Base description which applies to whole site
+Toon begrotingsfasen

3.2 Artikel 13 Spoorwegen

Op dit artikel worden de producten op het gebied van Spoorwegen verantwoord. Het productartikel Spoorwegen is gerelateerd aan de beleidsdoelstellingen en beleidsinstrumenten zoals beschreven in de begroting Hoofdstuk XII over 2021 bij beleidsartikel 16 Openbaar Vervoer en Spoor.

Tabel 22 Budgettaire gevolgen van uitvoering art. 13 Spoorwegen (bedragen x € 1.000)
 

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

1.849.882

1.915.808

8.792.639

2.147.727

2.099.569

1.502.081

1.392.733

Uitgaven

1.931.571

1.942.460

9.072.039

2.069.538

2.289.958

1.940.920

1.770.336

Waarvan juridisch verplicht (percentage)

  

98%

    

13.02 Beheer, onderhoud en vervanging

1.457.826

1.510.448

1.497.541

1.507.430

1.714.909

1.357.711

1.275.840

13.03 Aanleg

319.486

233.680

262.627

395.284

406.630

411.742

322.857

13.03.01 Realisatieprogramma personenvervoer

280.745

143.616

206.487

291.856

220.366

233.348

181.243

13.03.02 Realisatieprogramma goederenvervoer

17.486

23.504

12.897

19.769

20.516

20.579

54.125

13.03.04 Verk. en planuitw. personenvervoer

20.952

51.410

38.383

60.643

126.119

108.812

75.456

13.03.05 Verk. en planuitw. goederenvervoer

303

15.150

4.860

23.016

39.629

49.003

12.033

13.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS

144.269

188.342

164.871

166.824

168.419

171.467

171.639

13.07 Rente en aflossing

9.990

9.990

7.147.000

0

0

0

0

Ontvangsten

203.626

248.098

198.538

208.458

213.339

216.430

329.108

13.09 Ontvangsten

203.626

248.098

198.538

208.458

213.339

216.430

329.108

Budgetflexibiliteit

Met uitzondering van verkenning en planuitwerking, zijn de budgetten in 2021 juridisch verplicht op de peildatum 1 januari 2021.

Onderstaand zijn de beschikbare budgetten tot en met 2034 per jaar gepresenteerd op het niveau van artikelonderdeel. In de verdiepingsbijlage bij de begroting zijn de mutaties op hetzelfde detailniveau toegelicht voor de periode tot en met 2034.

Tabel 23 Artikel 13 Spoorwegen (bedragen x € 1.000)
  

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

13

Spoorwegen

Uitgaven

1.942.460

9.072.039

2.069.538

2.289.958

1.940.920

1.770.336

1.933.248

2.041.775

13.02

Beheer, onderhoud en vervanging

 

1.510.448

1.497.541

1.507.430

1.714.909

1.357.711

1.275.840

1.460.533

1.520.790

13.03

Aanleg

 

233.680

262.627

395.284

406.630

411.742

322.857

299.770

344.676

13.04

Geïntegreerde contractvormen/PPS

 

188.342

164.871

166.824

168.419

171.467

171.639

172.945

176.309

13.07

Rente en aflossing

 

9.990

7.147.000

0

0

0

0

0

0

13

Spoorwegen

Ontvangsten

248.098

198.538

208.458

213.339

216.430

329.108

203.784

203.784

13.09

Ontvangsten

 

248.098

198.538

208.458

213.339

216.430

329.108

203.784

203.784

Vervolg (bedragen x € 1.000)
  

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2020-2034

13

Spoorwegen

Uitgaven

1.612.486

1.590.698

1.750.464

1.628.046

1.697.533

1.696.628

1.867.890

34.904.019

13.02

Beheer, onderhoud en vervanging

 

1.327.921

1.352.007

1.464.083

1.494.242

1.532.375

1.696.467

1.847.681

22.559.978

13.03

Aanleg

 

127.575

149.370

196.897

91.503

165.158

161

20.209

3.428.139

13.04

Geïntegreerde contractvormen/PPS

 

