Base description which applies to whole site
+Toon begrotingsfasen

3.7 Artikel 7 Oorlogsgetroffenen en Herinnering WO II

De zorg voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen uit de Tweede Wereldoorlog (WO II) is geborgd en mensen beseffen, mede op basis van de gebeurtenissen uit WO II, wat het betekent om in vrijheid te kunnen leven. 

Het Nationaal Bevrijdingsonderzoek 2022 geeft aan dat zowel de Nationale Herdenking als Bevrijdingsdag nog steeds door het grootste deel van de Nederlandse bevolking belangrijk of heel belangrijk worden gevonden. Maar liefst 83% van de Nederlanders geeft aan de Nationale Herdenking (heel) belangrijk te vinden. Als het gaat om Bevrijdingsdag is dat 75%. Vergeleken met vorig jaar is het belang dat men hecht aan de Nationale Herdenking gelijk gebleven. Mensen vinden Bevrijdingsdag iets minder belangrijk dan vorig jaar. De herdenking en Bevrijdingsdag worden belangrijk gevonden vanwege voornamelijk de volgende redenen: men is van mening dat het belangrijk is om stil te staan bij de vrijheid en diegenen die daarvoor hun leven hebben gegeven; omdat de dagen een gevoel van saamhorigheid geven; en omdat het belangrijk is ons te realiseren dat zoiets als de Tweede Wereldoorlog niet meer zou mogen plaatsvinden.

De minister is verantwoordelijk voor de continuïteit, kwaliteit, effectiviteit en toekomstgerichtheid van specifieke zorg en het stelsel van pensioenen en uitkeringen voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen WO II. Het is belangrijk om de herinnering aan WO II levend te houden en te borgen dat blijvend betekenis kan worden gegeven aan het verhaal. De minister is verantwoordelijk voor:

Stimuleren: van het blijvend betekenis laten houden aan de herinnering aan WO II.

Financieren: van begeleidende instellingen voor maatschappelijk werk en sociale dienstverlening aan erkende deelnemers aan het voormalig verzet en oorlogsgetroffenen, van instellingen die de herinnering aan de WO II levend houden.

Regisseren: het in stand houden en ondersteunen van een infrastructuur die het mogelijk maakt de zorg- en dienstverlening aan verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen WO II te garanderen en de herinnering aan WO II blijvend betekenis te laten houden, actueel houden van de wet- en regelgeving voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen WO II.

Uitvoeren: opdrachtgever en toezichthouder van diverse ZBO’s en het Nationaal Comité 4 en 5 mei.

In 2023 richten wij ons op het verder verankeren en het levend houden van het verhaal over de Tweede Wereldoorlog in de Nederlandse samenleving.

Het in 2021 onder onze regie gestarte proces wordt voortgezet om de noodzakelijke samenhang en samenwerking aan te brengen in het educatieve/kennis aanbod, de digitalisering en het museale aanbod over WOII. In 2023 gaat de door de veldpartijen gewenste stichting ‘kennis en innovatie WOII’ van start om deze samenhang te bevorderen en samenwerking te initiëren en te stimuleren. In 2023 wordt de financiële steun voortgezet aan de digitalisering van het centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) met name ten behoeve van de verrijking van de informatie en de aansluiting op andere digitale oorlogsbronnen.

Daarnaast treedt het in juni 2022 afgesloten ’Convenant Vindbaar en toereikend aanbod van ondersteuning voor de tweede generatie oorlogsgetroffenen’ op 1 januari 2023 in werking. Met de uitvoering van dit convenant wordt beoogd het oorlogsleed dat bij (een deel van) de tweede generatie oorlogsgetroffenen doorwerkt, te erkennen en een passend aanbod aan ondersteuning toegankelijk(er) te maken.

Ten slotte zetten we de in 2021 in gang gezette impuls voor de collectieve erkenning van de Indisch en Molukse gemeenschap voort, met als prioriteit het verbeteren van de kennis over de geschiedenis van voormalig Nederlands-Indië en het versterken en borgen van (immaterieel) erfgoed.

Tabel 23 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid artikel 7 (bedragen x € 1.000)
 

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

211.985

218.962

204.742

188.074

172.239

162.249

153.230

        

Uitgaven

225.204

223.484

206.209

189.385

172.239

162.249

153.230

        

1. De zorg- en dienstverlening aan verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen WOII en de herinnering aan WO II

21.896

30.133

28.693

26.701

23.702

23.701

23.703

Subsidies (regelingen)

