K Defensiematerieelbegrotingsfonds

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Artikel 1 

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2022 wijzigingen aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het van het Defensiematerieelbegrotingsfonds (K).

De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Defensie,K.H.Ollongren

GERAAMDE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN

Geraamde uitgaven begrotingshoofdstuk K 2022 (bedragen x € 1.000). Totaal € 5.065.362

Geraamde ontvangsten begrotingshoofdstuk K 2022 (bedragen x € 1.000). Totaal € 5.065.362

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Artikel 1 

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2022 wijzigingen aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het van het Defensiematerieelbegrotingsfonds (K).

De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

DE MINISTER VAN DEFENSIE,K.H.Ollongren

A ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.

De Minister van Defensie,K.H. Ollongren

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld.

Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat voor het aangegeven jaar vast te stellen.

Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen in de Miljoenennota.

Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).

De Minister van Defensie,F.B.J.Grapperhaus

B. BEGROTINGSTOELICHTING

B. BEGROTINGSTOELICHTING

B ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN (SLOTVERSCHILLEN)

1 Leeswijzer

De voorliggende tweede suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de 1e suppletoire begroting 2022 van hoofdstuk K van de begroting van het Rijk.

In deze tweede suppletoire begroting van het Defensiematerieelbegrotingsfonds zijn de besluiten van het kabinet uit de Najaarsnota verwerkt. Deze suppletoire wet dient dan ook in samenhang te worden gezien met de Najaarsnota.

In paragraaf 2.1 wordt de cijfermatige aansluiting ten opzichte van de 1e suppletoire begroting uiteengezet. Vervolgens worden in paragraaf 2.2 de belangrijkste begrotingswijzigingen op deze begroting van het Defensiematerieelbegrotingsfonds vermeld, waarna deze in paragraaf 2.3, overzicht ontvangsten- uitgavenmutaties worden toegelicht. Afsluitend is in paragraaf 2.4 per artikel een tabel opgenomen met daarin de budgettaire gevolgen van beleid en de uitgaven- en ontvangstenmutaties. Per artikel worden de mutaties groter dan of gelijk aan onderstaande staffel op het niveau van de financiële instrumenten (en eventueel artikelonderdeel) toegelicht. Als laatste is in de verdiepingsbijlage per begrotingsartikel een meerjarige (voor de volledige planperiode) tabel met daarin de mutaties per jaar opgenomen.

De toelichtingen op de uitgaven gelden ook voor de verplichtingen. Alleen indien sprake is van een groot verschil van de verplichtingenmutaties ten opzichte van de uitgavenmutaties wordt dit verschil apart toegelicht. Deze verschillen ontstaan bijvoorbeeld doordat verplichtingen zijn aangegaan die niet tot een uitgavenmutatie leiden of door regelingen waarvoor de verplichtingen dit jaar worden aangegaan terwijl de uitgaven pas volgend jaar (of in de jaren daarna) plaatsvinden.

De tweede suppletoire begroting geeft een totaaloverzicht van financiële afwijkingen ten opzichte van de eerste suppletoire begroting van het DMF en wordt tegelijk met de Najaarsnota ingediend.

1 Leeswijzer

De opzet en structuur van de onderliggende suppletoire begroting voor Hoofdstuk K (Defensiematerieelbegrotingsfonds) is gebaseerd op de Rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën.

In dit wetsvoorstel zijn technische uitvoeringsmutaties, mutaties van boekhoudkundige aard of mutaties voortvloeiend uit controlebevindingen opgenomen. Tevens zijn de verwachte overschrijdingen van de uitgaven en verplichtingen op artikelniveau opgenomen in de brief «Beleidsmatige mutaties na Najaarsnota» d.d. 19-12-2022 (Kamerstuk 36 200-K nr. 6).

Alle mutaties hoger of gelijk aan de ondergrenzen in onderstaande staffel zijn toegelicht. Daar waar nodig zijn mutaties met lagere waarden toegelicht.

Algemeen

Het aangaan van de in de tweede suppletoire begroting geraamde verplichtingen en het doen van de uitgaven voor de materieels-, vastgoed- en infrastructuurprojecten zijn niet alle volgens planning uitgevoerd. In 2022 was er sprake van personeelstekorten door de krapte op de arbeidsmarkt, verbroken logistieke ketens en tekorten aan grondstoffen als gevolg van de COVID-pandemie en een overspannen wapenmarkt na de inval van Rusland in de Oekraïne. Daardoor zijn geplande contractvormingen (verplichtingen) en leveringen (uitgaven) niet altijd behaald. Hoewel ten tijde van de tweede suppletoire begroting de voortgang van de projecten voor 2022 veel beter in beeld is dan bij de begroting 2022 leiden de personeelskrapte, de verbroken logistieke ketens en de overspannen wapenmarkt ook daarna nog tot afwijkingen van het kasbudget, omdat bij diverse projecten ondertekening van overeenkomsten (verplichtingen) en betalingen (uitgaven) net over de jaargrens worden gedaan. De vroegere of latere uitgaven hebben doorgaans geen gevolg voor de prijs van het project, maar betreffen alleen een herfasering van kasuitgaven. Projecten waarbij als gevolg van andere oorzaken hogere of lagere uitgaven zijn ontstaan, worden specifiek toegelicht bij het betreffende artikel. Dat is bijvoorbeeld het geval bij sterk gestegen prijzen van grondstoffen en zeker wapensysteem-gerelateerde producten. Dat heeft in enkele gevallen geleid tot het onderbreken of stopzetten van aanbestedingen, omdat het beschikbare budget onvoldoende werd, waardoor met name de verplichtingen lager uitvielen.

1 Leeswijzer

De voorliggende eerste suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de ontwerpbegroting 2022 van hoofdstuk K van de begroting van het Rijk.

In deze eerste suppletoire begroting van het Defensiematerieelbegrotingsfonds zijn de besluiten van het kabinet uit de Voorjaarsnota verwerkt. Deze suppletoire wet dient dan ook in samenhang te worden gezien met de Voorjaarsnota. Als gevolg hiervan wordt het Defensiematerieelbegrotingsfonds (DMF) 2022 met € 602 miljoen verhoogd tot € 5,99 miljard.

In paragraaf 2.1 wordt de cijfermatige aansluiting ten opzichte van de ontwerpbegroting uiteengezet. Vervolgens worden in paragraaf 2.2 de belangrijkste begrotingswijzigingen op deze begroting van het Defensiematerieelbegrotingsfonds vermeld, waarna deze in paragraaf 2.3, overzicht ontvangsten- en uitgavenmutaties, worden toegelicht. Afsluitend is in paragraaf 2.4 per artikel een tabel opgenomen met daarin de budgettaire gevolgen van beleid en de uitgaven- en ontvangstenmutaties. Per artikel worden de mutaties groter dan of gelijk aan onderstaande staffel op het niveau van de financiële instrumenten (en eventueel artikelonderdeel) toegelicht.

De toelichtingen op de uitgaven gelden ook voor de verplichtingen. Alleen indien sprake is van een groot verschil van de verplichtingenmutaties ten opzichte van de uitgavenmutaties wordt dit verschil apart toegelicht. Deze verschillen ontstaan bijvoorbeeld doordat verplichtingen zijn aangegaan die niet tot een uitgavenmutatie leiden of door regelingen waarvoor de verplichtingen dit jaar worden aangegaan terwijl de uitgaven pas volgend jaar (of in de jaren daarna) plaatsvinden.

De eerste suppletoire begroting geeft een totaaloverzicht van financiële afwijkingen ten opzichte van het DMF en wordt tegelijk met de Voorjaarsnota ingediend en uiterlijk 1 juni gepubliceerd. Gelijktijdig met het departementeel jaarverslag - aangeboden op Verantwoordingsdag - is de afwijkingsrapportage van het Defensie Projecten Overzicht (DPO) aangeboden aan de Kamer. Met het DPO geeft Defensie halfjaarlijks een integraal inzicht aan de Kamer in de lopende Defensie Materieel Proces (DMP) projecten, waarbij afwijkingen op product, tijd en / of geld van projecten gelijk aan of groter dan € 25 miljoen worden toegelicht.