156.990

89.321

89.484

42.301

0

0

0

1.758.912

13.07

Rente en aflossing

 

0

0

0

0

0

0

0

7.156.990

13

Spoorwegen

Ontvangsten

203.784

203.784

203.784

203.784

203.784

203.784

203.784

3.248.027

13.09

Ontvangsten

 

203.784

203.784

203.784

203.784

203.784

203.784

203.784

3.248.027

13.02 Beheer, onderhoud en vervanging

Motivering

Op grond van richtlijn 91/440/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschap van 29 juli 1991 kan een beheerder voor de spoorweginfrastructuur worden aangewezen en kunnen lidstaten financiële middelen verstrekken aan de beheerder om te voldoen aan zijn taken. De Minister van IenW heeft op 14 december 2014 aan ProRail een concessie verleend voor het beheer van de hoofdspoorweginfrastructuur in de periode 2015 tot en met 2024. In de beheerconcessie staan de afspraken tussen de overheid en ProRail over het beheer van de hoofdspoorweginfrastructuur. Deze afspraken gaan onder meer over de beschikbaarheid, betrouwbaarheid en kwaliteit van de hoofdspoorweginfrastructuur en de daarmee samenhangende voorzieningen, maar ook over de kwaliteit van de informatievoorziening. Jaarlijks wordt aan ProRail subsidie verstrekt voor de instandhouding van de hoofdspoorweginfrastructuur, overeenkomstig het bepaalde in de Wet en het Besluit Infrastructuurfonds.

De beheerconcessie geeft invulling aan de beleidsambities uit de Lange Termijn Spooragenda deel 2 (LTSA 2), namelijk scherpere sturing door de concessieverlener. Hiertoe bevat de concessie instrumenten als prestatie-indicatoren, programma’s en maatregelen, audits en reviews, verplichtingen om informatie aan IenW te verstrekken en/of besluiten voor te leggen en verplichtingen met betrekking tot samenwerking en transparantie. De ruggengraat van de concessie is de jaarcyclus waarmee in het beheerplan jaarlijks afspraken worden gemaakt tussen de Minister van IenW en ProRail over de te bereiken prestaties en de te nemen maatregelen. De Minister van IenW geeft jaarlijks in de beleidsprioriteitenbrief aan welke prestaties het komende jaar van ProRail worden verwacht. ProRail stelt op basis van de beleidsprioriteitenbrief een beheerplan op en consulteert belanghebbenden over de hoofdlijnen van het ontwerp beheerplan. Vervolgens legt ProRail het beheerplan ter instemming voor aan de Minister van IenW.

Nadat de Minister van IenW heeft ingestemd met het beheerplan, wordt deze toegezonden aan de Tweede Kamer. Na afloop van het jaar legt ProRail op grond van de Concessie verantwoording af in de jaarrapportage en op grond van het Besluit Infrastructuurfonds in het jaarverslag en de jaarrekening. Zodra deze documenten zijn vastgesteld worden ook deze aan de Tweede Kamer toegezonden.

Het voornemen is om ProRail met ingang van 1 juli 2021 om te vormen tot zbo. Dit heeft onder andere tot gevolg dat bovengenoemde ‘instrumenten’ zoals de beheerconcessie, het beheerplan, de subsidie en de beleidsprioriteitenbrief zullen worden vervangen door de instellingswet, het meerjarenplan, de begrotingsbijdrage en de jaarbrief.

Producten

De beheer-, onderhoud- en vervangingsactiviteiten zijn gericht op het realiseren van de in het beheerplan opgenomen prestaties per prestatiegebied zoals opgenomen in de beheerconcessie. Onderdeel hiervan zijn de activiteiten van ProRail die samenhangen met verkeersleiding en capaciteitsmanagement. In het beheerplan zelf wordt jaarlijks een uitgebreide beschrijving opgenomen van de belangrijkste activiteiten die voor dat jaar zijn gepland. ProRail ontvangt voor de uit te voeren activiteiten een subsidie van het Rijk. Bij de vaststelling van de subsidie voor beheer, onderhoud en vervanging wordt rekening gehouden met de inkomsten van de gebruiksvergoeding die ProRail ontvangt van de vervoerders en eventuele bijdragen van andere partijen voor onderhoudsactiviteiten.