21.206

29.069

27.629

25.637

22.638

22.637

22.639

Nationaal Comité

7.384

6.662

6.150

6.152

6.150

6.150

6.150

Nationale herinneringscentra

3.088

2.700

2.700

2.700

2.699

2.699

2.699

Collectieve Erkenning Indisch Nederland

2.103

1.608

1.069

1.069

1.069

1.069

1.069

Zorg- en dienstverlening

5.604

6.545

6.549

6.548

6.545

6.545

6.546

Overige

3.027

11.554

11.161

9.168

6.175

6.174

6.175

Bekostiging

292

400

400

400

400

400

400

Overige

292

400

400

400

400

400

400

Opdrachten

368

438

438

438

438

438

438

Overige

368

438

438

438

438

438

438

Bijdragen aan ZBO's/RWT's

0

0

0

0

0

0

0

Overige

0

0

0

0

0

0

0

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties

30

226

226

226

226

226

226

Overige

30

226

226

226

226

226

226

Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken

0

0

0

0

0

0

0

Overige

0

0

0

0

0

0

0

        

2. Pensioenen en uitkeringen voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen WO II

203.308

193.351

177.516

162.684

148.537

138.548

129.527

Inkomensoverdrachten

193.743

183.165

167.753

152.856

138.873

128.884

119.863

Wetten en regelingen verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen

193.743

183.165

167.753

152.856

138.873

128.884

119.863

Bijdragen aan ZBO's/RWT's

9.565

10.186

9.763

9.828

9.664

9.664

9.664

SVB

8.564

8.936

8.863

8.978

8.914

8.914

8.914

PUR

1.001

1.250

900

850

750

750

750

Overige

0

0

0

0

0

0

0

        

Ontvangsten

3.240

2.901

2.901

2.901

2.901

2.901

2.901

Overige

3.240

2.901

2.901

2.901

2.901

2.901

2.901

Budgetflexibiliteit

Subsidies

Van het beschikbare budget van € 27,6 miljoen is 80,5% juridisch verplicht. Hetbetreft de financiering van aangegane verplichtingen op basis van de Kaderregeling VWS-subsidies. Dit betreft zowel instellingsubsidies die jaarlijks worden verleend als projectsubsidies die meerjarig kunnen zijn.

Bekostiging

Vanhet beschikbare budget van € 0,4 miljoen is 100% juridisch verplicht. Het betreft de bekostiging van wachtgelden, de vervoerskosten en de niet op grond van een wettelijke regeling of ziektekostenregeling vergoede kosten van behandeling door stichting Centrum’45, inclusief de noodzakelijke verblijfskosten.

Opdrachten

Van het beschikbare budget van € 0,4 miljoen is 10% juridisch verplicht. Het betreft opdrachten voor de deelname aan de International Holocaust Remembrance Association.

Bijdrage aan (inter)nationale organisaties

Van het beschikbare budget van € 0,2 miljoen is 60% verplicht. Het betreft de jaarlijkse bijdrage aan International Holocaust Remembrance Association.

Inkomensoverdrachten

Van het beschikbare budget van € 167,8 miljoen is 100% juridisch verplicht. Het betreft de bekostiging van de pensioenen en uitkeringen voor verzets­ deelnemers en oorlogsgetroffenen WO II.

Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s

Van het beschikbare budget van € 9,8 miljoen is 100% juridisch verplicht. Het betreft de bijdragen aan de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en de Pensioen- en Uitkeringsraad (PUR).

Tabel 24 Geschatte budgetflexibiliteit
 

2023

juridisch verplicht

97,1%

bestuurlijk gebonden

2,9%

beleidsmatig gereserveerd

%

nog niet ingevuld/vrij te besteden

%

1. De zorg- en dienstverlening aan verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen WOII en de herinnering aan WO II

Subsidies

Nationaal Comité 4 en 5 mei

Het ministerie van VWS verleent in 2023 een instellingssubsidie van circa € 5,6 miljoen aan het Nationaal Comité voor met name de organisatie van de nationale herdenking op 4 mei en de viering op 5 mei.

Nationale herinneringscentra

Het Ministerie van VWS verleent instellingssubsidies (circa € 2,6 miljoen) aan de vijf nationale herinneringscentra: Kamp Vught, Kamp Westerbork, Kamp Amersfoort, het Indisch Herinneringscentrum en het Oranjehotel. Deze spelen een belangrijke rol bij de blijvende betekenis van en de collectieve herinnering aan WO II. Gezien de bezoekersaantallen wordt het bereik van de herinneringscentra steeds groter. Naast het beheer en behoud van historische plekken gaat het vooral om educatieve activiteiten die vanuit de herinneringscentra worden georganiseerd.

Tevens ontvangt het Nationaal Monument Kamp Westerbork een subsidie voor gastsprekers op scholen van € 0,3 miljoen. Gastsprekers vertellen elk hun eigen verhaal over de WO II in Nederland of Nederlands-Indië, of over recente conflictenen vredesmissies.