2 Het beleid

2 Voorstel van wet

In de begrotingsstaat zijn de wijzigingen op de begrotingsstaat van het jaar 2022 voor de begroting van het Defensiematerieelbegrotingsfonds (K) opgenomen. Deze dient ter autorisatie van de mutaties in de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten in de Slotwet.

Ten opzichte van de tweede suppletoire begroting 2022 ontstaat samen-gevat het volgende beeld:

A. Verplichtingen

Totaal van de bijgestelde verplichtingen ‒ € 1.470,3 miljoen.

B. Uitgaven

Totaal van de bijgestelde uitgaven +€ 66,1miljoen.

C. Ontvangsten

Totaal van de bijgestelde ontvangsten + € 67,2 miljoen.

De mutaties uit de Slotwet 2022 leiden tot een verplichtingenbudget van € 6.393,5 miljoen, een uitgavenbudget van € 4.953,8 miljoen en een ontvangstenbudget van € 5.606,3 miljoen.

2 Het beleid

2.1 Voorstel van wet

Met het onderhavige wetsvoorstel wordt voorgesteld de uitgavenbegroting 2022 van het Defensiematerieelbegrotingsfonds (K) ten opzichte van de 1e suppletoire begroting met een bedrag van € 1.101,5 miljoen te verlagen. voor het begrotingsbedrag van de ontvangsten 2022 wordt voorgesteld dit met € 760,4 miljoen te verlagen. Dit leidt voor het Defensiematerieelbegrotingsfonds tot een uitgavenbudget van € 4.887,7 miljoen en een ontvangstenbudget van € 5.539,1 miljoen. De begroting voor de in 2022 aan te gane verplichtingen daalt met € 707,5 miljoen tot € 7.863,8 miljoen. De cijfermatige aansluiting ten opzichte van de 1e suppletoire begroting 2022 is als volgt:

2.1 Voorstel van wet

Met het onderhavige wetsvoorstel wordt voorgesteld de uitgavenbegroting 2022 van het Defensiematerieelbegrotingsfonds (K) ten opzichte van de vastgestelde begroting met een bedrag van € 602,1 miljoen te verhogen en het ontvangstenbudget met € 912,5 miljoen te verhogen. Dit leidt voor het Defensiematerieelbegrotingsfonds tot een uitgavenbudget van € 5.989,2 miljoen en een ontvangstenbudget van € 6.299,6 miljoen. De begroting voor de in 2022 aan te gane verplichtingen stijgt met € 2.658,0 miljoen tot € 7.476,3 miljoen. De cijfermatige aansluiting ten opzichte van de ontwerpbegroting 2022 is als volgt:

2.2 Belangrijkste begrotingswijzigingen

Met deze tweede suppletoire begroting worden de uitgaven van het DMF met per saldo € 1,1 miljard verlaagd. Met uitzondering van de budgetten op artikel 4, vinden de verlagingen over de volle breedte van het DMF plaats.

De uitgavenverlagingen zijn vooral het gevolg van gewijzigde externe omstandigheden. Zo leiden de gevolgen van COVID-19 nog tot vertragingen. Het tekort aan microchips bijvoorbeeld, zorgt voor vertragingen bij de oplevering van geplande projecten. Verstoorde toeleveringsketens zorgen ook voor vertragingen. Daarnaast leidt ook de oorlog in Oekraïne tot krapte op de Defensiemarkten. Dit leidt tot vertragingen bij de investeringsprojecten van Defensie.

Voorts heeft ook defensie last van de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt. Dit zorgt voor vertragingen in de planning en uitvoering van investeringsprojecten. Dit is direct voelbaar in de organisatie en in de agendering en implementatie van de investeringen.

Als gevolg van boven genoemde oorzaken en omstandigheden worden in 2022 de budgetten verlaagd. De noodzaak van de investeringen blijft onverminderd hoog. Immers de oorlog in Oekraïne en de verslechterende veiligheidssituatie wereldwijd - zoals ook toegelicht in de Defensienota - onderstrepen de Defensie-investeringen; de huidige budgetaanpassingen doen daar op geen enkele wijze afbreuk aan.

Volgend voorjaar worden de thans verlaagde budgetten in een nieuw kasritme gezet. Op dat moment wordt een nieuwe inschatting gemaakt van de ontwikkeling van de externe omstandigheden en de raming van de investeringen die daar het beste bij past. Tussentijds werkt Defensie hard aan mogelijke versnellingen en andere mogelijkheden om de geagendeerde investeringen tijdig uit te voeren.

2.2 Belangrijkste begrotingswijzigingen

Coalitieakkoord 2021-2025

De krijgsmacht staat in dienst van Nederland om onze vrijheid, veiligheid en welvaart te beschermen. De diversiteit en complexiteit van dreigingen maakt duidelijk dat de krijgsmacht in uiteenlopende scenario’s snel en daadkrachtig moet kunnen worden ingezet, vaak op meerdere plekken tegelijk, als onderdeel van internationale samenwerkingsverbanden en onder wisselende omstandigheden. We kunnen ons niet slechts op één bepaalde dreiging of één bepaald soort optreden richten. Door extra middelen beschikbaar te stellen kiest het kabinet voor het bouwen aan een toekomstbestendige krijgsmacht. Het kabinet investeert deze kabinetsperiode €10,7 miljard in onderhoud en intensivering van de defensie uitgaven en structureel trekt het kabinet €3 miljard uit.

Met de besluitvorming over de Voorjaarsnota 2022 heeft het kabinet besloten om aanvullend te investeren in Defensie. Het kabinet geeft hiermee invulling aan de motie Sjoerdsma c.s., waarin onder andere wordt verzocht om nog tijdens deze kabinetsperiode extra in Defensie te investeren. Het kabinet verhoogt de defensieuitgaven structureel met 2,2 miljard euro. Als onderdeel hiervan worden bestaande Rijksuitgaven voor 200 miljoen euro structureel als Defensie-uitgaven toegerekend aan de NAVO-norm, in aanvulling op de huidige toerekening. Met het aanvullend budget en de toerekening voldoet Nederland in 2024-2025 aan de NAVO-norm van 2%. Na 2025 zakt dit percentage terug tot onder de norm van 2%. De aanvullende investeringen worden verwerkt in de Defensiebegrotingen voor 2023, die op Prinsjesdag aankomende september worden gepresenteerd. Het aanvullend budget wordt samen het budget uit het coalitieakkoord verwerkt in de Defensienota.

Naast het fundament wordt de gevechtskracht versterkt. De nadruk hierbij ligt op het multidomein optreden: het gezamenlijk bereiken van effecten. Zo wordt de geïntegreerde lucht- en raketverdediging versterkt, met uitbreiding van de grondgebonden luchtverdediging en het aantal jachtvliegtuigen, evenals aanschaf van langeafstand- en precisiewapens, die ook vanaf fregatten en onderzeeboten kunnen worden ingezet. Om snel te kunnen reageren op crisissituaties, worden de special operations forces van de marine en landmacht versterkt met ondersteunende eenheden en middelen, zoals speciale helikopters. Bovendien breidt Defensie capaciteiten uit die een bijdrage leveren aan de nationale veiligheid, waaronder de bescherming van vitale infrastructuur en processen.

De middelen vanuit het Coalitieakkoord worden met deze suppletoire begroting vanuit de Aanvullende Post (AP) overgemaakt naar de Defensiebegroting. Uitzondering hierop zijn de middelen voor vastgoed. Deze middelen zullen volgen na nadere uitwerking van de planning in de komende periode. Ook blijft een deel (€ 165 miljoen) van de middelen voor arbeidsvoorwaarden staan op de AP en schuift door van 2022 naar 2023.

De toelichting voor de jaren 2023 en verder op de middelen die defensie uit het CA ontvangt volgt eerst in de komende defensienota en daarna in de ontwerpbegroting 2023. De middelen die reeds in 2022 aan de begroting worden toegevoegd worden in deze suppletoire begroting reeds toegelicht. Dit betreft voor het CA voornamelijk het geld dat defensie ontvangt voor het verbeteren van de arbeidsvoorwaarden. De toelichting in deze suppletoire begroting is enkel op 2022 gericht.