Aan de beschikbare middelen is in totaal € 1,4 miljard toegevoegd vanuit de investeringsruimte spoor om de druk op de budgetten tot en met 2025 te verlichten. Hier wordt in de bijlage 4 'Instandhouding' nader bij stilgestaan.

De omvorming van ProRail tot zbo zal een aantal incidentele en structurele fiscale gevolgen hebben die in deze begroting zijn verwerkt. Overal waar kostenverhogingen of verlagingen als gevolg van de genoemde fiscale effecten optreden, ontstaan even grote verhogingen of verlagingen voor de belastingopbrengsten. Dat maakt verrekening via plafondcorrecties mogelijk. Deze fiscale verrekeningen worden op basis van ex ante ramingen verwerkt. De structurele fiscale gevolgen worden verwerkt op dit artikelonderdeel. De incidentele fiscale gevolgen worden verwerkt op artikel 13.07. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de verdiepingsbijlage.

Naast bovenvermelde effecten zijn er twee fiscale effecten die nu nog niet verwerkt kunnen worden. Dit betreft de structurele btw-gevolgen voor derden bij cofinanciering en de incidentele fiscale gevolgen bij het Theemswegtracé. De benodigde informatie is niet tijdig beschikbaar voor verwerking in deze begroting. Voor deze twee posten wordt afgeweken van de afspraak dat alle financiële gevolgen in de ontwerpbegroting 2021 worden verwerkt. Deze zullen worden opgenomen in de ontwerpbegroting 2022.

13.03 Aanleg Spoor

IenW is verantwoordelijk voor de uitbreiding van de hoofdspoorweginfrastructuur. Deze wordt in belangrijke mate gefinancierd met middelen uit de Rijksbegroting. Op dit artikelonderdeel worden de uitgaven begroot die noodzakelijk zijn voor:

  • door ProRail uit te voeren planuitwerkingen en verkenningen;

  • door IenW uit te voeren planuitwerkingen en verkenningen;

  • voorbereiding van de uitvoering van nieuwbouwprojecten Spoor;

  • uitvoering van deze projecten.

13.03.01 Realisatieprogramma personenvervoer spoor

Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen

Geluidsanering Spoorwegen

ProRail en RWS zijn bezig met de uitvoering van Fase 1 van het Meerjarenprogramma Geluidsanering (MJPG) en inmiddels ook gestart met Fase 2. Vanuit de ervaringen met Fase 1 en de opgave voor Fase 2 is de recente stand van de budgetspanning in beeld gebracht. De eerder berekende budgetspanning is aanzienlijk verminderd, maar duidelijk is dat deze niet verder omlaag gebracht kan worden zonder het pakket aan geluidmaatregelen te verminderen. Door de toevoeging van Є 81 miljoen vanuit de investeringsruimte spoor (IF 20.05) is de budgetspanning eenmalig verlaagd en kunnen de hoogbelaste woningen beter worden beschermd waarmee wordt voldaan aan hetgeen in de Wet milieubeheer is toegezegd.

Nazorg gereedgekomen lijnen en halten

Voor de bij Voorjaarsnota 2020 onder de post Nazorg ondergebrachte deelprojecten Vleuten - Geldermalsen en Ontsnippering bleek in totaal € 4,3 miljoen minder benodigd voor de uitvoering van de nazorg-werkzaamheden. Deze vrijval is toegevoegd aan de investeringsruimte Spoor (IF 20.05).