Collectieve Erkenning Indisch Nederland

In 2023 wordt € 1,5 miljoen besteed aan de vaste onderdelen van de collectieve erkenning van Indisch- en Moluks Nederland die vastgelegd zijn in de programmalijnen contextgebonden zorg, herdenken en de Nederlands-Indische pleisterplaats de Sophiahof en aan projecten via de subsidieregeling CEWIN (in totaal € 1,0 miljoen).Het is van groot belang dat de collectieve erkenning van Indisch en Moluks Nederland verankerd is en blijft in de Nederlandse samenleving. De Indische- en Molukse gemeenschap bepaalt zelf hoe de verankering in de samenleving vorm krijgt.

Zorg- en dienstverlening

Na WO II is in Nederland voor de deelnemers aan het voormalig verzet en de oorlogsslachtoffers geleidelijk een stelsel van pensioenen, uitkeringen en hulp- en dienstverlening ontstaan. Dit komt voort uit de principes van ereschuld tegenover de deelnemers aan het voormalig verzet en bijzondere solidariteit tegenover de oorlogsslachtoffers. Het aantal voormalig verzets­ deelnemers en oorlogsgetroffenen neemt gestaag af. Gezien deze ontwikkeling moeten ook de uitvoeringsorganisaties zich aanpassen. Het is belangrijk dat dit op een verantwoorde manier gebeurt, zodat continuïteit en kwaliteit van de dienstverlening zijn gewaarborgd. Het ministerie van VWS begeleidt en faciliteert deze ontwikkeling. Om zorg- en dienstverlening (maatschappelijk werk, sociale dienstverlening) aan (erkende) verzetsdeel­ nemers en oorlogsgetroffenen mogelijk te maken, worden onder andere subsidies (in totaal € 5,4 miljoen) verleend aan gespecialiseerde instellingen zoals Joods Maatschappelijk Werk, Stichting Arq en De Basis.

Overige

Dit betreft onder andere subsidies om de noodzakelijke samenhang en samenwerking aan te brengen in het educatieve/kennis aanbod, de digitalisering en het museale aanbod over WOII. In 2023 gaat de door de veldpartijen gewenste stichting ‘kennis en innovatie WOII’ van start om deze samenhang te bevorderen en samenwerking te initiëren en te stimuleren. In 2023 wordt de financiële steun (€ 1,2 miljoen) voortgezet aan de digitalisering van het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) met name ten behoeve van de verrijking van de informatie en de aansluiting op andere digitale oorlogsbronnen. Daarnaast overige subsidies met een beperkt kasbeslag zoals subsidies op grond van het Beleidskader voor de subsidiëring van projecten en activiteiten ten behoeve van de participatie en emancipatie van de Sinti en Roma in Nederland.

In de begroting 2023 is € 5,2 miljoen gereserveerd voor de tegemoetkoming Indische Gemeenschap. De in 2021 in gang gezette impuls voor de collectieve erkenning van de Indisch en Molukse gemeenschap wordt in 2023 voortgezet, met als prioriteit het verbeteren van de kennis over de geschiedenis van voormalig Nederlands-Indië.

2. Pensioenen en uitkeringen voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen WO II

Inkomensoverdrachten

Wetten en regelingen voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen

De wetten en regelingen voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen worden alleen nog bijgesteld als wijzigingen in aanpalende wetten dat noodzakelijk maken, bijvoorbeeld op het terrein van zorg en sociale zekerheid. In het kader van de wetten voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen uit WO II (Wuv, Wubo en Wbp) worden onder andere tegemoetkomingen (inkomensafhankelijk) en vergoedingen (inkomensonafhankelijk) voor bijzondere voorzieningen toegekend als onderdeel van de totale uitkering. Het betreft met name uitgaven voor medische voorzieningen, huishoudelijke hulp, deelname maatschappelijk verkeer en overige voorzieningen zoals vervoer.

Voor 2023 is circa € 167,8 miljoen beschikbaar, waarvan het merendeel voor de Wet uitkeringen vervolgingsslachtoffers 1940–1945 (€ 101,9 miljoen).

Voor de Wubo en de Wbp is in 2022 € 43,7 miljoen respectievelijk € 14,5 miljoen beschikbaar.

Kengetal: Uitkeringen aan Oorlogsgetroffenen WO II (bedragen x €1.000.000)

Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s

Sociale Verzekeringsbank (SVB) en Pensioen- en Uitkeringsraad (PUR) Om pensioenen, uitkeringen en bijzondere voorzieningen te kunnen toekennen aan verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen, is in 2023 € 9,8 miljoen beschikbaar voor de SVB en de PUR.

Prestatie-indicator: percentage eerste aanvragen dat door de PUR en de SVB binnen de (verlengde) wettelijke termijn is afgehandeld.

Bron: Jaarverslag van de PUR en de SVB

Licence