Andere belangrijke begrotingswijzigingen

Naast de toevoeging vanuit het Coalitieakkoord wordt met deze eerste suppletoire begroting de prijsbijstelling en de eindejaarsmarge ter hoogte van respectievelijk € 104,9 en € 577,4 miljoen aan de begroting toegevoegd. De prijsbijstelling is reeds met deze suppletoire begroting verdeeld over de prijsgevoelige onderdelen van het DMF. Daarnaast wordt in deze suppletoire begroting het actualiseren van het Defensie Lifecycle Plan verwerkt. Met deze actualisatie zijn de projecten op basis van de meest actuele ramingen in het juiste kasritme gezet.

2.3 Ontvangsten- uitgavenmutaties

Toelichting overzicht belangrijkste suppletoire mutaties

1. Compenstatie valuta USD dollars & Zweedse kronen

De effecten van de aanpassingen in wisselkoers worden verwerkt op de begroting van Defensie. De tegenvaller die hierdoor optreedt op de begroting van Defensie wordt generaal gecompenseerd.

2. Aflossing DMO lening DLP

Drie jaar geleden is besloten om geld uit het DLP te lenen om het tekort op het exploitatiebudget binnen de defensiebegroting op te lossen. Met deze mutatie wordt de lening afgelost.

3. Kasschuif 2022 investeringen

Naar verwachting worden in 2022 niet alle investeringsuitgaven gerealiseerd. Wapensystemen worden minder snel dan verwacht geleverd. Uiteindelijk zal de productiecapaciteit van de bedrijven in deze sector groeien, maar dat zal enige tijd in beslag nemen. Derhalve wordt dit budget doorgeschoven.

4. Kasschuif instandhouding materieel

Naar verwachting worden in 2022 niet alle instandhoudingsuitgaven gerealiseerd. Van deze middelen wordt € 150 miljoen doorgeschoven.

5. Aflossing Luchtmacht lening DLP

Drie jaar geleden is besloten om geld uit het DLP te lenen om het tekort op het exploitatiebudget binnen de defensiebegroting op te lossen. Met deze mutatie wordt de lening afgelost.

6. Verwachte minderontvangsten begroting 2022

De verwachting is dat er minder wordt ontvangen vanwege lagere verkoopopbrengsten.

7. Budgettoewijzing conform jaarplan kustwacht CARIB

Door middel van deze budgettoevoeging van € 10,8 miljoen komt er geld beschikbaar voor de Kustwacht CARIB voor haar geplande activiteiten waaronder de capaciteiten voor de luchtverkenning.

8. Vrijgave DMF budget 2022

Naast de verschillende kasschuiven die door defensie zijn doorgevoerd, en welke bij de afgelopen miljoenennota ook al aan Kamer gemeld zijn, vinden over vrijwel de gehele breedte van het DMF neerwaartse aanpassingen van de uitgaven plaats. Deze neerwaartse aanpassingen zijn voornamelijk het gevolg van krapte op de Defensiemarkt en op de arbeidsmarkt. Als gevolg daarvan worden investeringsprojecten, alsmede het vrijgegeven budget, doorgeschoven.

9. Interdepartementale budgetoverhevelingen

Vanuit het DMF is onder andere € 4,8 miljoen overgeheveld naar het ministerie van Binnen­landse Zaken (BZK) voor de verrekening van uitvoeringskosten van de AIVD en uitbreiding van digitale opslagcapaciteit. Daarnaast heeft Defensie onder andere € 3,8 miljoen ontvangen van het ministerie van J&V voor bewaken en beveiligen.

Per saldo stijgt de begroting van het DMF als gevolg van de interdeparte­mentale budgetoverhevelingen met € 0,6 miljoen.

2.3 Ontvangsten- en uitgavenmutaties

Toelichting belangrijkste mutaties

1. Prijsbijstelling DMF

De prijsbijstelling tranche 2022 voor het DMF van € 165,1 miljoen is toegevoegd aan de Defensiebegroting, waarna de toewijzing naar de diverse artikelen van het DMF heeft plaatsgevonden.

2. Eindejaarsmarge DMF

Dit betreft de toevoeging van de eindejaarsmarge 2021 van € 166,5 miljoen aan het DMF.

3. Kasschuif IT

Dit betreft een kasschuif voor investeringen in IT. Met deze kasschuif worden middelen vanuit 2022 naar latere jaren geschoven waardoor het kasritme in lijn gebracht wordt met de verwachte uitgaven.

4. Kasschuif vastgoed

Dit betreft een kasschuif voor investeringen in vastgoed. Met deze kasschuif worden middelen vanuit 2022 naar latere jaren geschoven waardoor het kasritme in lijn gebracht wordt met de verwachte uitgaven. Dit heeft geen betrekking op de middelen uit het Coalitieakkoord.

5. Kasschuif n.a.v. meerjarig munitieplan voor opleiding en training

Dit betreft o.a. een kasschuif ten behoeve van de aanschaf van munitie. De middelen worden vanuit 2022 en vanuit de jaren 2027 en 2028 naar de jaren 2023 t/m 2026 geschoven. Deze aanschaf staat los van de aanschaf van munitie waarvoor de eerste incidentele suppletoire begroting is ingediend (kamerstuk 36 092)

6. Valuta

Jaarlijks worden op basis van het CEP de effecten van de wisselkoersmutaties verwerkt op de begroting van Defensie. De meevaller die op basis van het CEP optreedt, komt ten gunste van het rijksbrede saldo.

7. Interdepartementale budgetoverhevelingen

Een aantal ministeries heeft budget overgeheveld naar Defensie voor het uitvoeren van activiteiten. Een deel daarvan is toegevoegd aan DMF. Het betreft onder meer € 4,4 miljoen van Buitenlandse Zaken ten behoeve van bescherming van diplomaten en ambassades door de BSB. Daarnaast is er vanuit het DMF € 6,0 miljoen bokgedragem aam I&W ten behoeve van het SAR contract voor de tweede helft 2022.

Per saldo daalt de begroting van het DMF als gevolg van de interdepartementale budgetoverhevelingen met € 1,5 miljoen.

2.4 Budgettaire gevolgen van beleid

2.4 Budgettaire gevolgen van beleid

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de verplichtingen

De raming voor de verplichtingen voor Defensiebreed materieel is per saldo met € 97,5 miljoen verlaagd.

Deze neerwaartse bijstelling wordt met name verklaard door het project Defensie Operationeel Kleding Systeem (DOKS) (€ 150 miljoen). Bij dit materieelproject is de verwachte verplichting verschoven omdat de draagtesten verlengd zijn. Conform huidige agendering vindt de gunning begin 2023 plaats.

Ook bij andere projecten vinden - veelal kleinere - bijstellingen in de verplichtingen plaats. Daarnaast zijn ook opwaartse bijstellingen verwerkt, met name als gevolg van versnelde aanvulling van munitie (referentie: Kamerbrief ‘Versnelde aanvulling inzetvoorraad munitie’ (Kamerstuk 35 925 X, nr. 74).

Onder instandhouding Defensiebreed Materieel valt ook de instandhouding van de Kustwacht CARIB. Voor de Kustwacht CARIB is het verplichtingenbudget naar boven bijgesteld met in totaal € 295 miljoen. Dit betreft de nieuwe contracten voor de luchtverkenningscapaciteit (Fixed Wing € 136 miljoen), de SAR heli (Rotary Wing € 106 miljoen), alsmede de verlenging van de huidige overbruggingscontracten (totaal € 32 miljoen). Daarnaast wordt nog een meerjarig onderhoudscontract afgesloten voor de walradar (€ 22 miljoen).

Toelichting op de uitgaven

Verwerving: voorbereidingsfase Naar verwachting worden geen projecten in voorbereiding meer in 2022 gerealiseerd en daarom wordt de raming van de uitgaven voor alle projecten in deze fase in het geheel neerwaarts bijgesteld. Dit budget wordt doorgeschoven.

Verwerving: onderzoeksfase

Naar verwachting worden geen projecten in onderzoek meer in 2022 gerealiseerd en daarom wordt de raming van de uitgaven voor alle projecten in deze fase in het geheel neerwaarts bijgesteld. Dit budget wordt doorgeschoven.