Tabel 24 Projectoverzicht behorende bij 13.03.01: Realisatieprogramma Spoorwegen personenvervoer (bedragen x € 1 miljoen)
 

Projectbudget

Kasbudget

Indienststelling

Projectomschrijving

huidig

vorig

t/m 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

later

huidig

vorig

Projecten Nationaal

            

Be- en bijsturing toekomst

16

15

8

5

2

1

  

2021

2019

Geluidsanering Spoorwegen

699

609

73

19

12

43

39

49

70

395

divers

divers

Programma Behandelen en Opstellen

155

152

11

8

23

34

36

19

7

17

divers

divers

Uitvoeringsprogramma geluid emplacementen (UPGE)

27

27

13

1

3

1

1

3

5

2011/ 2018- 2024

2011/ 2018- 2024

Verbeteraanpak stations

11

11

4

2

1

1

1

1

1

3

2020

2020

Verbeteraanpak trein

43

43

38

3

2

2018/ 2019

2018/ 2019

Spoorcapaciteit 2030

138

135

0

31

36

16

22

17

7

8

divers

divers

Stations en stationsaanpassingen

            

Kleine stations

18

18

 

13

0

5

  

divers

divers

Toegankelijkheid stations

500

496

259

42

35

34

16

16

7

91

divers

divers

Overige projecten/lijndelen etc.

            

Aanleg ATBvv

70

69

7

2

13

16

15

18

divers

divers

Booggeluid

3

3

1

1

1

1

0

0

divers

divers

Fietsparkeren bij stations

418

416

139

48

65

62

53

24

16

10

divers

divers

Kleine projecten personenvervoer

23

23

 

5

10

4

2

1

0

1

divers

divers

Nazorg gereedgekomen lijnen/halten

30

35

 

11

5

7

9

 

‒ 0

divers

divers

Overwegenaanpak

759

728

424

36

28

35

66

66

52

52

divers

divers

Ontsnippering

81

80

61

7

6

3

2

1

1

 

divers

divers

Programma aanpak suïcidepreventie

10

10

5

3

2

 

2021

2021

Programma kleine functiewijzigingen

383

380

219

17

22

18

18

18

18

52

divers

divers

Projecten Noordwest-Nederland

            

Amsterdam CS, Cuypershal

27

26

17

1

6

3

1

   

2022

2020

OV-terminal stationsgebied Utrecht (VINEX/NSP)

408

408

407

0

0

0

1

   

2016

2016

Vleuten - Geldermalsen 4/6 sporen (incl. RSS)

888

888

887

1

0

    

divers

divers

Projecten Zuidwest-Nederland

            

Den Haag CS perronsporen 11 en 12

66

65

11

2

3

3

21

21

6

 

2023 ‒ 2025

2023 ‒ 2025

Rijswijk - Schiedam incl. spoorcorridor Delft

608

607

597

7

3

     

2023 ‒ 2025

2023 ‒ 2025

Projecten Oost Nederland

            

Traject Oost

240

239

167

22

6

13

16

10

3

3

divers

divers

Projecten Noord Nederland

            

Zwolle - Herfte

216

214

102

68

36

9

1

   

2017/ 2021

2017/ 2021

Sporendriehoek Noord-Nederland

140

139

64

27

28

14

7

   

divers

divers

Afrondingen

‒ 1

1

1

‒ 2

2

‒ 1

  

Totaal ProRail projecten

5977

5837

3512

381

342

316

334

264

190

637

  

Totaal overige (niet ProRail) projecten

0

0

0

0

0

0

0

  

0

  

Totaal uitvoeringsprogramma

5977

5837

3512

381

342

316

334

264

190

637

  

Planuitwerkingsuitgaven binnen het realisatieprogramma

150

148

 

5

        

Afrekening voorschotten

158

145

145

14

0

0

0

  

0

  

Programma Realisatie

6.285

6.130

3.657

400

333

308

305

236

174

637

  

Realisatieuitgaven binnen het planuitwerkingsprogramma

   

‒ 15

‒ 9

‒ 8

‒ 29

‒ 28

‒ 16

   

Budget Realisatie (IF 13.03.01)

6.294

6.161

3.663

144

198

283

191

205

165

1.102

  

Overprogrammering (-)

   

‒ 241

‒ 126

‒ 17

‒ 85

‒ 3

7

465

  

13.03.02 Realisatieprogramma goederenvervoer spoor

Tabel 25 Projectoverzicht behorende bij 13.03.02: Realisatieprogramma Spoorwegen goederenvervoer (bedragen x € 1 miljoen)
 

