en financieel instrument een toelichting gegeven op de verschillen (de mutaties) tussen de begroting en de realisatie, zie voor de gehanteerde norm de toelichting ‘normering jaarverslag’ zoals opgenomen in de leeswijzer.

  • 1. De lagere verplichtingenrealisatie wordt voornamelijk veroorzaakt door minder ontvangen subsidieaanvragen die in het kader van de Bedrijvenregeling door bedrijven via lokale overheden zijn ingediend

  • 2. Dit betreffen lagere uitgaven van € 5,6 miljoen door met name:

    • vertraging in de sanering van het EMK Stormpolderdijkterrein te Krimpen a/d IJssel (€ 1,5 miljoen);

    • overboekingen vanuit opdrachten ten behoeve van uitvoerende taken KNMI, ILT en IenW brede problematiek voor € 3 miljoen;

    • opdrachtverleningen aan RIVM en NEN die vanaf artikel 19 centraal werden uitgefinancierd voor € 1,1 miljoen.

  • 6. De hogere uitgaven van € 2,3 miljoen op subsidies worden verklaard door een subsidiebijdrage aan stichting Bodembeheer NL € 0,8 miljoen; subsidiebijdragen voor drink- en afvalwatervoorzieningen in Caribisch NL € 1,5 miljoen.

  • 7. De lagere uitgaven worden voornamelijk veroorzaakt door lagere uitgaven op het meerjarenprogramma bodem waarbij de middelen zijn ingezet voor de Bedrijvenregeling ten behoeve van de financiering van de subsidie aan Stichting Bodembeheer NL voor € 3,3 miljoen. Daartegenover is er een hogere uitgave gedaan van € 0,2 miljoen voor herstel en verbetering van watervoorziening op Saba naar aanleiding van de veroorzaakte schade door de orkaan Irma

  • 5. De lagere uitgaven van € 1,3 miljoen zijn het gevolg van vertraging bij de implementatie ten behoeve van de transitie naar de Omgevingswet door Rijkswaterstaat.

  • 6. Lagere ontvangsten doordat met name de bijdrage van de provincie Zuid-Holland voor de sanering van het EMK Stormpolderdijkterrein als gevolg van vertraging in de sanering niet meer in 2019 is ontvangen.

13.04 Ruimtegebruik bodem

13.04.01 Opdrachten

Er zijn opdrachten verstrekt voor beleidsinhoudelijk onderzoek en evaluaties op het gebied van bodem, de BES-eilanden, PFAS en NEN-regelgeving.

13.04.02 Subsidies

Bedrijvenregeling

Op grond van de Wet bodembescherming en het Besluit financiële bepalingen bodemsanering, zijn subsidies ten behoeve van saneringsmaatregelen van bedrijven vastgelegd en uitgekeerd in 2019. Jaarlijks kunnen bedrijven via lokale overheden en Stichting Bodembeheer NL verzoeken tot subsidievaststelling indienen.

Caribisch Nederland

Dit betreft subsidiebijdragen ten behoeve van de toegankelijkheid en betaalbaarheid van de drinkwater- en afvalwatervoorzieningen in Caribisch Nederland. Een goede drinkwatervoorziening is van groot belang voor de volksgezondheid, het welzijn en de welvaart van Caribisch Nederland. Vanwege de geringe bevolkingsomvang, het ontbreken van grote zoetwatervoorraden en het insulaire karakter is de drinkwatervoorziening in Caribisch Nederland niet kostendekkend. De Minister van Infrastructuur en Waterstaat heeft daarom in 2019 in totaal € 5,2 miljoen subsidie verleend om de toegankelijkheid tot betrouwbaar en betaalbaar drinkwater in Caribisch Nederland te garanderen.

13.04.03 Bijdragen aan agentschappen

Dit betreft een opdracht aan het agentschap RWS. Concreet gaat het hierbij om het verrichten van uitvoerende wettelijke taken op grond van de Wet bodembescherming en ondersteuning van de beleidsontwikkeling op het gebied van bodem en ondergrond.

13.04.04 Bijdragen aan medeoverheden

Meerjarenprogramma bodem

Het bodembeleid voor de periode 2016–2020 is opgenomen in het Convenant Bodem en Ondergrond 2016–2020 (Stcrt. 2015, 14854). Dit convenant is ondertekend door het Rijk, het IPO, de VNG en de Unie van Waterschappen. Dit convenant vormde de basis voor het verstrekken van een bijdrage aan de andere overheden voor de financiering van de uitvoering van het convenant, inclusief de aanpak van verontreinigingen. Er zijn in 2019 geen verzoeken tot bijdragen ontvangen van medeoverheden. Er is € 0,2 miljoen betaald aan het openbaar lichaam Saba voor de wederopbouw van de watervoorzieningen na de orkaan Irma.

13.05 Eenvoudig Beter

13.05.01 Opdrachten

Dit betreft een bijdrage aan Rijkswaterstaat voor de kosten die het agentschap maakt voor de transitie in het kader van de Omgevingswet.

13.05.02 Subsidies

13.05.03 Bijdragen aan agentschappen

Extracomptabele verwijzingen naar artikel 18.16 Reservering Omgevingswet (x € 1.000)
  

2019

 

Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikelonderdeel 18.16 Reservering Omgevingswet van het Infrastructuurfonds

0

 

Andere ontvangsten van artikelonderdeel 18.16 Reservering Omgevingswet

0

 

Totale uitgaven op artikelonderdeel 18.16 Reservering Omgevingswet

0

Waarvan

  

18.16

Reservering Omgevingswet

0

Licence