Verwerving: realisatie

Het realisatiebudget voor Defensiebreed materieel is met ongeveer € 521 miljoen neerwaarts bijgesteld. Dit wordt onder andere verklaard door de neerwaartse bijstelling voor vier grote materieelprojecten. Op het project Defensiebrede Vervanging Wielvoertuigen (DVOW) valt de prognose € 113 miljoen lager uit. In de eerste suppletoire begroting werd nog een bedrag opgenomen voor het inmiddels ontbonden contract voor voertuig AASLT (Air Assault) en tevens worden in 2022 minder voertuigen geleverd dan gepland als gevolg van COVID-19. Dit budget wordt doorgeschoven.

Bij het project BKI conventionele munitie (BKI-1) geldt een neerwaartse bijstelling van € 58 miljoen. Dit is het gevolg van vertraging bij het afsluiten van raamovereenkomsten, omdat de acceptatietesten van de betreffende munitie nog niet met succes zijn afgerond. Hierdoor zijn diverse leveringen verschoven naar eind 2022. De betalingen die zijn gerelateerd aan deze leveringen zullen in 2023 plaatsvinden.

Ook bij het project Verbeterd Operationeel Soldaat Systeem (VOSS) is sprake van een neerwaartse bijstelling van € 37 miljoen. Een deel van de leveringen van VOSS C4I en de bijbehorende ondersteuning was geagendeerd voor 2022, maar verschuift naar 2023 als gevolg van stagnatie in de toeleveringsketen van microchips. Verder wordt het budget voor het project Defensie Operationeel Kledingsysteem (DOKS) verlaagd met € 22 miljoen. Vanwege transportproblemen verschuift een deel van de leveringen van helmen naar 2023.

Tevens valt voor een aantal projecten de realisatie naar verwachting lager uit: Defensie Bewakings- en Beveiligingssysteem (DBBS) (€ 74 miljoen) en project vervanging Civiele dienstauto (€ 31 miljoen). Ook is er voor het project DBBS sprake van een herfasering voor een bedrag van € 41 miljoen. Daarnaast zijn er diverse kleinere aanpassingen bij een veelvoud aan projecten (per saldo € 145 miljoen) doorgevoerd.

Instandhouding Materieel

Het budget voor instandhouding materieel is met € 67 miljoen neerwaarts bijgesteld. Deze neerwaartse bijstelling wordt verklaard door onder andere de verlaagde prognose voor het Defensie Munitiebedrijf (DMunB) van € 44 miljoen. Dit wordt veroorzaakt door vertragingen van leveringen als gevolg van schaarste van grondstoffen en de naweeën van COVID-19. Deze leveringen schuiven door naar 2023.

Daarnaast prognosticeert het Kleding- en Persoonsgeboden Uitrusting-bedrijf (KPU-bedrijf) een lagere realisatie van € 12 miljoen met meerdere oorzaken; het raamcontract van de combatshirts Netherlands Fractal Pattern (NFP (€ 4,8 miljoen)) schuift door naar 2023. Daarnaast schuift Batch 3 interim NFP broek + jas (ongeveer € 6 miljoen) door naar 2023. Tevens is een neerwaartse bijstelling van € 6 miljoen bij de afdelingen Grondgebonden Wapensystemen, Luchtvaartsystemen en Maritieme systemen vanwege vertraging van het project Onderhoud bergingsvoertuig.

Over- en onderprogrammering

Met de actualisatie van de uitgaven voor de projecten op dit artikel zijn de uitgaven aangepast aan de verwachte realisaties van de projecten. Zodoende is van overprogrammering geen sprake meer.

Toelichting op de Ontvangsten

Het budget voor de Ontvangsten is met ongeveer € 21,5 miljoen neerwaarts bijgesteld. De verkoopopbrengsten vallen ten opzichte van het budget lager uit. Het proces van afstoting van Nederlandse F-16’s aan de firma Draken is in een vergevorderd stadium maar de daadwerkelijke verkoopopbrengsten worden niet meer in 2022 maar in 2023 verwacht.

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de verplichtingen

Het budget voor de verplichtingen voor Maritiem Materieel is per saldo met € 212 miljoen verlaagd.

De neerwaartse bijstelling wordt allereerst verklaard door een technische correctie (€ 176 miljoen). Eerder dit jaardekasuitgaven op dit artikel bijgesteld, de verplichtingenbijstelling die daarbij hoort wordt nu verwerkt.

Voorts valt het budget voor het verwervingsproject Middelgrote Havensleepboten met € 12 miljoen lager uit. Dit project bestaat uit 2 modellen sleepboten, die bij twee verschillende leveranciers worden gebouwd. Het contract van het 1e model is reeds getekend, maar bij de contractbesprekingen voor het 2e model zijn onverwachts vertragingen ontstaan. Contractondertekening vindt niet meer in 2022 plaats.

Toelichting op de uitgaven

Verwerving: voorbereidingsfaseNaar verwachting worden geen projecten in voorbereiding meer in 2022 gerealiseerd en daarom wordt de raming van de uitgaven voor alle projecten in deze fase in het geheel neerwaarts bijgesteld. Dit budget wordt doorgeschoven.

Verwerving: onderzoeksfase

Naar verwachting worden geen projecten in onderzoek meer in 2022 gerealiseerd. Daarom wordt de raming van de uitgaven die horen bij de projecten in deze fase in het geheel verlaagd. Dit budget wordt doorgeschoven.

Verwerving: realisatiefase

De neerwaartse bijstelling van € 281 miljoen voor de projecten in de realisatiefase kent een aantal oorzaken.

De voortgang van het project Combat Support Ship (CSS) loopt op schema. Desondanks is er sprake van een doorschuif van € 37 miljoen naar 2023, dit wordt veroorzaakt door een aanpassing op de actuele raming Stand Onderhanden Werk (SOW).

Tevens is het budget voor het project Torpedo’s MK48 verlaagd met € 28 miljoen. De productie en levering van artikelen heeft enkele jaren vertraging opgelopen vanwege productieproblemen bij Amerikaanse leveranciers. Zowel de feitelijke leveringen als de administratieve facturatie lopen daarom achter. Dit schuift daarom door.

Verder wordt er op het project ESSM BLOCK 2 Verwerving en integratie, minder missiles aangekocht in 2022 dan begroot. Hierdoor vindt een verschuiving plaats van € 20 miljoen naar 2023.

Bij het project Vervanging MK46 heeft een herfasering plaatsgevonden van € 15 miljoen. Dit project betreft een FMS-case. Naar aanleiding van actuele informatie over leveringen schuiven de uitgaven door.

Daarnaast zijn op de volgende projecten herfaseringen opgetreden: Vervanging Maritiem Surface-to-Surface Missile (€ 17 miljoen), Vervanging 127mm kanon LCF (€ 14 miljoen) en diverse kleinere aanpassingen bij een veelvoud aan projecten (per saldo € 150 miljoen).

Instandhouding materieel

De bijstellingen in het budget voor de instandhouding van het materieel worden voornamelijk bepaald door de twee grote kasschuiven die zijn doorgevoerd. Bij de eerste kasschuif is € 51 miljoen van 2022 doorgezet naar 2026. Met de tweede kasschuif is € 32 doorgeschoven naar 2023, met name als gevolg van langere doorlooptijden voor het afsluiten van contracten en levertijden ten gevolge van de huidige marktomstandigheden.

Over- en onderprogrammering

Met de actualisatie van de uitgaven voor de projecten op dit artikel zijn de uitgaven aangepast aan de verwachte realisaties van de projecten. Zodoende is van overprogrammering geen sprake meer.

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de verplichtingen Het verplichtingenbudget van de landmaterieel projecten is ten opzichte van de eerste suppletoire begroting met € 122 miljoen neerwaarts bijgesteld.

Het betreft de projecten Kapitale munitiesoorten compensatie O&T Spike (€ 39 miljoen) en BKI verwerving PGM ( € 14 miljoen) waarbij de contractvorming niet meer in 2022 voortgang heeft maar verschuift naar 2023.

Tevens valt de prognose voor het project FGBADS ten opzichte van het budget € 21 miljoen lager uit, omdat het beschikbare verplichtingenbudget voor dit project is overgeheveld naar het MRAD-project en verschuift naar 2023.