Projectbudget

Kasbudget

Indienststelling

Projectomschrijving

huidig

vorig

t/m 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

later

huidig

vorig

ProRail Projecten

            

Projecten Nationaal

            

Kleine projecten goederenvervoer

2

2

 

2

        

Optimalisering Goederencorridor Rotterdam-Genua

170

170

155

2

1

4

1

2

2

3

divers

divers

PAGE risico reductie

19

19

10

1

3

3

3

  

divers

divers

Programma Emplacementen op orde

61

60

9

7

2

6

6

6

6

19

divers

divers

Projecten Zuidwest-Nederland

            

Calandbrug

162

161

118

1

1

10

21

6

5

 

2020/ 2025

2020/ 2021

Geluidmaatregelen Zeeuwselijn

24

24

19

1

0

1

2

   

divers

divers

Spooraansluiting 2e Maasvlakte achterlandverbinding

227

225

72

1

9

18

42

50

35

divers

divers

Projecten Zuid-Nederland

            
             

Projecten Oost Nederland

            

Uitv.progr Goederenroute Elst-Deventer-Twente (NaNov)

137

136

98

9

9

4

5

8

3

2

divers

divers

Overige projecten

            

Nazorg gereedgekomen projecten

8

8

 

2

2

3

1

divers

divers

Afrondingen

   

‒ 1

1

       

Totaal uitvoeringsprgramma

810

805

480

24

15

39

59

68

66

59

  

Planuitwerkingsuitgaven binnen het realisatieprogramma

268

266

          

Afrekening voorschotten

17

16

16

1

        

Programma Realisatie

1095

1087

496

25

15

39

59

68

66

59

  

Realisatieuitgaven binnen het planuitwerkingsprogramma

   

‒ 2

‒ 2

‒ 19

‒ 39

‒ 48

‒ 12

   

Budget Realisatie (IF 13.03.02)

1096

1087

507

23

13

20

20

20

54

59

  

Overprogrammering (-)

            

13.03.04 Planuitwerking personenvervoer spoor

Tabel 26 Projectoverzicht behorende bij 13.03.04: Verkenningen en planuitwerkingen Spoorwegen personenvervoer (bedragen x € 1 miljoen.)
 

Budget

Planning

 

Projectomschrijving

huidig

vorig

PB of TB

Indienststelling

Projecten Nationaal

    

Beter Benutten Decentraal Spoor (fase 2)

14

14

 

divers

Grensoverschrijdend Spoorvervoer

71

71

 

divers

Kleine projecten Personenvervoer

10

9

 

divers

     

Reizigersfonds

3

3

 

nvt

Geluidsmaatregelen HSL-Zuid

70

69

 

divers

Prestatieverbetering HSL-Zuid

70

62

 

divers

Regionale Knelpunten

32

31

divers

Projecten Zuid-Nederland

    

Maaslijn

44

37

 

2024

Projecten Zuidwest-Nederland

    

Sporen Schiedam-Rotterdam

1

1

  

Projecten Oost-Nederland

    

Quick scan decentraal spoor Gelderland

18

17

 

divers

Projecten Noordwest-Nederland

    

Multimodale knoop Schiphol

258

254

 

divers

Overige projecten en reserveringen

    

Studie en innovatiebudget

32

31

Totaal programma planuitwerking en verkenning

610

599

  

Begroting (IF 13.03.04)

610

599

  

Legenda:

PB = Projectbesluit

TB = Tracébesluit

13.03.05 Planuitwerkingsprogramma Goederenvervoer

Tabel 27 Projectoverzicht behorende bij 13.03.05: Verkenningen en planuitwerkingen Spoorwegen goederenvervoer (bedragen x € 1 miljoen.)
 