Bij het project Vervanging CBRN VERK. CAP. is de opdracht gewijzigd naar een Midlife Update (MLU) waardoor het aanbestedingsplan is gewijzigd en de geplande te realiseren verplichtingen zijn verschoven naar 2023 (€ 10 miljoen) en 2024 (€ 17 miljoen).

Voor het project Area Access Denial is het verplichtingenbudget neerwaarts bijgesteld met € 21 miljoen. In de studiefase tussen 2021 ‒ 2022 is gebleken dat de uitvoering niet haalbaar is. Er wordt een nieuw verwervingsplan opgesteld en de verplichtingen schuiven daarmee door.

Toelichting op de uitgaven

Verwerving: voorbereidingsfase

Naar verwachting worden geen projecten in voorbereiding meer in 2022 gerealiseerd en daarom wordt de raming van de uitgaven voor alle projecten in deze fase in het geheel neerwaarts bijgesteld. Dit budget wordt doorgeschoven.

Verwerving: onderzoeksfase

Naar verwachting worden geen projecten in onderzoek meer in 2022 gerealiseerd en daarom wordt de raming van de uitgaven voor alle projecten in deze fase in het geheel neerwaarts bijgesteld. Dit budget wordt doorgeschoven.

Verwerving: realisatiefase

Per saldo wordt het budget voor de realisatiefase neerwaarts bijgesteld met € 362 miljoen. Deze neerwaartse bijstelling kent een aantal oorzaken.

Ten eerste schuift het budget (€ 38 miljoen) voor het materieelproject Nucleair Biologisch Chemische (NBC) Maskers door naar 2023. Dit is mede het gevolg van het bijstellen van het programma van eisen (PVE) voor de vervanging van de individuele CBRN bescherming.

Ten tweede wordt het budget voor het project FGBADS (deel 1 fase 2 (BMC4I FOC) + Deel 2 (SSC)) verlaagd met € 23 miljoen omdat het beschikbare budget voor dit project is overgeheveld naar het MRAD-project. De kasrealisatie voor dit project vindt in latere jaren plaats.

Tevens is de realisatieprognose voor het project Sensor CRAM/CL1 UAV met € 19 miljoen neerwaarts bijgesteld. De verificatie en levering van het eerste systeem zal in 2022 niet meer plaatsvinden vanwege grondstof- en personeelstekorten bij de leverancier. Hiermee vertragen ook de gerelateerde betalingen.

Bij het project MLU Infanterie Gevechtsvoertuig ((IGV) CV-90) incl. CE-pakket, is de neerwaartse bijstelling € 13 miljoen. De realisatie van de milestone voor de inspectie en verificatie van het voertuig staat gepland voor november 2022. De leverancier ligt op schema, maar een kleine vertraging zorgt ervoor dat de factuur van € 13 miljoen niet meer in 2022 tot betaling zal komen.

Ook is het realisatiebudget voor het project CBRN Chemische Alarmdetectie neerwaarts bijgesteld met € 11 miljoen. Deze bijstelling is gedaan omdat het opstellen van de behoeftestelling langer duurt dan verwacht. Hierdoor schuift de verwachte verplichting naar 2023 waardoor ook de kasuitgaven zullen doorschuiven.

Daarnaast zijn op de volgende projecten herfaseringen opgetreden: Verwerving precision guided ammunition (€ 19 miljoen), Verwerving precision guided ammunition (€ 15 miljoen), Counter-IED Block 3 (€ 23 miljoen) en diverse diverse kleinere aanpassingen bij een veelvoud aan projecten (per saldo € 161 miljoen).

Instandhouding Materieel

Per saldo wordt het instandhoudingsbudget neerwaarts bijgesteld met € 83 miljoen. Deze verlaging is onder andere het gevolg van een overheveling van € 42 miljoen naar het budget verwerving: realisatie ten behoeve van het Technology Center Land (TCL) voor met name prijsstijgingen, btw-afdracht en ontwikkelingen op het gebied van de Arbeidsomstandighedenwet en milieuwet- en regelgeving. Daarnaast wordt budget doorgeschoven als gevolg van langere doorlooptijden en langere levertijden in de huidige markt.

Over- en onderprogrammering

Met de actualisatie van de uitgaven voor de projecten op dit artikel zijn de uitgaven aangepast aan de verwachte realisaties van de projecten. Zodoende is van overprogrammering geen sprake meer.

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de verplichtingen

De opwaartse bijstelling van het verplichtingenbudget bedraagt per saldo € 126,7 miljoen.

Deze bijstelling wordt voornamelijk veroorzaakt door het verwervingsproject "Beleidskader Inzetvoorraden F-16 infrarood geleide lucht-lucht raket". De Letter of Agreement (LOA) is in het derde kwartaal getekend. De verwachting is dat de verplichting van € 52 miljoen toch in 2022 wordt aangegaan.

Daarnaast heeft het verwervingsproject Opleiding & Training Munitie F-35 een opwaartse bijstelling van het budget van € 37 miljoen, vanwege een amendement op een bestaande LOA. Het is de verwachting dat deze LOA in 2022 wordt getekend.

Toelichting op de uitgaven

Verwerving: Realisatiefase

Het budget voor verwerving realisatie is per saldo met € 336,3 miljoen verlaagd. De verlaging van de raming kent een aantal oorzaken.

Ten eerste wordt het budget voor het verwervingsproject MLU Chinook met € 99 miljoen neerwaarts is bijgesteld. Bij het project Apache Remanufacture is het budget met € 72 miljoen neerwaarts bijgesteld. Bij deze projecten zijn de uitgaven doorgeschoven als gevolg van de voortgang van de FMS-case aan de VS-zijde. Dergelijke herfaseringen komen bij grotere FMS-cases vaker voor omdat het goedkeuringsproces meerdere volgtijdelijke stappen moet doorlopen. Beide projecten lopen geen operationele vertragingen op.

Voor het project Male UAV bedraagt de neerwaartse bijstelling € 71 miljoen. Dit is voornamelijk te verklaren doordat de toestellen (voorlopig) niet naar Nederland komen. Door deze latere invoer in Nederland verplaatst de btw-afdracht naar achteren. Tevens is bij het project AH-64D Upgrade het budget met € 17 miljoen neerwaarts bijgesteld. Dit is het resultaat van aanpassingen in het betaalschema van de FMS-case waardoorook het budget meeschuift.

Tevens is bij het project Continuatie VIP Transport Capaciteit Defensie het realisatiebudget verlaagd met € 13 miljoen. De oplevering van de Gulfstream was initieel voorzien in 2022 maar is verschoven naar eind februari 2023. Hierdoor verschuiven enkele mijlpalen inclusief de betaling van de btw naar volgend jaar. De prognose voor het project F-16 Instandhouding valt € 14 miljoen lager uit omdat de werkelijke behoefte aan onderdelen lager bleek dan was voorzien. Daardoor is de kasrealisatie in 2022 ook lager. Ook wordt het budget voor 1 Air Traffic Management (1 ATM) naar 2023 overgeheveld (€ 8,5 miljoen).

Als laatste leiden ook in het luchtdomein tekorten aan grondstoffen en microchips tot langere levertijden. Dit vertraagt de realisatie van projecten.

Over-/ onderprogrammering

Met de actualisatie van de uitgaven voor de projecten op dit artikel zijn de uitgaven aangepast aan de verwachte realisaties van de projecten. Zodoende is van overprogrammering geen sprake meer.

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting de verplichtingen

Het verplichtingenbudget is per saldo met € 56,8 miljoen gedaald. Aan de individuele vastgoedprojecten is een bedrag van € 35 miljoen aan prijsbijstelling toegekend, maar het aangaan van een aantal verplichtingen vindt niet plaats in 2022 maar in latere jaren. Dit betreft onder andere de verplichting voor het jaarlijkse instandhoudingsbudget (€ 26 miljoen) en de verplichting voor vastgoedprojecten legering defensiebreed (€ 15 miljoen). Ook het project aanpassingen vastgoed als gevolg van gewijzigde regelgeving (€ 15 miljoen), bouwtechnische verbetering brandveiligheid (€ 14,6 miljoen) en een aantal kleinere projecten (€ 21,2 miljoen) worden naar beneden bijgesteld.

Toelichting op de uitgaven

Verwerving: voorbereidingsfase

Naar verwachting worden geen projecten in voorbereiding meer in 2022 gerealiseerd en daarom wordt de raming van de uitgaven voor alle projecten in deze fase in het geheel neerwaarts bijgesteld. Dit budget wordt doorgeschoven.

Verwerving: realisatie

Naar verwachting zal de realisatie in 2022 € 86,1 miljoen lager uitkomen. De realisatie van een aantal projecten is verschoven van 2022 naar latere jaren. Dit betreft onder andere de projecten aanpassingen vastgoed als gevolg van gewijzigde regelgeving (€ 47 miljoen), revitalisering Bernhardkazerne (€ 14 miljoen), bouwtechnische verbetering brandveiligheid (€ 12 miljoen), legering defensiebreed (€ 10 miljoen), schietfaciliteiten (€ 10 miljoen), het landelijk opleidings- en kenniscentrum KMAR (€ 6,3 miljoen) en diverse kleinere aanpassingen bij een veelvoud aan projecten (per saldo € 32,8 miljoen). Daar staat een versnelling tegenover van het project Datacenter (€ 11 miljoen). Aangezien verplichtingen eerder aangegaan worden en de uitgaven hiervan later en soms zelfs in een ander jaar volgen, kunnen mutaties in uitgaven- en verplichtingenbudgetten van elkaar afwijken.

Instandhouding

Het instandhoudingsbudget is per saldo met € 15,7 miljoen gedaald. Als gevolg van beperkte capaciteit bij het Rijksvastgoedbedrijf wordt een deel van het instandhoudingsbudget (€ 26 miljoen) in 2023 gerealiseerd. Het instandhoudingsbudget van de KMar is daarnaast met € 6 miljoen gestegen, voornamelijk als gevolg van instandhoudingsuitgaven in het kader van de implementatie van het Entry & Exit System (EES) en de oprichting van ENU (European travel information and authorisation system (ETIAS) National Unit). Het betreft uitgaven voor maritieme grensdoorlaatposten en huisvesting van personeel. Tevens is het instandhoudingsbudget van de luchtmacht opgehoogd (€ 4,4 miljoen) voor met name uitgaven voor dieptereiniging van hangaars.

Over-/ onderprogrammering

Met de actualisatie van de uitgaven voor de projecten op dit artikel zijn de uitgaven aangepast aan de verwachte realisaties van de projecten. Zodoende is van overprogrammering geen sprake meer.

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de verplichtingen

De verplichtingen voor IT zijn met € 153,6 miljoen neerwaarts bijgesteld. De neerwaartse bijstelling betreft een optelling van meerdere bijstellingen van projecten in voorbereidingsfase.

Toelichting op de uitgaven

Verwerving: voorbereidingsfase

Naar verwachting worden geen projecten in voorbereiding meer in 2022 gerealiseerd en daarom wordt de raming van de uitgaven voor alle projecten in deze fase in het geheel neerwaarts bijgesteld. Dit budget wordt doorgeschoven.

Verwerving: realisatie

De neerwaartse bijstelling van € 182 miljoen op verwerving realisatie heeft meerdere oorzaken. Voor een aantal projecten vinden de uitgaven in latere jaren plaats, Daarnaast is momenteel de verstoring nog steeds zichtbaar in de logistieke keten op de wereldmarkt, waardoor een tekort aan computerchips is. Leveringen die dit jaar nog gepland staan zijn hierdoor vertraagd. Ook is het werven van voldoende gekwalificeerd personeel een uitdaging, waardoor het uitvoeren van alle opdrachten op een later moment plaatsvindt.

Over-/ onderprogrammering

Met de actualisatie van de uitgaven voor de projecten op dit artikel zijn de uitgaven aangepast aan de verwachte realisaties van de projecten. Zodoende is van overprogrammering geen sprake meer.

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 10,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de uitgaven

Dit begrotingsartikel is technisch van aard. Op dit artikel worden de bijdragen verantwoord die vanuit de reguliere Defensiebegroting (Hoofdstuk X) overgeheveld worden naar het DMF.

Op dit artikel worden de overige uitgaven en ontvangsten opgenomen. Het betreft hoofdzakelijk uitgaven en/of ontvangsten die op een later moment worden toebedeeld aan de beleidsartikelen. Een voorbeeld hiervan is de loon- en prijsbijstelling, die nog moet worden verdeeld over de afzonderlijke artikelen.

Toelichting op de verplichtingen

Het totaal aan verplichtingen dat op dit artikel werd aangehouden, betrof uitgekeerde prijsbijstelling. Deze prijsbijstelling is verdeeld over de beleidsartikelen. Dat betekent dat de verplichtingen die hiermee samenhangen ook worden overgeboekt naar de betreffende beleidartikelen.

Toelichting op de uitgaven

Het totaal aan uitgaven dat op dit artikel werd aangehouden, betrof uitgekeerde prijsbijstelling. Deze prijsbijstelling is verdeeld over de beleidsartikelen. Dit betekent dat de uitgaven worden overgeboekt.

Beleidsartikel 1 Defensiebreed Materieel

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de verplichtingen

De verplichtingen voor Defensiebreed materieel zijn met € 305,8 miljoen naar boven bijgesteld. Dit is een gevolg van het actualiseren van het Defensie Lifecycle Plan. Dit is bijvoorbeeld gebeurd bij het project Verbeterd Operationeel Soldaat Systeem (VOSS) voor een bedrag van € 21,9 miljoen. Verder is in 2022 een meerjarig munitieplan opgeleverd waarmee het extra budget meerjarig, rekening houdend met besteltermijnen en levertijden, in de begroting wordt opgenomen. Aanvullend op de incidentele suppletoire begroting (kamerstuk 36 092) is het verplichtingenbudget voor munitie daardoor in 2022 met € 96,4 miljoen verhoogd.

Toelichting op de uitgaven

Verwerving: voorbereidingsfaseDe voorbereidingsfase van Defensiebreed materieel is met € 7,4 miljoen naar beneden bijgesteld na herschikkingen in het Defensie Lifecycle Plan.

Verwerving: realisatie

De realisatiefase van Defensiebreed materieel is met € 236,3 miljoen naar boven bijgesteld. Dit is enerzijds een gevolg van het administratief verwerken van over- en onderrealisatie uit 2021. Anderzijds is dit een gevolg van het verwerken van herfaseringen uit het Defensie Lifecycle Plan waarmee alle projecten weer in het juiste kasritme zijn gezet. Het betreft hier onder andere de projecten «Defensiebrede Vervanging Operationele Wielvoertuigen (DVOW)» (+ € 15,4 miljoen), «Verbeterd Operationele Soldaat Systeem (VOSS)» (+ € 16,3 miljoen) en «BKI Conventionele Munitie» (+ € 22,7 miljoen), die als gevolg van COVID-19 afgelopen jaar veel last hebben gehad van vertraagde leveringen en betalingen. Het project "Defensie Beveiliging- en Bewakingssysteem» (+€ 33,5 miljoen) heeft in 2021 vertraging opgelopen in de verdere ontwikkeling waardoor vervolgstappen nog niet gezet konden worden. Verder betreft het «DOSCO Transport» (+ € 21,6 miljoen), «Verwerving HV-brillen» (+ € 16,2 miljoen), «MILSATCOM» (+ € 11,1 miljoen), «Counter Unmanned Aerial Systems (UAS)» (+ € 24,7 miljoen), en een aantal projecten waarvan de afwijking kleiner is dan € 10,0 miljoen.

Verder is het budget in 2022 met € 26,5 miljoen opgehoogd. Dit mede als gevolg van de uitwerking van motie Hermans (€ 9,0 miljoen). Daarnaast hebben de afgelopen twee jaar meerdere kleinere investeringen vertraging opgelopen, mede als gevolg van corona. Deze investeringen zijn doorgeschoven naar 2022 (€ 17,5 miljoen).