Budget

Planning

 

Projectomschrijving

huidig

vorig

PB of TB

Indienststelling

Planuitwerkingskosten van realisatieprogramma IF 13.03.02

0

0

  

Projecten Nationaal

    

Kleine projecten Goederenvervoer

22

22

nvt

divers

Overige projecten en reserveringen

    

Projecten in voorbereiding

    

Overige projecten in voorbereiding

    

Gesignaleerde Risico's

    

Totaal programma planuitwerking en verkenning

  

Begroting (IF 13.03.05)

22

22

  

Legenda:

PB = Projectbesluit

TB = Tracébesluit

13.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS

Motivering

De Staat betaalt volgens de contractuele overeenkomst met Infraspeed voor de beschikbaarheid van de HSL-Zuid infrastructuur, zoals deze door het consortium Infraspeed is ontworpen, gebouwd (enkel de bovenbouw) en wordt onderhouden (onder- en bovenbouw) tot en met 2031. Het contractbeheer wordt uitgevoerd door ProRail, onder regie van IenW. Het voornemen is om ProRail met ingang van 1 juli 2021 om te vormen tot zbo en om dan ook de betalingen aan Infraspeed over te dragen van IenW aan ProRail. ProRail ontvangt hiervoor dan een begrotingsbijdrage van IenW. Er wordt nog bezien hoe de begrotingsbijdrage van IenW eruit zal zien en welke posten deze zal omvatten. 

Producten

Tabel 28 Projectoverzicht behorende bij 13.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS Spoorwegennet (bedragen x € 1 miljoen.)
 

Projectbudget

Kasbudget

Indienststelling

Projectomschrijving

huidig

vorig

t/m 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

later

huidig

vorig

Beschikbaarheidsvergoeding1

3.636

3.642

1.945

192

163

165

166

169

170

713

2006

2031

Rente- en belastingaanpassingen2

‒ 91

‒ 91

‒ 112

‒ 4

2

2

2

2

2

15

  

Totaal

3.545

3.551

1.833

188

165

167

168

171

172

728

  

Begroting (IF 13.04)

3593

3593

1852

188

165

167

168

171

172

728

  

13.07 Rente en aflossing

Motivering

Op dit artikelonderdeel worden de eenmalige uitgaven verantwoord die samenhangen met de afrekeningen van de incidentele Vennootschapsbelasting, dividendbelasting en BTW tussen ProRail en de Belastingdienst als gevolg van de voorgenomen omvorming van ProRail tot zbo per 1 juli 2021. Over de achtergrond hiervan is de Kamer geïnformeerd bij de brief van 17 februari 2020 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 396, nr. 5).

Vanaf de begroting 2021 maakt de rente op leningen van ProRail onderdeel uit van artikel 13.02 ‘beheer, onderhoud en vervanging’. Deze wijziging houdt eveneens verband met de voorgenomen omvorming van ProRail tot zbo per 1 juli 2021.

Producten

13.09 Ontvangsten

Motivering

Dit artikelonderdeel bevat de verantwoording van de bijdragen van derde partijen rechtstreeks aan IenW voor spooruitgaven. ProRail int de gebruiksvergoeding van vervoerders en het grootste deel van de onderhoudsbijdragen van derde partijen, deze zijn daarom gesaldeerd met de uitgaven opgenomen in de begroting onder artikelonderdeel 13.02.

Producten

Concessievergoeding NS

Dit betreft de concessieprijs die NS betaalt voor de vervoerconcessie hoofdrailnet (artikel 66 van de Concessie HRN 2015–2025) en de HSL-heffing die NS betaalt ter dekking van de uitgaven voor de aanleg van de HSL-Zuid infrastructuur (Besluit HSL-heffing 2015), alsmede de betaling van de uitgestelde concessievergoeding HSL-Zuid 2009-2014 (Onderhandelakkoord tussen IenW en de NS in 2011) en de boetes die NS moet betalen wanneer de afgesproken prestaties niet zijn behaald.

Bijdragen van derden

Dit betreffen de bijdragen van decentrale overheden en andere derden aan projecten en onderhoud.

Tabel 29 Ontvangsten artikel 13 Spoorwegen (bedragen x € 1 miljoen)
 

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Concessievergoedingen

178

198

208

212

215

328

Prestatieboetes

      

Terugbetaling voorschotten

62

     

Bijdragen van derden

8

1

1

1

1

1

Ontvangsten spoor

248

199

209

213

216

329

Licence