Instandhouding Materieel

Het budget voor de instandhouding van Defensiebreed materieel is met € 59,5 miljoen verlaagd. Bij NvW is o.a. structureel € 60 miljoen toegevoegd aan het munitiebudget om de geoefendheid te vergroten. In 2022 is er een meerjarig munitieplan opgeleverd waarmee dit extra budget meerjarig, rekening houdend met besteltermijnen en levertijden, in de begroting wordt opgenomen. Dit bedrag wordt daarop zodanig aangepast dat de geraamde uitgaven die volgen uit het meerjarig munitieplan aansluiten bij het budget. Als gevolg hiervan is in 2022 het munitiebudget verlaagd met een bedrag van € 61,4 miljoen. Dit komt in latere jaren beschikbaar.

Onzekerheidsreservering

De onzekerheidsreservering is bedoeld om meerkosten te dekken voor onzekerheden die buiten de invloedsfeer van defensie liggen. Voor materieel is de onzekerheidsresevering bedoeld voor het dekken van risico’s bij internationale samenwerking, wanneer een reële kans bestaat dat de situatie leidt tot extra kosten. Periodiek wordt gekeken of daadwerkelijk gebruik gemaakt moet worden van deze reservering. In 2021 bleek er minder budget nodig te zijn waardoor de onderrealisatie uit dat jaar is doorgeboekt naar 2022. Meerjarig zal het budget herfaseerd worden bij de ontwerpbegroting 2023.

Over- en onderprogrammering

Als gevolg van diverse aanpassingen in de budgetten van de Defensiebrede projecten die binnen dit artikel hebben plaatsgevonden, is de overprogrammering op Defensiebreed materieel met € 43,9 miljoen verlaagd. In 2021 bleek er minder budget nodig te zijn waardoor de onderrealisatie uit dat jaar is doorgeboekt naar 2022. Meerjarig zal het budget hergefaseerd worden bij de ontwerpbegroting 2023.

Toelichting op de ontvangsten

De ontvangsten stijgen met € 19,7 miljoen. Dit is een gevolg van het administratief verwerken van de niet gerealiseerde ontvangsten in 2021. De begroting wordt opgesteld aan de hand van diverse verwachte ontvangsten. Het toegevoegde budget bestaat uit meerdere kleine ontvangsafwijkingen. Hierbij gaat het om vertraagde ontvangsten maar ook lagere of hogere ontvangsten ten opzichte van de geprognotiseerde bedragen. Aan het einde van het jaar wordt de begroting bijgesteld aan de hand van de laatste inzichten en gerealiseerde cijfers.

Beleidsartikel 2 Maritiem Materieel

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de verplichtingen

De verplichtingen voor maritiem materieel zijn met € 447,1 miljoen naar boven bijgesteld. Dit is een gevolg van het actualiseren van het Defensie Lifecycle Plan aan de hand van de over- en onderrealisatie in 2021. Dit is o.a. gebeurd bij het project Vervanging Onderzeeboten (Commerciel vertrouwelijk) waarbij € 100,0 ‒ € 250,0 miljoen vanuit 2021 aan het budget van 2022 is toegevoegd door vertragingen in het proces. Het gros van de verplichtingen voor de onderzeeboot zal pas in 2023 of later worden aangegaan. Daarnaast zijn bij het project Vervanging maritiem Surface-to surface missile (€ 159,2 miljoen) en het project Vervanging mijnenbestrijdingscapaciteit (€ -64,9 miljoen) ook de faseringen bijgesteld.

Toelichting op de uitgaven

Verwerving: voorbereidingsfase

De onderzoeksfase van maritiem materieel is met € 19,0 miljoen verlaagd. Dit is onder andere te verklaren door een herfasering van de kasreeksen van de projecten Beach Armoured Recovery Vehicle (BARV) en Future Littoral All Terrain Mobility Band Vagn (FLATM BV).

Verwerving: onderzoeksfase

De realisatie van de uitgaven voor verwerving in onderzoek van Defensiebreed materieel is € 6,4 miljoen lager dan begroot in de ontwerpbegroting. Een belangrijke oorzaak hiervoor is het vertragen van de planning van de onderzeeboten. Over de voortgang van de Vervanging van de onderzeeboten is de Tweede Kamer op 27 oktober 2021 met de brief X-34 225 nr. 34 geïnformeerd. Het resterende deel zijn relatief kleine afwijkingen bij diverse projecten.

Verwerving: realisatiefase

De realisatiefase van maritiem materieel is met € 164,1 miljoen verhoogd. Dit is enerzijds een gevolg van het adminstratief verwerken van over- en onderrealisatie uit 2021 (€ 43,8 miljoen). Anderzijds is dit een gevolg van het verwerken van herfaseringen uit het Defensie Lifecycle Plan. Het betreft hier onder andere het project «Combat Support Ship (CSS)» (+ € 25,0 miljoen) dat bijgesteld moest worden door een in 2021 geconstateerde afwijking in de fasering en hoogtes van (deel)betalingen tussen Defensie en Damen Schelde Naval Shipbuilding. Bij het project «Instandhouding Luchtverdediging en Commando Fregatten (LCF)» (+ € 14,3 miljoen) is de herfasering het gevolg van het instandhoudingsprogramma dat van 2021 is doorgeschoven naar dit jaar. Tot slot betreft het ook het project «Mid Life Update Zr.Ms. Johan de Witt (+19,8 miljoen)» en een groot aantal projecten waarvan de afwijking kleiner dan € 10 miljoen is.

Instandhouding

Het budget voor de instandhouding van materieel is per saldo gestegen met € 43,4 miljoen. Dit wordt met name veroorzaakt door een onderrealisatie op het betreffende budget in 2021, wat toegevoegd is aan het budget voor 2022 (€ 33,9 miljoen). Daarnaast is er voor € 9,1 miljoen aan prijsbijstelling aan het budget toegevoegd.

Over- en onderprogrammering

Als gevolg van alle aanpassingen die binnen dit artikel hebben plaatsgevonden, is de overprogrammering op maritiem materieel met € 26,8 miljoen verhoogd. In 2021 bleek er minder budget nodig te zijn waardoor de onderrealisatie uit dat jaar is doorgeboekt naar 2022. Meerjarig zal het budget herfaseerd worden bij de ontwerpbegroting 2023.

Toelichting op de ontvangsten

Het ontvangstenbudget is met € 12 miljoen naar boven bijgesteld in verband met verwachte extra incidentele ontvangsten. Een groot deel hiervan komt voort uit werkzaamheden aan de Portugese M-fregatten.

Beleidsartikel 3 Land Materieel

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de verplichtingen De verplichtingen voor land materieel zijn met € 296,5 miljoen naar boven bijgesteld. Dit is een gevolg van het actualiseren van het Defensie Lifecycle Plan. Wijzigingen zijn o.a. opgetreden bij de volgende projecten: Midlife update voor het wapensysteem Infanterie Gevechtsvoertuig CV90 (€ 139,1 miljoen), Midlife Update Fennek (€ 46,3 miljoen) , Vervanging Vouwbrug (€ 45,5  miljoen) en Vervanging CBRN capaciteit (€ 25,2 miljoen).

Toelichting op de uitgaven

Verwerving: realisatiefase

Het budget voor de verwerving realisatiefase is per saldo met € 23,2 miljoen naar boven bijgesteld. Dit is voornamelijk te verklaren door de toevoeging van niet gerealiseerd budget 2021 (€ 22,4 miljoen) aan het budget KMar investeringen bandbreedte 2022.

Instandhouding Materieel

Het budget voor de instandhouding van materieel is per saldo gestegen met € 56,4 miljoen. Dit wordt met name veroorzaakt door een onderrealisatie op het betreffende budget in 2021, wat toegevoegd is aan het budget voor 2022 (€ 22,5 miljoen) en er is voor € 13,9 miljoen aan prijsbijstelling aan het budget toegevoegd. Daarnaast wordt het budget bijgesteld met € 30 miljoen. Dit heeft te maken met de defensiebrede herverdeling van de Motie Hermans Middelen o.b.v. uitgewerkte bestedingsplannen. Tevens heeft er in dit kader een bijstelling plaatsgevonden ten gunste van de MATLOG-keten problematiek.

Beleidsartikel 4 Lucht Materieel

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 10,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de verplichtingen

De verplichtingen voor lucht materieel zijn met € 891,8 miljoen naar boven bijgesteld. Dit is een gevolg van het actualiseren van het Defensie Lifecycle Plan. Wijzigingen zijn o.a. opgetreden bij de projecten Verwerving F-35 (€ 792,1 miljoen) en Chinook Vervanging en Modernisering (€ 139,8 miljoen).

Toelichting op de uitgaven

Verwerving: Realisatiefase

De realisatiefase van lucht materieel is met € 182,0 miljoen verhoogd. Dit is enerzijds een gevolg van het adminstratief verwerken van over- en onderrealisatie uit 2021. Anderzijds is dit een gevolg van het verwerken van herfaseringen uit het Defensie Lifecycle Plan. Het betreft hier onder andere het project «Apache Remanufacture» (+ € 55,0 miljoen), door vertragingen in 2021 als gevolg van de COVID-19 problematiek, «Instandhouding F-16 Vliegveiligheid en luchtwaardigheid» (+11,8), «Continuatie VIP Transport Defensie (Commerciel vertrouwelijk)» (+10 ‒ 100 miljoen) en meerdere projecten waarvan de afwijking kleiner dan € 10 miljoen is.

Instandhouding materieelHet budget voor de instandhouding van materieel is per saldo gedaald met € 15,2 miljoen. Dit wordt met name veroorzaakt door een negatieve bijstelling van € 20 miljoen als gevolg van een defensiebrede herverdeling van de Motie Hermans middelen o.b.v. uitgewerkte bestedingsplannen. Daarnaast wordt dit veroorzaakt door een ontvlechting uit het budget van de luchtmacht van het overtollige KDC-10 budget ten behoeve van de Multi-Role Tanker and Transport Aircraft (MRTT) Multinationale Unit (MMU) (€ 15,6 miljoen) en er is een tekort op vliegeropleidingen F-16 in 2021 opgelost vanuit de verminderde behoefte op instandhouding F-16 (€ 9,7 miljoen). Daarnaast zijn er enkele toevoegingen aan het budget voor de instandhouding van materieel gedaan: prijsbijstelling 2022 (€ 13,4 miljoen), onderrealisatie op MQ-9 budget in 2021 (€ 7,3 miljoen), compensatie voor de verbeterde koers van de Amerikaanse dollar (€ 5,8 miljoen) en de onderrealisatie op het budget voor instandhouding van materieel in 2021 (€ 2,1 miljoen).

Over-/ onderprogrammering

Als gevolg van alle aanpassingen die binnen dit artikel hebben plaatsgevonden, is de overprogrammering op lucht materieel met € 185,8 miljoen verhoogd. In 2021 bleek er minder budget nodig te zijn waardoor de onderrealisatie uit dat jaar is doorgeboekt naar 2022. Meerjarig zal het budget herfaseerd worden bij de ontwerpbegroting 2023.

Beleidsartikel 5 Infrastructuur en Vastgoed

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de verplichtingen

Het verplichtingenbudget is met € 49,8 miljoen gestegen met name als gevolg van de uitdeling van de prijsbijstelling (€ 19,5 miljoen).

Toelichting op de uitgaven

Verwerving: voorbereidingsfase

Het budget in de voorbereidingsfase daalt met € 125,0 miljoen. Het betreft projecten waarvan het budget van de voorbereidingsfase naar de realisatiefase schuiven, waaronder Legering Defensiebreed (€ 60,9 miljoen), Renovatie hoofdbaan Woensdrecht (€ 9,1 miljoen), reductie vastgoed footprint (€ 6,4 miljoen), EMVO Woensdrecht (€ 5,8 miljoen) en diverse kleinere projecten. Daarnaast vervalt een eerdere reservering van € 18,3 miljoen voor kostenkengetallen doordat de hogere kostenkengetallen in de projectbudgetten zijn verwerkt. Verder is er € 5,9 miljoen overgeheveld naar het artikel Defensiebreed Materieel voor aankoop van nul-emissie voertuigen.

Verwerving: realisatiefaseHet budget in de realisatiefase is met € 132,1 miljoen toegenomen. Het betreft projecten waarvan het budget van de voorbereidingsfase naar de realisatiefase schuiven, zoals hierboven bij de voorbereidingsfase genoemd. Daarnaast is de realisatie van een aantal projecten vanuit 2021 naar 2022 verschoven, waaronder de projecten aanpassen vastgoed als gevolg van wijziging van regelgeving (€ 16,1 miljoen), bouwtechnische verbeteringen ten behoeve van de brandveiligheid (€ 11 miljoen), NATO Communications and Information Agency (NCIA) (€ 5,7 miljoen) en diverse kleinere projecten.

Instandhouding InfrastructuurHet budget voor de instandhouding van het vastgoed is met € 17,8 miljoen gedaald. Dit wordt met name veroorzaakt door een herschikking van budget van instandhouding naar het programma Verbetering Defensiebrede legering fase 2 ten behoeve van het verminderen van het achterstallig onderhoud (€ 42 miljoen). Daarnaast is prijsbijstelling aan het instandhoudingsbudget toegevoegd (€ 19,5 miljoen).

Over-/ onderprogrammering

Als gevolg van de aanpassingen die binnen dit artikel hebben plaatsgevonden, waaronder een kasschuif naar 2024 en 2025 (€ 80 miljoen), is de overprogrammering op Infrastructuur en Vastgoed met € 41,5 miljoen verhoogd.

Beleidsartikel 6 IT

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de verplichtingen

De verplichtingen voor IT zijn met € 493,3 miljoen naar boven bijgesteld. Dit is een gevolg van het actualiseren van het Defensie Lifecycle Plan. Wijzigingen zijn o.a. opgetreden bij de projecten Vervanging HF-radiosystemen (€ 57,2 miljoen), Satellietcapaciteit (€ 57,2 miljoen) en (Erp M&F S/4 HANA (€ 17,4 miljoen).

Toelichting op de uitgaven

Verwerving: voorbereidingsfase

Het budget in de voorbereidingsfase daalt met € 13,0 miljoen. Het betreft onder meer projecten waarvan budget van de voorbereidingsfase naar de realisatiefase schuift. Dit betreft voornamelijk kleinere projecten.

Verwerving: realisatie

De realisatiefase van IT is met € 191,1 miljoen verhoogd. Dit is enerzijds een gevolg van het adminstratief verwerken van over- en onderrealisatie uit 2021. Anderzijds is dit een gevolg van het verwerken van herfaseringen uit het Defensie Lifecycle Plan. Het betreft hier onder andere het project «GRIT» (+32,3 miljoen) in verband met de opbouw van een benodigd datacentrum. Verder betreft het ook de projecten «Grondterminal Milsatcom» (+ € 10,6 miljoen), «Erp M&F S/4 HANA» (+16,4) en «IT-Bandbreedte <5M€» (+ € 32,7 miljoen) en een groot aantal projecten waarvan de afwijking kleiner dan € 10 miljoen is.

Instandhouding

Het budget instandhouding IT is per saldo met € 30,3 miljoen neerwaarts bijgesteld. Met Motie Hermans is middels een Nota van Wijziging o.a. het tekort bij de Instandhouding IT grotendeels gerepareerd. Hiermee kan een interne herverdeling binnen het DMF die in 2021 met de 1e suppletoire begroting aan de kamer is gemeld weer worden teruggedraaid. Hierdoor wordt het budget met € 50 miljoen naar beneden bijgesteld. Daarnaast wordt het budget met € 17,1 miljoen naar boven bijgesteld als gevolg van het ontvangen van de prijsbijstelling.

Over-/ onderprogrammering

Als gevolg van de aanpassingen die binnen dit artikel hebben plaatsgevonden, is de overprogrammering voor IT met € 113,6 miljoen verhoogd.

Beleidsartikel 7 Bijdrage andere begrotingshoofdstukken Rijk

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 10,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de uitgaven

Dit begrotingsartikel is technisch van aard. Op dit artikel worden de bijdragen verantwoord die vanuit de reguliere Defensiebegroting (Hoofdstuk X) overgeheveld worden naar het DMF.

Beleidsartikel 8 Overige uitgaven en ontvangsten

3 Verdiepingsbijlage

In de verdiepingsbijlage is per begrotingsartikel een meerjarige (voor de volledige planperiode) tabel met daarin de mutaties per jaar opgenomen.